Powiązane artykuły
1. Czym jest embolizm?
Embolizm to modlitwa, którą kapłan odmawia bezpośrednio po Modlitwie Pańskiej podczas Mszy Świętej. Rozpoczyna się następującymi słowami:
„Wybaw nas, Panie, od zła wszelkiego i obdarz nasze czasy pokojem. Wspomóż nas w swoim miłosierdziu, abyśmy zawsze wolni od grzechu i bezpieczni od wszelkiego zamętu, pełni nadziei oczekiwali przyjścia naszego Zbawiciela, Jezusa Chrystusa”.
Dokładne brzmienie tej modlitwy może się nieznacznie różnić w zależności od wydania ksiąg liturgicznych i używanego języka.
Termin embolizm pochodzi od greckiego słowa embolismós, które oznacza między innymi „wstawienie”, „wtrącenie” lub „rozszerzenie”. W liturgii określa modlitwę, która podejmuje i rozwija ostatnią prośbę Modlitwy Pańskiej: „Ale nas zbaw ode złego”.
Nie jest to zatem dowolna dodatkowa modlitwa, lecz liturgiczne rozwinięcie ostatniej prośby modlitwy, której sam Jezus Chrystus nauczył swoich uczniów.
Modlitwa Pańska jest modlitwą, którą Chrystus nam przekazał. Embolizm pomaga nam głębiej zrozumieć znaczenie jej ostatniej prośby i powiązać ją z życiem Kościoła, oczekiwaniem zbawienia oraz przygotowaniem do przyjęcia Komunii Świętej.
2. Dlaczego podczas Mszy Świętej nie mówimy „Amen” na końcu Modlitwy Pańskiej?
To pytanie zadaje sobie wielu wiernych, szczególnie wtedy, gdy odmawiają Modlitwę Pańską poza Mszą Świętą.
W modlitwie osobistej, w rodzinie czy podczas Różańca zazwyczaj kończymy Modlitwę Pańską słowem „Amen”. W liturgii Mszy rzymskiej sytuacja wygląda jednak inaczej: po ostatniej prośbie Modlitwy Pańskiej kapłan natychmiast odmawia embolizm, a zgromadzeni wierni nie odpowiadają na końcu tej modlitwy zwyczajowym „Amen”.
Dlaczego?
Ponieważ podczas Mszy Świętej Modlitwa Pańska ma określoną strukturę liturgiczną. Embolizm stanowi kontynuację ostatniej prośby tej modlitwy i rozwija jej znaczenie. Dopiero po nim zgromadzeni odpowiadają doksologią:
„Bo Twoje jest królestwo i potęga, i chwała na wieki”.
W obecnej zwyczajnej formie rytu rzymskiego doksologię tę wypowiadają lub śpiewają wierni po zakończeniu embolizmu przez kapłana.
Nie oznacza to, że Modlitwa Pańska jest niekompletna albo że czegoś jej brakuje. Oznacza natomiast, że podczas celebracji Mszy Świętej Modlitwa Pańska, embolizm i końcowa doksologia tworzą jedną, spójną sekwencję liturgiczną.
„Amen” jest wyrazem zgody i wiary. W liturgii Mszy Świętej odpowiedź zgromadzonych zależy jednak od szczególnej struktury tej modlitwy. Brak „Amen” bezpośrednio po Modlitwie Pańskiej nie jest zatem przeoczeniem, lecz wynika z tradycyjnego porządku rytu rzymskiego.
3. Podstawa biblijna: „Ale nas zbaw ode złego”
Aby zrozumieć znaczenie embolizmu, powinniśmy najpierw przyjrzeć się samej Modlitwie Pańskiej.
W Ewangelii według św. Mateusza Jezus uczy swoich uczniów, jak mają się modlić:
„I nie wódź nas na pokuszenie, ale nas zbaw ode złego” (Mt 6,13).
Słowa te wyrażają jedną z fundamentalnych próśb chrześcijańskiego życia. Wierny wie, że jest narażony na pokusy, uznaje, że grzech stanowi rzeczywiste zagrożenie, i rozumie, że potrzebuje pomocy Boga, aby pozostać na drodze zbawienia.
Prośba o uwolnienie od zła może odnosić się do zła w ogólności, ale również do Złego, czyli szatana, który w Piśmie Świętym ukazany jest jako kusiciel i przeciwnik Boga.
