W 1549 roku Thomas Cranmer, arcybiskup Canterbury, opublikowa\u0142 pierwsze wydanie Book of Common Prayer<\/em> (Ksi\u0119gi Modlitwy Powszechnej), kt\u00f3re g\u0142\u0119boko przekszta\u0142ci\u0142o liturgi\u0119 Ko\u015bcio\u0142a Anglii. Trzy lata p\u00f3\u017aniej, w 1552 roku, ukaza\u0142o si\u0119 drugie wydanie, kt\u00f3re pog\u0142\u0119bi\u0142o zerwanie z tradycyjn\u0105 katolick\u0105 teologi\u0105 eucharystyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Cztery stulecia p\u00f3\u017aniej, w 1969 roku, \u015bwi\u0119ty Pawe\u0142 VI promulgowa\u0142 nowy Msza\u0142 Rzymski, b\u0119d\u0105cy owocem reformy liturgicznej nast\u0119puj\u0105cej po Soborze Watyka\u0144skim II.<\/p>\n\n\n\n Mi\u0119dzy tymi dwoma wydarzeniami istnieje znaczny dystans historyczny, ale pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kwestia, kt\u00f3ra wywo\u0142a\u0142a intensywn\u0105 debat\u0119 w\u015br\u00f3d historyk\u00f3w, liturgist\u00f3w i teolog\u00f3w katolickich: dlaczego niekt\u00f3re zmiany wprowadzone przez Cranmera w XVI wieku wykazuj\u0105 podobie\u0144stwa do cz\u0119\u015bci zmian, kt\u00f3re odnajdujemy w Novus Ordo?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Por\u00f3wnanie to nie jest powierzchown\u0105 kwesti\u0105 estetyki liturgicznej. Dotyczy tak istotnych zagadnie\u0144, jak:<\/p>\n\n\n\n S\u0105 to zagadnienia, kt\u00f3re zas\u0142uguj\u0105 na dok\u0142adne zbadanie.<\/p>\n\n\n\n Musimy jednak od samego pocz\u0105tku ustali\u0107 zasadnicze rozr\u00f3\u017cnienie: wskazanie podobie\u0144stw mi\u0119dzy dwiema reformami nie dowodzi automatycznie, \u017ce jedna skopiowa\u0142a drug\u0105<\/strong>. Aby udowodni\u0107 bezpo\u015bredni wp\u0142yw historyczny, potrzebne s\u0105 dokumenty, \u015bwiadectwa lub dowody na przekazanie okre\u015blonych idei.<\/p>\n\n\n\n Naszym celem b\u0119dzie zatem por\u00f3wnanie tekst\u00f3w i przemian liturgicznych, wskazanie rzeczywistych zbie\u017cno\u015bci oraz zbadanie r\u00f3\u017cnic doktrynalnych, bez przedstawiania jako udowodnionych fakt\u00f3w tego, co stanowi jedynie hipotez\u0119.<\/p>\n\n\n\n Pytanie, kt\u00f3re b\u0119dzie nam towarzyszy\u0107 przez ca\u0142\u0105 analiz\u0119, brzmi: w jakim stopniu zmiany wprowadzone przez Cranmera do liturgii angielskiej zapowiada\u0142y formy i kryteria, kt\u00f3re ponownie pojawi\u0142y si\u0119 kilka wiek\u00f3w p\u00f3\u017aniej podczas reformy rytu rzymskiego?<\/p>\n\n\n\n Aby w\u0142a\u015bciwie por\u00f3wna\u0107 obie reformy, musimy rozr\u00f3\u017cni\u0107 dwa g\u0142\u00f3wne wydania Book of Common Prayer<\/em>.<\/p>\n\n\n\n To rozr\u00f3\u017cnienie jest fundamentalne, poniewa\u017c ksi\u0119ga z 1549 roku zachowywa\u0142a jeszcze wiele element\u00f3w dawnej katolickiej liturgii angielskiej, podczas gdy wydanie z 1552 roku wprowadzi\u0142o znacznie g\u0142\u0119bsze zmiany.<\/p>\n\n\n\n Pierwsze wydanie zachowywa\u0142o struktur\u0119 rozpoznawaln\u0105 dla os\u00f3b zaznajomionych z dawn\u0105 Msz\u0105 rzymsk\u0105, a zw\u0142aszcza z rytem Sarum, jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych \u015bredniowiecznych tradycji liturgicznych Anglii.<\/p>\n\n\n\n Zachowano w nim takie elementy jak:<\/p>\n\n\n\n Wprowadzono jednak istotne zmiany teologiczne. Na przyk\u0142ad w modlitwie eucharystycznej pojawia\u0142o si\u0119 sformu\u0142owanie, aby chleb i wino sta\u0142y si\u0119 dla wiernych Cia\u0142em i Krwi\u0105 Chrystusa, pos\u0142uguj\u0105ce si\u0119 innym j\u0119zykiem ni\u017c tradycyjne wyra\u017cenie m\u00f3wi\u0105ce o ich przemianie w Cia\u0142o i Krew Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n Zmiana mog\u0142a wydawa\u0107 si\u0119 niewielka z j\u0119zykowego punktu widzenia, ale wi\u0105za\u0142a si\u0119 ze znacznie g\u0142\u0119bszym sporem teologicznym.<\/p>\n\n\n\n Wydanie z 1549 roku by\u0142o zatem reform\u0105 przej\u015bciow\u0105: zachowywa\u0142o znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tradycyjnego wygl\u0105du liturgii, ale wprowadza\u0142o elementy pozwalaj\u0105ce wyra\u017ca\u0107 zreformowane rozumienie Eucharystii.<\/p>\n\n\n\n Drugie wydanie posz\u0142o znacznie dalej.<\/p>\n\n\n\n Dokonano w nim zmian maj\u0105cych usun\u0105\u0107 wyra\u017cenia i ceremonie, kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142o interpretowa\u0107 zgodnie z katolick\u0105 doktryn\u0105 Mszy jako Ofiary.<\/p>\n\n\n\n Badania historyczne nad t\u0105 reform\u0105 wskazuj\u0105 na celowe zmiany terminologii dotycz\u0105cej o\u0142tarza, szat liturgicznych, gest\u00f3w celebransa i struktury obrz\u0119du Komunii.<\/p>\n\n\n\n Ta druga edycja jest t\u0105, kt\u00f3r\u0105 powinni\u015bmy przede wszystkim wykorzysta\u0107 do por\u00f3wnania z Novus Ordo.<\/p>\n\n\n\n Nie nale\u017cy bezkrytycznie por\u00f3wnywa\u0107 Msza\u0142u Paw\u0142a VI z dowoln\u0105 wersj\u0105 Ksi\u0119gi Modlitwy Powszechnej: najwa\u017cniejszym punktem odniesienia dla badania podobie\u0144stw jest obrz\u0119d z 1552 roku.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jest to prawdopodobnie jedno z najwa\u017cniejszych por\u00f3wna\u0144 z punktu widzenia teologii liturgicznej.