Powiązane artykuły
Żyjemy w dziwnych czasach. Nigdy wcześniej nie było tylu sposobów poznawania wiary… a jednak nigdy tak łatwo nie było jej zapomnieć. Są ludzie, którzy jeszcze kilka lat temu modlili się codziennie, a dziś ledwo pamiętają, kiedy ostatni raz byli u spowiedzi. Katolicy, którzy kiedyś z pasją bronili prawdy, a teraz odczuwają obojętność. Dusze, które nie porzuciły Boga nagle, lecz powoli, niemal niezauważalnie.
I właśnie w tym kryje się jedna z najniebezpieczniejszych duchowych rzeczywistości: wiary zazwyczaj nie traci się z dnia na dzień. Rzadko kto budzi się pewnego ranka i mówi: „Dzisiaj przestanę wierzyć.” Najczęściej dzieje się coś znacznie cichszego, bardziej stopniowego i bardziej tragicznego.
Wiara może zgasnąć jak lampa, której kończy się oliwa.
Powoli.
Bez hałasu.
Bez skandalu.
Bez zauważenia.
Wiara: nadprzyrodzony dar, a nie chwilowe uczucie
Zanim pójdziemy dalej, trzeba zrozumieć coś fundamentalnego: wiara nie jest po prostu religijną emocją ani kulturową tradycją. Wiara jest cnotą teologalną wlaną przez Boga w duszę.
Katechizm naucza, że wiara jest:
„Cnotą teologalną, przez którą wierzymy w Boga i wierzymy we wszystko, co On powiedział i objawił.”
Nie chodzi jedynie o „odczuwanie” Boga. Wielu ludzi uważa, że dopóki mają religijne emocje, ich wiara żyje. Tymczasem prawdziwa wiara może istnieć nawet pośród oschłości, wątpliwości, cierpienia i wewnętrznej ciemności.
Prawdziwa wiara jest przylgnięciem rozumu i woli do Boga, który się objawia.
Dlatego może osłabnąć, gdy przestajemy tę więź podtrzymywać.
Tak jak ciało potrzebuje pożywienia, tak i dusza go potrzebuje. Nikogo nie dziwi, że mięsień zanika, jeśli się go nie używa. A jednak wielu wierzy, że ich wiara pozostanie silna, choć nigdy się nie modlą, nigdy nie czytają Ewangelii, nigdy się nie spowiadają i żyją zanurzeni w środowisku przeciwnym Bogu.
Wiara zazwyczaj nie umiera od jednego strzału.
Umiera z głodu.
Ostrzeżenie Chrystusa: duchowe ochłodzenie
Nasz Pan mówił jasno o tym niebezpieczeństwie. W Ewangelia według św. Mateusza znajdujemy te wstrząsające słowa:
„A ponieważ wzmoże się nieprawość, ostygnie miłość wielu.”
(Mt 24,12)
Zwróćmy uwagę na wyrażenie: ostygnie.
Nie mówi, że zniknie nagle.
Nie mówi, że zostanie gwałtownie wyrwana.
Mówi o procesie stopniowym.
Coś, co kiedyś płonęło, zaczyna powoli gasnąć.
Najpierw stygnie modlitwa.
Potem stygnie miłość do prawdy.
Następnie stygnie odraza do grzechu.
Później stygnie pragnienie chodzenia na Mszę Świętą.
A w końcu dusza żyje daleko od Boga, nawet nie zauważając tej tragedii.
Wielkie niebezpieczeństwo przyzwyczajenia
Jednym z największych duchowych wrogów jest rutyna bez życia wewnętrznego.
Wielu katolików nadal „wypełnia obowiązki” zewnętrznie, podczas gdy wewnętrznie są coraz dalej od Boga. Chodzą na Mszę, ale bez uwagi. Modlą się mechanicznie. Spowiadają się bez głębokiego rachunku sumienia. Stracili zachwyt wobec sacrum.
I dusza zaczyna stopniowo przyzwyczajać się do życia w letniości.