Embolizm podejmuje tę prośbę i rozwija ją w kilku wymiarach:
- Prosi o uwolnienie od wszelkiego zła.
- Błaga o pokój w naszych czasach.
- Prosi o pomoc Bożego miłosierdzia.
- Błaga o zachowanie od niepokoju i grzechu.
- Kieruje wzrok ku powtórnemu przyjściu naszego Pana Jezusa Chrystusa.
Ostatnia prośba Modlitwy Pańskiej zostaje w ten sposób umieszczona w szerszym kontekście duchowym. Nie chodzi jedynie o uwolnienie od poszczególnych trudności, lecz o podążanie pod przewodnictwem Boga ku zbawieniu wiecznemu.
4. Dlaczego embolizm zawiera prośbę o pokój?
Embolizm zawiera szczególnie wymowną prośbę:
„Obdarz nasze czasy pokojem”.
Słowa te są dziś równie ważne, jak były w minionych stuleciach.
Pokój, o który prosi Kościół, nie oznacza jedynie braku wojny lub konfliktów. Pokój chrześcijański ma swoje najgłębsze źródło w Bogu i w pojednaniu człowieka z Nim.
Człowiek może żyć w pozornie spokojnych warunkach, a mimo to cierpieć wewnętrznie z powodu lęku, nienawiści, niepokoju lub poczucia winy. Z drugiej strony chrześcijanie mogą zachować pokój nawet w chwilach wielkich trudności dzięki zaufaniu do Boga.
Kiedy Kościół prosi podczas Mszy Świętej o pokój, obejmuje tą prośbą różne intencje:
- pokój między narodami;
- pojednanie między ludźmi i w rodzinach;
- jedność wewnątrz Kościoła;
- pokój sumienia;
- przezwyciężenie nienawiści, przemocy i niesprawiedliwości;
- wewnętrzny spokój, który rodzi się z wierności Bogu.
Embolizm przypomina nam, że prawdziwego pokoju nie można osiągnąć wyłącznie ludzkimi wysiłkami. Jest on również darem Boga, o który powinniśmy prosić w modlitwie.
Właśnie dlatego ta modlitwa zachowuje szczególną aktualność w świecie naznaczonym wojnami, konfliktami ideologicznymi, napięciami społecznymi i zagubieniem duchowym.
5. Prośba o zachowanie od grzechu
Embolizm prosi nie tylko o pokój zewnętrzny, lecz także o zachowanie od grzechu i niepokoju.
Prośba ta ma szczególne znaczenie dla życia chrześcijańskiego.
Grzech nie jest jedynie błędem ani zachowaniem niepożądanym społecznie. Rani relację człowieka z Bogiem i może oddalać go od jego ostatecznego przeznaczenia, którym jest komunia z Nim.
Dlatego chrześcijanin nie może zadowolić się przekonaniem, że wystarczy być uczciwym człowiekiem. Jest powołany do świętości i potrzebuje łaski Bożej, aby wypełnić swoje powołanie.
Prośba o zachowanie od grzechu nie oznacza, że człowiek nie ponosi odpowiedzialności za swoje decyzje. Oznacza raczej uznanie, że potrzebuje łaski Bożej, aby oprzeć się pokusom, przezwyciężyć własne słabości i żyć w prawdzie.
Embolizm jest zatem również modlitwą pokory. Uznajemy, że nie możemy zbawić samych siebie i że bez pomocy Boga grozi nam zejście z właściwej drogi.
Postawa ta ma szczególne znaczenie przed przyjęciem Komunii Świętej. Kto zbliża się do Chrystusa w Sakramencie, powinien być świadomy, że nie uczestniczy jedynie zewnętrznie w liturgii, lecz jest wezwany do wewnętrznego zjednoczenia się z Panem.
6. „W pełni nadziei oczekiwali przyjścia naszego Zbawiciela, Jezusa Chrystusa”
Embolizm kończy się wyrażeniem, które kieruje wzrok wiernych ku przyszłości:
„W pełni nadziei oczekiwali przyjścia naszego Zbawiciela, Jezusa Chrystusa”.
Słowa te mają wielkie znaczenie teologiczne.
