Powiązane artykuły
Żyjemy w epoce obsesyjnie skupionej na władzy.
Władzy ekonomicznej.
Władzy politycznej.
Władzy technologicznej.
Tymczasem chrześcijaństwo od zawsze mówiło o innym rodzaju mocy, znacznie głębszej i bardziej decydującej: o zdolności duszy do przyjęcia Boga.
Wielcy teologowie Kościoła nazwali tę tajemniczą zdolność potentia obediencialis.
To łacińskie określenie może brzmieć skomplikowanie… ale w rzeczywistości zawiera fascynującą prawdę duchową:
Człowiek posiada wewnętrzną otwartość, która pozwala mu przyjąć to, co Bóg chce w nim uczynić.
Innymi słowy:
Nasza dusza została stworzona, aby być posłuszną Bogu… i właśnie w tym posłuszeństwie kryje się jej największa wielkość.
W tym artykule przyjrzymy się dokładnie temu fascynującemu pojęciu:
jego pochodzeniu, rozwojowi w teologii katolickiej, jego głębi duchowej oraz przede wszystkim temu, jak może ono przemienić nasze codzienne życie dzisiaj.
1. Co oznacza „Potentia Obediencialis”?
Wyrażenie potentia obediencialis oznacza dosłownie:
„moc posłuszeństwa” albo „zdolność do posłuszeństwa”.
Nie chodzi jednak jedynie o wykonywanie poleceń.
W teologii klasycznej oznacza to coś znacznie głębszego:
Zdolność stworzenia do przyjęcia działania Boga, które przekracza jego własną naturę.
To znaczy:
Stworzenie nie jest w stanie samo z siebie wytworzyć pewnych rzeczywistości nadprzyrodzonych…
ale może je przyjąć, jeśli Bóg zechce je udzielić.
Dotyczy to na przykład:
- łaski uświęcającej
- cudów
- wizji uszczęśliwiającej
- sakramentów
Człowiek nie może sam z siebie wytworzyć tych rzeczywistości.
Jednak jego natura jest otwarta na ich przyjęcie.
Ta wewnętrzna „przestrzeń” dla Boga jest tym, co teologowie nazywają:
potentia obediencialis.
2. Pojęcie głęboko biblijne
Chociaż sam termin pochodzi z teologii scholastycznej, idea ta jest głęboko obecna w Biblii.
Bóg nie traktuje człowieka jak przedmiotu.
Wzywa go do współpracy z Nim.
Pismo Święte jest pełne przykładów, w których Bóg działa gdy człowiek odpowiada posłuszeństwem.
Najdoskonalszym przykładem jest Dziewica Maryja.
Kiedy anioł ogłasza Wcielenie, odpowiada ona:
„Oto ja służebnica Pańska, niech mi się stanie według twego słowa.”
(Łk 1,38)
To „niech mi się stanie” jest najwyższym aktem ludzkiej potentia obediencialis.
Maryja nie sprawia Wcielenia.
Ale całkowicie otwiera się na działanie Boga.
I wtedy dokonuje się największy cud w historii.
Bóg wchodzi w świat.
3. Teologiczny rozwój tego pojęcia
To pojęcie zostało szczególnie rozwinięte przez wielkich teologów średniowiecza.
Wśród nich wyróżniają się:
- św. Augustyn
- św. Tomasz z Akwinu
- późniejsza teologia scholastyczna
Święty Augustyn: niespokojne serce
Św. Augustyn przeczuwał już tę otwartość duszy, gdy napisał:
„Stworzyłeś nas bowiem jako skierowanych ku Tobie i niespokojne jest nasze serce, dopóki w Tobie nie spocznie.”
Ludzka dusza posiada naturalne ukierunkowanie ku Bogu.
Jest jak wewnętrzne drzwi, które czekają, aby zostały otwarte.
Święty Tomasz z Akwinu
Św. Tomasz rozwinął tę ideę z filozoficzną precyzją.
Wyjaśnił, że istnieją dwa rodzaje możności:
- Możność naturalna
Zdolność do wytwarzania czegoś zgodnie z własną naturą.
Przykład:
drzewo może wydawać owoce.
- Możność posłuszeństwa (możność obediencjalna)
Zdolność do przyjęcia czegoś jeśli Bóg to sprawi.
Przykład:
Woda nie może sama z siebie stać się winem.
Ale podczas wesela w Kanie Galilejskiej Chrystus ją przemienia.
Ta przemiana dokonuje się dlatego, że stworzenie jest otwarte na działanie Boże.
4. Klucz do zrozumienia rzeczywistości nadprzyrodzonej
Bez potentia obediencialis nie dałoby się wyjaśnić wielu chrześcijańskich tajemnic.
Na przykład:
Łaska
Łaska nie jest czymś, co człowiek może sam wytworzyć.
Jest darem nadprzyrodzonym.
Ale dusza ma zdolność jej przyjęcia.
Sakramenty
Kiedy kapłan udziela chrztu, dzieje się coś niewidzialnego:
dusza otrzymuje łaskę.
To nie jest magia.
To działanie Boga na stworzenie zdolne do jej przyjęcia.
Świętość
Nikt nie może „wytworzyć” świętości.
Ale wszyscy możemy otworzyć się na nią.
5. Prawda, która rzuca wyzwanie współczesnej pysze
Współczesna kultura powtarza niebezpieczną ideę:
„Możesz wszystko.”
