{"id":6451,"date":"2026-11-16T17:39:32","date_gmt":"2026-11-16T16:39:32","guid":{"rendered":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/?p=6451"},"modified":"2026-11-16T17:39:32","modified_gmt":"2026-11-16T16:39:32","slug":"naprawic-swiat-bez-odkupiciela-katolickie-zastrzezenia-wobec-tikun-olam-i-granice-zbawienia-budowanego-przez-czlowieka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/naprawic-swiat-bez-odkupiciela-katolickie-zastrzezenia-wobec-tikun-olam-i-granice-zbawienia-budowanego-przez-czlowieka\/","title":{"rendered":"Naprawi\u0107 \u015bwiat bez Odkupiciela: katolickie zastrze\u017cenia wobec Tikun Olam i granice zbawienia budowanego przez cz\u0142owieka"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Wprowadzenie: czy cz\u0142owiek mo\u017ce naprawi\u0107 \u015bwiat?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u017byjemy w epoce, w kt\u00f3rej s\u0142owa takie jak sprawiedliwo\u015b\u0107, solidarno\u015b\u0107, r\u00f3wno\u015b\u0107, pok\u00f3j i prawa cz\u0142owieka zajmuj\u0105 centralne miejsce w debacie publicznej. Coraz cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 o odpowiedzialno\u015bci cz\u0142owieka za napraw\u0119 \u015bwiata, przezwyci\u0119\u017canie niesprawiedliwo\u015bci i budowanie spo\u0142ecze\u0144stwa bardziej godnego, braterskiego i solidarnego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tym kontek\u015bcie pojawia si\u0119 poj\u0119cie pochodz\u0105ce z tradycji \u017cydowskiej, kt\u00f3re w ostatnich dziesi\u0119cioleciach zyska\u0142o szczeg\u00f3ln\u0105 popularno\u015b\u0107 w niekt\u00f3rych \u015brodowiskach religijnych i spo\u0142ecznych: <strong>Tikun Olam<\/strong>, wyra\u017cenie t\u0142umaczone zazwyczaj jako \u201enaprawa \u015bwiata\u201d, \u201eprzywr\u00f3cenie \u015bwiata do porz\u0105dku\u201d lub \u201eudoskonalenie \u015bwiata\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na pierwszy rzut oka idea ta mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 bliska wielu chrze\u015bcija\u0144skim naukom. Czy\u017c katolicy r\u00f3wnie\u017c nie jeste\u015bmy wezwani do troski o ubogich, obrony godno\u015bci ludzkiej, pracy na rzecz sprawiedliwo\u015bci i wsp\u00f3\u0142pracy w budowaniu lepszego spo\u0142ecze\u0144stwa? Czy\u017c sam Jezus Chrystus nie nakaza\u0142 nam mi\u0142owa\u0107 bli\u017aniego?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oczywi\u015bcie, \u017ce tak. Jednak mi\u0119dzy chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 za przemian\u0119 \u015bwiata a niekt\u00f3rymi interpretacjami Tikun Olam istnieje r\u00f3\u017cnica, kt\u00f3rej katolik nie mo\u017ce ignorowa\u0107: <strong>cz\u0142owiek mo\u017ce wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 w dobru, poprawia\u0107 porz\u0105dek spo\u0142eczny i \u0142agodzi\u0107 cierpienie, ale nie mo\u017ce sam siebie zbawi\u0107 ani ostatecznie odkupi\u0107 \u015bwiata<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u0142a\u015bnie tutaj pojawia si\u0119 zasadnicze pytanie teologiczne: czy \u015bwiat potrzebuje jedynie naprawy, czy te\u017c potrzebuje Odkupiciela?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Katolicyzm udziela na to pytanie jednoznacznej odpowiedzi: \u015bwiat potrzebuje Jezusa Chrystusa. \u017badna reforma spo\u0142eczna, \u017cadna rewolucja polityczna, \u017caden projekt etyczny ani \u017cadne ludzkie przedsi\u0119wzi\u0119cie nie mog\u0105 zast\u0105pi\u0107 zbawczego dzie\u0142a dokonanego przez Syna Bo\u017cego na krzy\u017cu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie oznacza to odrzucenia wszelkiego dobra, kt\u00f3re mo\u017ce wyp\u0142ywa\u0107 z \u017cydowskiej tradycji, ani pot\u0119pienia narodu \u017cydowskiego czy judaizmu jako ca\u0142o\u015bci. Oznacza natomiast konieczno\u015b\u0107 rozr\u00f3\u017cnienia mi\u0119dzy tym, co katolik mo\u017ce uzna\u0107 za s\u0142uszne i warto\u015bciowe, a tym, co jest niezgodne z wiar\u0105 w Jezusa Chrystusa jako jedynego Zbawiciela ludzko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aby w\u0142a\u015bciwie zrozumie\u0107 t\u0119 kwesti\u0119, nale\u017cy najpierw wyja\u015bni\u0107, czym jest Tikun Olam, jakie znaczenia przyjmowa\u0142o to poj\u0119cie w historii judaizmu i dlaczego nie wszystkie jego interpretacje s\u0105 jednakowe.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>1. Czym jest Tikun Olam? Poj\u0119cie, kt\u00f3re nie zawsze oznacza to samo<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wyra\u017cenie <em>Tikun Olam<\/em> pochodzi z j\u0119zyka hebrajskiego. S\u0142owo <em>tikun<\/em> oznacza napraw\u0119, uporz\u0105dkowanie, przywr\u00f3cenie do w\u0142a\u015bciwego stanu lub udoskonalenie, natomiast <em>olam<\/em> oznacza \u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dos\u0142ownie mo\u017cna je zatem przet\u0142umaczy\u0107 jako \u201enaprawa \u015bwiata\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednak poj\u0119cie to nie ma jednego, niezmiennego znaczenia w ca\u0142ej historii judaizmu. Jego interpretacja rozwija\u0142a si\u0119 w r\u00f3\u017cnych epokach i \u015brodowiskach religijnych.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>1.1. Znaczenie w staro\u017cytnej tradycji rabinicznej<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W literaturze rabinicznej, zw\u0142aszcza w Misznie i Talmudzie, pojawia si\u0119 wyra\u017cenie <em>mipnei tikkun ha-olam<\/em>, kt\u00f3re mo\u017cna przet\u0142umaczy\u0107 jako \u201eze wzgl\u0119du na dobro porz\u0105dku \u015bwiata\u201d lub \u201edla zachowania \u0142adu spo\u0142ecznego\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W traktacie Gittin 4,2 Miszny znajdujemy przyk\u0142ady regulacji prawnych uzasadnianych w\u0142a\u015bnie trosk\u0105 o porz\u0105dek spo\u0142eczny, stabilno\u015b\u0107 stosunk\u00f3w mi\u0119dzyludzkich i zapobieganie niesprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tym kontek\u015bcie Tikun Olam nie oznacza jeszcze samodzielnej doktryny zbawienia \u015bwiata, lecz zasad\u0119 uzasadniaj\u0105c\u0105 okre\u015blone rozwi\u0105zania prawne i spo\u0142eczne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To rozr\u00f3\u017cnienie jest wa\u017cne, poniewa\u017c nie mo\u017cna przypisywa\u0107 ca\u0142ej tradycji \u017cydowskiej jednej, uproszczonej interpretacji tego poj\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>1.2. Interpretacja mistyczna: kaba\u0142a luria\u0144ska<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Inne znaczenie pojawi\u0142o si\u0119 w \u017cydowskiej tradycji mistycznej, szczeg\u00f3lnie w kaba\u0142e luria\u0144skiej, zwi\u0105zanej z Izaakiem Luri\u0105 (1534\u20131572).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tym systemie mistycznym pojawia si\u0119 koncepcja kosmicznego rozbicia, okre\u015blana jako <em>shevirat ha-kelim<\/em>, czyli \u201erozbicie naczy\u0144\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wed\u0142ug tej interpretacji stworzenie \u015bwiata wi\u0105\u017ce si\u0119 z dramatycznym wydarzeniem kosmicznym, w wyniku kt\u00f3rego boskie \u015bwiat\u0142o zosta\u0142o rozproszone, a w rzeczywisto\u015bci materialnej pozosta\u0142y boskie iskry wymagaj\u0105ce wyzwolenia i przywr\u00f3cenia w\u0142a\u015bciwego porz\u0105dku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tym uj\u0119ciu Tikun Olam oznacza duchowy proces naprawy kosmosu, w kt\u00f3rym cz\u0142owiek uczestniczy poprzez przestrzeganie przykaza\u0144, modlitw\u0119 i okre\u015blone dzia\u0142ania religijne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nale\u017cy jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce jest to specyficzna koncepcja mistyczna, charakterystyczna dla okre\u015blonego nurtu judaizmu. Nie mo\u017cna jej uto\u017csamia\u0107 z ca\u0142o\u015bci\u0105 \u017cydowskiej wiary ani przedstawia\u0107 jako przekonania podzielanego przez wszystkich \u017byd\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>1.3. Wsp\u00f3\u0142czesne znaczenie spo\u0142eczne<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W czasach wsp\u00f3\u0142czesnych Tikun Olam jest cz\u0119sto u\u017cywane jako okre\u015blenie zaanga\u017cowania spo\u0142ecznego i moralnego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W niekt\u00f3rych \u015brodowiskach \u017cydowskich wyra\u017cenie to odnosi si\u0119 do takich dzia\u0142a\u0144 jak:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Walka z ub\u00f3stwem i wykluczeniem spo\u0142ecznym.<\/li>\n\n\n\n<li>Obrona praw cz\u0142owieka.<\/li>\n\n\n\n<li>Pomoc osobom znajduj\u0105cym si\u0119 w trudnej sytuacji.<\/li>\n\n\n\n<li>Ochrona \u015brodowiska naturalnego.<\/li>\n\n\n\n<li>Przeciwdzia\u0142anie dyskryminacji.