<\/p>\n\n\n\n W tradycyjnym Mszale Rzymskim offertorium zawiera modlitwy, kt\u00f3re w spos\u00f3b wyra\u017any ukazuj\u0105 ofiarniczy charakter tego, co si\u0119 dokonuje.<\/p>\n\n\n\n Kap\u0142an przedstawia Bogu Hosti\u0119 i kielich, antycypuj\u0105c sakramentalnie Ofiar\u0119 Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d tych modlitw znajdujemy:<\/p>\n\n\n\n Suscipe, sancte Pater, omnipotens aeterne Deus, hanc immaculatam hostiam…<\/em><\/p>\n\n\n\n \u201ePrzyjmij, Ojcze \u015bwi\u0119ty, wszechmog\u0105cy, wieczny Bo\u017ce, t\u0119 niepokalan\u0105 Hosti\u0119…\u201d.<\/p>\n\n\n\n A tak\u017ce:<\/p>\n\n\n\n Offerimus tibi, Domine, calicem salutaris…<\/em><\/p>\n\n\n\n \u201eOfiarujemy Ci, Panie, kielich zbawienia…\u201d.<\/p>\n\n\n\n S\u0142ownictwo ma jednoznacznie ofiarniczy charakter: mowa jest o Hostii, ofierze i po\u015bwi\u0119ceniu.<\/p>\n\n\n\n W reformie z 1552 roku modlitwy offertorium o charakterze ofiarniczym zosta\u0142y usuni\u0119te z obrz\u0119du Komunii.<\/p>\n\n\n\n Przedstawienie dar\u00f3w zosta\u0142o zwi\u0105zane przede wszystkim ze zbi\u00f3rk\u0105 ofiar i przygotowaniem sto\u0142u komunijnego.<\/p>\n\n\n\n Nie chodzi\u0142o jedynie o zast\u0105pienie jednych s\u0142\u00f3w innymi: by\u0142a to cz\u0119\u015b\u0107 programu przemian teologicznych, kt\u00f3rego celem by\u0142o wyeliminowanie katolickiego rozumienia Eucharystii jako Ofiary.<\/p>\n\n\n\n W Mszale Paw\u0142a VI znajdujemy istotn\u0105 zmian\u0119.<\/p>\n\n\n\n Dawne modlitwy offertorium zosta\u0142y zast\u0105pione formu\u0142ami:<\/p>\n\n\n\n Benedictus es, Domine, Deus universi…<\/em><\/p>\n\n\n\n \u201eB\u0142ogos\u0142awiony jeste\u015b, Panie, Bo\u017ce wszech\u015bwiata…\u201d.<\/p>\n\n\n\n Kap\u0142an przedstawia chleb i wino jako dary otrzymane z Bo\u017cej hojno\u015bci, owoce ziemi, winnego krzewu i pracy ludzkich r\u0105k.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3\u017cnica w stosunku do tradycyjnego offertorium jest oczywista.<\/p>\n\n\n\n W tym miejscu dostrzegamy istotne podobie\u0144stwo formalne: znikni\u0119cie dawnych, wyra\u017anych formu\u0142 offertorium o charakterze ofiarniczym<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Istnieje jednak r\u00f3wnie\u017c zasadnicza r\u00f3\u017cnica: w Novus Ordo nie znikn\u0119\u0142a ofiara eucharystyczna. Jest ona wyra\u017anie obecna w modlitwach eucharystycznych.<\/p>\n\n\n\n Ponadto nie mo\u017cna pomin\u0105\u0107 wa\u017cnego faktu historycznego: nowe formu\u0142y przedstawienia dar\u00f3w w Novus Ordo pozostaj\u0105 w bardzo bliskim zwi\u0105zku tekstowym z \u017cydowskimi b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwami sto\u0142u, czyli berakhot<\/em>. Nie ma wystarczaj\u0105cych podstaw, aby przypisywa\u0107 ich bezpo\u015brednie pochodzenie Cranmerowi.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cemy zatem m\u00f3wi\u0107 o podobie\u0144stwie rezultat\u00f3w reformy offertorium, ale nie o to\u017csamo\u015bci tekstowej ani o udowodnionej zale\u017cno\u015bci historycznej.<\/p>\n\n\n\n O\u0142tarz jest jednym z najwa\u017cniejszych element\u00f3w liturgii chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n W tradycji katolickiej oznacza miejsce Ofiary eucharystycznej, a jednocze\u015bnie st\u00f3\u0142 Pa\u0144ski, przy kt\u00f3rym wierni otrzymuj\u0105 sakramentalny pokarm.<\/p>\n\n\n\n Reforma Cranmera g\u0142\u0119boko zmieni\u0142a to rozumienie.<\/p>\n\n\n\n W drugim wydaniu Book of Common Prayer<\/em> systematycznie zrezygnowano z okre\u015blenia \u201eo\u0142tarz\u201d na rzecz communion table<\/em> (sto\u0142u komunijnego).<\/p>\n\n\n\n Zmiana nie mia\u0142a wy\u0142\u0105cznie charakteru terminologicznego.<\/p>\n\n\n\n Promowano zast\u0119powanie dawnych kamiennych o\u0142tarzy drewnianymi sto\u0142ami komunijnymi. Ustalono r\u00f3wnie\u017c przepisy dotycz\u0105ce ich ustawienia oraz pozycji duchownego.<\/p>\n\n\n\n Zmiana ta by\u0142a zwi\u0105zana z nowym rozumieniem Eucharystii i odrzuceniem Mszy jako Ofiary przeb\u0142agalnej.<\/p>\n\n\n\n St\u00f3\u0142 wyra\u017ca\u0142 inne rozumienie celebracji: zgromadzenie wiernych wok\u00f3\u0142 Wieczerzy Pa\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n W wielu ko\u015bcio\u0142ach katolickich po reformie wprowadzono o\u0142tarze wolnostoj\u0105ce i upowszechni\u0142a si\u0119 celebracja twarz\u0105 do ludu.<\/p>\n\n\n\n Wizualny rezultat mo\u017ce przypomina\u0107 niekt\u00f3re rozwi\u0105zania stosowane w ko\u015bcio\u0142ach reformowanych.<\/p>\n\n\n\n Kap\u0142an znajduje si\u0119 naprzeciw zgromadzenia, a st\u00f3\u0142 o\u0142tarzowy staje si\u0119 bardziej bezpo\u015brednio widoczny w przestrzeni liturgicznej.<\/p>\n\n\n\n Istnieje tu podobie\u0144stwo, kt\u00f3re zas\u0142uguje na uznanie.<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy jednak wskaza\u0107 istotn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119: zreformowany Msza\u0142 Rzymski nadal u\u017cywa okre\u015blenia \u201eo\u0142tarz\u201d i zachowuje jego znaczenie ofiarnicze. Og\u00f3lne Wprowadzenie do Msza\u0142u Rzymskiego, w numerach 296-298, wyra\u017anie reguluje kwesti\u0119 o\u0142tarza jako miejsca, w kt\u00f3rym uobecnia si\u0119 Ofiara eucharystyczna.