Powiązane artykuły
Dlaczego Bóg dopuszcza zło, skoro jest nieskończenie dobry? Dlaczego niektóre z naszych modlitw wydają się pozostawać bez odpowiedzi? Jak Bóg może pragnąć zbawienia wszystkich ludzi, a jednocześnie dopuścić, by niektórzy zostali potępieni? Co naprawdę oznacza powiedzieć: „Bądź wola Twoja”?
Te pytania towarzyszą chrześcijanom od czasów apostolskich. A za nimi kryje się jedna z najgłębszych, najpiękniejszych, a zarazem często najmniej rozumianych nauk teologii katolickiej: dwie wole Boga.
Zrozumienie tej doktryny nie jest jedynie ćwiczeniem intelektualnym. Ma ono bezpośrednie konsekwencje dla naszego życia duchowego, naszego stosunku do cierpienia, naszej ufności w Bożą Opatrzność oraz naszego sposobu interpretowania wydarzeń świata.
W epoce naznaczonej niepewnością, wojnami, kryzysami rodzinnymi, zamętem moralnym i utratą wiary, ponowne odkrycie tej prawdy może pomóc nam odnaleźć pokój tam, gdzie wydaje się to niemożliwe.
Czy Bóg Ma Dwie Wole?
Przede wszystkim należy wyjaśnić, że Bóg posiada tylko jedną wolę Bożą, ponieważ jest absolutnie prosty i doskonały.
Jednak teologowie, a szczególnie święty Tomasz z Akwinu, rozróżniają dwa sposoby, w jakie ta jedna Boska wola się przejawia:
- Wola uprzednia Boga (voluntas antecedens).
- Wola następcza Boga (voluntas consequens).
To rozróżnienie nie oznacza, że Bóg ma sprzeczne pragnienia ani że zmienia zdanie.
Jest to raczej narzędzie teologiczne pomagające zrozumieć, jak Bóg działa w rządzeniu wszechświatem.
Wola Uprzednia: Tego, Czego Bóg Pragnie Sama w Sobie
Wola uprzednia wyraża to, czego Bóg chce, rozważając rzecz samą w sobie, zgodnie ze swoją nieskończoną dobrocią.
Na przykład:
- Bóg chce, aby wszyscy ludzie zostali zbawieni.
- Bóg chce świętości.
- Bóg chce dobra.
- Bóg chce prawdy.
- Bóg chce życia.
Święty Paweł wyraża to jasno:
„Bóg pragnie, aby wszyscy ludzie zostali zbawieni i doszli do poznania prawdy.”
(1 Tm 2,4)
To stwierdzenie jest całkowicie prawdziwe.
Bóg nie stworzył piekła po to, aby zapełnić jego sale. Nie znajduje upodobania w karze ani w ludzkim cierpieniu.
Bóg kocha każdą duszę, którą stworzył.
Chrystus umarł za wszystkich.
Każda osoba przychodząca na świat jest kochana przez Boga od całej wieczności.
Wola uprzednia objawia miłosierne Serce Ojca.
Wola Następcza: Bóg Rządzi, Biorąc Pod Uwagę Nasze Decyzje
Jednak Bóg nie traktuje ludzi jak robotów.
Stworzył nas wolnymi.
I tutaj pojawia się wola następcza.
Uwzględnia ona konkretne okoliczności, w tym wolne decyzje stworzeń.
Bóg chce zbawienia wszystkich, ale chce również szanować wolność, którą sam obdarzył człowieka.
Dlatego jeśli ktoś uporczywie odrzuca łaskę aż do końca życia, Bóg dopuszcza konsekwencje tego wyboru.
Nie dlatego, że sam w sobie pragnie jego potępienia.
Lecz dlatego, że szanuje stworzoną wolność.
Święty Tomasz wyjaśnia to mistrzowsko:
„Bóg chce, aby wszyscy ludzie byli zbawieni według swojej woli uprzedniej, lecz nie według swojej woli następczej.”
Innymi słowy, Bóg pragnie powszechnego zbawienia, ale pragnie również sprawiedliwości.
A obie te rzeczy należą do Jego doskonałości.
Prosty Przykład, Aby To Zrozumieć
Wyobraźmy sobie sprawiedliwego i dobrego sędziego.
Ten sędzia pragnie, aby żaden obywatel nie trafił do więzienia.
Jego pierwotną wolą jest, aby wszyscy żyli zgodnie z prawem.
Jeżeli jednak ktoś popełnia ciężkie przestępstwa i odrzuca wszelką możliwość nawrócenia, sędzia może go sprawiedliwie skazać.
Czy oznacza to, że od początku pragnął jego uwięzienia?
Nie.