<\/li>\n\n\n\n<li>Budowanie sprawiedliwszego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/li>\n\n\n\n<li>Promowanie pokoju i solidarno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W takim rozumieniu Tikun Olam staje si\u0119 wezwaniem do odpowiedzialno\u015bci za \u015bwiat i do konkretnego dzia\u0142ania na rzecz dobra wsp\u00f3lnego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Samo zaanga\u017cowanie w te sprawy nie jest sprzeczne z katolicyzmem. Przeciwnie, wiele z tych dzia\u0142a\u0144 odpowiada zasadom katolickiej nauki spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Problem pojawia si\u0119 dopiero wtedy, gdy naprawa \u015bwiata zostaje przedstawiona jako proces samowystarczalny, kt\u00f3ry mo\u017ce zast\u0105pi\u0107 zbawienie, kt\u00f3rego B\u00f3g dokona\u0142 w Jezusie Chrystusie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I w\u0142a\u015bnie na tym poziomie nale\u017cy umie\u015bci\u0107 katolickie zastrze\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>2. Pierwsze zasadnicze zastrze\u017cenie: cz\u0142owiek nie potrzebuje jedynie poprawy, ale odkupienia<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednym z najwi\u0119kszych zagro\u017ce\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnego my\u015blenia religijnego jest sprowadzanie problemu cz\u0142owieka do kwestii spo\u0142ecznych, psychologicznych lub moralnych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wed\u0142ug takiego podej\u015bcia ludzko\u015b\u0107 cierpi przede wszystkim z powodu niesprawiedliwych struktur, braku edukacji, nier\u00f3wno\u015bci ekonomicznych, konflikt\u00f3w politycznych czy niedostatk\u00f3w solidarno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wszystkie te problemy s\u0105 rzeczywiste i wymagaj\u0105 odpowiedzi. Jednak katolicyzm uczy, \u017ce istnieje jeszcze g\u0142\u0119bsza rana: grzech.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cz\u0142owiek nie jest jedynie istot\u0105 niedostatecznie wykszta\u0142con\u0105, \u017ale zorganizowan\u0105 lub uwik\u0142an\u0105 w niesprawiedliwe struktury. Jest r\u00f3wnie\u017c istot\u0105, kt\u00f3rej wolno\u015b\u0107 zosta\u0142a zraniona przez grzech i kt\u00f3ra potrzebuje \u0142aski Bo\u017cej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awi\u0119ty Pawe\u0142 pisze:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eWszyscy bowiem zgrzeszyli i pozbawieni s\u0105 chwa\u0142y Bo\u017cej, a dost\u0119puj\u0105 usprawiedliwienia darmo, z Jego \u0142aski, przez odkupienie, kt\u00f3re jest w Chrystusie Jezusie\u201d (Rz 3,23\u201324).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ten fragment jest fundamentalny.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aposto\u0142 nie m\u00f3wi, \u017ce cz\u0142owiek potrzebuje jedynie bardziej sprawiedliwego spo\u0142ecze\u0144stwa. M\u00f3wi, \u017ce potrzebuje odkupienia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cz\u0142owiek mo\u017ce zmieni\u0107 swoje otoczenie, ale nie mo\u017ce w\u0142asnymi si\u0142ami wymaza\u0107 winy grzechu. Mo\u017ce ustanowi\u0107 sprawiedliwsze prawa, ale nie mo\u017ce samodzielnie przywr\u00f3ci\u0107 utraconej przyja\u017ani z Bogiem. Mo\u017ce budowa\u0107 instytucje, ale nie mo\u017ce w\u0142asn\u0105 moc\u0105 otworzy\u0107 sobie bram \u017cycia wiecznego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego chrze\u015bcija\u0144stwo nie jest jedynie programem moralnym ani projektem cywilizacyjnym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest religi\u0105 zbawienia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awi\u0119ty Pawe\u0142 wyra\u017ca t\u0119 prawd\u0119 z niezwyk\u0142\u0105 jasno\u015bci\u0105:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201e\u0141ask\u0105 bowiem jeste\u015bcie zbawieni przez wiar\u0119. A to pochodzi nie od was, lecz jest darem Boga\u201d (Ef 2,8).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego, zw\u0142aszcza w punktach 1996\u20132001, wyja\u015bnia, \u017ce \u0142aska jest darmowym darem Boga, Jego bezinteresown\u0105 pomoc\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3rej cz\u0142owiek mo\u017ce odpowiedzie\u0107 na Bo\u017ce wezwanie i uczestniczy\u0107 w Jego \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie jest ona owocem ludzkich zas\u0142ug ani rezultatem post\u0119pu spo\u0142ecznego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Katolicka wizja cz\u0142owieka nie neguje ludzkiej odpowiedzialno\u015bci. Przeciwnie, przypomina, \u017ce cz\u0142owiek jest wezwany do wsp\u00f3\u0142pracy z \u0142ask\u0105. Jednak ta wsp\u00f3\u0142praca nie oznacza, \u017ce mo\u017ce on sam sta\u0107 si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em w\u0142asnego zbawienia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Cz\u0142owiek mo\u017ce naprawia\u0107 wiele rzeczy na \u015bwiecie, ale nie mo\u017ce sam siebie odkupi\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>3. Drugie zastrze\u017cenie: \u015bwiat nie zostanie ostatecznie odnowiony przez cz\u0142owieka, lecz prze<\/strong><strong>3. Drugi zarzut: \u017cadne ludzkie dzie\u0142o nie mo\u017ce zast\u0105pi\u0107 \u0142aski Bo\u017cej<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jedna z najwa\u017cniejszych r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy my\u015bl\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 a ka\u017cd\u0105 koncepcj\u0105 zbawienia opart\u0105 wy\u0142\u0105cznie na ludzkich mo\u017cliwo\u015bciach dotyczy nauki o \u0142asce.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki naucza, \u017ce cz\u0142owiek potrzebuje \u0142aski, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 \u017cycie nadprzyrodzone.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie oznacza to, \u017ce ludzkie uczynki nie maj\u0105 znaczenia. Wr\u0119cz przeciwnie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wiara katolicka naucza, \u017ce \u0142aska przemienia cz\u0142owieka i uzdalnia go do spe\u0142niania prawdziwie dobrych uczynk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Istnieje jednak porz\u0105dek, kt\u00f3rego nie wolno odwraca\u0107: <strong>nie spe\u0142niamy dobrych uczynk\u00f3w, aby kupi\u0107 sobie zbawienie; spe\u0142niamy dobre uczynki, poniewa\u017c B\u00f3g udziela nam swojej \u0142aski i wzywa nas do \u017cycia w mi\u0142o\u015bci.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awi\u0119ty Pawe\u0142 wyja\u015bnia to w Li\u015bcie do Efezjan:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201e\u0141ask\u0105 bowiem jeste\u015bcie zbawieni przez wiar\u0119. A to pochodzi nie od was, lecz jest darem Boga. Nie z uczynk\u00f3w, aby si\u0119 nikt nie chlubi\u0142. Jeste\u015bmy bowiem Jego dzie\u0142em, stworzeni w Chrystusie Jezusie dla dobrych czyn\u00f3w, kt\u00f3re B\u00f3g z g\u00f3ry przygotowa\u0142, aby\u015bmy je pe\u0142nili\u201d (Ef 2,8-10).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ten porz\u0105dek ma fundamentalne znaczenie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najpierw inicjatywa Boga.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nast\u0119pnie wolna odpowied\u017a cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wreszcie \u017cycie przemienione przez \u0142ask\u0119, kt\u00f3ra objawia si\u0119 w uczynkach mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego, szczeg\u00f3lnie w punktach 1996-2001, rozwija t\u0119 nauk\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0141aska jest darmowym darem Boga, kt\u00f3ry wprowadza nas w Jego \u017cycie i pozwala nam uczestniczy\u0107 w Jego Boskiej naturze.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie jest nagrod\u0105, kt\u00f3r\u0105 cz\u0142owiek zdobywa dzi\u0119ki w\u0142asnym naturalnym zas\u0142ugom.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie jest te\u017c energi\u0105, kt\u00f3r\u0105 mo\u017ce wytworzy\u0107 poprzez w\u0142asne wysi\u0142ki moralne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest darem nadprzyrodzonym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Stawia to wa\u017cny zarzut wobec ka\u017cdej interpretacji Tikun Olam, kt\u00f3ra pr\u00f3buje przekszta\u0142ci\u0107 moraln\u0105 lub spo\u0142eczn\u0105 przemian\u0119 ludzko\u015bci w swego rodzaju autonomiczn\u0105 drog\u0119 zbawienia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bardziej sprawiedliwy \u015bwiat nie jest automatycznie \u015bwiatem odkupionym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bardziej zamo\u017cne spo\u0142ecze\u0144stwo nie staje si\u0119 przez to \u015bwi\u0119tym spo\u0142ecze\u0144stwem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cz\u0142owiek zaanga\u017cowany w szlachetne sprawy nie staje si\u0119 przez sam ten fakt pojednany z Bogiem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna jest dobrem. \u015awi\u0119to\u015b\u0107 jest czym\u015b znacznie wi\u0119kszym ni\u017c sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A zbawienia wiecznego nie mo\u017cna sprowadzi\u0107 do \u017cadnej z tych rzeczy rozpatrywanych oddzielnie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>4. Trzeci zarzut: ostateczne odnowienie \u015bwiata nale\u017cy do Chrystusa<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tym miejscu dochodzimy do samego centrum zagadnienia chrystologicznego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wiara katolicka nie naucza, \u017ce ludzko\u015b\u0107 powinna ograniczy\u0107 si\u0119 do biernego oczekiwania na Bo\u017c\u0105 interwencj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chrze\u015bcijanin ma konkretne obowi\u0105zki zwi\u0105zane z przemian\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozr\u00f3\u017cnia jednak bardzo starannie post\u0119p ludzki i pe\u0142ni\u0119 Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To rozr\u00f3\u017cnienie ma fundamentalne znaczenie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pismo \u015awi\u0119te przedstawia Jezusa Chrystusa jako centrum powszechnego odnowienia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awi\u0119ty Pawe\u0142 pisze:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eAby wszystko na nowo zjednoczy\u0107 w Chrystusie jako G\u0142owie: to, co w niebiosach, i to, co na ziemi\u201d (Ef 1,10).