Wiara chrześcijańska nie jest skierowana wyłącznie ku przeszłości, ku narodzeniu Jezusa w Betlejem, Jego działalności publicznej, śmierci na krzyżu i zmartwychwstaniu. Jest skierowana również ku przyszłości, ostatecznemu dopełnieniu zbawienia i powtórnemu przyjściu Chrystusa w chwale.
Kościół żyje pomiędzy dwoma wielkimi wydarzeniami: pierwszym przyjściem Chrystusa w uniżeniu i Jego powtórnym przyjściem w chwale.
Pierwsze przyjście już się dokonało. Syn Boży przyjął naszą ludzką naturę, umarł za nas, zmartwychwstał i otworzył nam drogę do Ojca.
Drugie przyjście dopiero nastąpi. Chrystus powróci, aby sądzić żywych i umarłych oraz doprowadzić swoje Królestwo do ostatecznej pełni.
Prośba zawarta w embolizmie przypomina nam, że historia nie przebiega bez celu. Świat i ludzkie życie zmierzają ku ostatecznemu spotkaniu z Chrystusem.
Nadzieja chrześcijańska nie jest zatem jedynie przekonaniem, że prędzej czy później wszystko się poprawi. Opiera się na obietnicy Boga i na zwycięstwie Chrystusa nad grzechem i śmiercią.
Kiedy uważnie odmawiamy embolizm, prosimy o łaskę życia tą nadzieją i o to, by nie opanowały nas lęk, zagubienie ani troski tego świata.
7. Doksologia: „Bo Twoje jest królestwo i potęga, i chwała”
Po embolizmie, w obecnej zwyczajnej formie rytu rzymskiego, następuje doksologia:
„Bo Twoje jest królestwo i potęga, i chwała na wieki”.
Termin doksologia pochodzi z języka greckiego i oznacza modlitwę uwielbienia, która głosi chwałę Boga.
Słowa te przenoszą naszą uwagę z próśb kierowanych do Boga na samego Boga.
W Modlitwie Pańskiej prosimy o chleb powszedni, przebaczenie naszych grzechów, ochronę przed pokusami i uwolnienie od zła. Embolizm rozwija tę ostatnią prośbę. Doksologia prowadzi natomiast całą modlitwę ku uwielbieniu Boga.
Kościół wyznaje w ten sposób, że Królestwo, potęga i chwała należą do Boga.
Królestwo należy do Niego, ponieważ jest Panem historii i całego wszechświata.
Potęga należy do Niego, ponieważ żadna moc na świecie nie przewyższa Jego boskiej mocy i tylko On może doprowadzić do ostatecznego zwycięstwa nad grzechem i śmiercią.
Chwała należy do Niego, ponieważ jest początkiem i celem wszystkich rzeczy.
Doksologia nie jest zatem jedynie formułą końcową. Jest wyznaniem wiary, które przypomina nam, że Bóg stoi ponad wszystkim i że nasza modlitwa osiąga swoje ostateczne spełnienie w Jego chwale.
Warto zauważyć, że chociaż doksologia jest szeroko rozpowszechniona w tradycji modlitwy chrześcijańskiej, nie należy do pierwotnego tekstu Modlitwy Pańskiej w najstarszych zachowanych świadectwach tekstowych Ewangelii według św. Mateusza. Jest raczej wyrazem starożytnej tradycji modlitwy liturgicznej, która rozwijała się w różnych wspólnotach chrześcijańskich.
8. Rozwój historyczny embolizmu
Embolizm nie jest nowym elementem, wprowadzonym do liturgii dopiero w ostatnich czasach.
Połączenie Modlitwy Pańskiej z następującą po niej modlitwą o wyzwolenie i pokój należy do długiego procesu rozwoju liturgii rzymskiej.
Na przestrzeni wieków embolizm uzyskał stałe miejsce w obrzędzie Mszy rzymskiej. Stał się częścią modlitwy przygotowującej wiernych do przyjęcia Komunii Świętej.
Liturgia rzymska wyróżnia się ścisłym związkiem między modlitwą, nauczaniem wiary i życiem sakramentalnym. Jej modlitwy nie są jedynie wyrazem osobistej pobożności, lecz należą do porządku przekazywanego przez Tradycję, poprzez który Kościół celebruje i przekazuje swoją wiarę.