<\/p>\n\n\n\n Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II nie nakaza\u0142 r\u00f3wnie\u017c, aby wszyscy kap\u0142ani celebrowali twarz\u0105 do ludu.<\/p>\n\n\n\n Nie mo\u017cemy zatem twierdzi\u0107, \u017ce obecny uk\u0142ad o\u0142tarzy katolickich jest bezpo\u015bredni\u0105 kopi\u0105 sto\u0142u Cranmera.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cemy natomiast zauwa\u017cy\u0107 zmian\u0119 w wizualnym odbiorze celebracji: w niekt\u00f3rych kontekstach tradycyjny o\u0142tarz jako centralny wizualnie punkt Ofiary ust\u0105pi\u0142 miejsca uk\u0142adowi, kt\u00f3ry podkre\u015bla relacj\u0119 mi\u0119dzy celebransem a zgromadzeniem wiernych<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Pytanie teologiczne brzmi, czy taki uk\u0142ad wystarczaj\u0105co wyra\u017anie zachowuje podw\u00f3jny wymiar o\u0142tarza: jako miejsca Ofiary i sto\u0142u Pa\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n Tradycyjna liturgia rzymska posiada bardzo rozbudowany j\u0119zyk ceremonialny.<\/p>\n\n\n\n Pochylenia, przykl\u0119kni\u0119cia, poca\u0142unki o\u0142tarza, okadzenia, znaki krzy\u017ca, chwile ciszy i ruchy celebransa nie s\u0105 zwyk\u0142ymi ozdobnikami.<\/p>\n\n\n\n Wyra\u017caj\u0105 cze\u015b\u0107, adoracj\u0119, ofiar\u0119 i sakralny charakter czynno\u015bci liturgicznej.<\/p>\n\n\n\n Wydanie z 1552 roku znacznie ograniczy\u0142o elementy ceremonialne zwi\u0105zane z dawn\u0105 Msz\u0105.<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d wprowadzonych zmian znalaz\u0142y si\u0119:<\/p>\n\n\n\n Zmiany te mia\u0142y rozpoznawalne uzasadnienie doktrynalne: chodzi\u0142o o wyeliminowanie tego, co wed\u0142ug reformator\u00f3w przekazywa\u0142o b\u0142\u0119dne rozumienie Eucharystii.<\/p>\n\n\n\n Msza\u0142 z 1969 roku r\u00f3wnie\u017c wprowadzi\u0142 uproszczenie niekt\u00f3rych ceremonii.<\/p>\n\n\n\n Ograniczono pewne przykl\u0119kni\u0119cia, znaki krzy\u017ca, modlitwy prywatne i powt\u00f3rzenia wyst\u0119puj\u0105ce w poprzednim Mszale.<\/p>\n\n\n\n Znikn\u0119\u0142y r\u00f3wnie\u017c niekt\u00f3re modlitwy towarzysz\u0105ce gestom kap\u0142ana.<\/p>\n\n\n\n W rezultacie celebracja sta\u0142a si\u0119 zewn\u0119trznie prostsza.<\/p>\n\n\n\n Podobie\u0144stwo do Cranmera polega na ograniczeniu niekt\u00f3rych element\u00f3w ceremonialnych odziedziczonych po tradycji \u015bredniowiecznej.<\/p>\n\n\n\n Musimy jednak wskaza\u0107 zasadnicz\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119: katolickie uproszczenie nie mia\u0142o na celu oficjalnego zaprzeczenia rzeczywistej obecno\u015bci Chrystusa ani usuni\u0119cia ofiarniczego wymiaru Mszy<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Nowy Msza\u0142 zachowuje bowiem przykl\u0119kni\u0119cia, adoracj\u0119, okadzenia i inne znaki czci wobec Eucharystii, cho\u0107 s\u0105 one rozmieszczone w inny spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n Podobie\u0144stwo dotyczy przekszta\u0142cenia j\u0119zyka obrz\u0119dowego; r\u00f3\u017cnica polega na doktrynie, kt\u00f3ra stanowi podstaw\u0119 ka\u017cdej z reform.<\/p>\n\n\n\n Kolejnym aspektem, kt\u00f3ry zas\u0142uguje na uwag\u0119, jest relacja mi\u0119dzy kap\u0142anem a wiernymi.<\/p>\n\n\n\n Podczas tradycyjnej Mszy kap\u0142an zwr\u00f3cony w stron\u0119 o\u0142tarza symbolicznie wyra\u017ca, \u017ce kap\u0142an i lud wsp\u00f3lnie zwracaj\u0105 si\u0119 ku Bogu.<\/p>\n\n\n\n Nie chodzi o to, \u017ce kap\u0142an odwraca si\u0119 plecami do wiernych, lecz o to, \u017ce wszyscy patrz\u0105 w tym samym kierunku, ku temu samemu celowi duchowemu.<\/p>\n\n\n\n Reforma angielska z 1552 roku zmieni\u0142a uk\u0142ad przestrzeni i pozycj\u0119 duchownego wok\u00f3\u0142 sto\u0142u komunijnego.<\/p>\n\n\n\n Duchowny mia\u0142 zajmowa\u0107 miejsce po p\u00f3\u0142nocnej stronie sto\u0142u, kt\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 w innym uk\u0142adzie ni\u017c dawny o\u0142tarz.<\/p>\n\n\n\n Celebracja przyjmowa\u0142a form\u0119 bli\u017csz\u0105 zgromadzeniu wiernych przyst\u0119puj\u0105cych do Komunii.<\/p>\n\n\n\n Novus Ordo sprzyja\u0142o bardziej widocznemu uczestnictwu wiernych poprzez:<\/p>\n\n\n\n Podobie\u0144stwo do niekt\u00f3rych praktyk protestanckich jest zauwa\u017calne, zw\u0142aszcza gdy patrzymy na celebracj\u0119 z zewn\u0105trz.<\/p>\n\n\n\n B\u0142\u0119dem by\u0142oby jednak uznanie, \u017ce czynne uczestnictwo wiernych jest wynalazkiem protestanckim.<\/p>\n\n\n\n Czynne uczestnictwo jest g\u0142\u0119boko zakorzenione w tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej. Wierni nie s\u0105 biernymi widzami: uczestnicz\u0105 w liturgii na mocy chrztu i duchowo jednocz\u0105 si\u0119 z Ofiar\u0105 Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n Problem pojawia si\u0119 wtedy, gdy czynne uczestnictwo uto\u017csamia si\u0119 z nieustannym zabieraniem g\u0142osu, odgrywaniem g\u0142\u00f3wnej roli przez zgromadzenie lub przekszta\u0142ceniem Mszy w spotkanie wsp\u00f3lnotowe.