Powiązane artykuły
„Nie będziesz pożądał dóbr bliźniego swego” (Wj 20,17)
Duchowy przewodnik oczyszczania serca we współczesnym świecie
1. Najbardziej wewnętrzne przykazanie… i najbardziej zapomniane
Dziesiąte Przykazanie jest prawdopodobnie jednym z najbardziej ignorowanych i niezrozumianych. Wielu uważa, że „nie wyrządza nikomu krzywdy”, że dotyczy jedynie myśli albo że nie da się go nie naruszyć. Tymczasem Tradycja Kościoła uważa je za kluczowe, ponieważ dotyka najgłębszego źródła grzechu: nieuporządkowanego pragnienia serca.
Podczas gdy inne przykazania regulują czyny zewnętrzne, dziesiąte uderza w samo wnętrze człowieka. I właśnie tam rozgrywa się najtrudniejsza walka duchowa.
„Gdzie jest twój skarb, tam będzie i serce twoje” (Mt 6,21)
Przykazanie to nie zakazuje postępu, pracy ani słusznego pragnienia godnego życia. Zakazuje chciwości, czyli tego egoistycznego, nieuporządkowanego i zawłaszczającego pragnienia, które czyni dobra materialne bożkami i odbiera nam wolność wewnętrzną.
2. Czego naprawdę naucza Kościół o tym przykazaniu?
Katechizm Kościoła Katolickiego (nr 2534–2557) naucza, że Dziesiąte Przykazanie:
- Zakazuje chciwości i nieuporządkowanej pożądliwości
- Wzywa do ubóstwa ducha
- Zwalcza zawiść
- Domaga się zaufania Bożej Opatrzności
- Zachęca do umiarkowania w pragnieniach
Nie chodzi jedynie o „niekradzenie” (co już zakazuje Siódme Przykazanie), lecz o niepragnienie w sposób niesprawiedliwy tego, co należy do innych, o nieżycie w ciągłym porównywaniu się, o niemierzenie własnej wartości tym, co się posiada.
3. Przykazanie niezwykle aktualne
Żyjemy w społeczeństwie, które systematycznie podsyca chciwość:
- Stała reklama
- Media społecznościowe oparte na porównywaniu się
- Sukces mierzony pieniędzmi, statusem i posiadaniem
- Lęk przed „posiadaniem coraz więcej”, nawet gdy nie potrafimy już cieszyć się tym, co mamy
Dziesiąte Przykazanie jest głęboko kontrkulturowe. Przypomina nam, że:
Nie wszystko, czego pragnę, jest dla mnie dobre.
Nie wszystko, co mogę mieć, powinienem chcieć.
4. Duchowe korzenie grzechu przeciwko Dziesiątemu Przykazaniu
Za chciwością często kryją się:
- Brak zaufania Bogu
- Osobista niepewność
- Pycha (chęć bycia „więcej wartym” niż inni)
- Niewdzięczność
- Zapomnienie o życiu wiecznym
Dlatego to przykazanie jest ściśle związane z wiarą, nadzieją i miłością.
