Istnieje rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3ra wymyka si\u0119 naszym zmys\u0142om, nie nale\u017cy do \u015bwiata materialnego, a jednak stanowi cz\u0119\u015b\u0107 ludzkiego istnienia. Wiara katolicka naucza, \u017ce nie jeste\u015bmy sami w stworzeniu: obok \u015bwiata widzialnego istnieje \u015bwiat duchowy, zamieszkany przez istoty osobowe, obdarzone rozumem i woln\u0105 wol\u0105, kt\u00f3rych natura pod pewnymi wzgl\u0119dami znacznie przewy\u017csza nasz\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Pismo \u015awi\u0119te m\u00f3wi o anio\u0142ach, duchach niebieskich, Szatanie i demonach. Nie przedstawia ich jako symboli naszych emocji, literackich wyobra\u017ce\u0144 dobra i z\u0142a ani jako zwyk\u0142ych postaci nale\u017c\u0105cych do dawnego j\u0119zyka religijnego. S\u0105 to rzeczywiste byty duchowe, kt\u00f3rych istnienie stanowi cz\u0119\u015b\u0107 wiary Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Jednak gdy m\u00f3wi si\u0119 o tych zagadnieniach, cz\u0119sto pojawia si\u0119 poj\u0119cie, kt\u00f3re nie zawsze jest w\u0142a\u015bciwie rozumiane: preternaturalno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Co dok\u0142adnie oznacza to s\u0142owo? Jaka jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy rzeczywisto\u015bci\u0105 preternaturaln\u0105 a nadprzyrodzon\u0105? Jakie zdolno\u015bci posiadaj\u0105 anio\u0142owie i demony? W jaki spos\u00f3b demony mog\u0105 oddzia\u0142ywa\u0107 na my\u015bli, emocje, wyobra\u017ani\u0119 i zachowanie cz\u0142owieka? Czy mog\u0105 wprowadza\u0107 my\u015bli do naszego umys\u0142u, wp\u0142ywa\u0107 na nasze decyzje, a nawet doprowadzi\u0107 do zdominowania naszej woli?<\/p>\n\n\n\n
Tradycyjna teologia katolicka oferuje g\u0142\u0119bokie odpowiedzi na te pytania. Poznawanie ich nie jest zach\u0119t\u0105 do l\u0119ku, lecz okazj\u0105 do lepszego zrozumienia natury walki duchowej, wielko\u015bci ludzkiej wolno\u015bci oraz potrzeby \u017cycia w jedno\u015bci z Jezusem Chrystusem.<\/p>\n\n\n\n
Istnieje bowiem jedna fundamentalna prawda, kt\u00f3ra powinna towarzyszy\u0107 ka\u017cdej refleksji na ten temat: diabe\u0142 istnieje, jego dzia\u0142anie jest rzeczywiste, ale jego moc jest ograniczona. B\u00f3g jest Panem ca\u0142ego stworzenia i \u017cadne stworzenie nie mo\u017ce postawi\u0107 si\u0119 ponad Jego w\u0142adz\u0105.<\/p>\n\n\n\n
S\u0142owo preternaturalny pochodzi od \u0142aci\u0144skiego wyra\u017cenia praeter naturam, kt\u00f3re dos\u0142ownie oznacza \u201epoza natur\u0105\u201d lub \u201eponad natur\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n
W klasycznej teologii katolickiej okre\u015blenie to stosuje si\u0119 do pewnych zdolno\u015bci, zjawisk lub oddzia\u0142ywa\u0144, kt\u00f3re przekraczaj\u0105 w\u0142a\u015bciwe danej naturze mo\u017cliwo\u015bci, nie nale\u017c\u0105c jednak koniecznie do porz\u0105dku nadprzyrodzonego w \u015bcis\u0142ym znaczeniu tego s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n
Aby to zrozumie\u0107, musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce stworzenie nie sk\u0142ada si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z rzeczywisto\u015bci materialnych. B\u00f3g stworzy\u0142 r\u00f3wnie\u017c istoty czysto duchowe: anio\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Istoty te posiadaj\u0105 rozum i wol\u0119, kt\u00f3re nie zale\u017c\u0105 od organizmu cielesnego, jak ma to miejsce w przypadku cz\u0142owieka. Ich spos\u00f3b poznawania i dzia\u0142ania jest zatem odmienny od naszego i pod pewnymi wzgl\u0119dami od niego doskonalszy.<\/p>\n\n\n\n
Anio\u0142owie dobrzy i anio\u0142owie upadli zachowuj\u0105 zdolno\u015bci w\u0142a\u015bciwe swojej naturze anielskiej, chocia\u017c ci ostatni wykorzystuj\u0105 swoje w\u0142adze w spos\u00f3b nieuporz\u0105dkowany i przeciwny Bogu.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego gdy m\u00f3wimy o \u015bwiecie preternaturalnym w odniesieniu do demon\u00f3w, mamy na my\u015bli przede wszystkim mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania wynikaj\u0105ce z ich duchowej natury, kt\u00f3re przekraczaj\u0105 zwyczajne zdolno\u015bci cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n
Nie nale\u017cy jednak uto\u017csamia\u0107 tego okre\u015blenia z istnieniem drugiego wszech\u015bwiata, niezale\u017cnego od \u015bwiata stworzonego przez Boga. \u015awiat preternaturalny nie stanowi autonomicznego kr\u00f3lestwa ani rzeczywisto\u015bci konkuruj\u0105cej ze Stw\u00f3rc\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Wszystko, co istnieje, zale\u017cy od Boga, r\u00f3wnie\u017c duchy anielskie i demony.<\/p>\n\n\n\n
Rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy tym, co naturalne, preternaturalne i nadprzyrodzone, pozwala lepiej zrozumie\u0107 relacj\u0119 pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi stworzeniami a ich Stw\u00f3rc\u0105.<\/p>\n\n\n\n
To rozr\u00f3\u017cnienie ma zasadnicze znaczenie dla unikni\u0119cia nieporozumie\u0144 teologicznych.<\/p>\n\n\n\n
Chocia\u017c te trzy okre\u015blenia s\u0105 ze sob\u0105 powi\u0105zane, nie oznaczaj\u0105 tego samego.<\/p>\n\n\n\n
Porz\u0105dek naturalny obejmuje w\u0142adze, w\u0142a\u015bciwo\u015bci i zdolno\u015bci, kt\u00f3re przys\u0142uguj\u0105 ka\u017cdej istocie ze wzgl\u0119du na jej w\u0142asn\u0105 natur\u0119.<\/p>\n\n\n\n
W przypadku cz\u0142owieka m\u00f3wimy o jego ciele, zmys\u0142ach, rozumie, woli i w\u0142adzach psychicznych.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cemy poznawa\u0107 za pomoc\u0105 zmys\u0142\u00f3w, rozumowa\u0107, zapami\u0119tywa\u0107, wyobra\u017ca\u0107 sobie r\u00f3\u017cne rzeczy, do\u015bwiadcza\u0107 emocji i podejmowa\u0107 decyzje.<\/p>\n\n\n\n
Zdolno\u015bci te nale\u017c\u0105 do naszej ludzkiej natury.<\/p>\n\n\n\n
Do porz\u0105dku naturalnego nale\u017c\u0105 r\u00f3wnie\u017c prawa fizyczne, biologiczne i psychologiczne, kt\u00f3re rz\u0105dz\u0105 istnieniem stworze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
W\u0142a\u015bnie te rzeczywisto\u015bci bada nauka, umo\u017cliwiaj\u0105c zrozumienie ich mechanizm\u00f3w i wzajemnych zale\u017cno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Porz\u0105dek preternaturalny znajduje si\u0119 poza w\u0142adzami w\u0142a\u015bciwymi okre\u015blonej naturze, ale nie oznacza to, \u017ce musi by\u0107 nadprzyrodzon\u0105 interwencj\u0105 Boga.<\/p>\n\n\n\n
Na przyk\u0142ad anio\u0142, dzi\u0119ki swojej duchowej naturze, posiada zdolno\u015bci poznawcze i mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania, kt\u00f3re przewy\u017cszaj\u0105 ludzkie.<\/p>\n\n\n\n
Nie potrzebuje ludzkich oczu, aby poznawa\u0107, ani ludzkiego cia\u0142a, aby dzia\u0142a\u0107. Jego rozum nie zale\u017cy od funkcjonowania m\u00f3zgu, a jego istnienie nie podlega ograniczeniom materialnym w\u0142a\u015bciwym naszej cielesnej kondycji.<\/p>\n\n\n\n
Z perspektywy teologii scholastycznej duchy anielskie mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 okre\u015blone skutki w \u015bwiecie materialnym i oddzia\u0142ywa\u0107 na niekt\u00f3re ludzkie w\u0142adze, zawsze jednak w granicach swojej natury i za dopuszczeniem Boga.<\/p>\n\n\n\n
Wyja\u015bnia to, dlaczego tradycja teologiczna uznaje, \u017ce demony mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na wyobra\u017ani\u0119, zmys\u0142y i ludzkie nami\u0119tno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy jednak poczyni\u0107 wa\u017cne zastrze\u017cenie: fakt, \u017ce stworzenie mo\u017ce dokona\u0107 czego\u015b, co przekracza ludzkie mo\u017cliwo\u015bci, nie oznacza, \u017ce posiada absolutn\u0105 moc nadprzyrodzon\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Anio\u0142 nie jest Bogiem. Demon r\u00f3wnie\u017c nim nie jest.<\/p>\n\n\n\n
Nadprzyrodzono\u015b\u0107 w \u015bcis\u0142ym znaczeniu teologicznym nale\u017cy do zupe\u0142nie innego porz\u0105dku.<\/p>\n\n\n\n
Oznacza ona darmowy udzia\u0142 rozumnego stworzenia w \u017cyciu Bo\u017cym, kt\u00f3ry przekracza wymagania i mo\u017cliwo\u015bci ka\u017cdej stworzonej natury.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek nie mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 wizji uszcz\u0119\u015bliwiaj\u0105cej w\u0142asnymi si\u0142ami ani samodzielnie wytworzy\u0107 \u0142aski u\u015bwi\u0119caj\u0105cej.<\/p>\n\n\n\n
Potrzebuje inicjatywy Boga.<\/p>\n\n\n\n
\u0141aska jest darmowym darem, kt\u00f3ry czyni nas uczestnikami Boskiej natury, jak naucza \u015bwi\u0119ty Piotr:<\/p>\n\n\n\n
\u201ePrzez nie zosta\u0142y nam udzielone drogocenne i najwi\u0119ksze obietnice, aby\u015bcie si\u0119 przez nie stali uczestnikami Boskiej natury\u201d (2 P 1,4).<\/p>\n\n\n\n
Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego rozwija t\u0119 nauk\u0119, wyja\u015bniaj\u0105c powo\u0142anie cz\u0142owieka do szcz\u0119\u015bcia oraz Bo\u017c\u0105 inicjatyw\u0119 w udzielaniu swojego \u017cycia (KKK, 1996\u20132000).<\/p>\n\n\n\n
Powinni\u015bmy zatem pami\u0119ta\u0107:<\/p>\n\n\n\n
To ostatnie rozr\u00f3\u017cnienie jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cne: demony mog\u0105 dzia\u0142a\u0107 w spos\u00f3b preternaturalny, ale nie mog\u0105 udziela\u0107 \u0142aski u\u015bwi\u0119caj\u0105cej, powodowa\u0107 nadprzyrodzonego zjednoczenia z Bogiem ani dokonywa\u0107 cud\u00f3w w\u0142asn\u0105 moc\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Aby zrozumie\u0107 preternaturalne dzia\u0142anie demon\u00f3w, musimy najpierw pozna\u0107 nauczanie Ko\u015bcio\u0142a na temat anio\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm stwierdza, \u017ce anio\u0142owie s\u0105 istotami duchowymi, niecielesnymi, obdarzonymi rozumem i wol\u0105. S\u0105 osobami nie\u015bmiertelnymi i przewy\u017cszaj\u0105 doskona\u0142o\u015bci\u0105 wszystkie stworzenia widzialne (KKK, 328\u2013330).<\/p>\n\n\n\n
Nie s\u0105 bezosobowymi si\u0142ami ani energiami kosmicznymi.<\/p>\n\n\n\n
S\u0105 osobowymi stworzeniami Boga.<\/p>\n\n\n\n
Ich istnienie jest ukazane w ca\u0142ym Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym.<\/p>\n\n\n\n
W Starym Testamencie znajdujemy anio\u0142\u00f3w jako pos\u0142a\u0144c\u00f3w i s\u0142ugi Boga. W Nowym Testamencie pojawiaj\u0105 si\u0119, zwiastuj\u0105c narodziny Chrystusa, us\u0142uguj\u0105c Mu po kuszeniu na pustyni oraz g\u0142osz\u0105c Jego Zmartwychwstanie.<\/p>\n\n\n\n
W Ewangelii wed\u0142ug \u015bwi\u0119tego Mateusza 18,10 Jezus m\u00f3wi o anio\u0142ach ma\u0142ych, kt\u00f3rzy nieustannie wpatruj\u0105 si\u0119 w oblicze Ojca niebieskiego.<\/p>\n\n\n\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 naucza r\u00f3wnie\u017c o istnieniu anio\u0142\u00f3w str\u00f3\u017c\u00f3w, kt\u00f3rych misja wi\u0105\u017ce si\u0119 z ochron\u0105 i duchow\u0105 pomoc\u0105 cz\u0142owiekowi.<\/p>\n\n\n\n
Nie wszyscy jednak anio\u0142owie pozostali wierni Bogu.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm naucza, \u017ce Szatan i pozosta\u0142e demony zostali stworzeni przez Boga jako dobrzy, lecz sami stali si\u0119 \u017ali wskutek w\u0142asnej decyzji (KKK, 391\u2013395).<\/p>\n\n\n\n
Sob\u00f3r Latera\u0144ski IV, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w 1215 roku, wyrazi\u0142 t\u0119 doktryn\u0119, stwierdzaj\u0105c, \u017ce diabe\u0142 i pozosta\u0142e demony zostali stworzeni jako dobrzy z natury, a sami uczynili si\u0119 z\u0142ymi.<\/p>\n\n\n\n
Ich upadek nie by\u0142 konsekwencj\u0105 tego, \u017ce B\u00f3g stworzy\u0142 co\u015b z\u0142ego, lecz wynika\u0142 z wolnej decyzji odrzucenia Stw\u00f3rcy.<\/p>\n\n\n\n
Pismo \u015awi\u0119te przedstawia ten bunt za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych obraz\u00f3w i \u015bwiadectw.<\/p>\n\n\n\n
W Apokalipsie znajdujemy posta\u0107 smoka i jego anio\u0142\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n
\u201eI nast\u0105pi\u0142a walka w niebie: Micha\u0142 i jego anio\u0142owie mieli walczy\u0107 ze Smokiem. I wyst\u0105pi\u0142 do walki Smok i jego anio\u0142owie\u201d (Ap 12,7).<\/p>\n\n\n\n
Ta sama ksi\u0119ga uto\u017csamia smoka z pradawnym w\u0119\u017cem, zwanym Diab\u0142em i Szatanem (Ap 12,9).<\/p>\n\n\n\n
Tradycja chrze\u015bcija\u0144ska szeroko rozwa\u017ca\u0142a kwesti\u0119 tego upadku. W\u015br\u00f3d jej wielkich przedstawicieli znajduj\u0105 si\u0119 \u015bwi\u0119ty Augustyn, \u015bwi\u0119ty Jan Damasce\u0144ski i \u015bwi\u0119ty Tomasz z Akwinu.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy wyja\u015bni\u0107, \u017ce teologiczne rozwa\u017cania dotycz\u0105ce dok\u0142adnej natury grzechu anio\u0142\u00f3w i okoliczno\u015bci ich upadku obejmuj\u0105 opracowania doktrynalne, kt\u00f3rych nie nale\u017cy uto\u017csamia\u0107 ze szczeg\u00f3\u0142ami wyra\u017anie objawionymi w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym.<\/p>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejsze, co powinni\u015bmy stwierdzi\u0107, to fakt, \u017ce demony s\u0105 upad\u0142ymi anio\u0142ami, \u017ce ich z\u0142o\u015b\u0107 wynika z ich w\u0142asnego wyboru, a ich wola pozostaje uporczywie skierowana przeciwko Bogu.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z najniebezpieczniejszych b\u0142\u0119d\u00f3w podczas studiowania demonologii jest wyobra\u017canie sobie, \u017ce B\u00f3g i Szatan s\u0105 dwiema r\u00f3wnorz\u0119dnymi pot\u0119gami, kt\u00f3re tocz\u0105 walk\u0119 na r\u00f3wnych zasadach.<\/p>\n\n\n\n
Takie wyobra\u017cenie jest ca\u0142kowicie obce wierze katolickiej.<\/p>\n\n\n\n
B\u00f3g jest niesko\u0144czony, wieczny, wszechmocny i jest Stw\u00f3rc\u0105 wszystkiego.<\/p>\n\n\n\n
Szatan jest stworzeniem duchowym.<\/p>\n\n\n\n
Niezale\u017cnie od tego, jak pot\u0119\u017cna jest jego natura, pozostaje stworzeniem.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm wyja\u015bnia to wyra\u017anie w punkcie 395:<\/p>\n\n\n\n
\u201eMoc Szatana nie jest jednak niesko\u0144czona\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Stwierdzenie to poci\u0105ga za sob\u0105 fundamentalne konsekwencje.<\/p>\n\n\n\n
Diabe\u0142 nie mo\u017ce stwarza\u0107 z niczego, nie jest wszechwiedz\u0105cy, nie jest wszechobecny i nie mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 niezale\u017cnie od Bo\u017cej Opatrzno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Nie zna r\u00f3wnie\u017c tajemnic ludzkiego serca tak, jak zna je B\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017ce obserwowa\u0107 ludzkie zachowania, interpretowa\u0107 okre\u015blone reakcje i wyci\u0105ga\u0107 wnioski dotycz\u0105ce naszych sk\u0142onno\u015bci, ale nie posiada Bo\u017cej wszechwiedzy.<\/p>\n\n\n\n
Jego dzia\u0142anie jest ograniczone przez w\u0142asn\u0105 natur\u0119 oraz przez dopuszczenie Boga.<\/p>\n\n\n\n
W tym miejscu odnajdujemy jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych nauk Ksi\u0119gi Hioba.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy Szatan oskar\u017ca Hioba i prosi o mo\u017cliwo\u015b\u0107 wystawienia jego wierno\u015bci na pr\u00f3b\u0119, B\u00f3g wyznacza granice jego dzia\u0142aniu (Hi 1,6-12; 2,1-6).<\/p>\n\n\n\n
Opowiadanie nie przedstawia Szatana jako autonomicznej pot\u0119gi, lecz jako stworzenie, kt\u00f3rego dzia\u0142anie pozostaje podporz\u0105dkowane Bo\u017cej w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n
Nie oznacza to, \u017ce B\u00f3g pragnie z\u0142a lub znajduje upodobanie w ludzkim cierpieniu.<\/p>\n\n\n\n
Oznacza natomiast, \u017ce Jego Opatrzno\u015b\u0107 potrafi dopu\u015bci\u0107 okre\u015blone pr\u00f3by, nigdy nie trac\u0105c panowania nad histori\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm naucza, \u017ce dzia\u0142anie diab\u0142a powoduje powa\u017cne szkody duchowe, a nawet po\u015brednio fizyczne, ale pozostaje ono pod kontrol\u0105 Bo\u017cej Opatrzno\u015bci (KKK, 395).<\/p>\n\n\n\n
Diabe\u0142 mo\u017ce kusi\u0107, zwodzi\u0107 i wyrz\u0105dza\u0107 szkody, ale nigdy nie mo\u017ce zdetronizowa\u0107 Boga.<\/p>\n\n\n\n
Docieramy teraz do jednego z najwa\u017cniejszych zagadnie\u0144 tego artyku\u0142u.<\/p>\n\n\n\n
Katolicka tradycja teologiczna, rozwini\u0119ta szczeg\u00f3lnie przez \u015bwi\u0119tego Tomasza z Akwinu, wyja\u015bnia, \u017ce z\u0142e duchy mog\u0105 oddzia\u0142ywa\u0107 na okre\u015blone w\u0142adze cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n
Nie powinni\u015bmy wyobra\u017ca\u0107 sobie tego dzia\u0142ania jako zwyczajnej obecno\u015bci fizycznej ani jako interwencji, kt\u00f3ra musi koniecznie objawia\u0107 si\u0119 poprzez nadzwyczajne zjawiska.<\/p>\n\n\n\n
Wp\u0142yw demoniczny mo\u017ce by\u0107 skierowany na w\u0142adze zmys\u0142owe, wyobra\u017ani\u0119 i nami\u0119tno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Jego ostatecznym celem jest odci\u0105gni\u0119cie cz\u0142owieka od Boga i doprowadzenie go do grzechu.<\/p>\n\n\n\n
Aby w\u0142a\u015bciwie to zrozumie\u0107, musimy rozr\u00f3\u017cni\u0107 kilka form takiego dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n
Wyobra\u017ania jest ludzk\u0105 w\u0142adz\u0105, kt\u00f3ra pozwala nam tworzy\u0107 w umy\u015ble przedstawienia rzeczy poznanych za pomoc\u0105 zmys\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cemy przypomina\u0107 sobie czyj\u0105\u015b twarz, wyobra\u017ca\u0107 sobie jak\u0105\u015b sytuacj\u0119, przewidywa\u0107 wydarzenie lub odtwarza\u0107 w my\u015blach okre\u015blone do\u015bwiadczenie.<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119ty Tomasz z Akwinu analizuje t\u0119 kwesti\u0119 w Sumie teologicznej, w cz\u0119\u015bci pierwszej, kwestii 111.<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z jego wyja\u015bnieniem anio\u0142owie, zar\u00f3wno dobrzy, jak i \u017ali, mog\u0105 oddzia\u0142ywa\u0107 na ludzk\u0105 wyobra\u017ani\u0119 poprzez okre\u015blone skutki wywierane na zwi\u0105zane z ni\u0105 w\u0142adze cielesne.<\/p>\n\n\n\n