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To nie cz\u0142owiek jest ostateczn\u0105 zasad\u0105 odnowienia wszech\u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest ni\u0105 Chrystus.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awiat nie odnajduje swojego ostatecznego przeznaczenia w doskona\u0142ej cywilizacji zbudowanej ludzkimi zdolno\u015bciami, lecz w zjednoczeniu wszystkiego w Jezusie Chrystusie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nauka ta ma g\u0142\u0119boki wymiar eschatologiczny.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eschatologia jest dzia\u0142em teologii, kt\u00f3ry zajmuje si\u0119 rzeczywisto\u015bci\u0105 ostateczn\u0105: \u015bmierci\u0105, s\u0105dem, zmartwychwstaniem, \u017cyciem wiecznym i ostatecznym dope\u0142nieniem stworzenia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wed\u0142ug wiary katolickiej historia nie zmierza po prostu ku przysz\u0142o\u015bci nieustannego post\u0119pu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zmierza ku wydarzeniu ostatecznemu: powt\u00f3rnemu przyj\u015bciu Chrystusa i pe\u0142ni Jego Kr\u00f3lestwa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Apokalipsa opisuje t\u0119 nadziej\u0119:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eI ujrza\u0142em niebo nowe i ziemi\u0119 now\u0105, bo pierwsze niebo i pierwsza ziemia przemin\u0119\u0142y\u201d (Ap 21,1).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I dodaje:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eI otrze z ich oczu wszelk\u0105 \u0142z\u0119, a \u015bmierci ju\u017c odt\u0105d nie b\u0119dzie. Ani \u017ca\u0142oby, ni krzyku<strong>z Boga<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kolejna istotna r\u00f3\u017cnica dotyczy ostatecznego celu historii.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niekt\u00f3re wsp\u00f3\u0142czesne interpretacje Tikun Olam mog\u0105 prowadzi\u0107 do przekonania, \u017ce poprzez stopniowe doskonalenie spo\u0142ecze\u0144stwa ludzko\u015b\u0107 mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 stan pe\u0142nej harmonii, sprawiedliwo\u015bci i pokoju.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u017celi jednak taki projekt zostaje potraktowany jako ostateczna odpowied\u017a na ludzk\u0105 kondycj\u0119, pojawia si\u0119 problem teologiczny.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Katolicyzm nie naucza, \u017ce Kr\u00f3lestwo Bo\u017ce jest rezultatem stopniowego post\u0119pu cywilizacyjnego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kr\u00f3lestwo Bo\u017ce jest rzeczywisto\u015bci\u0105 zapocz\u0105tkowan\u0105 przez Chrystusa, obecn\u0105 ju\u017c w Ko\u015bciele, ale osi\u0105gaj\u0105c\u0105 swoj\u0105 pe\u0142ni\u0119 dopiero dzi\u0119ki ostatecznemu dzia\u0142aniu Boga.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awi\u0119ty Pawe\u0142 pisze:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201e&#8230;aby wszystko na nowo zjednoczy\u0107 w Chrystusie jako G\u0142owie: to, co w niebiosach, i to, co na ziemi\u201d (Ef 1,10).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To jedno z najwa\u017cniejszych zda\u0144 Nowego Testamentu dotycz\u0105cych ostatecznego przeznaczenia stworzenia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wszystko ma zosta\u0107 zjednoczone w Chrystusie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie w ludzkim projekcie politycznym. Nie w okre\u015blonym systemie spo\u0142ecznym. Nie w uniwersalnej ideologii moralnej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Chrystusie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ksi\u0119ga Apokalipsy opisuje ostateczne odnowienie \u015bwiata w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eI ujrza\u0142em niebo nowe i ziemi\u0119 now\u0105, bo pierwsze niebo i pierwsza ziemia przemin\u0119\u0142y\u201d (Ap 21,1).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A nast\u0119pnie:<br><br>\u201eI otrze z ich oczu wszelk\u0105 \u0142z\u0119, a \u015bmierci ju\u017c odt\u0105d nie b\u0119dzie. Ani \u017ca\u0142oby, ni krzyku, ni trudu ju\u017c [odt\u0105d] nie b\u0119dzie, bo pierwsze rzeczy przemin\u0119\u0142y\u201d (Apokalipsa 21,4).ze z ich oczu wszelk\u0105 \u0142z\u0119, a \u015bmierci ju\u017c odt\u0105d nie b\u0119dzie. Ani \u017ca\u0142oby, ani krzyku, ani b\u00f3lu, bo dawny porz\u0105dek rzeczy przemin\u0105\u0142\u201d (Obj. 21:4).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na co\u015b istotnego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ludzko\u015b\u0107 mo\u017ce \u0142agodzi\u0107 cierpienie, ale nie mo\u017ce ostatecznie wyeliminowa\u0107 \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017ce rozwija\u0107 medycyn\u0119, ale nie mo\u017ce udzieli\u0107 zmartwychwstania.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017ce zwalcza\u0107 niesprawiedliwo\u015b\u0107, ale nie mo\u017ce w\u0142asnymi si\u0142ami ustanowi\u0107 doskona\u0142ej sprawiedliwo\u015bci Bo\u017cego s\u0105du.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017ce budowa\u0107 bardziej ludzkie spo\u0142ecze\u0144stwa, ale nie mo\u017ce sama stworzy\u0107 nowego nieba i nowej ziemi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ostateczne odnowienie nie b\u0119dzie ko\u0144cowym rezultatem ludzkiego projektu politycznego, kulturowego czy religijnego. B\u0119dzie suwerennym dzie\u0142em Boga.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Katechizm rozwija t\u0119 nauk\u0119 w numerach 1042\u20131050.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szczeg\u00f3lnie wa\u017cny jest numer 1049, kt\u00f3ry przypomina, \u017ce nadzieja na now\u0105 ziemi\u0119 nie powinna os\u0142abia\u0107 naszej troski o obecny \u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wr\u0119cz przeciwnie \u2014 powinna j\u0105 pobudza\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednocze\u015bnie ten sam tekst podkre\u015bla, \u017ce nale\u017cy starannie odr\u00f3\u017cnia\u0107 post\u0119p doczesny od wzrostu Kr\u00f3lestwa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozr\u00f3\u017cnienie to stanowi jedno z najwa\u017cniejszych kryteri\u00f3w oceny ka\u017cdej propozycji przemiany \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>5. Konieczne doprecyzowanie: chrze\u015bcija\u0144stwo r\u00f3wnie\u017c nie gardzi odnow\u0105 \u015bwiata<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u0142\u0119dem by\u0142oby wyci\u0105gni\u0119cie wniosku, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki odrzuca ide\u0119 pracy na rzecz odnowy spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u015bci\u00f3\u0142 nigdy nie naucza\u0142, \u017ce chrze\u015bcijanin powinien pozostawa\u0107 oboj\u0119tny wobec ub\u00f3stwa, niesprawiedliwo\u015bci, przemocy czy ludzkiego cierpienia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie uwa\u017ca r\u00f3wnie\u017c, \u017ce troska o sprawy spo\u0142eczne jest niezgodna z \u017cyciem duchowym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wr\u0119cz przeciwnie, Pismo \u015awi\u0119te zawiera liczne wezwania do praktykowania sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prorok Micheasz streszcza niekt\u00f3re z podstawowych wymaga\u0144 \u017cycia moralnego:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201ePowiedziano ci, cz\u0142owiecze, co jest dobre. I czego\u017c \u017c\u0105da Pan od ciebie, je\u015bli nie pe\u0142nienia sprawiedliwo\u015bci, umi\u0142owania \u017cyczliwo\u015bci i pokornego obcowania z Bogiem twoim?\u201d (Mi 6,8).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sprawiedliwo\u015b\u0107, mi\u0142osierdzie i pokora to cnoty g\u0142\u0119boko zakorzenione w objawieniu biblijnym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sam Jezus Chrystus uto\u017csamia si\u0119 z potrzebuj\u0105cymi w Ewangelii wed\u0142ug \u015bwi\u0119tego Mateusza:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eZaprawd\u0119, powiadam wam: Wszystko, co uczynili\u015bcie jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnie\u015bcie uczynili\u201d (Mt 25,40).