<\/p>\n\n\n\n Katolickie uczestnictwo polega przede wszystkim na wewn\u0119trznym zjednoczeniu z Ofiar\u0105 Chrystusa, a nie na stawaniu si\u0119 g\u0142\u00f3wnym bohaterem celebracji.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jest to prawdopodobnie najwa\u017cniejsza kwestia doktrynalna w ca\u0142ym por\u00f3wnaniu.<\/p>\n\n\n\n Dla Cranmera katolickie rozumienie Mszy jako Ofiary przeb\u0142agalnej by\u0142o nie do przyj\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n Reforma z 1552 roku mia\u0142a sprawi\u0107, aby liturgia wyra\u017ca\u0142a inn\u0105 teologi\u0119.<\/p>\n\n\n\n Ju\u017c sam tytu\u0142 obrz\u0119du eucharystycznego brzmia\u0142: The Order for the Administration of the Lord’s Supper or Holy Communion<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Oznacza\u0142o to: \u201ePorz\u0105dek udzielania Wieczerzy Pa\u0144skiej lub Komunii \u015awi\u0119tej\u201d.<\/p>\n\n\n\n Tradycyjne okre\u015blenie \u201eMsza\u201d znikn\u0119\u0142o.<\/p>\n\n\n\n Celebracja zosta\u0142a zorganizowana wok\u00f3\u0142 S\u0142owa Bo\u017cego, modlitwy i przyjmowania Komunii, bez zachowania ofiarniczej struktury dawnego rytu rzymskiego.<\/p>\n\n\n\n Nowy Msza\u0142 r\u00f3wnie\u017c obficie pos\u0142uguje si\u0119 wyra\u017ceniami zwi\u0105zanymi z Wieczerz\u0105 Pa\u0144sk\u0105, \u0142amaniem chleba i Komuni\u0105.<\/p>\n\n\n\n Struktura celebracji wyra\u017anie przedstawia:<\/p>\n\n\n\n Wieczerza Pa\u0144ska zajmuje bardzo widoczne miejsce w duszpasterskim rozumieniu celebracji.<\/p>\n\n\n\n Musimy jednak wskaza\u0107 zasadnicz\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119: modlitwa eucharystyczna w Novus Ordo nie jest zwyk\u0142\u0105 modlitw\u0105 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa wsp\u00f3lnotowego posi\u0142ku.<\/p>\n\n\n\n Zawiera dzi\u0119kczynienie, epiklez\u0119, opowiadanie o ustanowieniu Eucharystii, anamnez\u0119, ofiarowanie, a tak\u017ce modlitwy wstawiennicze.<\/p>\n\n\n\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki nadal naucza, \u017ce Msza jest Ofiar\u0105 przeb\u0142agaln\u0105, zgodnie z definicj\u0105 Soboru Trydenckiego.<\/p>\n\n\n\n Dlatego u\u017cywanie bardziej przyst\u0119pnego j\u0119zyka dotycz\u0105cego Wieczerzy Pa\u0144skiej nie oznacza przyj\u0119cia eucharystycznej teologii Cranmera.<\/p>\n\n\n\n Niemniej jednak uzasadnione jest pytanie, czy w niekt\u00f3rych celebracjach i towarzysz\u0105cej im katechezie wymiar uczty nie zyska\u0142 tak du\u017cego znaczenia, \u017ce wymiar ofiarniczy sta\u0142 si\u0119 mniej dostrzegalny.<\/p>\n\n\n\n Por\u00f3wnanie formu\u0142 komunijnych jest szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce, poniewa\u017c pozwala zobaczy\u0107, jak zmiana liturgiczna mo\u017ce wyra\u017ca\u0107 okre\u015blone rozumienie teologiczne.<\/p>\n\n\n\n W 1549 roku formu\u0142a u\u017cywana podczas udzielania Komunii zachowywa\u0142a wyra\u017ane odniesienie do Cia\u0142a i Krwi Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n W 1552 roku Cranmer wprowadzi\u0142 znacz\u0105c\u0105 zmian\u0119.<\/p>\n\n\n\n Formu\u0142a zacz\u0119\u0142a wyra\u017ca\u0107:<\/p>\n\n\n\n \u201eBierz i jedz na pami\u0105tk\u0119, \u017ce Chrystus umar\u0142 za ciebie, i karm si\u0119 Nim w swoim sercu przez wiar\u0119, z dzi\u0119kczynieniem\u201d.<\/p>\n\n\n\n Formu\u0142a ta podkre\u015bla\u0142a duchowe przyjmowanie Chrystusa przez wiar\u0119 i wspominanie Jego Ofiary.<\/p>\n\n\n\n W rewizji z 1559 roku po\u0142\u0105czono formu\u0142y z 1549 i 1552 roku, tworz\u0105c wyra\u017cenie, kt\u00f3re zachowano p\u00f3\u017aniej w Ksi\u0119dze Modlitwy Powszechnej z 1662 roku.<\/p>\n\n\n\n Ewolucja tych formu\u0142 pozwala dostrzec wysi\u0142ek zmierzaj\u0105cy do ukierunkowania rozumienia Komunii na teologi\u0119 reformowan\u0105.<\/p>\n\n\n\n W Mszale Paw\u0142a VI kap\u0142an, ukazuj\u0105c Hosti\u0119, wypowiada s\u0142owa:<\/p>\n\n\n\n Corpus Christi.<\/em><\/p>\n\n\n\n \u201eCia\u0142o Chrystusa\u201d.<\/p>\n\n\n\n Wierny odpowiada:<\/p>\n\n\n\n Amen.<\/em><\/p>\n\n\n\n Formu\u0142a ta nie jest zaprzeczeniem rzeczywistej obecno\u015bci Chrystusa. Przeciwnie, wyra\u017ca wiar\u0119 w Tego, kt\u00f3rego si\u0119 przyjmuje.<\/p>\n\n\n\n W tym miejscu dostrzegamy zasadnicz\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 w stosunku do formu\u0142y Cranmera z 1552 roku.<\/p>\n\n\n\n Dlatego, chocia\u017c obie reformy zmieni\u0142y elementy zwi\u0105zane z udzielaniem Komunii, nie istnieje mi\u0119dzy nimi to\u017csamo\u015b\u0107 doktrynalna<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Ten przyk\u0142ad pokazuje, dlaczego powa\u017cne por\u00f3wnanie musi uwzgl\u0119dnia\u0107 konkretne s\u0142owa, a nie ogranicza\u0107 si\u0119 do stwierdzenia, \u017ce obie reformy zmieni\u0142y ten sam moment celebracji.<\/p>\n\n\n\n W tym miejscu znajdujemy kolejn\u0105 wa\u017cn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119, kt\u00f3ra jednocze\u015bnie pozwala pog\u0142\u0119bi\u0107 por\u00f3wnanie.