Oznacza to, \u017ce wed\u0142ug uj\u0119cia tomistycznego duch mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na wyobra\u017cenia cz\u0142owieka bez konieczno\u015bci porozumiewania si\u0119 z nim za pomoc\u0105 s\u0142yszalnych s\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Stwierdzenie to nale\u017cy jednak w\u0142a\u015bciwie rozumie\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Nie oznacza ono, \u017ce ka\u017cda nieprzyjemna my\u015bl, niepokoj\u0105cy obraz czy mimowolne wspomnienie pochodzi od diab\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Ludzka wyobra\u017ania ma w\u0142asne naturalne mechanizmy funkcjonowania i mo\u017ce wytwarza\u0107 tre\u015bci umys\u0142owe z wielu r\u00f3\u017cnych przyczyn.<\/p>\n\n\n\n
Wp\u0142ywaj\u0105 na ni\u0105 zm\u0119czenie, strach, do\u015bwiadczenia z przesz\u0142o\u015bci, wspomnienia i zmartwienia.<\/p>\n\n\n\n
Nauczanie tomistyczne wskazuje na mo\u017cliwo\u015b\u0107 duchowego oddzia\u0142ywania, ale nie dostarcza metody pozwalaj\u0105cej diagnozowa\u0107 demoniczne pochodzenie ka\u017cdego obrazu pojawiaj\u0105cego si\u0119 w umy\u015ble.<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119ty Tomasz rozwa\u017ca r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 oddzia\u0142ywania duch\u00f3w na okre\u015blone w\u0142adze zmys\u0142owe.<\/p>\n\n\n\n
Jest to zrozumia\u0142e w ramach jego wyja\u015bnienia natury anielskiej.<\/p>\n\n\n\n
Ludzkie zmys\u0142y zale\u017c\u0105 od organ\u00f3w cielesnych. Duchy anielskie nie podlegaj\u0105 jednak materialnym ograniczeniom w\u0142a\u015bciwym cz\u0142owiekowi.<\/p>\n\n\n\n
W my\u015bli scholastycznej dopuszcza si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0119powania okre\u015blonych zmian zmys\u0142owych poprzez oddzia\u0142ywanie na elementy cielesne.<\/p>\n\n\n\n
Nie oznacza to, \u017ce ka\u017cdy dziwny ha\u0142as, cie\u0144, poczucie obecno\u015bci lub niewyt\u0142umaczalne spostrze\u017cenie jest przejawem dzia\u0142ania demonicznego.<\/p>\n\n\n\n
Roztropno\u015b\u0107 jest tutaj niezb\u0119dna.<\/p>\n\n\n\n
Nietypowe spostrze\u017cenie mo\u017ce mie\u0107 przyczyny fizyczne, psychologiczne lub \u015brodowiskowe. Nie nale\u017cy automatycznie przypisywa\u0107 go interwencji duchowej.<\/p>\n\n\n\n
Wiara katolicka uznaje istnienie z\u0142ych duch\u00f3w, ale nie zach\u0119ca do zabobonnego interpretowania ka\u017cdego codziennego do\u015bwiadczenia.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek nie jest wy\u0142\u0105cznie rozumem i wol\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Posiada r\u00f3wnie\u017c wymiar uczuciowy, obejmuj\u0105cy uczucia, emocje i nami\u0119tno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Strach, gniew, smutek, pragnienie, nadzieja i rado\u015b\u0107 stanowi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 naszego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
Rzeczywisto\u015bci te nie s\u0105 same w sobie z\u0142e.<\/p>\n\n\n\n
Nami\u0119tno\u015bci mog\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do dobra, gdy s\u0105 uporz\u0105dkowane przez rozum i skierowane ku dobru moralnemu.<\/p>\n\n\n\n
Mog\u0105 jednak r\u00f3wnie\u017c sta\u0107 si\u0119 okazj\u0105 do nie\u0142adu.<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119ty Tomasz wyja\u015bnia, \u017ce duchy mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na okre\u015blone dyspozycje zmys\u0142owe i wzbudza\u0107 nami\u0119tno\u015bci, kt\u00f3re sk\u0142aniaj\u0105 cz\u0142owieka do okre\u015blonych dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Na przyk\u0142ad pokusie mo\u017ce towarzyszy\u0107 silna atrakcyjno\u015b\u0107 czego\u015b nieuporz\u0105dkowanego, reakcja gniewu lub sk\u0142onno\u015b\u0107 do odrzucenia tego, co wymaga po\u015bwi\u0119cenia.<\/p>\n\n\n\n
Diabe\u0142 mo\u017ce wykorzystywa\u0107 ludzkie s\u0142abo\u015bci, nieuporz\u0105dkowane sk\u0142onno\u015bci i okoliczno\u015bci \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
Musimy jednak unika\u0107 b\u0142\u0119dnego wniosku: odczuwanie gniewu, strachu, smutku lub pokus nie dowodzi, \u017ce cz\u0142owiek podlega nadzwyczajnemu dzia\u0142aniu demonicznemu.<\/p>\n\n\n\n
Emocje nale\u017c\u0105 do naszej natury i same w sobie nie s\u0105 oznakami obecno\u015bci diab\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Odpowiedzialno\u015b\u0107 moralna zale\u017cy od tego, w jaki spos\u00f3b rozum i wola uczestnicz\u0105 w naszych czynach.<\/p>\n\n\n\n
Czy diabe\u0142 mo\u017ce wprowadza\u0107 my\u015bli do naszego umys\u0142u?<\/p>\n\n\n\n
To pytanie wymaga szczeg\u00f3lnie precyzyjnego wyja\u015bnienia.<\/p>\n\n\n\n
W j\u0119zyku duchowo\u015bci cz\u0119sto m\u00f3wi si\u0119 o my\u015blach podsuwanych przez nieprzyjaciela, z\u0142ych natchnieniach lub wewn\u0119trznych pokusach.<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119ty Tomasz podejmuje t\u0119 kwesti\u0119 w Sumie teologicznej, w cz\u0119\u015bci pierwszej, kwestii 111, artykule 2.<\/p>\n\n\n\n
Jego wyja\u015bnienie wprowadza fundamentalne rozr\u00f3\u017cnienie: demony nie mog\u0105 bezpo\u015brednio porusza\u0107 ludzkiej woli od wewn\u0105trz w taki spos\u00f3b, jak czyni to B\u00f3g, ale mog\u0105 pobudza\u0107 okre\u015blone my\u015bli poprzez perswazj\u0119, wyobra\u017ani\u0119 i wzbudzanie nami\u0119tno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego gdy m\u00f3wimy, \u017ce diabe\u0142 \u201ewprowadza my\u015bli\u201d, musimy w\u0142a\u015bciwie rozumie\u0107 to okre\u015blenie.<\/p>\n\n\n\n
Nie oznacza ono, \u017ce mo\u017ce wej\u015b\u0107 do naszej \u015bwiadomo\u015bci i dowolnie kontrolowa\u0107 wszystko, o czym my\u015blimy.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017ce pobudza\u0107 okre\u015blone wyobra\u017cenia, przedstawia\u0107 przedmioty po\u017c\u0105dania, podsyca\u0107 sk\u0142onno\u015bci i sprzyja\u0107 zwodniczemu rozumowaniu.<\/p>\n\n\n\n
Wyobra\u017amy sobie na przyk\u0142ad osob\u0119, kt\u00f3ra odczuwa siln\u0105 pokus\u0119, aby odpowiedzie\u0107 nienawi\u015bci\u0105 komu\u015b, kto j\u0105 skrzywdzi\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Pokusa mo\u017ce przedstawia\u0107 pozornie rozs\u0105dne argumenty:<\/p>\n\n\n\n
Pokusa mo\u017ce wykorzysta\u0107 prawdziw\u0105 ran\u0119, aby doprowadzi\u0107 cz\u0142owieka do moralnie b\u0142\u0119dnego wniosku.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek zachowuje jednak mo\u017cliwo\u015b\u0107 zbadania tych my\u015bli, odrzucenia ich i wybrania dobra.<\/p>\n\n\n\n
Pokusa nie jest jeszcze grzechem. Dopiero dobrowolne przyzwolenie na z\u0142o wprowadza odpowiedzialno\u015b\u0107 moraln\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119\u0107 jest kolejn\u0105 fundamentaln\u0105 w\u0142adz\u0105 ludzkiego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u0119ki niej zachowujemy do\u015bwiadczenia, wiedz\u0119 i wspomnienia, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142tworz\u0105 nasz\u0105 osobist\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Teologia klasyczna dopuszcza, \u017ce dzia\u0142anie duch\u00f3w mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na okre\u015blone w\u0142adze wewn\u0119trzne zwi\u0105zane z przedstawieniami zmys\u0142owymi.<\/p>\n\n\n\n
Pozwala to zrozumie\u0107, dlaczego tradycja tomistyczna uwzgl\u0119dnia pami\u0119\u0107 zmys\u0142ow\u0105 i wyobra\u017ani\u0119 w swoich rozwa\u017caniach nad w\u0142adzami, kt\u00f3re mog\u0105 podlega\u0107 okre\u015blonym wp\u0142ywom.<\/p>\n\n\n\n
Nie powinni\u015bmy jednak twierdzi\u0107, \u017ce diabe\u0142 ma nieograniczony dost\u0119p do wszystkich naszych wspomnie\u0144 ani \u017ce mo\u017ce bezpo\u015brednio poznawa\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107 naszego \u017cycia wewn\u0119trznego.<\/p>\n\n\n\n
Tylko B\u00f3g zna doskonale ludzkie serce.<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119\u0107 mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c ulega\u0107 zmianom z przyczyn ca\u0142kowicie naturalnych: chor\u00f3b, starzenia si\u0119, stresu, bolesnych do\u015bwiadcze\u0144 i innych czynnik\u00f3w psychologicznych lub neurologicznych.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego automatyczne przypisywanie natr\u0119tnego wspomnienia lub do\u015bwiadczenia traumatycznego interwencji demonicznej by\u0142oby wnioskiem nierozwa\u017cnym.<\/p>\n\n\n\n