5. Obszerna i szczegółowa lista grzechów przeciwko Dziesiątemu Przykazaniu
(Praktyczny przewodnik do rachunku sumienia)
A. Grzechy chciwości i wewnętrznej zachłanności
- Pragnienie bogactwa wyłącznie po to, by czuć się lepszym od innych
- Nigdy niebycie zadowolonym z tego, co się posiada
- Życie w obsesji zarabiania więcej pieniędzy kosztem obowiązków moralnych
- Stawianie zysku ekonomicznego ponad sprawiedliwością
- Gromadzenie dóbr bez zamiaru dzielenia się nimi
- Stały lęk związany z pieniędzmi
- Mierzenie osobistego sukcesu wyłącznie kategoriami materialnymi
- Pragnienie spadków, dóbr lub własności należących do innych
- Wewnętrzna satysfakcja z możliwej ruiny finansowej drugiego człowieka
- Życie w nadmiernym strachu przed utratą pieniędzy lub dóbr
B. Grzechy zawiści (ciężka forma Dziesiątego Przykazania)
- Smutek z powodu dobra, które spotyka innych
- Radość z finansowej porażki innych
- Ciągłe porównywanie się z innymi
- Pragnienie, aby ktoś stracił to, co posiada
- Żywienie urazy wobec sukcesu innych
- Krytykowanie lub dyskredytowanie tych, którym się powodzi
- Potajemne pragnienie „bycia na ich miejscu”
- Odczuwanie nienawiści lub odrzucenia wobec tych, którzy mają więcej
- Nieznoszenie tego, że inni są doceniani lub nagradzani
- Pragnienie, aby Bóg nie błogosławił innym
C. Grzechy przeciwko ubóstwu ducha
- Przekonanie, że bezpieczeństwo zależy wyłącznie od pieniędzy
- Brak zaufania Bożej Opatrzności
- Stałe zamartwianie się o przyszłość materialną
- Odmowa pomocy z obawy przed stratą
- Przywiązywanie się do dóbr jakby były wieczne
- Życie tak, jakby to życie było celem ostatecznym
- Pogarda dla prostoty i umiaru
- Uważanie życia ascetycznego za bezużyteczne
- Wyśmiewanie tych, którzy żyją skromnie
- Wewnętrzne odrzucenie krzyża ubóstwa
D. Grzechy związane z nowoczesnym konsumpcjonizmem i materializmem
- Kompulsywne kupowanie bez potrzeby
- Wydawanie pieniędzy, by robić wrażenie
- Zadłużanie się z próżności
- Życie w obsesji marek i statusu społecznego
- Pragnienie tego, co inni pokazują w mediach społecznościowych
- Poczucie niższej wartości z powodu braku najnowszych rzeczy
- Praca wyłącznie po to, by więcej konsumować
- Wymienianie użytecznych przedmiotów z czystego kaprysu
- Szukanie własnej tożsamości w posiadaniu
- Poświęcanie czasu dla Boga lub rodziny na rzecz pieniędzy
E. Grzechy niesprawiedliwej intencji i pragnienia
- Potajemne pragnienie tego, co należy do innych
- Fantazjowanie o przywłaszczeniu cudzych dóbr
- Wewnętrzne usprawiedliwianie chciwości
- Pielęgnowanie myśli o niesprawiedliwym posiadaniu
- Niewalczanie z nieuporządkowanymi pragnieniami
- Przyzwalanie na chciwość bez skruchy
- Odrzucanie wewnętrznego napomnienia sumienia
- Uznawanie życia w chciwości za „normalne”
- Odmawianie walki z zawiścią
- Odmawianie proszenia o przebaczenie za niesprawiedliwe pragnienia
6. Kiedy te grzechy mogą być śmiertelne?
Grzech przeciwko Dziesiątemu Przykazaniu może być śmiertelny, gdy:
- Pragnienie jest ciężkie (nienawiść, głęboka zawiść, skrajna chciwość)
- Jest w pełni świadomie i dobrowolnie przyjęte
- Staje się postawą habitualną
- Prowadzi do innych grzechów ciężkich (niesprawiedliwości, kradzieży, nienawiści)
Nie każde nieuporządkowane pragnienie jest grzechem śmiertelnym, ale musi być wyznane, jeśli zostało świadomie zaakceptowane.
7. Cnoty, które uzdrawiają chciwe serce
Aby żyć tym przykazaniem, Kościół proponuje:
- Ubóstwo ducha
- Wdzięczność
- Zaufanie Bogu
- Hojność
- Umiarkowanie
- Miłość
„Mając żywność i odzienie, poprzestawajmy na tym” (1 Tm 6,8)
8. Zakończenie: wolność wewnętrzna czy niewola pragnień
Dziesiąte Przykazanie nie jest ciężarem, lecz bramą do wolności.
Ten, kto nie pożąda, odnajduje pokój.
Ten, kto ufa Bogu, żyje w pokoju serca.
Przed spowiedzią zapytaj siebie szczerze:
Czy moje serce należy do Boga… czy do tego, co posiadam i czego pragnę?