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chrze\u015bcija\u0144stwa nie mo\u017cna sprowadzi\u0107 do oderwanej od rzeczywisto\u015bci duchowo\u015bci, kt\u00f3ra ignoruje materialne potrzeby bli\u017aniego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cz\u0142owiek stanowi jedno\u015b\u0107 cia\u0142a i duszy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego mi\u0142o\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska powinna wyra\u017ca\u0107 si\u0119 zar\u00f3wno w trosce o potrzeby materialne, jak i w zabieganiu o wieczne zbawienie ludzi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tym sensie katolik mo\u017ce w pe\u0142ni zgadza\u0107 si\u0119 z wieloma inicjatywami realizowanymi pod nazw\u0105 Tikun Olam.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017ce wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 przy projektach przeciwdzia\u0142aj\u0105cych ub\u00f3stwu, broni\u0107 chorych, pomaga\u0107 uchod\u017acom, chroni\u0107 dzieci, zwalcza\u0107 wyzysk pracownik\u00f3w lub uczestniczy\u0107 w inicjatywach na rzecz ochrony \u015brodowiska.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mi\u0119dzy tymi dzia\u0142aniami a wiar\u0105 katolick\u0105 nie ma \u017cadnej sprzeczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sprzeczno\u015b\u0107 pojawia si\u0119 wtedy, gdy pr\u00f3buje si\u0119 przypisa\u0107 tym dzia\u0142aniom znaczenie zbawcze, kt\u00f3re wyklucza\u0142oby konieczno\u015b\u0107 \u0142aski, odkupienia lub Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Katolik mo\u017ce wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 w naprawianiu ran \u015bwiata, ale nigdy nie powinien myli\u0107 tej wsp\u00f3\u0142pracy ze zdolno\u015bci\u0105 do odkupienia \u015bwiata.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>6. Czwarty zarzut: niebezpiecze\u0144stwo czysto ziemskiego mesjanizmu<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jedna z najbardziej delikatnych kwestii pojawia si\u0119 wtedy, gdy idea naprawiania \u015bwiata przekszta\u0142ca si\u0119 w projekt historycznego doskonalenia, kt\u00f3ry przestaje uznawa\u0107 ograniczenia ludzkiej natury.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cz\u0142owiek mo\u017ce budowa\u0107 lepsze spo\u0142ecze\u0144stwa, ale nadal pozostaje stworzeniem naznaczonym krucho\u015bci\u0105 i grzechem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Historia pokazuje, \u017ce nawet projekty zrodzone ze wznios\u0142ych idea\u0142\u00f3w mog\u0105 ostatecznie prowadzi\u0107 do niesprawiedliwo\u015bci, gdy pr\u00f3buj\u0105 narzuci\u0107 za pomoc\u0105 w\u0142adzy absolutn\u0105 wizj\u0119 dobra.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pokusa polega na my\u015bleniu, \u017ce je\u015bli uda nam si\u0119 stworzy\u0107 odpowiednie warunki polityczne, gospodarcze i kulturowe, b\u0119dziemy mogli osi\u0105gn\u0105\u0107 stan ostatecznego pojednania ca\u0142ej ludzko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Taka nadzieja mo\u017ce nabra\u0107 niemal mesja\u0144skiego wymiaru.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Problem nie polega na pragnieniu sprawiedliwego spo\u0142ecze\u0144stwa. Problem polega na przypisywaniu projektowi historycznemu tego, co nale\u017cy wy\u0142\u0105cznie do ostatecznego zbawienia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u015bci\u00f3\u0142 wielokrotnie przestrzega\u0142 przed takim pomieszaniem poj\u0119\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konstytucja duszpasterska <em>Gaudium et spes<\/em> Soboru Watyka\u0144skiego II, w numerze 39, podejmuje w\u0142a\u015bnie kwesti\u0119 relacji mi\u0119dzy post\u0119pem doczesnym a Kr\u00f3lestwem Bo\u017cym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Naucza, \u017ce nale\u017cy je starannie odr\u00f3\u017cnia\u0107, cho\u0107 uznaje, i\u017c post\u0119p ludzki mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do lepszego uporz\u0105dkowania spo\u0142ecze\u0144stwa i mie\u0107 znaczenie dla Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nauka ta pozwala unikn\u0105\u0107 dw\u00f3ch skrajno\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Spirytualizmu, kt\u00f3ry uznaje \u015bwiat materialny za nieistotny.<\/li>\n\n\n\n<li>Temporalizmu, kt\u00f3ry uto\u017csamia zbawienie z budowaniem doskona\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa ziemskiego.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chrze\u015bcijanin nie jest rewolucjonist\u0105, kt\u00f3ry oczekuje ustanowienia raju poprzez przemian\u0119 polityczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie jest r\u00f3wnie\u017c oboj\u0119tnym obserwatorem, kt\u00f3ry biernie przygl\u0105da si\u0119 niesprawiedliwo\u015bciom, czekaj\u0105c na niebo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest uczniem Chrystusa, kt\u00f3ry pracuje dla dobra, praktykuje sprawiedliwo\u015b\u0107, s\u0142u\u017cy ubogim i oczekuje ostatecznego spe\u0142nienia, kt\u00f3rego mo\u017ce udzieli\u0107 jedynie B\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szczeg\u00f3lnie pouczaj\u0105ca jest tutaj nauka \u015bwi\u0119tego Augustyna o dw\u00f3ch pa\u0144stwach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W dziele <em>O pa\u0144stwie Bo\u017cym<\/em> biskup Hippony odr\u00f3\u017cnia dwie mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3re w g\u0142\u0119boki spos\u00f3b ukierunkowuj\u0105 ludzkie \u017cycie: mi\u0142o\u015b\u0107 Boga a\u017c do pogardy samego siebie oraz mi\u0142o\u015b\u0107 samego siebie a\u017c do pogardy Boga.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie nale\u017cy mechanicznie uto\u017csamia\u0107 tych dw\u00f3ch pa\u0144stw z dwoma konkretnymi pa\u0144stwami czy instytucjami politycznymi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0105 to rzeczywisto\u015bci duchowe okre\u015blone przez mi\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra porusza ich cz\u0142onk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awi\u0119ty Augustyn przypomina nam, \u017ce \u017cadna organizacja polityczna nie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 pa\u0144stwem niebieskim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Spo\u0142ecze\u0144stwo ziemskie posiada autentyczne dobra, kt\u00f3rych nale\u017cy strzec, ale nie mo\u017ce zaoferowa\u0107 ostatecznej szcz\u0119\u015bliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pok\u00f3j polityczny jest dobrem. Pok\u00f3j wieczny jest dobrem niesko\u0144czenie wi\u0119kszym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To rozr\u00f3\u017cnienie jest szczeg\u00f3lnie potrzebne w epoce, w kt\u00f3rej niekt\u00f3re wypowiedzi przedstawiaj\u0105 przemian\u0119 spo\u0142eczn\u0105 tak, jakby stanowi\u0142a ona ostateczn\u0105 odpowied\u017a na ludzki problem.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>7. Pi\u0105ty zarzut: nie wystarczy naprawia\u0107 struktur, je\u015bli zapomina si\u0119 o nawr\u00f3ceniu serca<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kolejn\u0105 fundamentaln\u0105 kwesti\u0105 jest relacja mi\u0119dzy strukturami spo\u0142ecznymi a osobistym nawr\u00f3ceniem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nauka katolicka uznaje istnienie niesprawiedliwych struktur, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 grzechowi, utrwalaj\u0105 nadu\u017cycia i utrudniaj\u0105 rozw\u00f3j ludzi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uczy jednak r\u00f3wnie\u017c, \u017ce struktury te powstaj\u0105 i utrzymuj\u0105 si\u0119 wskutek ludzkich decyzji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie mo\u017cemy skutecznie walczy\u0107 z niesprawiedliwo\u015bci\u0105, je\u015bli nie zmierzymy si\u0119 z moralnymi korzeniami wielu naszych dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ewangelia umieszcza t\u0119 kwesti\u0119 w samym sercu cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jezus naucza:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eZ serca bowiem pochodz\u0105 z\u0142e my\u015bli, zab\u00f3jstwa, cudzo\u0142\u00f3stwa, nierz\u0105d, kradzie\u017ce, fa\u0142szywe \u015bwiadectwa, przekle\u0144stwa\u201d (Mt 15,19).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z\u0142o nie wynika wy\u0142\u0105cznie z okoliczno\u015bci ekonomicznych czy spo\u0142ecznych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rodz i si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z ludzkiej woli, kiedy odwraca si\u0119 ona od Boga.