Zrozumienie mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania demon\u00f3w jest r\u00f3wnie wa\u017cne jak poznanie tego, czego demony nie mog\u0105 uczyni\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Doktryna katolicka nie przedstawia cz\u0142owieka jako bezbronnego stworzenia, kt\u00f3re nieuchronnie podlega z\u0142ym duchom.<\/p>\n\n\n\n
B\u00f3g obdarzy\u0142 cz\u0142owieka rozumem, wol\u0105 i wolno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n
W\u0142adze te maj\u0105 decyduj\u0105ce znaczenie w walce duchowej.<\/p>\n\n\n\n
Jest to jedna z najwa\u017cniejszych nauk \u015bwi\u0119tego Tomasza.<\/p>\n\n\n\n
W Sumie teologicznej, w cz\u0119\u015bci pierwszej, kwestii 111, artykule 2, wyja\u015bnia on, \u017ce tylko B\u00f3g mo\u017ce porusza\u0107 ludzk\u0105 wol\u0119 od wewn\u0105trz jako zasada jej sk\u0142onno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Anio\u0142owie mog\u0105 oddzia\u0142ywa\u0107 na ni\u0105 po\u015brednio poprzez nami\u0119tno\u015bci, ale nie mog\u0105 koniecznie zdeterminowa\u0107 woli.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek zachowuje zdolno\u015b\u0107 wyra\u017cenia zgody lub przeciwstawienia si\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego diabe\u0142 mo\u017ce kusi\u0107, przekonywa\u0107 i przedstawia\u0107 z\u0142o pod pozorem dobra, ale nie mo\u017ce automatycznie przekszta\u0142ci\u0107 pokusy w osobisty grzech cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n
To rozr\u00f3\u017cnienie jest niezb\u0119dne do zrozumienia odpowiedzialno\u015bci moralnej.<\/p>\n\n\n\n
Demony nie s\u0105 wszechwiedz\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n
Mog\u0105 obserwowa\u0107 zewn\u0119trzne przejawy ludzkiego zachowania, poznawa\u0107 okoliczno\u015bci i wyci\u0105ga\u0107 wnioski dotycz\u0105ce naszych sk\u0142onno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Nie posiadaj\u0105 jednak niesko\u0144czonego i doskona\u0142ego poznania Boga.<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119ty Tomasz porusza t\u0119 kwesti\u0119, omawiaj\u0105c pokusy demoniczne w Sumie teologicznej, w cz\u0119\u015bci pierwszej, kwestii 114.<\/p>\n\n\n\n
Diabe\u0142 mo\u017ce kusi\u0107, uwzgl\u0119dniaj\u0105c obserwowane przez siebie dyspozycje cz\u0142owieka, ale nie posiada Boskiej wiedzy o tajemnicach jego wn\u0119trza.<\/p>\n\n\n\n
Demony nie posiadaj\u0105 mocy stw\u00f3rczej.<\/p>\n\n\n\n
Nie mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c udziela\u0107 \u0142aski u\u015bwi\u0119caj\u0105cej, odpuszcza\u0107 grzech\u00f3w ani powodowa\u0107 nadprzyrodzonego zjednoczenia z Bogiem.<\/p>\n\n\n\n
Rzeczywisto\u015bci te nale\u017c\u0105 wy\u0142\u0105cznie do dzia\u0142ania Bo\u017cego.<\/p>\n\n\n\n
Z\u0142y duch mo\u017ce pr\u00f3bowa\u0107 odci\u0105gn\u0105\u0107 cz\u0142owieka od \u0142aski poprzez pokus\u0119 i grzech, ale nie mo\u017ce zniszczy\u0107 odkupie\u0144czej mocy Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n
Diabe\u0142 mo\u017ce wyrz\u0105dza\u0107 szkody, ale nie mo\u017ce ostatecznie przeszkodzi\u0107 w realizacji Bo\u017cego zamys\u0142u.<\/p>\n\n\n\n
Zwyci\u0119stwo Chrystusa nad Szatanem stanowi centraln\u0105 prawd\u0119 wiary chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119ty Pawe\u0142 g\u0142osi, \u017ce Chrystus rozbroi\u0142 Zwierzchno\u015bci i W\u0142adze oraz wystawi\u0142 je na pokaz, odnosz\u0105c nad nimi triumf przez krzy\u017c (Kol 2,15).<\/p>\n\n\n\n
Krzy\u017c nie jest pozorn\u0105 pora\u017ck\u0105, kt\u00f3r\u0105 nale\u017ca\u0142oby naprawi\u0107 poprzez walk\u0119 r\u00f3wnorz\u0119dnych pot\u0119g.<\/p>\n\n\n\n
Jest rzeczywistym zwyci\u0119stwem Jezusa Chrystusa nad grzechem i \u015bmierci\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Tradycja chrze\u015bcija\u0144ska rozr\u00f3\u017cnia r\u00f3\u017cne formy wp\u0142ywu demonicznego.<\/p>\n\n\n\n
Nie wszystkie maj\u0105 t\u0119 sam\u0105 natur\u0119 ani ten sam stopie\u0144 ci\u0119\u017cko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce niekt\u00f3re okre\u015blenia stosowane w tradycyjnej demonologii nale\u017c\u0105 do klasyfikacji teologicznych i duszpasterskich i nie stanowi\u0105 same w sobie kategorii dogmatycznych zdefiniowanych przez Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Do najbardziej znanych rozr\u00f3\u017cnie\u0144 nale\u017c\u0105 nast\u0119puj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n
Jest to najcz\u0119stsza forma walki duchowej.<\/p>\n\n\n\n
Polega na pobudzaniu cz\u0142owieka do grzechu poprzez my\u015bli, pragnienia, okoliczno\u015bci i sugestie, kt\u00f3re maj\u0105 na celu odci\u0105gni\u0119cie go od woli Bo\u017cej.<\/p>\n\n\n\n
Pokusa mo\u017ce pojawia\u0107 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych dziedzinach:<\/p>\n\n\n\n
Pokusa nie wymaga nadzwyczajnych objaw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017ce rozwija\u0107 si\u0119 w najbardziej zwyczajnych okoliczno\u015bciach \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek mo\u017ce by\u0107 kuszony, aby sk\u0142ama\u0107 i unikn\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015bci, porzuci\u0107 modlitw\u0119 z wygody lub usprawiedliwia\u0107 niesprawiedliwe post\u0119powanie, poniewa\u017c uwa\u017ca, \u017ce wszyscy robi\u0105 to samo.<\/p>\n\n\n\n
W takich przypadkach walka duchowa rozgrywa si\u0119 w przestrzeni wolno\u015bci i sumienia.<\/p>\n\n\n\n
W tradycyjnej terminologii demonologicznej okre\u015blenie obsesja diabelska stosuje si\u0119 do pewnej formy nadzwyczajnego wp\u0142ywu, kt\u00f3ra przejawia si\u0119 poprzez okre\u015blone zewn\u0119trzne lub wewn\u0119trzne zaburzenia przypisywane dzia\u0142aniu demonicznemu.<\/p>\n\n\n\n
W niekt\u00f3rych tradycyjnych klasyfikacjach rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 przejawy zewn\u0119trzne i wewn\u0119trzne.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z domniemanymi zjawiskami oddzia\u0142uj\u0105cymi na otoczenie lub zmys\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
Drugie odnosz\u0105 si\u0119 do wewn\u0119trznych zak\u0142\u00f3ce\u0144 uznawanych za nadzwyczajne.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce nie ka\u017cda obsesja psychologiczna, powracaj\u0105ca my\u015bl, intensywny l\u0119k lub zaburzenie emocjonalne ma pochodzenie demoniczne.<\/p>\n\n\n\n
Tego okre\u015blenia nie nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c u\u017cywa\u0107 jako improwizowanej diagnozy.<\/p>\n\n\n\n
Rozpoznanie takich przypadk\u00f3w wymaga roztropno\u015bci, wiedzy i odpowiedniego kierownictwa ko\u015bcielnego.<\/p>\n\n\n\n
Tradycyjna literatura demonologiczna pos\u0142uguje si\u0119 tym okre\u015bleniem, aby opisa\u0107 pewne formy nadzwyczajnego cierpienia lub niepokoju przypisywane wp\u0142ywowi diabelskiemu.<\/p>\n\n\n\n
W tradycyjnych opisach pojawiaj\u0105 si\u0119 odniesienia do dolegliwo\u015bci fizycznych, trudno\u015bci zewn\u0119trznych i sytuacji cierpienia.<\/p>\n\n\n\n
Ksi\u0119ga Hioba stanowi szczeg\u00f3lnie wa\u017cny przyk\u0142ad biblijny, kt\u00f3ry pozwala zrozumie\u0107, \u017ce Pismo \u015awi\u0119te dopuszcza mo\u017cliwo\u015b\u0107 powodowania cierpienia cz\u0142owieka przez Szatana, zawsze jednak w granicach wyznaczonych przez Boga (Hi 1\u20132).<\/p>\n\n\n\n
By\u0142oby jednak b\u0142\u0119dem uwa\u017ca\u0107, \u017ce choroby, wypadki, trudno\u015bci finansowe czy nieszcz\u0119\u015bcia rodzinne s\u0105 koniecznie nast\u0119pstwem interwencji demonicznej.<\/p>\n\n\n\n
Cierpienie cz\u0142owieka ma wiele przyczyn i nie powinno by\u0107 automatycznie interpretowane poprzez odwo\u0142anie do nadzwyczajnego dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n
Jest to najbardziej znany nadzwyczajny przejaw w tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 uznaje mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce demon mo\u017ce sprawowa\u0107 nadzwyczajn\u0105 kontrol\u0119 nad cia\u0142em cz\u0142owieka, nie oznacza to jednak, \u017ce duch ludzki staje si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 demona lub \u017ce znika godno\u015b\u0107 danej osoby.<\/p>\n\n\n\n
Ewangelie zawieraj\u0105 r\u00f3\u017cne opisy, w kt\u00f3rych Jezus Chrystus wyp\u0119dza demony.<\/p>\n\n\n\n
Jedno z najbardziej znanych wydarze\u0144 znajduje si\u0119 w Ewangelii wed\u0142ug \u015bwi\u0119tego Marka 5,1-20, gdzie opisana jest historia uwolnienia cz\u0142owieka op\u0119tanego przez legion z\u0142ych duch\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Inny wa\u017cny fragment znajduje si\u0119 w Ewangelii wed\u0142ug \u015bwi\u0119tego Marka 1,21-28, kiedy Jezus rozkazuje duchowi nieczystemu opu\u015bci\u0107 cz\u0142owieka przebywaj\u0105cego w synagodze.<\/p>\n\n\n\n
Opisy te ukazuj\u0105 w\u0142adz\u0119 Chrystusa nad z\u0142ymi duchami.<\/p>\n\n\n\n