Duchowa letniość jest szczególnie niebezpieczna, ponieważ zwykle nie wywołuje widocznego zgorszenia. Letnia dusza niekoniecznie popada w potworne grzechy. Po prostu przestaje intensywnie kochać Boga.
A to ostatecznie wpływa na wszystko.
W księdze Apokalipsa św. Jana Chrystus kieruje bardzo surowe słowa do Kościoła w Laodycei:
„Ponieważ jesteś letni, ani gorący, ani zimny, chcę cię wyrzucić z mych ust.”
(Ap 3,16)
Letniość nie pojawia się nagle. Osadza się powoli. To wewnętrzna erozja.
Dzisiaj pomija się jedną modlitwę.
Jutro relatywizuje się jeden grzech.
Potem usprawiedliwia się moralny kompromis.
Później porzuca się częstą spowiedź.
W końcu dusza zaczyna uważać za normalne to, co kiedyś ją przerażało.
I bardzo często wszystko to dzieje się bez pełnej świadomości człowieka.
Jak zaczyna się utrata wiary?
1. Przez porzucenie modlitwy
Modlitwa jest tlenem duszy.
Dusza, która się nie modli, zaczyna w końcu myśleć jak świat. To nieuniknione.
Nie istnieje duchowa neutralność. Jeśli przestajemy słuchać Boga, zaczynamy słuchać innych głosów: ideologii, mediów społecznościowych, pustej rozrywki, dominujących opinii czy nieuporządkowanych namiętności.
Alfons Maria Liguori mówił:
„Kto się modli, będzie zbawiony; kto się nie modli, będzie potępiony.”
Może to brzmieć surowo dla współczesnego człowieka, ale wyraża głęboką prawdę: bez wytrwałej modlitwy dusza staje się duchowo bezbronna.
Wielu ludzi zaczęło po prostu od porzucenia codziennej modlitwy.
Nic więcej.
Ale to małe zaniedbanie powoli otworzyło drzwi duchowemu ochłodzeniu.
2. Przez normalizowanie grzechu
Grzech ciężki nie tylko obraża Boga. Zaciemnia również duchowy rozum.
Każdy świadomie popełniony grzech utwardza serce jeszcze bardziej.
Za pierwszym razem sumienie krzyczy.
Za drugim protestuje słabiej.
Za trzecim niemal milczy.
Aż dusza zaczyna wygodnie żyć z tym, co kiedyś sprawiało jej ból.
Dzieje się tak dziś nieustannie w przypadku nieczystości, życia razem bez małżeństwa, aborcji, antykoncepcji, nienawiści, pychy czy braku miłości bliźniego.
Współczesna kultura nie tylko toleruje wiele grzechów: ona je celebruje.
A katolik, który nieustannie konsumuje treści, seriale, muzykę, przemówienia i ideologie sprzeczne z Ewangelią, może się do tego przyzwyczaić, nawet tego nie zauważając.
Ludzka dusza ma ogromną zdolność przyzwyczajania się.
3. Przez utratę poczucia sacrum
Gdy zanika poczucie sacrum, wiara zaczyna słabnąć.
Tradycyjny Kościół zawsze głęboko to rozumiał. Dlatego tak bardzo troszczył się o ciszę, szacunek, piękno liturgii, post, święte znaki, skupienie i adorację.
Ponieważ człowiek potrzebuje doświadczać, że stoi wobec czegoś Boskiego.
Kiedy wszystko zostaje zbanalizowane, wiara staje się powierzchowna.
Pokolenie, które już łatwo nie klęka, w końcu przestanie adorować.
Nie jest przypadkiem, że tylu świętych nalegało na szacunek wobec Eucharystii. Sposób, w jaki zewnętrznie traktujemy Boga, ostatecznie kształtuje nasze życie wewnętrzne.
4. Przez życie całkowicie pochłonięte światem
Nigdy wcześniej nie było tylu rozproszeń.
Ekrany.
Powiadomienia.
Kilkunastosekundowe filmy.
Ciągły hałas.
Nieustanny napływ informacji.
Permanentna stymulacja.
Diabeł nie zawsze musi doprowadzić nas do wielkich grzechów. Czasami wystarczy mu utrzymywać nas w ciągłym rozproszeniu.