Pragnął jego poprawy.
Jednak rzeczywistość dokonanych wyborów wymaga sprawiedliwej odpowiedzi.
Podobnie jest z wolą Bożą.
Najwyższy Przykład: Męka Chrystusa
Krzyż stanowi jeden z najbardziej uderzających przykładów pomagających zrozumieć tę doktrynę.
Bóg nie chce zła.
Bóg nie chce niesprawiedliwości.
Bóg nie chce morderstwa.
A jednak dopuścił największą zbrodnię w historii: ukrzyżowanie Syna Bożego.
Dlaczego?
Ponieważ z tego zła zamierzał wyprowadzić dobro nieskończenie większe.
Święty Piotr głosi:
„Tego Jezusa wydano według postanowionego zamiaru i przewidzenia Bożego.”
(Dz 2,23)
Zdrada Judasza, nienawiść faryzeuszów i tchórzostwo Piłata były wolnymi i grzesznymi czynami.
Bóg nie chciał tych grzechów.
Chciał jednak dopuścić je, aby dokonać odkupienia świata.
Tutaj odnajdujemy jeden z najważniejszych kluczy do zrozumienia Opatrzności:
Bóg nigdy nie chce zła moralnego, ale może je dopuścić, aby osiągnąć większe dobro.
Wola Pozytywna i Wola Dopuszczająca
Teologowie rozróżniają również:
Wolę Pozytywną
To, co Bóg sprawia bezpośrednio.
Na przykład:
- Stworzenie.
- Łaska.
- Cuda.
- Uświęcenie dusz.
Wolę Dopuszczającą
To, co Bóg dopuszcza, nie będąc bezpośrednią przyczyną.
Na przykład:
- Ludzkie grzechy.
- Niesprawiedliwości.
- Prześladowania.
- Wiele doczesnych cierpień.
To rozróżnienie jest fundamentalne.
Kiedy widzimy zło na świecie, nie powinniśmy wyciągać wniosku, że Bóg je aprobuje.
On je dopuszcza.
A dopuszczać nie znaczy aprobować.
Problem Cierpienia
Tutaj dochodzimy do jednego z najbardziej bolesnych pytań ludzkości.
Dlaczego Bóg dopuszcza cierpienie?
Odpowiedź chrześcijańska nigdy nie była uproszczona.
Nie każde cierpienie jest karą.
Nie każda choroba jest skutkiem osobistego grzechu.
Nie każda tragedia ma natychmiastowe wyjaśnienie.
Jednak wiara uczy nas, że nic nie wymyka się Bożej Opatrzności.
W Liście do Rzymian 8,28 czytamy:
„Wiemy, że Bóg z tymi, którzy Go miłują, współdziała we wszystkim dla ich dobra.”
Nie jest powiedziane, że wszystko jest dobre.
Jest powiedziane, że Bóg może wyprowadzić dobro ze wszystkiego.
Nawet z tego, co wydaje się nas niszczyć.
Święci głęboko zrozumieli tę prawdę.
Święci i Przyjęcie Woli Bożej
Historia Kościoła pełna jest mężczyzn i kobiet, którzy nauczyli się żyć całkowicie oddani woli Boga.
Nie dlatego, że zawsze rozumieli Jego drogi.
Lecz dlatego, że Mu ufali.
Święty Franciszek Salezy
Mówił:
„Nic się nie dzieje, czego Bóg by nie chciał lub nie dopuścił.”
Święta Teresa z Ávili
Pisała:
„Niech nic cię nie trwoży, niech nic cię nie przeraża; wszystko przemija, Bóg się nie zmienia.”
Święty Alfons Maria Liguori
Uważał zgodność z wolą Bożą za najkrótszą drogę do świętości.
Nie starali się zrozumieć wszystkiego.
Starali się ufać.
Modlitwa i Dwie Wole Boga
Wiele osób pyta:
„Jeżeli Bóg już wie, co się wydarzy, po co się modlić?”
Odpowiedź jest prosta.
Ponieważ Bóg chciał, aby nasze modlitwy stały się częścią Jego planu.
Modlitwa nie zmienia Boga.
Zmienia nas.
I w tajemniczy sposób Bóg postanowił udzielać wielu łask właśnie poprzez nasze błagania.
Dlatego Jezus nauczył nas modlitwy:
„Bądź wola Twoja jako w niebie, tak i na ziemi.”
(Mt 6,10)
Nie jest to formuła rezygnacji.
Jest to deklaracja ufności.
Współczesne Niebezpieczeństwo: Chcieć Boga Na Własną Miarę
Żyjemy w kulturze, która wychwala absolutną autonomię.
Wielu ludzi chce boga, który potwierdza ich decyzje.