Op\u0119tania diabelskiego nie nale\u017cy jednak myli\u0107 z chorob\u0105 psychiczn\u0105, zaburzeniem neurologicznym lub zaburzeniem psychologicznym.<\/p>\n\n\n\n
Sam Katechizm wyra\u017anie rozr\u00f3\u017cnia egzorcyzm od chor\u00f3b, zw\u0142aszcza psychicznych, kt\u00f3rych leczenie nale\u017cy do nauk medycznych (KKK, 1673).<\/p>\n\n\n\n
To zastrze\u017cenie ma fundamentalne znaczenie, aby unikn\u0105\u0107 niepotrzebnego cierpienia i b\u0142\u0119dnych interpretacji.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli istnieje jedna cecha, kt\u00f3ra pozwala zrozumie\u0107 dzia\u0142anie diab\u0142a, jest ni\u0105 jego sprzeciw wobec Bo\u017cego zamys\u0142u wzgl\u0119dem cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n
Jego celem nie jest po prostu wywo\u0142ywanie dziwnych zjawisk, wzbudzanie strachu czy powodowanie nadzwyczajnych manifestacji.<\/p>\n\n\n\n
Jego podstawowym zamiarem jest doprowadzenie cz\u0142owieka do grzechu i oddzielenie go od Stw\u00f3rcy.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm w punkcie 394 przypomina, \u017ce Szatan pr\u00f3bowa\u0142 odci\u0105gn\u0105\u0107 nawet Jezusa Chrystusa od misji otrzymanej od Ojca.<\/p>\n\n\n\n
Opowiadanie o kuszeniu na pustyni jest pod tym wzgl\u0119dem szczeg\u00f3lnie wymowne.<\/p>\n\n\n\n
Ewangelia wed\u0142ug \u015bwi\u0119tego Mateusza przedstawia Jezusa prowadzonego przez Ducha na pustyni\u0119, gdzie po czterdziestu dniach i czterdziestu nocach postu jest kuszony przez diab\u0142a (Mt 4,1-11).<\/p>\n\n\n\n
Trzy pokusy ukazuj\u0105 g\u0142\u0119bok\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 duchow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsza pokusa: przemieni\u0107 kamienie w chleb.<\/p>\n\n\n\n
Diabe\u0142 pr\u00f3buje nak\u0142oni\u0107 Jezusa, aby wykorzysta\u0142 swoj\u0105 moc do zaspokojenia materialnej potrzeby, niezale\u017cnie od pos\u0142usze\u0144stwa Ojcu.<\/p>\n\n\n\n
Chrystus odpowiada:<\/p>\n\n\n\n
\u201eNie samym chlebem \u017cyje cz\u0142owiek, lecz ka\u017cdym s\u0142owem, kt\u00f3re pochodzi z ust Bo\u017cych\u201d (Mt 4,4).<\/p>\n\n\n\n
Nauka jest jasna: cz\u0142owiek nie mo\u017ce sprowadza\u0107 swojego istnienia wy\u0142\u0105cznie do potrzeb materialnych.<\/p>\n\n\n\n
Druga pokusa: rzuci\u0107 si\u0119 z naro\u017cnika \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\n\n\n\n
Diabe\u0142 pr\u00f3buje nak\u0142oni\u0107 Jezusa, aby zmusi\u0142 Boga do nadzwyczajnej interwencji.<\/p>\n\n\n\n
Chrystus odpowiada:<\/p>\n\n\n\n
\u201eNie b\u0119dziesz wystawia\u0142 na pr\u00f3b\u0119 Pana, Boga swego\u201d (Mt 4,7).<\/p>\n\n\n\n
Znajdujemy tutaj ostrze\u017cenie przed zuchwa\u0142o\u015bci\u0105 duchow\u0105 i pragnieniem domagania si\u0119 od Boga dowod\u00f3w Jego mocy.<\/p>\n\n\n\n
Trzecia pokusa: otrzyma\u0107 kr\u00f3lestwa \u015bwiata w zamian za oddanie pok\u0142onu diab\u0142u.<\/p>\n\n\n\n
Jest to najbardziej oczywisty przejaw buntu przeciwko Bogu.<\/p>\n\n\n\n
Diabe\u0142 oferuje w\u0142adz\u0119 i chwa\u0142\u0119 w zamian za oddawanie mu czci.<\/p>\n\n\n\n
Jezus odpowiada:<\/p>\n\n\n\n
\u201ePanu, Bogu swemu, b\u0119dziesz oddawa\u0142 pok\u0142on i Jemu samemu s\u0142u\u017cy\u0107 b\u0119dziesz\u201d (Mt 4,10).<\/p>\n\n\n\n
Nauka jest rozstrzygaj\u0105ca: \u017cadna korzy\u015b\u0107 materialna, pozycja spo\u0142eczna, ludzkie uznanie ani w\u0142adza nie mog\u0105 usprawiedliwi\u0107 niewierno\u015bci wobec Boga.<\/p>\n\n\n\n
Kuszenie Chrystusa uczy nas, \u017ce walka duchowa dotyczy fundamentalnych kwestii: pos\u0142usze\u0144stwa, zaufania Bogu, oddawania Mu czci i wierno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Ukazuje nam r\u00f3wnie\u017c, \u017ce chrze\u015bcijanin nie jest powo\u0142any do \u017cycia zdominowanego przez strach, lecz do przeciwstawiania si\u0119 z\u0142u poprzez trwanie w jedno\u015bci z Jezusem Chrystusem.<\/p>\n\n\n\n
Teologia katolicka uznaje, \u017ce diabe\u0142 mo\u017ce wykorzystywa\u0107 ludzkie dyspozycje, aby rozwija\u0107 swoje dzia\u0142anie kusz\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n
Nie oznacza to, \u017ce zna nasze my\u015bli tak jak B\u00f3g ani \u017ce mo\u017ce bezpo\u015brednio odczytywa\u0107 wszystkie nasze uczucia.<\/p>\n\n\n\n
Oznacza to, \u017ce mo\u017ce obserwowa\u0107 nasze zachowanie, rozpoznawa\u0107 okre\u015blone sk\u0142onno\u015bci i wykorzystywa\u0107 zewn\u0119trzne okoliczno\u015bci, aby przedstawia\u0107 pokusy dostosowane do naszych s\u0142abo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119ty Tomasz z Akwinu analizuje t\u0119 kwesti\u0119 w Sumie teologicznej, w cz\u0119\u015bci pierwszej, kwestii 114, wyja\u015bniaj\u0105c, \u017ce diabe\u0142 mo\u017ce kusi\u0107, uwzgl\u0119dniaj\u0105c dyspozycje poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
Pozwala nam to zrozumie\u0107 bardzo praktyczn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Osoba sk\u0142onna do zarozumia\u0142o\u015bci mo\u017ce by\u0107 kuszona poprzez pych\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Kto\u015b, kto ma trudno\u015bci z przebaczeniem, mo\u017ce do\u015bwiadcza\u0107 pokus zwi\u0105zanych z uraz\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Kto\u015b, kto nieustannie poszukuje uznania, mo\u017ce ulega\u0107 pr\u00f3\u017cno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Kto\u015b zdominowany przez chciwo\u015b\u0107 mo\u017ce usprawiedliwia\u0107 niesprawiedliwe post\u0119powanie, aby uzyska\u0107 wi\u0119ksze korzy\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Diabe\u0142 nie musi tworzy\u0107 innej natury ludzkiej, aby kusi\u0107 cz\u0142owieka. Mo\u017ce wykorzystywa\u0107 nieuporz\u0105dkowane sk\u0142onno\u015bci, kt\u00f3re ju\u017c istniej\u0105 jako konsekwencja ludzkiej natury zranionej przez grzech.<\/p>\n\n\n\n
Znajdujemy tutaj fundamentalne rozr\u00f3\u017cnienie: ludzka s\u0142abo\u015b\u0107 nie jest koniecznie dzia\u0142aniem demonicznym, ale mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 okazj\u0105, kt\u00f3r\u0105 diabe\u0142 wykorzystuje, aby kusi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego wzrastanie w cnotach ma decyduj\u0105ce znaczenie.<\/p>\n\n\n\n
Pokora zwalcza pych\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Czysto\u015b\u0107 porz\u0105dkuje pragnienia.<\/p>\n\n\n\n
Umiarkowanie dyscyplinuje po\u017c\u0105dania.<\/p>\n\n\n\n
Cierpliwo\u015b\u0107 pomaga przeciwstawia\u0107 si\u0119 gniewowi.<\/p>\n\n\n\n
Mi\u0142o\u015b\u0107 zwyci\u0119\u017ca nienawi\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Nadzieja zwalcza rozpacz.<\/p>\n\n\n\n
\u017bycie chrze\u015bcija\u0144skie nie polega wy\u0142\u0105cznie na unikaniu okre\u015blonych zachowa\u0144, lecz na stopniowym przemienianiu naszego serca przez \u0142ask\u0119 Bo\u017c\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy m\u00f3wimy o \u015bwiecie preternaturalnym, istnieje niebezpiecze\u0144stwo po\u015bwi\u0119cania zbyt du\u017cej uwagi zjawiskom nadzwyczajnym i zapominania o najwa\u017cniejszej rzeczywisto\u015bci: grzechu.<\/p>\n\n\n\n
Diabe\u0142 nie potrzebuje wywo\u0142ywa\u0107 spektakularnych manifestacji, aby wyrz\u0105dzi\u0107 szkod\u0119 duchow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 sw\u00f3j cel, gdy cz\u0142owiek przyzwyczaja si\u0119 do \u017cycia z dala od Boga, \u015bwiadomie odrzuca Jego przykazania i usprawiedliwia to, o czym wie, \u017ce jest sprzeczne z dobrem.<\/p>\n\n\n\n
Grzech stanowi zerwanie z porz\u0105dkiem moralnym ustanowionym przez Boga.<\/p>\n\n\n\n
Nie ka\u017cda pokusa ko\u0144czy si\u0119 grzechem, ale dobrowolne przyzwolenie na z\u0142o mo\u017ce prowadzi\u0107 cz\u0142owieka do stopniowego zniewolenia duchowego.<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119ty Pawe\u0142 ostrzega:<\/p>\n\n\n\n
\u201eAni nie dawajcie miejsca diab\u0142u!\u201d (Ef 4,27).<\/p>\n\n\n\n
To napomnienie pojawia si\u0119 w kontek\u015bcie nauczania o nowym \u017cyciu w Chrystusie, szczeg\u00f3lnie w odniesieniu do prawdy, gniewu, uczciwej pracy i mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego.<\/p>\n\n\n\n
Nie jest to zach\u0119ta do obsesyjnego poszukiwania mo\u017cliwych wp\u0142yw\u00f3w demonicznych, lecz wezwanie do unikania okazji sprzyjaj\u0105cych grzechowi.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry dobrowolnie podsyca nienawi\u015b\u0107, k\u0142amstwo, nieczysto\u015b\u0107, pych\u0119 lub niesprawiedliwo\u015b\u0107, stawia si\u0119 w sytuacji wi\u0119kszej podatno\u015bci moralnej.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego \u017cycie duchowe powinno by\u0107 ukierunkowane na nawr\u00f3cenie serca.<\/p>\n\n\n\n
Nie wystarczy pyta\u0107, czy diabe\u0142 mo\u017ce na nas wp\u0142ywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Prawdziwie wa\u017cne pytanie brzmi inaczej:<\/p>\n\n\n\n