Embolizm jest tego dobrym przykładem. W kilku zdaniach streszcza istotne tematy wiary chrześcijańskiej: wyzwolenie od zła, pokój, Boże miłosierdzie, ochronę przed grzechem i oczekiwanie na powtórne przyjście Chrystusa.
Liturgia naucza nie tylko przez czytania i homilię, lecz także przez modlitwy, gesty, okresy liturgiczne i powtarzające się formuły.
Kto uważnie przygląda się tekstom liturgicznym, odkrywa zatem bogaty skarbiec nauczania teologicznego.
9. Kiedy odmawia się embolizm?
W liturgii Mszy rzymskiej embolizm odmawia się bezpośrednio po Modlitwie Pańskiej, a przed doksologią.
Należy on do obrzędów Komunii, czyli tej części Mszy Świętej, która przygotowuje wiernych do przyjęcia Ciała i Krwi Chrystusa.
W obecnej zwyczajnej formie rytu rzymskiego kapłan odmawia embolizm, a zgromadzeni wierni odpowiadają następnie doksologią.
Embolizmu nie odmawia się wyłącznie w określone uroczystości czy w niektórych okresach liturgicznych. Należy on do zwyczajnego przebiegu Mszy Świętej, zgodnie z przepisami stosowanej formy liturgicznej.
Jego umiejscowienie ma istotne znaczenie: po Modlitwie Pańskiej, w której chrześcijanie zwracają się do Boga jako Ojca i proszą o spełnienie Jego woli, Kościół błaga o wyzwolenie od zła i kieruje wzrok ku przyjściu Chrystusa. Następnie następują obrzędy pokoju i przygotowanie do Komunii.
Ta kolejność ma określony sens teologiczny. Zanim wierni przyjmą eucharystycznego Pana, proszą o pokój, wyzwolenie od zła i łaskę życia w komunii z Nim.
10. Embolizm w tradycyjnej Mszy łacińskiej
Również w tradycyjnej formie rytu rzymskiego Modlitwa Pańska zajmuje szczególne miejsce w przebiegu Mszy Świętej.
W klasycznym rycie rzymskim kapłan odmawia Modlitwę Pańską po Modlitwie eucharystycznej. Na jej końcu zgromadzeni odpowiadają słowami „Sed libera nos a malo”, czyli „Ale nas zbaw ode złego”.
Następnie kapłan kontynuuje embolizmem:
„Libera nos, quaesumus, Domine, ab omnibus malis, praeteritis, praesentibus et futuris; et intercedente beata et gloriosa semper Virgine Dei Genitrice Maria, cum beatis Apostolis tuis Petro et Paulo, atque Andrea, et omnibus Sanctis, da propitius pacem in diebus nostris…”
W tłumaczeniu na język polski:
„Wybaw nas, prosimy Cię, Panie, od wszelkiego zła, przeszłego, teraźniejszego i przyszłego; a za wstawiennictwem błogosławionej i chwalebnej zawsze Dziewicy Maryi, Bogarodzicy, oraz Twoich świętych Apostołów Piotra i Pawła, a także Andrzeja i wszystkich Świętych, racz łaskawie obdarzyć nasze dni pokojem…”
Pełna forma tej modlitwy zawiera dalsze prośby o pokój i ochronę, a kończy się odniesieniem do Chrystusa, naszego Pana.
Warto zwrócić uwagę na istotną różnicę: tekst embolizmu w tradycyjnej Mszy łacińskiej różni się od sformułowania używanego w obecnej zwyczajnej formie rytu rzymskiego.
W formie tradycyjnej embolizm wyraźnie zawiera prośbę o wstawiennictwo Najświętszej Maryi Panny, Apostołów Piotra, Pawła i Andrzeja oraz wszystkich Świętych.
Podkreśla to silny związek między modlitwą o wyzwolenie, wstawiennictwem Świętych i pokojem, o który Kościół prosi Boga.
Porównując obie formy liturgiczne, należy zatem rozpatrywać ich teksty w odpowiednim kontekście historycznym i liturgicznym, nie zacierając różnic ani nie utożsamiając jednej formy z drugą.
11. Związek między embolizmem a Komunią Świętą
Embolizm znajduje się bezpośrednio przed obrzędami pokoju i przygotowaniem do Komunii Świętej. Nie jest to przypadkowe umiejscowienie.