<\/p>\n\n\n\n Ksi\u0119ga z 1549 roku zachowywa\u0142a modlitw\u0119 eucharystyczn\u0105, kt\u00f3ra zawiera\u0142a elementy rozpoznawalne ze staro\u017cytnego Kanonu Sarum.<\/p>\n\n\n\n Wprowadzono jednak do niej zmiany w tre\u015bci i sformu\u0142owaniach.<\/p>\n\n\n\n W 1552 roku jej struktura zosta\u0142a g\u0142\u0119biej przekszta\u0142cona. Usuni\u0119to elementy, kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142o interpretowa\u0107 jako wyraz katolickiego rozumienia ofiary eucharystycznej.<\/p>\n\n\n\n Celem by\u0142o sprawienie, aby obrz\u0119d eucharystyczny wyra\u017ca\u0142 wyra\u017aniej teologi\u0119 reformowan\u0105.<\/p>\n\n\n\n W tradycji rzymskiej Kanon Rzymski zajmowa\u0142 przez stulecia centralne miejsce w celebracji.<\/p>\n\n\n\n Novus Ordo zachowa\u0142 Kanon Rzymski w ca\u0142o\u015bci, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 nazw\u0119 Modlitwy Eucharystycznej I.<\/p>\n\n\n\n Wprowadzono jednak trzy inne g\u0142\u00f3wne modlitwy eucharystyczne, opr\u00f3cz innych formu\u0142 zatwierdzonych p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n Stanowi\u0142o to istotn\u0105 zmian\u0119 w do\u015bwiadczeniu liturgicznym.<\/p>\n\n\n\n Modlitwa eucharystyczna przesta\u0142a by\u0107 zwykle jedn\u0105, niezmienn\u0105 kompozycj\u0105 i zacz\u0119\u0142a wyst\u0119powa\u0107 w kilku wariantach.<\/p>\n\n\n\n Z perspektywy tradycyjnej mo\u017cna postawi\u0107 pytanie, czy ta r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 nie os\u0142abi\u0142a poczucia ci\u0105g\u0142o\u015bci z Kanonem Rzymskim, zw\u0142aszcza gdy cz\u0119sto stosowana jest Modlitwa Eucharystyczna II.<\/p>\n\n\n\n Nie nale\u017cy jednak uto\u017csamia\u0107 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci z protestantyzmem.<\/p>\n\n\n\n Nowe modlitwy eucharystyczne zawieraj\u0105 odniesienia do Ofiary Chrystusa i ofiary Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Ponadto nie ma podstaw, aby twierdzi\u0107, \u017ce zosta\u0142y skopiowane z modlitw Cranmera.<\/p>\n\n\n\n Warto r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce Modlitwa Eucharystyczna II ma jako jedno ze swoich historycznych \u017ar\u00f3de\u0142 staro\u017cytn\u0105 anafor\u0119 tradycyjnie przypisywan\u0105 Hipolitowi Rzymskiemu, chocia\u017c historia jej rekonstrukcji i wsp\u00f3\u0142czesnego opracowania jest bardziej z\u0142o\u017cona.<\/p>\n\n\n\n Podobie\u0144stwo do Cranmera nie polega na to\u017csamo\u015bci tekstowej, lecz na przekszta\u0142ceniu odziedziczonej struktury liturgicznej i wprowadzeniu nowych sformu\u0142owa\u0144.<\/p>\n\n\n\n Jedn\u0105 z najbardziej widocznych cech obu reform by\u0142o zastosowanie j\u0119zyka zrozumia\u0142ego dla wiernych.<\/p>\n\n\n\n Book of Common Prayer<\/em> zast\u0105pi\u0142a liturgi\u0119 \u0142aci\u0144sk\u0105 liturgi\u0105 w j\u0119zyku angielskim.<\/p>\n\n\n\n Celem by\u0142o umo\u017cliwienie wiernym rozumienia modlitw i uczestnictwa w nich.<\/p>\n\n\n\n Decyzja ta mia\u0142a ogromne znaczenie dla ukszta\u0142towania kultu anglika\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II r\u00f3wnie\u017c popiera\u0142 stosowanie j\u0119zyk\u00f3w narodowych.<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy jednak precyzyjnie zaznaczy\u0107, \u017ce Sacrosanctum Concilium<\/em> 36 stanowi\u0142o, i\u017c w obrz\u0105dkach \u0142aci\u0144skich nale\u017cy zachowa\u0107 u\u017cywanie j\u0119zyka \u0142aci\u0144skiego, cho\u0107 dopuszczano rozszerzenie stosowania j\u0119zyk\u00f3w narodowych.<\/p>\n\n\n\n Numer 54 przewidywa\u0142 ich u\u017cycie przede wszystkim w czytaniach oraz w niekt\u00f3rych modlitwach i \u015bpiewach.<\/p>\n\n\n\n P\u00f3\u017aniejsze wprowadzenie reformy znacznie rozszerzy\u0142o stosowanie j\u0119zyk\u00f3w narodowych.<\/p>\n\n\n\n Podobie\u0144stwo z reform\u0105 angielsk\u0105 jest oczywiste: celebracja zacz\u0119\u0142a odbywa\u0107 si\u0119 zwyczajowo w j\u0119zyku wiernych.<\/p>\n\n\n\n J\u0119zyk narodowy nie jest jednak cech\u0105 wy\u0142\u0105cznie protestanck\u0105. Katolickie Ko\u015bcio\u0142y wschodnie tradycyjnie sprawuj\u0105 swoje liturgie w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach.<\/p>\n\n\n\n Nie nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c zapomina\u0107, \u017ce j\u0119zyk \u0142aci\u0144ski pozostaje w\u0142asnym j\u0119zykiem rytu rzymskiego i \u017ce Msza\u0142 Paw\u0142a VI mo\u017ce by\u0107 u\u017cywany po \u0142acinie.<\/p>\n\n\n\n Problemem nie jest zatem u\u017cywanie j\u0119zyka zrozumia\u0142ego, lecz to, \u017ce powszechne zast\u0105pienie \u0142aciny mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do os\u0142abienia \u015bwiadomo\u015bci powszechno\u015bci i historycznej ci\u0105g\u0142o\u015bci kultu rzymskiego.<\/p>\n\n\n\n Po przeanalizowaniu najwa\u017cniejszych element\u00f3w mo\u017cemy zebra\u0107 g\u0142\u00f3wne podobie\u0144stwa i r\u00f3\u017cnice.<\/p>\n\n\n\n Tabela pozwala wyci\u0105gn\u0105\u0107 wa\u017cny wniosek: podobie\u0144stwa dotycz\u0105 przede wszystkim okre\u015blonych form, struktur i kryteri\u00f3w reformy, ale nie oznaczaj\u0105, \u017ce oba ryty wyznaj\u0105 t\u0119 sam\u0105 doktryn\u0119 eucharystyczn\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n To pytanie cz\u0119sto pojawia si\u0119 w dyskusjach na temat reformy liturgicznej.