Czy \u017cyjemy w taki spos\u00f3b, aby nasz rozum, nasza wola i nasze czyny pozostawa\u0142y pod panowaniem Jezusa Chrystusa?<\/p>\n\n\n\n
Jednym ze szczeg\u00f3lnie wa\u017cnych problem\u00f3w naszych czas\u00f3w jest rozpowszechnianie praktyk zwi\u0105zanych z okultyzmem.<\/p>\n\n\n\n
Zainteresowanie magi\u0105, wr\u00f3\u017cbiarstwem, spirytyzmem i rzekomymi kontaktami z istotami duchowymi rozszerzy\u0142o si\u0119 w wielu \u015brodowiskach kulturowych.<\/p>\n\n\n\n
Praktyki te s\u0105 cz\u0119sto przedstawiane jako rozrywka, poszukiwanie wiedzy, rozw\u00f3j osobisty lub odkrywanie nieznanych energii.<\/p>\n\n\n\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 zachowuje jednak w tej kwestii bardzo jasne nauczanie.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze przykazanie zabrania wszelkich praktyk, kt\u00f3re maj\u0105 na celu uzyskanie ukrytej wiedzy lub podporz\u0105dkowanie sobie mocy duchowych za pomoc\u0105 dzia\u0142a\u0144 sprzecznych z zaufaniem nale\u017cnym Bogu.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm rozwija t\u0119 nauk\u0119 w punktach 2115\u20132117.<\/p>\n\n\n\n
Do praktyk, kt\u00f3re odrzuca, nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n
Powaga tych praktyk nie zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie od tego, czy ich rezultaty s\u0105 prawdziwe, czy fa\u0142szywe.<\/p>\n\n\n\n
Ich podstawowy problem ma charakter religijny i moralny: pr\u00f3buj\u0105 uzyska\u0107 za pomoc\u0105 niew\u0142a\u015bciwych \u015brodk\u00f3w wiedz\u0119, ochron\u0119 lub w\u0142adz\u0119, kt\u00f3rych cz\u0142owiek powinien szuka\u0107 w spos\u00f3b godziwy u Boga.<\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy spirytystycznym wywo\u0142ywaniem zmar\u0142ych a chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 modlitw\u0105 za zmar\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 naucza, \u017ce mo\u017cemy i powinni\u015bmy modli\u0107 si\u0119 za tych, kt\u00f3rzy odeszli, szczeg\u00f3lnie poprzez ofiarowanie Mszy \u015awi\u0119tej.<\/p>\n\n\n\n
Komunia \u015awi\u0119tych nie ma nic wsp\u00f3lnego z pr\u00f3bami nawi\u0105zywania ukrytych kontakt\u00f3w ze zmar\u0142ymi.<\/p>\n\n\n\n
Chrze\u015bcijanin nie potrzebuje odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do nieznanych mocy, aby znale\u017a\u0107 ochron\u0119, wskaz\u00f3wki lub nadziej\u0119. Jego ufno\u015b\u0107 pok\u0142adana jest w Bogu.<\/p>\n\n\n\n
Katolicka odpowied\u017a na rzeczywisto\u015b\u0107 diab\u0142a nie polega na \u017cyciu w obsesyjnym skupieniu na nim.<\/p>\n\n\n\n
Polega na g\u0142\u0119bokim zjednoczeniu z Jezusem Chrystusem.<\/p>\n\n\n\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 oferuje wiernym \u015brodki duchowe niezb\u0119dne do wzrastania w \u0142asce, opierania si\u0119 pokusom i trwania w wierze.<\/p>\n\n\n\n
Modlitwa jest jednym z fundamentalnych \u015brodk\u00f3w \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u0119ki niej wznosimy nasz\u0105 dusz\u0119 do Boga, uznajemy nasz\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 od Stw\u00f3rcy i umacniamy nasz\u0105 relacj\u0119 z Jezusem Chrystusem.<\/p>\n\n\n\n
Modlitwa Pa\u0144ska zawiera szczeg\u00f3lnie wa\u017cn\u0105 pro\u015bb\u0119:<\/p>\n\n\n\n
\u201eI nie w\u00f3d\u017a nas na pokuszenie, ale nas zbaw ode Z\u0142ego\u201d (Mt 6,13).<\/p>\n\n\n\n
Pro\u015bba ta wyra\u017ca chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce potrzebujemy Bo\u017cej pomocy, aby pozosta\u0107 wiernymi.<\/p>\n\n\n\n
Nie jest to magiczna formu\u0142a, lecz pe\u0142na ufno\u015bci pro\u015bba skierowana do Ojca.<\/p>\n\n\n\n
Sakrament Pokuty zajmuje fundamentalne miejsce w walce duchowej.<\/p>\n\n\n\n
Poprzez szczere wyznanie grzech\u00f3w, \u017cal za nie i rozgrzeszenie sakramentalne chrze\u015bcijanin otrzymuje przebaczenie grzech\u00f3w i pojednanie z Bogiem.<\/p>\n\n\n\n
Grzech \u015bmiertelny niszczy mi\u0142o\u015b\u0107 w sercu cz\u0142owieka i powoduje utrat\u0119 \u0142aski u\u015bwi\u0119caj\u0105cej.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego odzyskanie przyja\u017ani z Bogiem poprzez Sakrament Pojednania stanowi konieczno\u015b\u0107 duchow\u0105 najwy\u017cszej wagi dla ka\u017cdego, kto popad\u0142 w grzech \u015bmiertelny.<\/p>\n\n\n\n
Spowiedzi nie nale\u017cy prze\u017cywa\u0107 jako praktyki motywowanej strachem przed diab\u0142em, lecz jako spotkania z mi\u0142osierdziem Boga.<\/p>\n\n\n\n
Eucharystia jest centrum \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n
W niej prawdziwie przyjmujemy Jezusa Chrystusa, obecnego pod postaciami chleba i wina.<\/p>\n\n\n\n
Godnie przyjmowana Komunia \u015awi\u0119ta umacnia nasz\u0105 jedno\u015b\u0107 z Chrystusem i karmi \u017cycie nadprzyrodzone.<\/p>\n\n\n\n
Nie istnieje wa\u017cniejsza ochrona duchowa ni\u017c \u017cycie w \u0142asce Bo\u017cej i trwanie w jedno\u015bci z Jezusem Chrystusem.<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3\u017caniec jest praktyk\u0105 g\u0142\u0119boko zakorzenion\u0105 w duchowo\u015bci katolickiej.<\/p>\n\n\n\n
Poprzez kontemplowanie tajemnic \u017cycia Chrystusa i Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny wierni pog\u0142\u0119biaj\u0105 znajomo\u015b\u0107 Ewangelii i ucz\u0105 si\u0119 kontemplowa\u0107 dzie\u0142o Odkupienia.<\/p>\n\n\n\n
Nabo\u017ce\u0144stwo do Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny ma szczeg\u00f3lne znaczenie w walce ze z\u0142em.<\/p>\n\n\n\n
Od Ksi\u0119gi Rodzaju a\u017c po Apokalips\u0119 Pismo \u015awi\u0119te przedstawia przeciwie\u0144stwo pomi\u0119dzy moc\u0105 z\u0142a a zbawczym dzie\u0142em Boga.<\/p>\n\n\n\n
Tradycja katolicka rozwa\u017ca Maryj\u0119 w szczeg\u00f3lnej relacji ze zwyci\u0119stwem Chrystusa nad Szatanem.<\/p>\n\n\n\n
Nie powinni\u015bmy przypisywa\u0107 R\u00f3\u017ca\u0144cowi w\u0142a\u015bciwo\u015bci magicznych ani uwa\u017ca\u0107 go za przedmiot dzia\u0142aj\u0105cy automatycznie.<\/p>\n\n\n\n
Jego si\u0142a duchowa pochodzi z modlitwy chrze\u015bcija\u0144skiej, kontemplacji Chrystusa i wstawiennictwa Matki Bo\u017cej.<\/p>\n\n\n\n
S\u0142owo Bo\u017ce o\u015bwieca nasz rozum i umacnia nasz\u0105 wol\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Gdy poznajemy Pismo \u015awi\u0119te, uczymy si\u0119 odr\u00f3\u017cnia\u0107 prawd\u0119 od oszustwa, dobro od z\u0142a oraz wol\u0119 Bo\u017c\u0105 od fa\u0142szywych obietnic \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n
Odpowied\u017a Jezusa Chrystusa na pokusy na pustyni stanowi niezwyk\u0142y przyk\u0142ad.<\/p>\n\n\n\n
Na ka\u017cd\u0105 pokus\u0119 Chrystus odpowiada S\u0142owem Bo\u017cym.<\/p>\n\n\n\n
Chrze\u015bcijanin r\u00f3wnie\u017c powinien nauczy\u0107 si\u0119 opiera\u0107 swoje \u017cycie na prawdzie objawionej.<\/p>\n\n\n\n
Woda \u015bwi\u0119cona, b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa, medaliki religijne i inne sakramentalia zajmuj\u0105 wa\u017cne miejsce w katolickim \u017cyciu pobo\u017cnym.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm wyja\u015bnia, \u017ce sakramentalia s\u0105 \u015bwi\u0119tymi znakami ustanowionymi przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 w celu przygotowania ludzi do przyj\u0119cia owoc\u00f3w sakrament\u00f3w oraz u\u015bwi\u0119cania r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bci \u017cycia (KKK, 1667).<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017c\u0105 do nich b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa i modlitwy o ochron\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Znany jest r\u00f3wnie\u017c medalik \u015bwi\u0119tego Benedykta, kt\u00f3rego tradycja duchowa wi\u0105\u017ce si\u0119 z ochron\u0105 przed z\u0142em.<\/p>\n\n\n\n
Musimy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce sakramentalia nie s\u0105 amuletami.<\/p>\n\n\n\n
Nie dzia\u0142aj\u0105 dzi\u0119ki rzekomej sile magicznej ani nie zast\u0119puj\u0105 osobistego nawr\u00f3cenia.<\/p>\n\n\n\n
Ich znaczenie polega na modlitwie Ko\u015bcio\u0142a oraz na usposobieniu wiary tych, kt\u00f3rzy z nich korzystaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Ochrona chrze\u015bcija\u0144ska nie polega na gromadzeniu przedmiot\u00f3w religijnych, lecz na \u017cyciu w komunii z Bogiem.<\/p>\n\n\n\n
Istnienie \u015bwiata preternaturalnego i mo\u017cliwo\u015b\u0107 nadzwyczajnego wp\u0142ywu demonicznego wyja\u015bniaj\u0105 obecno\u015b\u0107 egzorcyzmu w \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Jezus Chrystus wyp\u0119dza\u0142 demony podczas swojej publicznej dzia\u0142alno\u015bci i wielokrotnie ukazywa\u0142 swoj\u0105 w\u0142adz\u0119 nad z\u0142ymi duchami.<\/p>\n\n\n\n
Ewangelie pokazuj\u0105, \u017ce w\u0142adza ta nie pochodzi\u0142a z magicznych formu\u0142 ani wiedzy okultystycznej.<\/p>\n\n\n\n