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Spo\u0142ecze\u0144stwo mo\u017ce uchwala\u0107 znakomite prawa, a mimo to nadal by\u0107 zamieszkane przez ludzi egoistycznych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017ce ustanawia\u0107 systemy ochrony spo\u0142ecznej i wci\u0105\u017c zmaga\u0107 si\u0119 z korupcj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017ce g\u0142osi\u0107 r\u00f3wno\u015b\u0107, a jednocze\u015bnie tolerowa\u0107 nowe formy wyzysku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017ce nieustannie m\u00f3wi\u0107 o solidarno\u015bci, a w codziennym \u017cyciu gardzi\u0107 bli\u017anim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego przemiana chrze\u015bcija\u0144ska musi rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 od nawr\u00f3cenia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awi\u0119ty Jan Chrzciciel nie wzywa\u0142 jedynie do reformowania struktur politycznych swoich czas\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jego nauczanie rozpoczyna\u0142o si\u0119 od radykalnego wezwania:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eNawracajcie si\u0119, bo bliskie jest kr\u00f3lestwo niebieskie\u201d (Mt 3,2).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jezus Chrystus rozpoczyna swoj\u0105 publiczn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 od tego samego wezwania (Mt 4,17).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nawr\u00f3cenie nie polega wy\u0142\u0105cznie na przyjmowaniu zachowa\u0144 akceptowanych spo\u0142ecznie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oznacza powr\u00f3t do Boga, uznanie grzechu, \u017cal za niego, przyj\u0119cie Jego mi\u0142osierdzia i ukierunkowanie ca\u0142ego \u017cycia ku Niemu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u015bci\u00f3\u0142 naucza, \u017ce nawr\u00f3cenie jest g\u0142\u0119bok\u0105 przemian\u0105 cz\u0142owieka, a nie jedynie zmian\u0105 pogl\u0105d\u00f3w politycznych czy preferencji kulturowych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego ka\u017cdy program naprawy \u015bwiata, kt\u00f3ry zapomina o konieczno\u015bci osobistego nawr\u00f3cenia, jest z katolickiego punktu widzenia niewystarczaj\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Nie wystarczy zmieni\u0107 \u015bwiata zewn\u0119trznego, je\u015bli ludzkie serce pozostaje zniewolone przez grzech.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>8. Jaki zwi\u0105zek istnieje mi\u0119dzy Tikun Olam a \u017cydowsk\u0105 nadziej\u0105 mesja\u0144sk\u0105?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aby w\u0142a\u015bciwie zrozumie\u0107 r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy judaizmem a chrze\u015bcija\u0144stwem, musimy r\u00f3wnie\u017c podj\u0105\u0107 kwesti\u0119 Mesjasza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nadzieja mesja\u0144ska zajmuje fundamentalne miejsce w historii Izraela.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prorocy zapowiadali przysz\u0142o\u015b\u0107 sprawiedliwo\u015bci, pokoju i odnowy, zwi\u0105zan\u0105 z interwencj\u0105 Boga.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Izajasz opisuje niezwyk\u0142y obraz:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eWtedy wilk zamieszka wraz z barankiem, pantera z ko\u017al\u0119ciem razem le\u017ce\u0107 b\u0119d\u0105\u201d (Iz 11,6).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tekst przedstawia stworzenie pojednane pod panowaniem potomka Jessego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dla wiary chrze\u015bcija\u0144skiej obietnice te znajduj\u0105 swoje wype\u0142nienie w Jezusie Chrystusie, chocia\u017c ich ostateczne spe\u0142nienie wci\u0105\u017c pozostaje przed nami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chrystus zapocz\u0105tkowa\u0142 Kr\u00f3lestwo Bo\u017ce przez swoje wcielenie, nauczanie, \u015bmier\u0107 i zmartwychwstanie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednak nadal oczekujemy jego pe\u0142ni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To napi\u0119cie mi\u0119dzy \u201eju\u017c\u201d a \u201ejeszcze nie\u201d stanowi jedn\u0105 z podstawowych cech chrze\u015bcija\u0144skiej nadziei.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kr\u00f3lestwo jest obecne, ale jeszcze nie objawi\u0142o si\u0119 w ca\u0142ej swojej chwale.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W judaizmie natomiast interpretacja obietnic mesja\u0144skich przebiega innymi drogami, poniewa\u017c Jezus nie jest uznawany za oczekiwanego Mesjasza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego w numerze 840 jasno wyra\u017ca t\u0119 r\u00f3\u017cnic\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wyja\u015bnia, \u017ce nar\u00f3d \u017cydowski i nowy Lud Bo\u017cy s\u0105 ukierunkowane na nadziej\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z przyj\u015bciem lub powrotem Mesjasza, wskazuje jednak, \u017ce chrze\u015bcijanie oczekuj\u0105 powrotu Tego, kt\u00f3ry umar\u0142 i zmartwychwsta\u0142, podczas gdy judaizm oczekuje przyj\u015bcia Mesjasza, kt\u00f3rego rysy pozostaj\u0105 ukryte.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u00f3\u017cnica ta nie jest drugorz\u0119dna.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dla chrze\u015bcijanina Mesjasz nie jest nieznan\u0105 postaci\u0105 przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest konkretn\u0105 osob\u0105 historyczn\u0105: Jezusem Chrystusem, prawdziwym Bogiem i prawdziwym cz\u0142owiekiem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chrze\u015bcija\u0144stwo nie oczekuje, \u017ce ludzko\u015b\u0107 sama odkryje, jak osi\u0105gn\u0105\u0107 mesja\u0144sk\u0105 pe\u0142ni\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oczekuje powrotu Tego, kt\u00f3ry ju\u017c zwyci\u0119\u017cy\u0142 grzech i \u015bmier\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego, je\u015bli Tikun Olam jest rozumiany jako ludzka wsp\u00f3\u0142praca w przygotowywaniu bardziej sprawiedliwego \u015bwiata, nie musi to oznacza\u0107 moralnej sprzeczno\u015bci z wiar\u0105 katolick\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli jednak staje si\u0119 autonomiczn\u0105 nadziej\u0105 mesja\u0144sk\u0105, oderwan\u0105 od Jezusa Chrystusa i przedstawian\u0105 jako alternatywa dla Jego dzie\u0142a odkupienia, pojawia si\u0119 fundamentalna niezgodno\u015b\u0107 doktrynalna.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chrze\u015bcijanin nie mo\u017ce zaakceptowa\u0107 wizji ludzkiej pe\u0142ni, kt\u00f3ra pomija Tego, kt\u00f3ry jest Panem historii.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>9. Szczeg\u00f3lnie wa\u017cna kwestia: czego Ko\u015bci\u00f3\u0142 naucza o narodzie \u017cydowskim?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podejmuj\u0105c te zagadnienia, musimy pami\u0119ta\u0107 o czym\u015b, czego \u017cadna krytyka teologiczna nie mo\u017ce przes\u0142oni\u0107: <strong>relacja mi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em a narodem \u017cydowskim ma szczeg\u00f3lny charakter, odr\u00f3\u017cniaj\u0105cy j\u0105 od relacji Ko\u015bcio\u0142a z innymi religiami.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chrze\u015bcija\u0144stwo narodzi\u0142o si\u0119 w \u0142onie narodu Izraela.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jezus Chrystus urodzi\u0142 si\u0119 jako \u017byd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Naj\u015bwi\u0119tsza Maryja Panna by\u0142a \u017byd\u00f3wk\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aposto\u0142owie nale\u017celi do narodu \u017cydowskiego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwsze wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcija\u0144skie by\u0142y g\u0142\u0119boko zwi\u0105zane z Pismami Izraela.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie mo\u017ce zrozumie\u0107 w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci bez uznania tych korzeni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awi\u0119ty Pawe\u0142 rozwija t\u0119 kwesti\u0119 w rozdzia\u0142ach 9, 10 i 11 Listu do Rzymian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Li\u015bcie do Rzymian 11 pos\u0142uguje si\u0119 obrazem drzewa oliwnego, aby wyja\u015bni\u0107 relacj\u0119 mi\u0119dzy Izraelem a chrze\u015bcijanami pochodz\u0105cymi z narod\u00f3w poga\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Poganie zostali wszczepieni w drzewo oliwne, kt\u00f3rego korzenia sami nie stworzyli.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego \u015bwi\u0119ty Pawe\u0142 przestrzega:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eNie wyno\u015b si\u0119 nad ga\u0142\u0119zie. A je\u017celi si\u0119 wynosisz, pami\u0119taj, \u017ce nie ty podtrzymujesz korze\u0144, ale korze\u0144 ciebie\u201d (Rz 11,18).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest to przestroga o niezwyk\u0142ym znaczeniu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chrze\u015bcijanin nie powinien patrze\u0107 z pogard\u0105 na nar\u00f3d, od kt\u00f3rego otrzyma\u0142 Pisma, patriarch\u00f3w i obietnice.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tym samym rozdziale znajdujemy jedno z najwa\u017cniejszych stwierdze\u0144 pozwalaj\u0105cych zrozumie\u0107 t\u0119 relacj\u0119:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eBo dary \u0142aski i wezwanie Bo\u017ce s\u0105 nieodwo\u0142alne\u201d (Rz 11,29).