<\/p>\n\n\n\n Faktem historycznym jest, \u017ce przedstawiciele innych wyzna\u0144 chrze\u015bcija\u0144skich uczestniczyli jako obserwatorzy w niekt\u00f3rych pracach zwi\u0105zanych z reform\u0105 liturgiczn\u0105 po Soborze Watyka\u0144skim II.<\/p>\n\n\n\n Ich obecno\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 przedmiotem kontrowersji, zw\u0142aszcza ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwy wp\u0142yw, jaki mog\u0142y mie\u0107 ich uwagi i opinie.<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy jednak rozr\u00f3\u017cni\u0107 udzia\u0142 w charakterze obserwatora, przedstawianie uwag oraz posiadanie uprawnie\u0144 do redagowania i zatwierdzania tekst\u00f3w liturgicznych.<\/p>\n\n\n\n Opracowanie nowego Msza\u0142u nale\u017ca\u0142o do w\u0142a\u015bciwych organ\u00f3w katolickich, dzia\u0142aj\u0105cych pod w\u0142adz\u0105 Stolicy Apostolskiej i papie\u017ca Paw\u0142a VI.<\/p>\n\n\n\n Nie jest prawd\u0105, \u017ce bez konkretnych dowod\u00f3w dokumentalnych mo\u017cna twierdzi\u0107, i\u017c protestanci napisali Novus Ordo lub okre\u015blili jego tre\u015b\u0107 doktrynaln\u0105.<\/p>\n\n\n\n Nie nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c pomija\u0107 faktu, \u017ce niekt\u00f3rzy protestanccy obserwatorzy mogli przychylnie ocenia\u0107 pewne aspekty reformy.<\/p>\n\n\n\n Jednak pozytywna ocena ze strony protestanckiego rozm\u00f3wcy nie dowodzi, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki przyj\u0105\u0142 jego teologi\u0119.<\/p>\n\n\n\n Interesuj\u0105ce pytanie brzmi raczej: w jakim stopniu pragnienie uczynienia liturgii bardziej zrozumia\u0142\u0105 i bardziej akceptowaln\u0105 dla innych chrze\u015bcijan mog\u0142o sprzyja\u0107 okre\u015blonym decyzjom, kt\u00f3re znajdujemy r\u00f3wnie\u017c w reformach protestanckich?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jest to uzasadnione pytanie dla bada\u0144 historycznych, ale nie nale\u017cy przekszta\u0142ca\u0107 go w oskar\u017cenie o protestanckie autorstwo bez odpowiednich dowod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Por\u00f3wnywanie tradycyjnej liturgii z now\u0105 nie by\u0142o zagadnieniem, kt\u00f3re pojawi\u0142o si\u0119 wiele lat p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n We wrze\u015bniu 1969 roku kardyna\u0142owie Alfredo Ottaviani i Antonio Bacci przedstawili Paw\u0142owi VI znany dokument Breve Examen Criticum Novus Ordo Missae<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Dokument wyra\u017ca\u0142 ich zaniepokojenie sposobem, w jaki niekt\u00f3re zmiany mog\u0142y wp\u0142ywa\u0107 na rozumienie katolickiej nauki o Ofierze eucharystycznej.<\/p>\n\n\n\n Autorzy wskazywali szczeg\u00f3lnie na:<\/p>\n\n\n\n W dokumencie stwierdzono, \u017ce nowy Msza\u0142 stanowi\u0142, zdaniem jego autor\u00f3w, znacz\u0105ce odej\u015bcie od katolickiej teologii Mszy sformu\u0142owanej przez Sob\u00f3r Trydencki.<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce by\u0142 to krytyczny tekst opracowany przez grup\u0119 teolog\u00f3w i przedstawiony przez obu kardyna\u0142\u00f3w, a nie deklaracja Magisterium pot\u0119piaj\u0105ca nowy Msza\u0142.<\/p>\n\n\n\n Dokument nie nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c traktowa\u0107 jako dowodu, \u017ce Novus Ordo wywodzi\u0142o si\u0119 od Cranmera: jego krytyka dotyczy\u0142a reformy liturgicznej i jej implikacji teologicznych, a nie ustanawia\u0142a historycznej genealogii mi\u0119dzy oboma ksi\u0119gami.<\/p>\n\n\n\n Jego znaczenie polega na tym, \u017ce pokazuje, i\u017c zastrze\u017cenia dotycz\u0105ce kierunku i sposobu wyra\u017cania nowej liturgii pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c w momencie jej promulgacji.<\/p>\n\n\n\n Po przeanalizowaniu najwa\u017cniejszych element\u00f3w mo\u017cemy sformu\u0142owa\u0107 kilka wniosk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Po pierwsze: podobie\u0144stwa liturgiczne istniej\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie jest wymys\u0142em twierdzenie, \u017ce niekt\u00f3re zmiany reformy z 1552 roku wykazuj\u0105 formalne paralele ze zmianami wprowadzonymi w Mszale Rzymskim z 1969 roku.<\/p>\n\n\n\n Dotyczy to zw\u0142aszcza uproszczenia ceremonii, przekszta\u0142cenia offertorium, uk\u0142adu przestrzeni liturgicznej i wi\u0119kszej widoczno\u015bci zgromadzenia wiernych.<\/p>\n\n\n\n Po drugie: r\u00f3\u017cnice doktrynalne s\u0105 r\u00f3wnie rzeczywiste.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Cranmer przeprowadzi\u0142 przemian\u0119, kt\u00f3ra odrzuca\u0142a istotne elementy katolickiej teologii Eucharystii.<\/p>\n\n\n\n Novus Ordo natomiast zachowuje katolick\u0105 nauk\u0119 o Ofierze Mszy i rzeczywistej obecno\u015bci Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n Po trzecie: podobie\u0144stwa nie dowodz\u0105 bezpo\u015bredniego kopiowania.