Pochodzi\u0142a z Jego w\u0142asnej Boskiej w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 otrzyma\u0142 od Chrystusa w\u0142adz\u0119 i misj\u0119 kontynuowania Jego dzie\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm wyja\u015bnia w punkcie 1673, \u017ce egzorcyzm ma miejsce wtedy, gdy Ko\u015bci\u00f3\u0142 publicznie i autorytatywnie prosi w imi\u0119 Jezusa Chrystusa, aby dana osoba lub przedmiot zosta\u0142y ochronione przed zasadzkami Z\u0142ego i uwolnione spod jego panowania.<\/p>\n\n\n\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 rozr\u00f3\u017cnia r\u00f3\u017cne formy egzorcyzmu.<\/p>\n\n\n\n
Egzorcyzm prosty wyst\u0119puje podczas celebracji sakramentu Chrztu \u015awi\u0119tego.<\/p>\n\n\n\n
Egzorcyzm uroczysty, znany jako wielki egzorcyzm, mo\u017ce by\u0107 wykonywany wy\u0142\u0105cznie przez kap\u0142ana i za zgod\u0105 biskupa.<\/p>\n\n\n\n
Nie jest to czynno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 ktokolwiek mo\u017ce podejmowa\u0107 z w\u0142asnej inicjatywy.<\/p>\n\n\n\n
Pos\u0142uga egzorcyzmu wymaga pos\u0142usze\u0144stwa normom Ko\u015bcio\u0142a, roztropno\u015bci i rozeznania.<\/p>\n\n\n\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie dopuszcza przekszta\u0142cania tych praktyk w widowiska, dzia\u0142alno\u015b\u0107 zarobkow\u0105 lub improwizowane procedury.<\/p>\n\n\n\n
Ta kwestia zas\u0142uguje na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm wyra\u017anie ostrzega, \u017ce choroby, zw\u0142aszcza psychiczne, stanowi\u0105 odr\u0119bn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3rej leczenie nale\u017cy do nauk medycznych.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego przed przeprowadzeniem egzorcyzmu nale\u017cy ustali\u0107, czy choroba nie jest mylona z domnieman\u0105 obecno\u015bci\u0105 Z\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n
Osoba do\u015bwiadczaj\u0105ca halucynacji, natr\u0119tnych my\u015bli, l\u0119ku, depresji, zaburze\u0144 zachowania lub cierpienia psychicznego powinna otrzyma\u0107 odpowiedni\u0105 pomoc medyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Wiara katolicka nie wymaga odrzucenia medycyny.<\/p>\n\n\n\n
Przeciwnie, rozum, nauka i w\u0142a\u015bciwa opieka medyczna s\u0105 zgodne z \u017cyciem chrze\u015bcija\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n
Gdy istnieje uzasadnione podejrzenie nadzwyczajnego wp\u0142ywu, nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do w\u0142a\u015bciwej w\u0142adzy ko\u015bcielnej, a nie szuka\u0107 rozwi\u0105za\u0144 u rzekomych specjalist\u00f3w bez upowa\u017cnienia.<\/p>\n\n\n\n
Egzorcyzm nie jest widowiskiem ludzkiej mocy: jest oficjaln\u0105 modlitw\u0105 Ko\u015bcio\u0142a sprawowan\u0105 pod w\u0142adz\u0105 Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n
Wsp\u00f3\u0142czesne spo\u0142ecze\u0144stwo wydaje si\u0119 oscylowa\u0107 pomi\u0119dzy dwoma pozornie przeciwstawnymi stanowiskami.<\/p>\n\n\n\n
Z jednej strony istniej\u0105 \u015brodowiska, kt\u00f3re zaprzeczaj\u0105 istnieniu demon\u00f3w i uznaj\u0105 te rzeczywisto\u015bci za zwyk\u0142e pozosta\u0142o\u015bci dawnej mentalno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Z drugiej strony obserwujemy rosn\u0105ce zainteresowanie okultyzmem, praktykami ezoterycznymi, magi\u0105 i do\u015bwiadczeniami zwi\u0105zanymi z rzekomymi niewidzialnymi si\u0142ami.<\/p>\n\n\n\n
Oba stanowiska mog\u0105 prowadzi\u0107 do b\u0142\u0119dnego rozumienia rzeczywisto\u015bci duchowej.<\/p>\n\n\n\n
Chrze\u015bcijanin nie powinien zaprzecza\u0107 istnieniu diab\u0142a, ale nie powinien r\u00f3wnie\u017c czyni\u0107 go centrum swoich my\u015bli.<\/p>\n\n\n\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 uczy nas uznawa\u0107 jego istnienie i dzia\u0142anie, nie popadaj\u0105c w strach, zabobon ani fascynacj\u0119 tym, co nadzwyczajne.<\/p>\n\n\n\n
W tym kontek\u015bcie mo\u017cemy wskaza\u0107 kilka niebezpiecze\u0144stw szczeg\u00f3lnie istotnych w naszych czasach.<\/p>\n\n\n\n
W niekt\u00f3rych \u015brodowiskach kulturowych diabe\u0142 jest przedstawiany jako sympatyczna posta\u0107, element estetyczny lub bohater rozrywki.<\/p>\n\n\n\n
Fikcji i przedstawie\u0144 artystycznych nie nale\u017cy automatycznie uto\u017csamia\u0107 z przynale\u017cno\u015bci\u0105 religijn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Jednak trywializowanie z\u0142a mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do utraty wra\u017cliwo\u015bci moralnej na to, co rzeczywi\u015bcie niszczy cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n
Grzech nie jest zabaw\u0105 ani zwyk\u0142ym naruszeniem norm spo\u0142ecznych.<\/p>\n\n\n\n
Jest zerwaniem relacji z Bogiem.<\/p>\n\n\n\n
Fascynacja wr\u00f3\u017cbiarstwem, mediami, rytua\u0142ami i praktykami ezoterycznymi ujawnia star\u0105 pokus\u0119: pragnienie poznania tego, czego B\u00f3g nam nie objawi\u0142, oraz zdobycia w\u0142adzy, kt\u00f3ra do nas nie nale\u017cy.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek pragnie kontrolowa\u0107 swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, panowa\u0107 nad okoliczno\u015bciami i odnale\u017a\u0107 bezpiecze\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n
Prawdziwe chrze\u015bcija\u0144skie zaufanie nie polega jednak na kontrolowaniu tego, co nieznane, lecz na zawierzeniu si\u0119 Bo\u017cej Opatrzno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Istnieje r\u00f3wnie\u017c przeciwne niebezpiecze\u0144stwo: interpretowanie ka\u017cdej trudno\u015bci jako interwencji demonicznej.<\/p>\n\n\n\n
Pasmo niepowodze\u0144, choroba, konflikt rodzinny czy trudno\u015bci w pracy nie stanowi\u0105 dowodu nadzwyczajnego dzia\u0142ania demonicznego.<\/p>\n\n\n\n
\u017bycie ludzkie podlega ograniczeniom, cierpieniu i wydarzeniom, kt\u00f3rych nie zawsze rozumiemy.<\/p>\n\n\n\n
Chrze\u015bcijanin powinien uczy\u0107 si\u0119 prze\u017cywa\u0107 te okoliczno\u015bci z ufno\u015bci\u0105, roztropno\u015bci\u0105 i nadziej\u0105.<\/p>\n\n\n\n
By\u0107 mo\u017ce najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem duchowym naszych czas\u00f3w jest oboj\u0119tno\u015b\u0107 wobec Boga.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy cz\u0142owiek przestaje si\u0119 modli\u0107, porzuca sakramenty, traci poczucie grzechu i uwa\u017ca nawr\u00f3cenie za niepotrzebne, jego \u017cycie duchowe s\u0142abnie.<\/p>\n\n\n\n
Odpowiedzi\u0105 nie jest \u017cycie polegaj\u0105ce na poszukiwaniu demon\u00f3w, lecz ponowne postawienie Boga w centrum.<\/p>\n\n\n\n
Msza \u015awi\u0119ta, spowied\u017a, modlitwa, formacja doktrynalna i praktykowanie cn\u00f3t s\u0105 konkretnymi \u015brodkami pozwalaj\u0105cymi trwa\u0107 mocno w wierze.<\/p>\n\n\n\n
Jeden z najwa\u017cniejszych fragment\u00f3w Pisma \u015awi\u0119tego dotycz\u0105cych walki duchowej znajduje si\u0119 w Li\u015bcie \u015bwi\u0119tego Paw\u0142a do Efezjan.<\/p>\n\n\n\n
Aposto\u0142 pisze:<\/p>\n\n\n\n
\u201eObleczcie pe\u0142n\u0105 zbroj\u0119 Bo\u017c\u0105, aby\u015bcie mogli si\u0119 osta\u0107 wobec podst\u0119pnych zakus\u00f3w diab\u0142a\u201d (Ef 6,11).<\/p>\n\n\n\n
I kontynuuje:<\/p>\n\n\n\n
\u201eNie toczymy bowiem walki przeciw krwi i cia\u0142u, lecz przeciw Zwierzchno\u015bciom, przeciw W\u0142adzom, przeciw rz\u0105dcom \u015bwiata tych ciemno\u015bci, przeciw pierwiastkom duchowym z\u0142a na wy\u017cynach niebieskich\u201d (Ef 6,12).<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119ty Pawe\u0142 przedstawia nast\u0119pnie poszczeg\u00f3lne elementy duchowej zbroi:<\/p>\n\n\n\n
Pas prawdy.<\/p>\n\n\n\n
Chrze\u015bcijanin powinien \u017cy\u0107 w prawdzie, odrzuca\u0107 k\u0142amstwo i zachowywa\u0107 umys\u0142 o\u015bwiecony nauk\u0105 Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n
Pancerz sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
\u017bycie moralne musi by\u0107 uporz\u0105dkowane zgodnie z wol\u0105 Boga. Nie wystarczy zna\u0107 dobro: trzeba je praktykowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Obuwie Ewangelii pokoju.<\/p>\n\n\n\n
Chrze\u015bcijanin jest powo\u0142any do \u017cycia Ewangeli\u0105 i jej g\u0142oszenia, nios\u0105c pok\u00f3j Chrystusa swojej rodzinie, miejscu pracy i otoczeniu.<\/p>\n\n\n\n
Tarcza wiary.<\/p>\n\n\n\n
Wiara pozwala przeciwstawia\u0107 si\u0119 pokusom, niszcz\u0105cym w\u0105tpliwo\u015bciom i fa\u0142szywym obietnicom \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n
He\u0142m zbawienia.<\/p>\n\n\n\n
Nadzieja zbawienia chroni nasz umys\u0142 przed rozpacz\u0105 i przypomina, \u017ce nasze \u017cycie jest ukierunkowane na wieczno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Miecz Ducha, kt\u00f3rym jest S\u0142owo Bo\u017ce.<\/p>\n\n\n\n