Tymczasem teologia katolicka mówi coś bardziej realistycznego:
Nie możesz wszystkiego… ale możesz wszystko otrzymać od Boga.
Różnica jest ogromna.
Nowoczesny świat ubóstwia samowystarczalność.
Chrześcijaństwo proponuje uległość wobec Boga.
I tutaj pojawia się chrześcijański paradoks:
Im bardziej dusza jest posłuszna Bogu, tym większa się staje.
6. Duchowy dramat naszych czasów
Dziś żyjemy w kulturze, która zapomniała o posłuszeństwie.
Samo to słowo wydaje się podejrzane.
Kojarzy się z:
- uciskiem
- brakiem wolności
- ślepą uległością
Ale w tradycji chrześcijańskiej posłuszeństwo wobec Boga nie zniewala.
Ono wyzwala.
Sam Jezus powiedział:
„Jeżeli będziecie trwać w moim słowie, naprawdę będziecie moimi uczniami, poznacie prawdę, a prawda was wyzwoli.”
(J 8,31–32)
Prawdziwa wolność nie polega na robieniu tego, co chcemy.
Polega na zdolności odpowiedzi Bogu.
7. Potentia obediencialis w życiu duchowym
To pojęcie nie jest jedynie teorią.
Ma bardzo praktyczne konsekwencje.
Za każdym razem, gdy chrześcijanin mówi „tak” Bogu, uruchamia tę wewnętrzną zdolność.
Na przykład gdy ktoś:
- przebacza zniewagę
- przyjmuje krzyż
- modli się, choć nie ma na to ochoty
- pozostaje wierny w pokusie
- pomaga potrzebującemu
Pozwala Bogu działać w swoim życiu.
I bardzo często dzieje się coś tajemniczego:
Bóg czyni znacznie więcej, niż sobie wyobrażaliśmy.
8. Przykład świętych
Święci głęboko rozumieli tę prawdę.
Nie byli duchowymi superbohaterami.
Byli ludźmi całkowicie dyspozycyjnymi wobec Boga.
Święty Franciszek z Asyżu
Święta Teresa z Ávili
Święty Jan od Krzyża
Wszyscy powtarzają tę samą myśl:
świętość rodzi się z uległości wobec Boga.
Nie z talentu.
Nie tylko z ludzkiego wysiłku.
Ale z życia, które nieustannie mówi:
„Panie, uczyń we mnie to, co chcesz.”
9. Wielki wróg potentia obediencialis
Jeśli dusza posiada taką otwartość na Boga, dlaczego wielu ludzi nie doświadcza Jego działania?
Odpowiedź jest jasna:
pycha.
Pycha zamyka serce.
Pycha mówi:
- „ja wiem lepiej”
- „ja decyduję”
- „nie potrzebuję Boga”
Ale Pismo Święte wyraźnie ostrzega:
„Bóg sprzeciwia się pysznym, a pokornym daje łaskę.”
(Jk 4,6)
Pokora jest drzwiami, przez które wchodzi łaska.
10. Praktyczne zastosowania w codziennym życiu
Jak możemy żyć tą prawdą dzisiaj?
Oto kilka konkretnych wskazówek.
1. Uczyć się mówić Bogu „tak”
Czasem myślimy, że Bóg mówi tylko w rzeczach nadzwyczajnych.
Ale najczęściej przemawia w tym, co zwyczajne:
- obowiązek
- odpowiedzialność
- wewnętrzne wezwanie do dobra
Odpowiedź na to otwiera duszę na łaskę.
2. Pielęgnować modlitwę
Modlitwa to nie tylko proszenie o rzeczy.
To stawianie się do dyspozycji Boga.
To mówienie:
„Panie, oto jestem.”
3. Przyjmować wolę Boga
Bardzo często Bóg działa poprzez krzyż.
Trudności mogą stać się miejscem łaski.
Jeśli dusza się otworzy.
4. Żyć sakramentami
Sakramenty są głównymi kanałami działania Boga.
Szczególnie:
- spowiedź
- Eucharystia
Każdy sakrament jest okazją, aby Bóg działał w nas.
11. Największa tajemnica: Bóg chce działać w tobie
Być może najbardziej zdumiewającą prawdą jest ta:
Bóg chce działać w twoim życiu.
Nie tylko w życiu świętych.
Nie tylko w klasztorach.
Także:
- w twojej pracy
- w twojej rodzinie
- w twoich zmaganiach
- w twoich upadkach
Potentia obediencialis oznacza, że twoja dusza została stworzona do czegoś ogromnego:
aby przyjąć życie Boga.
12. Ostateczne zaproszenie
Na końcu całe chrześcijaństwo można by streścić jednym słowem:
„Tak”.
Tak Maryi.
Tak świętych.
Tak, które każdy chrześcijanin jest wezwany wypowiedzieć.
Kiedy dusza mówi Bogu „tak”, dzieje się coś niezwykłego.
Łaska działa.
Życie się zmienia.
A serce odkrywa coś zaskakującego:
posłuszeństwo wobec Boga nie pomniejsza człowieka…
ono wynosi go ku temu, co Boskie.
Bo ostatecznie prawdziwa wielkość człowieka nie polega na panowaniu nad światem.
Polega na pozwoleniu Bogu, aby przemienił jego duszę.
A ta zdolność — tak cicha, tak głęboka — jest właśnie tym, co teologia nazywa:
Potentia Obediencialis.