Według wiary katolickiej Eucharystia jest Sakramentem, w którym sam Chrystus jest obecny prawdziwie, rzeczywiście i substancjalnie pod postaciami chleba i wina.
Wierni nie otrzymują jedynie symbolu czy wspomnienia Jezusa. Przyjmują Ciało i Krew Chrystusa, który wydał samego siebie dla zbawienia świata.
Dlatego przygotowanie do Komunii ma ogromne znaczenie.
Embolizm przypomina nam, że potrzebujemy Bożego zbawienia. Zachęca nas, abyśmy prosili o pokój, odwracali się od grzechu i pokładali nadzieję w Chrystusie.
Oczywiście modlitwa ta nie zastępuje osobistego rachunku sumienia, żalu za grzechy ani Sakramentu Pokuty, gdy jest on konieczny. Przypomina jednak całej zgromadzonej wspólnocie, że jest ona zależna od Bożego miłosierdzia.
Przyjęcie Komunii Świętej wymaga odpowiedniego usposobienia wewnętrznego. Kto zbliża się do tak wielkiego daru, nie powinien czynić tego bezmyślnie ani z samego przyzwyczajenia, lecz z wiarą, czcią i pragnieniem coraz większego upodobnienia się do Chrystusa.
Embolizm może więc stać się krótkim, ale głębokim duchowym przygotowaniem do Komunii.
12. Dlaczego embolizm pozostaje aktualny również dzisiaj?
Żyjemy w czasach, w których wiele osób doświadcza niepewności, lęku, konfliktów i utraty duchowego ukierunkowania.
Wiadomości mówią o wojnach, podziałach społecznych, przemocy oraz coraz większych trudnościach w znalezieniu wspólnych podstaw moralnych. Również w życiu osobistym ludzie mogą mierzyć się z chorobą, problemami rodzinnymi, samotnością, troskami ekonomicznymi lub wewnętrznymi zmaganiami.
W tym kontekście embolizm nabiera szczególnej aktualności.
Kiedy Kościół modli się: „Wybaw nas, Panie, od wszelkiego zła”, uznaje, że zła nie można przezwyciężyć wyłącznie dzięki ludzkiemu postępowi.
Kiedy modli się: „Obdarz nasze czasy pokojem”, wyznaje, że prawdziwy pokój jest darem Boga, o który powinniśmy prosić i który powinniśmy wspierać własnym życiem.
Kiedy prosi o zachowanie od grzechu i niepokoju, przypomina, że człowiek potrzebuje moralnego ukierunkowania i że nie każda zmiana społeczna automatycznie prowadzi do dobra.
A kiedy prosi o ufne oczekiwanie na przyjście Chrystusa, wyznaje, że historia zmierza ku ostatecznemu celowi.
Embolizm jest zatem czymś znacznie więcej niż krótkim tekstem liturgicznym. Stanowi syntezę chrześcijańskiej nadziei w świecie, który pilnie potrzebuje jej na nowo odkryć.
13. Jak możemy odmawiać embolizm z większą świadomością?
Warto unikać traktowania embolizmu podczas Mszy Świętej jedynie jako krótkiego przejścia między Modlitwą Pańską a kolejnymi obrzędami.
Możemy raczej rozumieć go jako zaproszenie do przedstawienia Bogu własnego życia.
Kiedy słyszymy: „Wybaw nas od wszelkiego zła”, możemy pomyśleć o osobistych pokusach, naszych słabościach i sytuacjach, w których potrzebujemy Bożej pomocy.
Kiedy słyszymy: „Obdarz nasze czasy pokojem”, możemy modlić się za nasze rodziny, za Kościół, za nasz kraj i za narody dotknięte wojną.
Kiedy słyszymy prośbę, aby Bóg zachował nas od grzechu i niepokoju, możemy błagać Go o umocnienie naszej wiary oraz ochronę przed błędem, obojętnością i duchową oziębłością.
A kiedy słyszymy, że powinniśmy z ufnością oczekiwać przyjścia naszego Zbawiciela Jezusa Chrystusa, możemy przypomnieć sobie, że nasze życie nie kończy się wraz ze śmiercią, a naszą ostateczną nadzieją jest Bóg.
Świadome uczestnictwo w liturgii pomaga nam przeżywać Mszę Świętą nie jako zwykłą sekwencję słów i gestów, lecz jako centralną modlitwę Kościoła i źródło naszego życia duchowego.