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nauka ta zosta\u0142a uj\u0119ta w Katechizmie Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego, w numerach 839\u2013840.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Stanowi ona r\u00f3wnie\u017c jeden z fundament\u00f3w deklaracji <em>Nostra aetate<\/em>, og\u0142oszonej przez \u015bwi\u0119tego Paw\u0142a VI 28 pa\u017adziernika 1965 roku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W numerze 4 Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II przypomina o duchowych wi\u0119zach \u0142\u0105cz\u0105cych lud Nowego Testamentu z potomstwem Abrahama.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dokument uznaje, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 otrzyma\u0142 Pisma Starego Testamentu za po\u015brednictwem narodu \u017cydowskiego oraz \u017ce pocz\u0105tki jego wiary s\u0105 zwi\u0105zane z patriarchami, Moj\u017ceszem i prorokami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ponadto wyra\u017anie odrzuca przedstawianie \u017byd\u00f3w jako narodu odrzuconego lub przekl\u0119tego przez Boga.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pot\u0119pia r\u00f3wnie\u017c antysemityzm i wszelkie prze\u015bladowania skierowane przeciwko nim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Stwierdzenia te maj\u0105 zasadnicze znaczenie dla ka\u017cdej powa\u017cnej refleksji katolickiej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie mo\u017cemy wykorzystywa\u0107 r\u00f3\u017cnic doktrynalnych do podsycania pogardy, wrogo\u015bci czy niesprawiedliwych uog\u00f3lnie\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Katolik jest powo\u0142any do uznania duchowego dziedzictwa Izraela, studiowania jego Pism i prowadzenia pe\u0142nego szacunku dialogu z \u017bydami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szacunek ten nie wymaga jednak rezygnacji z wyznawania Jezusa Chrystusa jako jedynego Zbawiciela.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mi\u0142o\u015b\u0107 i prawda nie s\u0105 wrogami.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>10. Czy katolik mo\u017ce uczestniczy\u0107 w inicjatywach Tikun Olam?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Odpowied\u017a zale\u017cy od konkretnego charakteru danej inicjatywy oraz przekona\u0144 religijnych, kt\u00f3re jej towarzysz\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli chodzi o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w dzia\u0142aniach solidarno\u015bciowych, obron\u0119 godno\u015bci cz\u0142owieka, pomoc ubogim, trosk\u0119 o chorych czy zwalczanie niesprawiedliwo\u015bci, sam fakt, \u017ce inicjatywa pos\u0142uguje si\u0119 okre\u015bleniem Tikun Olam, nie stanowi podstawy do katolickiego sprzeciwu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Katolicy mog\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z osobami wyznaj\u0105cymi inne religie w d\u0105\u017ceniu do osi\u0105gni\u0119cia autentycznych d\u00f3br ludzkich.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Samo Magisterium Ko\u015bcio\u0142a uznaje mo\u017cliwo\u015b\u0107 takiej wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W <em>Evangelii gaudium<\/em>, w numerach 247\u2013249, papie\u017c Franciszek przypomina o duchowej wi\u0119zi \u0142\u0105cz\u0105cej chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w, uznaje znaczenie ich wsp\u00f3lnego dziedzictwa oraz wskazuje, \u017ce mog\u0105 oni podziela\u0107 przekonania etyczne i trosk\u0119 o sprawiedliwo\u015b\u0107 oraz rozw\u00f3j narod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie by\u0142oby zatem s\u0142uszne twierdzenie, \u017ce ka\u017cde wsp\u00f3\u0142czesne u\u017cycie poj\u0119cia Tikun Olam jest niezgodne z katolicyzmem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nale\u017cy jednak zachowa\u0107 kilka rozr\u00f3\u017cnie\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Po pierwsze: wsp\u00f3\u0142praca spo\u0142eczna nie oznacza przyj\u0119cia cudzej doktryny.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Katolik mo\u017ce wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z organizacj\u0105 \u017cydowsk\u0105 w ramach inicjatywy pomocy potrzebuj\u0105cym, nie przyjmuj\u0105c przez to wszystkich jej przekona\u0144 religijnych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Po drugie: szacunek dla tradycji religijnej nie oznacza akceptacji wszystkich jej interpretacji.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dialog mi\u0119dzyreligijny wymaga wiedzy, szacunku i szczero\u015bci, a nie rezygnacji z w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Po trzecie: dobro wsp\u00f3lne nie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 substytutem zbawienia.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Budowanie sprawiedliwego spo\u0142ecze\u0144stwa jest obowi\u0105zkiem moralnym, ale samo w sobie nie stanowi pe\u0142ni Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Po czwarte: \u017cadna inicjatywa spo\u0142eczna nie mo\u017ce usprawiedliwia\u0107 dzia\u0142a\u0144 sprzecznych z moralno\u015bci\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wsp\u00f3\u0142praca ma swoje granice, gdy wymaga zaakceptowania praktyk niezgodnych z godno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka lub prawem moralnym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podsumowuj\u0105c, katolik mo\u017ce wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 w leczeniu ran spo\u0142ecze\u0144stwa, ale powinien czyni\u0107 to, zachowuj\u0105c swoj\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i nie myl\u0105c przemiany doczesnej z nadprzyrodzonym odkupieniem.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>11. Wsp\u00f3\u0142czesne niebezpiecze\u0144stwo: religia sprowadzona do ulepszania \u015bwiata<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kwestia Tikun Olam pozwala nam podj\u0105\u0107 problem, kt\u00f3ry dotyka r\u00f3wnie\u017c niekt\u00f3rych \u015brodowisk chrze\u015bcija\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Istnieje tendencja do przedstawiania chrze\u015bcija\u0144stwa przede wszystkim jako propozycji etycznej i spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zgodnie z t\u0105 perspektyw\u0105 najwa\u017cniejsze by\u0142oby budowanie bardziej sprawiedliwego spo\u0142ecze\u0144stwa, rozwijanie solidarno\u015bci, zwalczanie dyskryminacji i promowanie pokojowego wsp\u00f3\u0142istnienia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wszystkie te rzeczy mog\u0105 by\u0107 dobre.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ale gdzie w tym wszystkim miejsce na grzech, \u0142ask\u0119, Krzy\u017c, Zmartwychwstanie, \u017cycie wieczne i konieczno\u015b\u0107 nawr\u00f3cenia?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Co si\u0119 dzieje, gdy Ko\u015bci\u00f3\u0142 przestaje m\u00f3wi\u0107 o s\u0105dzie Bo\u017cym, a zaczyna przedstawia\u0107 swoj\u0105 misj\u0119 przede wszystkim jako dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz przemiany spo\u0142ecznej?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Co si\u0119 dzieje, gdy Jezus Chrystus przestaje by\u0107 g\u0142oszony jako Zbawiciel, a staje si\u0119 jedynie moralnym przyk\u0142adem solidarno\u015bci?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Problemem nie jest to, \u017ce chrze\u015bcijanie pracuj\u0105 na rzecz sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Problem polega na tym, \u017ce zapominaj\u0105, dlaczego to robi\u0105 i sk\u0105d pochodzi si\u0142a, kt\u00f3ra im to umo\u017cliwia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ewangelia nie jest teori\u0105 organizacji spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie jest r\u00f3wnie\u017c jedn\u0105 z wielu filozofii moralnych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest or\u0119dziem o tym, \u017ce B\u00f3g wkroczy\u0142 w histori\u0119, aby zbawi\u0107 cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Krzy\u017c nie jest jedynie symbolem oporu wobec niesprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest ofiar\u0105 odkupie\u0144cz\u0105, przez kt\u00f3r\u0105 Jezus Chrystus jedna ludzko\u015b\u0107 z Ojcem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zmartwychwstanie nie oznacza jedynie zwyci\u0119stwa pewnych idea\u0142\u00f3w nad przeciwno\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest rzeczywistym wydarzeniem, kt\u00f3re zapocz\u0105tkowuje nowe \u017cycie i radykalnie przemienia przeznaczenie ludzko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie istnieje wy\u0142\u0105cznie po to, aby przyczynia\u0107 si\u0119 do tego, by spo\u0142ecze\u0144stwa stawa\u0142y si\u0119 przyjemniejszym miejscem do \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Istnieje po to, aby g\u0142osi\u0107 Chrystusa, sprawowa\u0107 sakramenty, naucza\u0107 objawionej prawdy i prowadzi\u0107 ludzi ku zbawieniu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce wierzy w \u017cycie wieczne, nie mo\u017ce pozostawa\u0107 oboj\u0119tny wobec potrzeb \u017cycia doczesnego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mi\u0142o\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska nie jest alternatyw\u0105 dla ewangelizacji, lecz jej konsekwencj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>12. Prawdziwa chrze\u015bcija\u0144ska naprawa: nawr\u00f3cenie, \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 i mi\u0142o\u015b\u0107<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Doszed\u0142szy do tego miejsca, mo\u017cemy zada\u0107 sobie bardziej osobiste pytanie:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Co oznacza naprawianie \u015bwiata z katolickiego punktu widzenia?