Pismo \u015awi\u0119te jest fundamentalnym \u017ar\u00f3d\u0142em duchowego \u015bwiat\u0142a i si\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119ty Pawe\u0142 ko\u0144czy, zach\u0119caj\u0105c do nieustannej modlitwy.<\/p>\n\n\n\n
Obraz duchowej zbroi jest niezwykle aktualny.<\/p>\n\n\n\n
Walka duchowa nie jest zwyci\u0119\u017cana dzi\u0119ki poznawaniu tajemnic okultystycznych, gromadzeniu przedmiot\u00f3w ochronnych ani poszukiwaniu nadzwyczajnych do\u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Zwyci\u0119\u017ca si\u0119 j\u0105, \u017cyj\u0105c w prawdzie, praktykuj\u0105c sprawiedliwo\u015b\u0107, wzrastaj\u0105c w wierze i pozostaj\u0105c zjednoczonym z Chrystusem.<\/p>\n\n\n\n
Poznawanie \u015bwiata preternaturalnego mo\u017ce rozbudzi\u0107 nasz\u0105 ciekawo\u015b\u0107, ale powinno prowadzi\u0107 nas do znacznie g\u0142\u0119bszego wniosku.<\/p>\n\n\n\n
Celem \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego nie jest poznanie wszystkich mo\u017cliwych mechanizm\u00f3w dzia\u0142ania demon\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Celem jest poznawanie, mi\u0142owanie i s\u0142u\u017cenie Bogu.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna po\u015bwi\u0119ca\u0107 wiele czasu na czytanie o egzorcyzmach, op\u0119taniach, nadzwyczajnych manifestacjach i zjawiskach demonicznych, a jednocze\u015bnie zaniedbywa\u0107 modlitw\u0119, spowied\u017a, mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego i \u017cycie sakramentalne.<\/p>\n\n\n\n
By\u0142aby to sprzeczno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Chrze\u015bcijanin powinien pami\u0119ta\u0107, \u017ce walka duchowa nie polega na nieustannym spogl\u0105daniu na nieprzyjaciela, lecz na nieustannym kierowaniu wzroku ku Jezusowi Chrystusowi.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy do\u015bwiadczamy pokusy, powinni\u015bmy j\u0105 odrzuci\u0107 i zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do Boga.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy popadamy w grzech, powinni\u015bmy \u017ca\u0142owa\u0107 i szuka\u0107 przebaczenia sakramentalnego.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy odczuwamy strach, powinni\u015bmy umacnia\u0107 nasze zaufanie do Bo\u017cej Opatrzno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy przechodzimy przez trudno\u015bci, powinni\u015bmy pami\u0119ta\u0107, \u017ce B\u00f3g nie opuszcza tych, kt\u00f3rzy Mu ufaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
A kiedy dostrzegamy z\u0142o w \u015bwiecie, powinni\u015bmy odpowiada\u0107 praktykowaniem dobra.<\/p>\n\n\n\n
Naj\u015bwi\u0119tsza Maryja Panna jest niezwyk\u0142ym przyk\u0142adem wierno\u015bci Bogu.<\/p>\n\n\n\n
Jej \u017cycie by\u0142o naznaczone pokor\u0105, pos\u0142usze\u0144stwem i ca\u0142kowitym zaufaniem woli Bo\u017cej.<\/p>\n\n\n\n
W Niej odnajdujemy obraz tego, jaki powinien by\u0107 chrze\u015bcijanin: stworzenie, kt\u00f3re nie pr\u00f3buje zajmowa\u0107 miejsca Boga, lecz ca\u0142kowicie Mu si\u0119 oddaje.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego nabo\u017ce\u0144stwo maryjne, R\u00f3\u017caniec i na\u015bladowanie cn\u00f3t Maryi stanowi\u0105 cenne \u015brodki wzrastania w \u017cyciu duchowym.<\/p>\n\n\n\n
Nie dlatego, \u017ce Maryja zast\u0119puje Chrystusa, lecz dlatego, \u017ce ca\u0142a Jej misja prowadzi do Niego.<\/p>\n\n\n\n
\u015awiat preternaturalny przypomina nam, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 stworzona jest znacznie szersza, ni\u017c mog\u0105 dostrzec nasze zmys\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
Wiara katolicka naucza, \u017ce istniej\u0105 istoty duchowe, \u017ce dobrzy anio\u0142owie s\u0142u\u017c\u0105 Bogu, a demony, czyli dawni anio\u0142owie, kt\u00f3rzy zbuntowali si\u0119 przeciwko swojemu Stw\u00f3rcy, nadal sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 Jego zamys\u0142owi zbawienia.<\/p>\n\n\n\n
Ich natura pozwala im dzia\u0142a\u0107 w spos\u00f3b przekraczaj\u0105cy zwyczajne mo\u017cliwo\u015bci cz\u0142owieka. Teologia klasyczna wyja\u015bnia, \u017ce mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na okre\u015blone ludzkie w\u0142adze, takie jak wyobra\u017ania, zmys\u0142y i nami\u0119tno\u015bci, a tak\u017ce kusi\u0107 poprzez sugestie i perswazj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Ustanawia jednak r\u00f3wnie\u017c fundamentalne granice: nie mog\u0105 w spos\u00f3b konieczny zmusi\u0107 naszej woli do pope\u0142nienia grzechu, nie posiadaj\u0105 niesko\u0144czonej wiedzy Boga i nie maj\u0105 niezale\u017cnej w\u0142adzy nad stworzeniem.<\/p>\n\n\n\n
\u015awiat preternaturalny nie powinien stawa\u0107 si\u0119 powodem zabobonu ani strachu.<\/p>\n\n\n\n
Nie powinni\u015bmy r\u00f3wnie\u017c zaprzecza\u0107 istnieniu diab\u0142a ani sprowadza\u0107 jego dzia\u0142ania do zwyk\u0142ej metafory psychologicznej.<\/p>\n\n\n\n
Doktryna katolicka zach\u0119ca nas do zachowania postawy duchowej czujno\u015bci, roztropno\u015bci i zaufania Bogu.<\/p>\n\n\n\n
Prawdziwa walka chrze\u015bcijanina rozgrywa si\u0119 ka\u017cdego dnia: w rodzinie, w pracy, w decyzjach moralnych, na modlitwie, w walce z w\u0142asnymi wadami i w wysi\u0142ku \u017cycia zgodnie z Ewangeli\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119tajmy o s\u0142owach \u015bwi\u0119tego Piotra:<\/p>\n\n\n\n
\u201eB\u0105d\u017acie trze\u017awi! Czuwajcie! Przeciwnik wasz, diabe\u0142, jak lew rycz\u0105cy kr\u0105\u017cy szukaj\u0105c kogo po\u017cre\u0107. Mocni w wierze przeciwstawcie si\u0119 jemu!\u201d (1 P 5,8-9).<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119tajmy r\u00f3wnie\u017c o obietnicy Jezusa Chrystusa:<\/p>\n\n\n\n
\u201eNa \u015bwiecie doznacie ucisku, ale miejcie odwag\u0119: Jam zwyci\u0119\u017cy\u0142 \u015bwiat\u201d (J 16,33).<\/p>\n\n\n\n
To jest pewno\u015b\u0107, kt\u00f3ra powinna towarzyszy\u0107 ka\u017cdemu katolikowi.<\/p>\n\n\n\n
Diabe\u0142 jest stworzeniem, Chrystus jest Panem. Diabe\u0142 kusi, Chrystus zbawia. Diabe\u0142 dzieli, Chrystus jednoczy. Diabe\u0142 prowadzi do \u015bmierci, Chrystus ofiaruje \u017cycie wieczne.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego wobec rzeczywisto\u015bci widzialnych i niewidzialnych, wobec pokus i trudno\u015bci, nasza odpowied\u017a powinna by\u0107 zawsze taka sama: trwa\u0107 w \u0142asce Bo\u017cej, \u017cy\u0107 w jedno\u015bci z Jezusem Chrystusem i ca\u0142kowicie ufa\u0107 zwyci\u0119stwu Jego Krzy\u017ca.<\/p>\n\n\n\n
Chrze\u015bcijanin nie zosta\u0142 bowiem powo\u0142any do \u017cycia w przera\u017ceniu przed ciemno\u015bci\u0105, lecz do kroczenia jako dziecko \u015bwiat\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Poni\u017csze odniesienia pozwalaj\u0105 pog\u0142\u0119bi\u0107 i zweryfikowa\u0107 doktrynalne oraz teologiczne podstawy przedstawione w niniejszym artykule.<\/p>\n\n\n\n
Pismo \u015awi\u0119te<\/p>\n\n\n\n
Magisterium Ko\u015bcio\u0142a<\/p>\n\n\n\n
Teologia klasyczna<\/p>\n\n\n\n
\u0179r\u00f3d\u0142a te pozwalaj\u0105 odr\u00f3\u017cni\u0107 doktryn\u0119 nauczan\u0105 przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 od wyja\u015bnie\u0144 w\u0142a\u015bciwych scholastycznemu opracowaniu teologicznemu, unikaj\u0105c przypisywania charakteru dogmatycznego wszystkim hipotezom dotycz\u0105cym konkretnych mechanizm\u00f3w dzia\u0142ania preternaturalnego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Istnieje rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3ra wymyka si\u0119 naszym zmys\u0142om, nie nale\u017cy do \u015bwiata materialnego, a jednak stanowi cz\u0119\u015b\u0107 ludzkiego istnienia. Wiara katolicka naucza, \u017ce nie jeste\u015bmy sami w stworzeniu: obok \u015bwiata widzialnego istnieje \u015bwiat duchowy, zamieszkany przez istoty osobowe, obdarzone rozumem i woln\u0105 wol\u0105, kt\u00f3rych natura pod pewnymi wzgl\u0119dami znacznie przewy\u017csza nasz\u0105. Pismo \u015awi\u0119te m\u00f3wi o anio\u0142ach, …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6419,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[66,41],"tags":[1926],"class_list":["post-6418","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-kultura-popularna-i-katolicyzm","category-wiara-i-kultura","tag-preternaturalny"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6418","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6418"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6418\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6420,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6418\/revisions\/6420"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6419"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6418"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6418"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6418"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}