Bo rozproszona dusza przestaje patrzeć ku Bogu.
Życie duchowe wymaga wewnętrznej ciszy. A to stało się niemal czymś rewolucyjnym.
Wielu ludzi nie potrafi już wytrzymać nawet pięciu minut ciszy.
A serce niezdolne do skupienia z trudem usłyszy głos Boga.
5. Pycha intelektualna
Inną częstą drogą do stopniowej utraty wiary jest pycha intelektualna.
Współczesny człowiek często wierzy, że prawdziwe jest tylko to, co można zmierzyć, udowodnić lub kontrolować. Tajemnica jest wyśmiewana, tradycja pogardzana, a prosta wiara uważana za naiwność.
Ale wiara wymaga pokory.
Nie irracjonalnej pokory, lecz pokory uznającej, że Bóg jest nieskończenie większy od naszego rozumu.
Tomasz z Akwinu nauczał, że rozum i wiara sobie nie przeczą, ale przypominał również, że ludzki rozum ma granice.
Kiedy człowiek zaczyna stawiać siebie ponad Objawieniem, kończy tworząc boga na własną miarę.
A ten bóg w rzeczywistości nie jest już Bogiem.
Utrata wiary rzadko bywa nagła
Istnieje obraz, który dobrze to wyjaśnia.
Wyobraźmy sobie statek oddalający się od portu.
Przez pierwsze minuty wydaje się, że prawie się nie porusza. Wszystko wygląda tak samo. Ale po wielu godzinach żeglugi odległość staje się ogromna.
Tak dzieje się z wieloma duszami.
Małe, pozornie nieistotne rezygnacje z czasem tworzą ogromny duchowy dystans.
Dlatego diabeł zwykle woli małe kroki.
Nie musi zniszczyć życia duchowego w jedną noc.
Wystarczy, że będzie je powoli ochładzał.
Objawy słabnącej wiary
Wiele osób może przez to przechodzić, nawet tego nie rozpoznając. Niektóre częste objawy to:
- utrata pragnienia modlitwy;
- nuda podczas Mszy Świętej;
- obojętność wobec grzechu;
- relatywizowanie nauczania Kościoła;
- wstyd przed publicznym wyznawaniem wiary;
- życie skupione wyłącznie na sprawach materialnych;
- brak troski o zbawienie duszy;
- zanik ducha ofiary;
- nieustanne poszukiwanie rozrywki;
- trwały duchowy chłód.
Te objawy niekoniecznie oznaczają, że wiara umarła, ale mogą wskazywać, że poważnie słabnie.
Czy można odzyskać osłabioną wiarę?
Tak.
I to jest jedna z najpiękniejszych prawd chrześcijaństwa.
Dopóki człowiek żyje, łaska Boga nadal go szuka.
Bóg nigdy nie męczy się pierwszy.
W przypowieści o synu marnotrawnym z Ewangelia według św. Łukasza ojciec nigdy nie przestaje czekać. A gdy syn wraca, ojciec biegnie ku niemu.
Ten obraz objawia serce Boga.
Wielu ludzi uważa, że nie ma już dla nich ratunku, bo przez lata żyli daleko od Boga, w letniości albo w grzechu. Ale Boże miłosierdzie jest większe niż nasza nędza.
Niebezpieczne nie jest samo upadanie.
Naprawdę niebezpieczne jest przyzwyczajenie się do życia w upadku.
Jak ponownie umocnić wiarę
1. Powrócić do codziennej modlitwy
Nawet gdy jest trudno.
Nawet gdy panuje oschłość.
Nawet gdy „nic się nie czuje”.
Wierna modlitwa powoli odbudowuje duszę.
Szczególnie ważne są:
- Różaniec Święty.
- Modlitwa w ciszy.
- Czytanie Ewangelii.
- Adoracja eucharystyczna.
- Tradycyjne modlitwy Kościoła.
Ojciec Pio nazywał różaniec „bronią”.
I nie przesadzał.