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Odpowied\u017a nie polega na odrzuceniu wszelkich inicjatyw przemiany spo\u0142ecznej, lecz na zrozumieniu ich w perspektywie nadprzyrodzonej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chrze\u015bcijanin jest powo\u0142any do wsp\u00f3\u0142pracy z Bogiem w odnowieniu wszystkiego w Chrystusie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta wsp\u00f3\u0142praca ma jednak okre\u015blony porz\u0105dek duchowy.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Naprawa zaczyna si\u0119 od nawr\u00f3cenia<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie mo\u017cemy pretendowa\u0107 do przemiany \u015bwiata, je\u015bli odmawiamy uznania w\u0142asnych grzech\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zanim wska\u017cemy na zepsucie innych, powinni\u015bmy zbada\u0107 w\u0142asne sumienie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zanim zaczniemy domaga\u0107 si\u0119 sprawiedliwo\u015bci, powinni\u015bmy zapyta\u0107 samych siebie, czy sami jeste\u015bmy sprawiedliwi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zanim pot\u0119pimy brak mi\u0142o\u015bci, powinni\u015bmy zastanowi\u0107 si\u0119, jak traktujemy naszych bliskich, wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w i osoby, z kt\u00f3rymi trudno nam si\u0119 porozumie\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chrze\u015bcija\u0144skie nawr\u00f3cenie nie jest abstrakcyjn\u0105 ide\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wyra\u017ca si\u0119 w \u017calu za grzechy, spowiedzi sakramentalnej, wyrzeczeniu si\u0119 grzechu i szczerym pragnieniu \u017cycia zgodnie z Ewangeli\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Naprawa trwa poprzez \u015bwi\u0119to\u015b\u0107<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awi\u0119to\u015b\u0107 nie polega na staniu si\u0119 cz\u0142owiekiem doskona\u0142ym pod wzgl\u0119dem spo\u0142ecznym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Polega na \u017cyciu w jedno\u015bci z Bogiem i pozwoleniu, aby Jego \u0142aska przemienia\u0142a nasz rozum, nasz\u0105 wol\u0119 i nasze uczucia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ojciec, kt\u00f3ry wychowuje swoje dzieci po chrze\u015bcija\u0144sku, matka, kt\u00f3ra z cierpliwo\u015bci\u0105 troszczy si\u0119 o rodzin\u0119, pracownik odrzucaj\u0105cy korupcj\u0119, przedsi\u0119biorca sprawiedliwie traktuj\u0105cy swoich pracownik\u00f3w i kap\u0142an wierny swojemu powo\u0142aniu \u2014 wszyscy oni przyczyniaj\u0105 si\u0119 do przemiany \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awi\u0119to\u015b\u0107 ma konsekwencje spo\u0142eczne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Grzech niszczy relacje, rodziny i wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cnota przyczynia si\u0119 do ich odnowy.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Naprawa wyra\u017ca si\u0119 w mi\u0142o\u015bci<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awi\u0119ty Pawe\u0142 po\u015bwi\u0119ca 13. rozdzia\u0142 Pierwszego Listu do Koryntian ukazaniu wznios\u0142o\u015bci mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przypomina tam, \u017ce nawet nadzwyczajne dzie\u0142a nie maj\u0105 warto\u015bci nadprzyrodzonej, je\u015bli nie o\u017cywia ich mi\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mi\u0142o\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska nie d\u0105\u017cy jedynie do podejmowania dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re budz\u0105 spo\u0142eczny podziw.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pragnie kocha\u0107 bli\u017aniego ze wzgl\u0119du na mi\u0142o\u015b\u0107 do Boga.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego pomocy materialnej powinny towarzyszy\u0107 szacunek, mi\u0142osierdzie, pokora i troska o integralne dobro cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chrze\u015bcijanin nie pomaga ubogim po to, by poczu\u0107 si\u0119 moralnie lepszym od innych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pomaga im, poniewa\u017c dostrzega w nich godno\u015b\u0107 stworze\u0144 umi\u0142owanych przez Boga.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Naprawa wymaga modlitwy i \u017cycia sakramentalnego<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie mo\u017cemy zapomina\u0107, \u017ce przemiana chrze\u015bcija\u0144ska nie opiera si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na ludzkiej woli.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Potrzebujemy \u0142aski.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eucharystia jednoczy nas sakramentalnie z Chrystusem i karmi nasze \u017cycie nadprzyrodzone.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Spowied\u017a pojednuje nas z Bogiem, kiedy upadamy w grzech.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Modlitwa pozwala nam podtrzymywa\u0107 \u017cyw\u0105 wi\u0119\u017a z Panem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bez tego nadprzyrodzonego wymiaru chrze\u015bcija\u0144skie zaanga\u017cowanie nara\u017cone jest na przekszta\u0142cenie si\u0119 w aktywizm.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017cemy w\u00f3wczas robi\u0107 wiele rzeczy w imi\u0119 Boga, zaniedbuj\u0105c jednocze\u015bnie nasz\u0105 osobist\u0105 relacj\u0119 z Nim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A wtedy utracimy centrum naszej misji.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>13. Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie oczekuje doskona\u0142ej ludzko\u015bci zbudowanej w\u0142asnymi si\u0142ami<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Istnieje g\u0142\u0119boka r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy nadziej\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 a czysto historycznym optymizmem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Optymizm ludzki mo\u017ce pok\u0142ada\u0107 ufno\u015b\u0107 w tym, \u017ce rozw\u00f3j nauki, edukacja, reformy polityczne i przemiany kulturowe doprowadz\u0105 stopniowo do powstania lepszej ludzko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chrze\u015bcijanin mo\u017ce docenia\u0107 wszystkie te osi\u0105gni\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wie jednak, \u017ce grzech nie zniknie po prostu dzi\u0119ki post\u0119powi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ludzko\u015b\u0107 potrzebuje czego\u015b, czego nie jest w stanie zapewni\u0107 jej \u017caden rozw\u00f3j technologiczny.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Potrzebuje odkupienia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chrze\u015bcijanin nie uto\u017csamia r\u00f3wnie\u017c Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego z okre\u015blon\u0105 struktur\u0105 polityczn\u0105, konkretn\u0105 cywilizacj\u0105 czy szczeg\u00f3lnym modelem gospodarczym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u015bci\u00f3\u0142 pielgrzymuje przez histori\u0119, ale nie nale\u017cy do \u017cadnego projektu historycznego tak, jakby m\u00f3g\u0142 on wyczerpa\u0107 jego misj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jego nadzieja jest znacznie wi\u0119ksza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oczekuje chwalebnego przyj\u015bcia Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oczekuje zmartwychwstania umar\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oczekuje s\u0105du powszechnego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oczekuje nowego nieba i nowej ziemi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oczekuje ostatecznego zjednoczenia z Bogiem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta nadzieja nie oddala nas od \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czyni nas za niego odpowiedzialnymi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce wierzymy, i\u017c \u015bwiat nale\u017cy do Boga, powinni\u015bmy traktowa\u0107 go z szacunkiem, broni\u0107 ludzkiego \u017cycia, troszczy\u0107 si\u0119 o s\u0142abych i zwalcza\u0107 z\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Musimy jednak r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce ostateczne przeznaczenie stworzenia nie zale\u017cy od naszych zdolno\u015bci organizacyjnych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zale\u017cy od wierno\u015bci Boga wobec Jego obietnic.