Boga, który błogosławi każdy styl życia.
Boga, który nigdy nie sprzeciwia się ich pragnieniom.
Lecz prawdziwy Bóg nie jest projekcją naszych upodobań.
Jest Panem wszechświata.
Przyjęcie woli Bożej oznacza uznanie, że Bóg wie więcej niż my.
A to wymaga pokory.
Korzeniem grzechu pierworodnego była właśnie odmowa uznania, że Bóg wie lepiej.
Adam i Ewa chcieli sami decydować o tym, co jest dobre, a co złe.
Ten sam dramat trwa do dziś.
Wola Boża i Codzienne Rozeznawanie
Często zadawane pytanie brzmi:
„Jak mogę poznać wolę Boga wobec mojego życia?”
Tradycja katolicka oferuje kilka kryteriów.
1. Nigdy Nie Sprzeciwia Się Prawu Bożemu
Bóg nigdy nie może chcieć czegoś sprzecznego ze swoimi przykazaniami.
2. Objawia Się Poprzez Obowiązki Własnego Stanu
Ojciec powinien troszczyć się o swoje dzieci.
Matka powinna kochać swoją rodzinę.
Kapłan powinien służyć Kościołowi.
Wola Boża bardzo często znajduje się najpierw w naszych zwyczajnych obowiązkach.
3. Odkrywa Się Ją Poprzez Modlitwę
Bez życia wewnętrznego trudno usłyszeć głos Boga.
4. Jest Oświecana Przez Kierownictwo Duchowe
Kościół zawsze zalecał szukanie roztropnej rady.
5. Potwierdza Ją Nadprzyrodzony Pokój
Nie musi to być pokój emocjonalny, lecz głęboka wewnętrzna pewność rodząca się z ufności wobec Boga.
Czy Wola Boża Może Zostać Udaremniona?
Z ludzkiego punktu widzenia może się tak wydawać.
Widzimy grzechy, wojny i odstępstwa od wiary.
Jednak z Bożej perspektywy – nigdy.
Nic nie może pokonać Boga.
Nic nie może Go zaskoczyć.
Nic nie może zniszczyć Jego ostatecznego planu.
Nawet największe zła zostają ostatecznie włączone w Opatrzność.
Historia nie jest rządzona przez chaos.
Jest rządzona przez Chrystusa.
Dlatego Apokalipsa kończy się ostatecznym zwycięstwem Baranka.
Dwie Wole Boga i Chrześcijańska Nadzieja
Zrozumienie tej doktryny radykalnie zmienia nasze spojrzenie na życie.
Pomaga nam zrozumieć, że:
- Bóg kocha każdego człowieka.
- Bóg pragnie naszego zbawienia.
- Bóg szanuje naszą wolność.
- Bóg może wyprowadzić ogromne dobro z największych nieszczęść.
- Bóg nigdy nie opuszcza tych, którzy Mu ufają.
- Bóg prowadzi historię ku chwalebnemu celowi.
Gdy życie wydaje się niezrozumiałe, gdy przychodzi choroba, gdy rodziny przeżywają kryzysy, gdy widzimy cierpienie Kościoła lub gdy świat wydaje się oddalać od Boga, ta prawda staje się kotwicą dla duszy.
Zakończenie: Nauczyć Się Mówić Bogu „Tak”
Wielka duchowa lekcja płynąca z nauki o dwóch wolach Boga nie jest jedynie intelektualna.
Jest głęboko egzystencjalna.
Decydujące pytanie nie brzmi jedynie, czego chce Bóg.
Pytanie brzmi:
Czy jestem gotów Mu zaufać nawet wtedy, gdy nie rozumiem Jego dróg?
Najświętsza Maryja Panna daje nam doskonałą odpowiedź.
Wobec planu przekraczającego wszelkie ludzkie zrozumienie odpowiedziała:
„Oto ja służebnica Pańska; niech mi się stanie według twego słowa.”
(Łk 1,38)
W tych słowach odnajdujemy sekret wszelkiej świętości.
Wola uprzednia Boga przypomina nam, jak bardzo nas kocha.
Wola następcza przypomina nam o powadze naszej wolności.
Obie zaś uczą nas, że historia ludzkości nie jest ciągiem przypadków, lecz sceną, na której Bóg z nieskończoną mądrością i miłosierdziem prowadzi swoje dzieci ku wieczności.
Kto nauczy się żyć w świetle tej prawdy, odkrywa wyzwalającą rzeczywistość: nawet jeśli nie zawsze rozumiemy, co Bóg czyni, możemy całkowicie zaufać Temu, który nigdy nie przestaje kochać, nigdy nie przestaje działać i nigdy nie traci kontroli nad historią.