Liturgia kształtuje naszą wiarę nawet wtedy, gdy nie rozumiemy jeszcze w pełni wszystkich jej słów. Im lepiej jednak odkrywamy ich znaczenie, tym bardziej świadomie możemy jednoczyć się z modlitwą Kościoła.
14. Najczęściej zadawane pytania dotyczące embolizmu
Dlaczego podczas Mszy Świętej po Modlitwie Pańskiej nie mówi się „Amen”?
Ponieważ w liturgii Mszy rzymskiej Modlitwa Pańska przechodzi bezpośrednio w embolizm. Po tej modlitwie zgromadzeni odpowiadają doksologią: „Bo Twoje jest królestwo i potęga, i chwała na wieki”.
Czy embolizm jest częścią Modlitwy Pańskiej?
W ścisłym znaczeniu nie należy do tekstu Modlitwy Pańskiej, której Jezus nauczył swoich uczniów. Jest odrębną modlitwą liturgiczną, która podejmuje i rozwija ostatnią prośbę Modlitwy Pańskiej.
Co oznacza słowo „embolizm”?
Pochodzi od greckiego słowa embolismós i oznacza wstawienie lub rozszerzenie. W liturgii określa modlitwę następującą po Modlitwie Pańskiej, która szerzej rozwija jej ostatnią prośbę.
Dlaczego embolizm odmawia się przed Komunią?
Ponieważ należy do obrzędów Komunii i przygotowuje wiernych do przyjęcia Eucharystii. Prosi o wyzwolenie od zła, pokój i ochronę przed wszystkim, co sprzeciwia się dobru.
Czy embolizm odmawia się podczas każdej Mszy Świętej?
Należy on do zwyczajnego przebiegu liturgii Mszy rzymskiej, chociaż dokładne brzmienie i umiejscowienie liturgiczne zależą od stosowanej formy rytu rzymskiego.
Czy embolizm w tradycyjnej Mszy łacińskiej różni się od embolizmu w obecnej formie?
Tak. W tradycyjnej formie rytu rzymskiego embolizm zawiera między innymi wyraźną prośbę o wstawiennictwo Najświętszej Maryi Panny, Apostołów Piotra, Pawła i Andrzeja oraz wszystkich Świętych. Jego tekst różni się od tekstu używanego w obecnej zwyczajnej formie.
Czy embolizm ma podstawę biblijną?
Tak. Podejmuje przede wszystkim ostatnią prośbę Modlitwy Pańskiej: „Ale nas zbaw ode złego” (Mt 6,13). Pozostałe sformułowania rozwijają tę prośbę w kontekście tradycji liturgicznej Kościoła.
Zakończenie: krótka modlitwa o głębokim przesłaniu
Na pierwszy rzut oka embolizm może wydawać się krótkim przejściem liturgicznym. W rzeczywistości zawiera jednak niezwykle wymowną syntezę istotnych aspektów wiary chrześcijańskiej.
Przypomina nam o rzeczywistości zła, o naszej potrzebie łaski Bożej, o pragnieniu pokoju, o konieczności zachowania od grzechu i o nadziei na powtórne przyjście Jezusa Chrystusa.
Pomaga nam również zrozumieć, dlaczego podczas Mszy Świętej Modlitwa Pańska nie kończy się od razu zwyczajowym „Amen”: liturgia rzymska po ostatniej prośbie tej modlitwy przewiduje embolizm, a następnie prowadzi wspólną modlitwę ku uwielbieniu Boga poprzez doksologię.
Najbliższa Msza Święta daje nam zatem dobrą okazję, aby uczestniczyć w tym momencie z większą świadomością. Kiedy kapłan odmawia embolizm, nie powinniśmy bezmyślnie czekać na następną odpowiedź. Możemy raczej zjednoczyć się wewnętrznie z prośbami Kościoła i błagać Boga o wyzwolenie od zła, pokój oraz łaskę pozostania Mu wiernymi aż do końca.
Celem naszego chrześcijańskiego życia nie jest bowiem jedynie przezwyciężanie trudności czy prowadzenie moralnie uczciwego życia. Jesteśmy powołani do życia w łasce Bożej, do wzrastania w miłości i do ufnego podążania na spotkanie z naszym Zbawicielem Jezusem Chrystusem.