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie dysponujemy wystarczaj\u0105c\u0105 dokumentacj\u0105, aby twierdzi\u0107, \u017ce autorzy Msza\u0142u Paw\u0142a VI przyj\u0119li obrz\u0119d Cranmera jako wz\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3re podobie\u0144stwa mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 wsp\u00f3lnymi tendencjami do uproszczenia, wykorzystaniem staro\u017cytnych \u017ar\u00f3de\u0142 liturgicznych lub kryteriami odnowy, kt\u00f3re wyst\u0119powa\u0142y r\u00f3wnie\u017c w innych reformach chrze\u015bcija\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n Po czwarte: podobie\u0144stwa zas\u0142uguj\u0105 na analiz\u0119 teologiczn\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n To, \u017ce dwie reformy mia\u0142y odmienne cele, nie oznacza, \u017ce ich formalne rezultaty s\u0105 nieistotne.<\/p>\n\n\n\n Reforma mo\u017ce oficjalnie zachowywa\u0107 doktryn\u0119, a jednocze\u015bnie zmienia\u0107 j\u0119zyk obrz\u0119dowy w taki spos\u00f3b, \u017ce niekt\u00f3re aspekty tej doktryny staj\u0105 si\u0119 dla wiernych mniej dostrzegalne.<\/p>\n\n\n\n Jest to jedno z najwa\u017cniejszych zagadnie\u0144, kt\u00f3re stawia przed nami to por\u00f3wnanie.<\/p>\n\n\n\n Por\u00f3wnanie Book of Common Prayer<\/em> Thomasa Cranmera z Novus Ordo Missae<\/em> Paw\u0142a VI stanowi zagadnienie o du\u017cym znaczeniu historycznym i teologicznym.<\/p>\n\n\n\n Nie powinni\u015bmy obawia\u0107 si\u0119 badania ich podobie\u0144stw, ale nie powinni\u015bmy r\u00f3wnie\u017c przekszta\u0142ca\u0107 ich w wniosek, kt\u00f3rego nie pozwalaj\u0105 uzasadni\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne.<\/p>\n\n\n\n Najwa\u017cniejsze jest zrozumienie, \u017ce liturgia nie jest zwyk\u0142\u0105 sekwencj\u0105 ceremonii, kt\u00f3re mo\u017cna zmienia\u0107 bez konsekwencji dla wyra\u017cania wiary.<\/p>\n\n\n\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 modli si\u0119 tak, jak wierzy, i poprzez swoj\u0105 liturgi\u0119 przekazuje przysz\u0142ym pokoleniom to, co otrzyma\u0142 od Jezusa Chrystusa i Aposto\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Dlatego gdy zauwa\u017camy, \u017ce niekt\u00f3re przemiany rytu rzymskiego wykazuj\u0105 podobie\u0144stwa do tych wprowadzonych przez Cranmera, uzasadnione jest pytanie, czy wszystkie decyzje wsp\u00f3\u0142czesnej reformy by\u0142y rzeczywi\u015bcie s\u0142uszne i czy zawsze zachowa\u0142y maksymaln\u0105 jasno\u015b\u0107 w wyra\u017caniu tajemnicy eucharystycznej.<\/p>\n\n\n\n Nie chodzi o zaprzeczanie wa\u017cno\u015bci Novus Ordo ani o automatyczne przypisywanie mu teologii protestanckiej. Chodzi o rzetelne zbadanie, co zosta\u0142o zmienione, co zachowano i jakie konsekwencje te przemiany mog\u0105 mie\u0107 dla rozumienia Mszy \u015awi\u0119tej.<\/p>\n\n\n\n Jest bowiem jedna prawda, kt\u00f3rej \u017cadna liturgiczna dyskusja nie powinna przes\u0142ania\u0107:<\/p>\n\n\n\n Msza \u015awi\u0119ta nie jest po prostu pami\u0105tkow\u0105 wieczerz\u0105, zgromadzeniem wiernych ani \u015bwi\u0119towaniem wsp\u00f3lnoty. Jest Ofiar\u0105 naszego Pana Jezusa Chrystusa, uobecnian\u0105 sakramentalnie na o\u0142tarzu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Katolik powinien przyst\u0119powa\u0107 do tej tajemnicy z wiar\u0105, adoracj\u0105 i czci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Powinien r\u00f3wnie\u017c troszczy\u0107 si\u0119 o to, aby zewn\u0119trzne formy liturgii zawsze ukazywa\u0142y z mo\u017cliwie najwi\u0119ksz\u0105 jasno\u015bci\u0105 wielko\u015b\u0107 tego, co dokonuje si\u0119 na jego oczach: odkupie\u0144cz\u0105 Ofiar\u0119 Chrystusa, sk\u0142adan\u0105 Ojcu dla zbawienia \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n Ad maiorem Dei gloriam.<\/em><\/p>\n\n\n\n Wprowadzenie: dwie reformy liturgiczne oddzielone czterema wiekami, ale wykazuj\u0105ce podobie\u0144stwa, kt\u00f3re zas\u0142uguj\u0105 na zbadanie W 1549 roku Thomas Cranmer, arcybiskup Canterbury, opublikowa\u0142 pierwsze wydanie Book of Common Prayer (Ksi\u0119gi Modlitwy Powszechnej), kt\u00f3re g\u0142\u0119boko przekszta\u0142ci\u0142o liturgi\u0119 Ko\u015bcio\u0142a Anglii. Trzy lata p\u00f3\u017aniej, w 1552 roku, ukaza\u0142o si\u0119 drugie wydanie, kt\u00f3re pog\u0142\u0119bi\u0142o zerwanie z tradycyjn\u0105 katolick\u0105 teologi\u0105 eucharystyczn\u0105. …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6440,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38,52],"tags":[],"class_list":["post-6439","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-historia-i-tradycja","category-liturgia-i-rok-liturgiczny"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6439","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6439"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6439\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6441,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6439\/revisions\/6441"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6440"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6439"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6439"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6439"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