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Zako\u0144czenie: \u015bwiat potrzebuje sprawiedliwo\u015bci, ale przede wszystkim potrzebuje Jezusa Chrystusa<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tikun Olam stawia nas wobec kwestii, kt\u00f3ra zas\u0142uguje na powa\u017cne rozwa\u017cenie: odpowiedzialno\u015bci cz\u0142owieka za przyczynianie si\u0119 do poprawy \u015bwiata, w kt\u00f3rym \u017cyje.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W swoich wymiarach prawnych, spo\u0142ecznych i solidarno\u015bciowych zawiera troski, kt\u00f3re katolicy mog\u0105 s\u0142usznie podziela\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sprawiedliwo\u015b\u0107, mi\u0142osierdzie, obrona os\u00f3b bezbronnych i odpowiedzialno\u015b\u0107 za stworzenie nie s\u0105 warto\u015bciami obcymi chrze\u015bcija\u0144stwu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Stanowi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 samej tradycji biblijnej i nauczania moralnego Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wiara katolicka ustanawia jednak fundamentalne rozr\u00f3\u017cnienie: <strong>cz\u0142owiek mo\u017ce wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 w ulepszaniu \u015bwiata, ale nie mo\u017ce w\u0142asnymi si\u0142ami go odkupi\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017ce naprawia\u0107 okre\u015blone szkody, ale nie mo\u017ce usun\u0105\u0107 grzechu pierworodnego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017ce budowa\u0107 bardziej sprawiedliwe spo\u0142ecze\u0144stwa, ale nie mo\u017ce ustanowi\u0107 ostatecznej sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017ce \u0142agodzi\u0107 cierpienie, ale nie mo\u017ce ostatecznie pokona\u0107 \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017ce pracowa\u0107 na rzecz pokoju, ale nie mo\u017ce udzieli\u0107 nadprzyrodzonego pojednania z Bogiem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wszystko to nale\u017cy do Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego katolicki sprzeciw nie powinien by\u0107 skierowany bez rozr\u00f3\u017cnienia przeciwko samej idei Tikun Olam ani przeciwko tym, kt\u00f3rzy praktykuj\u0105 j\u0105 zgodnie ze swoimi przekonaniami religijnymi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Powinien by\u0107 skierowany przeciwko ka\u017cdej interpretacji, kt\u00f3ra czyni z ludzkiej naprawy alternatyw\u0119 dla Bo\u017cego odkupienia, sprowadza zbawienie do projektu historycznego lub uznaje zbawcz\u0105 misj\u0119 Chrystusa za niepotrzebn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chrze\u015bcija\u0144stwo nie g\u0142osi jedynie, \u017ce mo\u017cemy zbudowa\u0107 lepszy \u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u0142osi co\u015b niesko\u0144czenie wi\u0119kszego: <strong>B\u00f3g przyszed\u0142 na \u015bwiat, aby nas zbawi\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Odwieczne S\u0142owo sta\u0142o si\u0119 cia\u0142em.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Syn Bo\u017cy przyj\u0105\u0142 nasz\u0105 natur\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Umar\u0142 na Krzy\u017cu za nasze grzechy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zmartwychwsta\u0142 trzeciego dnia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I powr\u00f3ci w chwale, aby s\u0105dzi\u0107 \u017cywych i umar\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To jest nasza nadzieja.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie oczekujemy ludzko\u015bci, kt\u00f3ra zbawi sam\u0105 siebie poprzez nieustanny proces moralnego doskonalenia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oczekujemy Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A dop\u00f3ki czekamy na Jego powr\u00f3t, mamy obowi\u0105zek pracowa\u0107, kocha\u0107, s\u0142u\u017cy\u0107, przebacza\u0107, chroni\u0107 s\u0142abych i broni\u0107 prawdy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Musimy jednak czyni\u0107 to, nigdy nie zapominaj\u0105c, kim jest prawdziwy Odkupiciel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awiat potrzebuje bowiem sprawiedliwo\u015bci, potrzebuje mi\u0142osierdzia, potrzebuje solidarno\u015bci i potrzebuje pokoju.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ale ponad wszystko \u015bwiat potrzebuje Jezusa Chrystusa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I \u017cadna ludzka naprawa, cho\u0107by by\u0142a najszlachetniejsza, nigdy nie b\u0119dzie mog\u0142a zast\u0105pi\u0107 zbawczego dzie\u0142a Krzy\u017ca.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a biblijne i doktrynalne do dalszego zg\u0142\u0119biania tematu<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Pismo \u015awi\u0119te<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Ksi\u0119ga Rodzaju 3: grzech pierworodny i zerwanie relacji z Bogiem.<\/li>\n\n\n\n<li>Ksi\u0119ga Izajasza 11,1\u20139: nadzieja mesja\u0144ska i pojednanie stworzenia.<\/li>\n\n\n\n<li>Ksi\u0119ga Micheasza 6,8: sprawiedliwo\u015b\u0107, mi\u0142osierdzie i pokora wobec Boga.<\/li>\n\n\n\n<li>Ewangelia wed\u0142ug \u015bwi\u0119tego Mateusza 4,17: wezwanie Chrystusa do nawr\u00f3cenia.<\/li>\n\n\n\n<li>Ewangelia wed\u0142ug \u015bwi\u0119tego Mateusza 25,31\u201346: s\u0105d ostateczny i mi\u0142o\u015b\u0107 wobec potrzebuj\u0105cych.<\/li>\n\n\n\n<li>List do Rzymian 3,21\u201326: usprawiedliwienie przez \u0142ask\u0119 dzi\u0119ki odkupieniu w Chrystusie.<\/li>\n\n\n\n<li>List do Rzymian 9\u201311: tajemnica Izraela i jego relacja z Ko\u015bcio\u0142em.<\/li>\n\n\n\n<li>List do Efezjan 2,8\u201310: zbawienie przez \u0142ask\u0119 i dobre uczynki.<\/li>\n\n\n\n<li>List do Efezjan 1,3\u201314: zjednoczenie wszystkich rzeczy w Chrystusie.<\/li>\n\n\n\n<li>Apokalipsa \u015bwi\u0119tego Jana 21,1\u20135: nowe niebo i nowa ziemia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>1996\u20132001: \u0142aska jako darmowy dar Boga.<\/li>\n\n\n\n<li>839\u2013840: relacja Ko\u015bcio\u0142a z narodem \u017cydowskim.<\/li>\n\n\n\n<li>1042\u20131050: nadzieja nowego nieba i nowej ziemi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Magisterium Ko\u015bcio\u0142a<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II, <em>Nostra aetate<\/em>, nr 4 (1965): relacja Ko\u015bcio\u0142a z narodem \u017cydowskim.<\/li>\n\n\n\n<li>Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II, <em>Gaudium et spes<\/em>, nr 39 (1965): post\u0119p ludzki i nadzieja chrze\u015bcija\u0144ska.<\/li>\n\n\n\n<li>Franciszek, <em>Evangelii gaudium<\/em>, nr 247\u2013249 (2013): dialog i relacje z judaizmem.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a pomocne w zrozumieniu historycznego rozwoju poj\u0119cia Tikun Olam<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Miszna, traktat Gittin 4,2: rabiniczne u\u017cycie tego wyra\u017cenia w kontek\u015bcie porz\u0105dku prawnego.<\/li>\n\n\n\n<li>Tradycja kaba\u0142y luria\u0144skiej: mistyczny rozw\u00f3j idei naprawy kosmicznej zwi\u0105zany z Izaakiem Luri\u0105.<\/li>\n\n\n\n<li>Lawrence Fine, opracowania dotycz\u0105ce motywu luria\u0144skiego Tikun we wsp\u00f3\u0142czesnej my\u015bli \u017cydowskiej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy tymi r\u00f3\u017cnymi kontekstami historycznymi jest niezb\u0119dne, aby unikn\u0105\u0107 przypisywania ca\u0142ej tradycji \u017cydowskiej jednej, jednolitej interpretacji tego poj\u0119cia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wprowadzenie: czy cz\u0142owiek mo\u017ce naprawi\u0107 \u015bwiat? \u017byjemy w epoce, w kt\u00f3rej s\u0142owa takie jak sprawiedliwo\u015b\u0107, solidarno\u015b\u0107, r\u00f3wno\u015b\u0107, pok\u00f3j i prawa cz\u0142owieka zajmuj\u0105 centralne miejsce w debacie publicznej. Coraz cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 o odpowiedzialno\u015bci cz\u0142owieka za napraw\u0119 \u015bwiata, przezwyci\u0119\u017canie niesprawiedliwo\u015bci i budowanie spo\u0142ecze\u0144stwa bardziej godnego, braterskiego i solidarnego. W tym kontek\u015bcie pojawia si\u0119 poj\u0119cie pochodz\u0105ce z &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6452,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39,53],"tags":[1932],"class_list":["post-6451","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-moralnosc-i-zycie-chrzescijanskie","category-nauka-spoleczna-kosciola","tag-tikun-olam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6451","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6451"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6451\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6453,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6451\/revisions\/6453"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6452"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6451"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6451"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6451"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}