2. Powrócić do częstej spowiedzi
Spowiedź nie jest jedynie „gumką” do wymazywania grzechów.
To sakrament, który umacnia duszę.
Wielu ludzi odkrywa wiarę na nowo właśnie wtedy, gdy po latach wraca do szczerej spowiedzi.
Spowiedź łamie wewnętrzną twardość.
Przywraca duchową wrażliwość.
Sprawia, że dusza znów widzi jasno.
3. Strzec tego, co wchodzi do duszy
Nie każda treść jest niewinna.
To, co oglądamy, słuchamy i konsumujemy, ostatecznie nas kształtuje.
Dusza stale karmiona wulgarnością, powierzchownością lub antychrześcijańskimi ideologiami ostatecznie osłabnie.
Współczesna walka duchowa toczy się również przez oczy, uszy i wyobraźnię.
4. Szukać ciszy
Zewnętrzna cisza pomaga ciszy wewnętrznej.
Wielu świętych szukało chwil samotności właśnie po to, by lepiej słyszeć Boga.
Dziś często oznacza to wyłączenie telefonu, ograniczenie niepotrzebnego hałasu i odzyskanie chwil kontemplacji.
5. Zbliżyć się do żywej Tradycji Kościoła
Katolicka tradycja nie jest archeologiczną nostalgią. To mądrość gromadzona przez wieki.
Święci, tradycyjna liturgia, Ojcowie Kościoła, dawne nabożeństwa, śpiew sakralny, post i duchowa dyscyplina ogromnie pomagają umocnić wiarę, ponieważ nieustannie przypominają, że chrześcijaństwo nie jest czymś powierzchownym ani dostosowanym do świata.
Obecny kryzys wiary
Nie możemy ignorować faktu, że żyjemy w ogromnym kryzysie duchowym.
Wielu ochrzczonych nie wierzy już naprawdę:
- w rzeczywistą obecność Chrystusa w Eucharystii;
- w grzech śmiertelny;
- w piekło;
- w konieczność nawrócenia;
- w obiektywną prawdę;
- w Boski autorytet Kościoła.
I duża część tego kryzysu nie zrodziła się z otwartego buntu, lecz z dziesięcioleci stopniowego ochłodzenia.
Współczesny sekularyzm stworzył kulturę, w której Bóg wydaje się niepotrzebny. Wszystko popycha ku życiu skupionemu na konsumpcji, natychmiastowej przyjemności i indywidualizmie.
Ale ludzkie serce nadal tęskni za wiecznością.
Ponieważ człowiek został stworzony dla Boga.
Ostrzeżenie, które powinno nas obudzić
Chrystus zadał niepokojące pytanie w Ewangelia według św. Łukasza:
„Czy jednak Syn Człowieczy znajdzie wiarę na ziemi, gdy przyjdzie?”
(Łk 18,8)
To pytanie skierowane również do nas.
Nie wystarczy kiedyś mieć wiarę.
Wiarę trzeba pielęgnować, karmić i bronić.
Tak jak małżeństwo trzeba pielęgnować, aby nie ostygło, tak samo relacja z Bogiem wymaga codziennej wierności.
Zakończenie: nikt zazwyczaj nie traci wiary nagle
Najczęściej utrata wiary zaczyna się od małych rzeczy:
- zaniedbanej modlitwy,
- odkładanej spowiedzi,
- usprawiedliwionego grzechu,
- tolerowanej letniości,
- życia pochłoniętego przez świat.
I powoli dusza przyzwyczaja się do życia daleko od Boga.
Ale prawdziwe jest również przeciwieństwo.
Wiara może odrodzić się powoli.
Przez małe akty wierności.
Przez pokorę.
Przez skruchę.
Przez wytrwałość.
Przez łaskę.
Bóg może na nowo rozpalić duszę, która wydawała się wygasła.
I być może właśnie ten moment jest już Bożym wezwaniem do duchowego przebudzenia.
Ponieważ największą tragedią nie jest utrata pieniędzy, zdrowia czy prestiżu.
Największą tragedią jest przyzwyczajenie się do życia bez Boga… i nawet tego nie zauważyć.