1. Pierwsza kluczowa kwestia: reforma Cranmera nie by\u0142a jednolita<\/h2>\n\n\n\n
Ksi\u0119ga z 1549 roku: zachowanie struktury, zmiana tre\u015bci<\/h3>\n\n\n\n
\n
Ksi\u0119ga z 1552 roku: usuni\u0119cie niejednoznaczno\u015bci<\/h3>\n\n\n\n
2. Pierwsze podobie\u0144stwo: przekszta\u0142cenie offertorium<\/h2>\n\n\n\n
Offertorium w tradycyjnej Mszy rzymskiej<\/h3>\n\n\n\n
Offertorium u Cranmera<\/h3>\n\n\n\n
Offertorium w Novus Ordo<\/h3>\n\n\n\n
Msza tradycyjna<\/th> Novus Ordo<\/th> Cranmer, 1552<\/th><\/tr> Wyra\u017ane modlitwy ofiarowania Hostii i kielicha.<\/td> B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo i przedstawienie dar\u00f3w.<\/td> Usuni\u0119cie tradycyjnego j\u0119zyka ofiarniczego offertorium.<\/td><\/tr> Odniesienia do Ofiary i przeb\u0142agania.<\/td> J\u0119zyk ofiarniczy pojawia si\u0119 przede wszystkim w modlitwie eucharystycznej.<\/td> Przeorientowanie celebracji na obrz\u0119d Komunii.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n 3. Drugie podobie\u0144stwo: przesuni\u0119cie akcentu z o\u0142tarza na st\u00f3\u0142 komunijny<\/h2>\n\n\n\n
Przemiana w Anglii w 1552 roku<\/h3>\n\n\n\n
Przemiana przestrzeni liturgicznej w Novus Ordo<\/h3>\n\n\n\n
4. Trzecie podobie\u0144stwo: uproszczenie ceremonii i ograniczenie gest\u00f3w kap\u0142a\u0144skich<\/h2>\n\n\n\n
Cranmer i usuni\u0119cie tradycyjnych ceremonii<\/h3>\n\n\n\n
\n
Uproszczenie w Novus Ordo<\/h3>\n\n\n\n
5. Czwarte podobie\u0144stwo: kap\u0142an i zgromadzenie wiernych podczas celebracji<\/h2>\n\n\n\n
Liturgia Cranmera<\/h3>\n\n\n\n
Ewolucja w zreformowanym rycie rzymskim<\/h3>\n\n\n\n
\n
6. Pi\u0105te podobie\u0144stwo: j\u0119zyk Wieczerzy Pa\u0144skiej i rozumienie Eucharystii<\/h2>\n\n\n\n
Co dzieje si\u0119 w Novus Ordo?<\/h3>\n\n\n\n
\n
7. Sz\u00f3ste podobie\u0144stwo: s\u0142owa towarzysz\u0105ce Komunii i przyjmowanie Eucharystii<\/h2>\n\n\n\n
Reforma Cranmera<\/h3>\n\n\n\n
Formu\u0142a w Novus Ordo<\/h3>\n\n\n\n
8. Si\u00f3dme podobie\u0144stwo: uproszczenie modlitwy eucharystycznej i ograniczenie znaczenia Kanonu Rzymskiego<\/h2>\n\n\n\n
Modlitwa eucharystyczna Cranmera<\/h3>\n\n\n\n
Kanon Rzymski i nowy Msza\u0142<\/h3>\n\n\n\n
9. \u00d3sme podobie\u0144stwo: j\u0119zyk narodowy i zrozumia\u0142o\u015b\u0107 celebracji<\/h2>\n\n\n\n
Cranmer i liturgia w j\u0119zyku angielskim<\/h3>\n\n\n\n
Novus Ordo i j\u0119zyki narodowe<\/h3>\n\n\n\n
10. Ca\u0142o\u015bciowe por\u00f3wnanie: Cranmer 1552 i Novus Ordo<\/h2>\n\n\n\n
Element<\/th> Cranmer, 1552<\/th> Novus Ordo, 1969<\/th><\/tr> Offertorium<\/td> Usuni\u0119cie tradycyjnego j\u0119zyka offertorium o charakterze ofiarniczym.<\/td> Zast\u0105pienie dawnych modlitw formu\u0142ami przedstawienia dar\u00f3w.<\/td><\/tr> O\u0142tarz<\/td> Zast\u0119powanie o\u0142tarzy sto\u0142ami komunijnymi.<\/td> Zachowanie o\u0142tarzy, cho\u0107 upowszechnienie o\u0142tarzy wolnostoj\u0105cych.<\/td><\/tr> Ceremonie<\/td> Usuni\u0119cie wielu tradycyjnych gest\u00f3w i element\u00f3w.<\/td> Uproszczenie niekt\u00f3rych ceremonii i modlitw.<\/td><\/tr> Szaty liturgiczne<\/td> Porzucenie tradycyjnych szat liturgicznych Mszy.<\/td> Zachowanie katolickich szat liturgicznych.<\/td><\/tr> Kap\u0142an<\/td> Duchowny zajmuj\u0105cy miejsce po p\u00f3\u0142nocnej stronie sto\u0142u.<\/td> Upowszechnienie celebracji twarz\u0105 do ludu, bez uczynienia jej obowi\u0105zkow\u0105.<\/td><\/tr> J\u0119zyk<\/td> Angielski.<\/td> Upowszechnienie j\u0119zyk\u00f3w narodowych przy zachowaniu \u0142aciny.<\/td><\/tr> Modlitwa eucharystyczna<\/td> Rewizja ukierunkowana na teologi\u0119 reformowan\u0105.<\/td> Zachowanie Kanonu Rzymskiego i wprowadzenie nowych modlitw.<\/td><\/tr> Komunia<\/td> Zmiana formu\u0142y wyra\u017caj\u0105ca duchowe przyjmowanie przez wiar\u0119.<\/td> Zachowanie wyra\u017anego wyznania wiary w Cia\u0142o Chrystusa.<\/td><\/tr> Ofiara<\/td> Odrzucenie ofiarniczego i przeb\u0142agalnego charakteru Mszy.<\/td> Zachowanie katolickiej nauki o Ofierze eucharystycznej.<\/td><\/tr> Rzeczywista obecno\u015b\u0107<\/td> Odrzucenie katolickiej doktryny o substancjalnej obecno\u015bci Chrystusa.<\/td> Zachowanie rzeczywistej, prawdziwej i substancjalnej obecno\u015bci Chrystusa.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n
\n\n\n\n11. Czy protestanci uczestniczyli w opracowaniu Novus Ordo?<\/h2>\n\n\n\n
12. Breve Examen Criticum z 1969 roku: ostrze\u017cenia kardyna\u0142\u00f3w Ottavianiego i Bacciego<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n\n\n\n13. Jakie wnioski mo\u017cemy wyci\u0105gn\u0105\u0107 z podobie\u0144stw mi\u0119dzy obiema reformami?<\/h2>\n\n\n\n
Zako\u0144czenie: kiedy dwie reformy s\u0105 do siebie podobne, historia i teologia musz\u0105 zabra\u0107 g\u0142os<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n\u0179r\u00f3d\u0142a do dalszego zg\u0142\u0119biania tematu<\/h2>\n\n\n\n
\u0179r\u00f3d\u0142a historyczne<\/h3>\n\n\n\n
\n
\u0179r\u00f3d\u0142a katolickie<\/h3>\n\n\n\n
\n