\u017byjemy w epoce, w kt\u00f3rej coraz cz\u0119\u015bciej uwa\u017ca si\u0119, \u017ce wszystkie rzeczy maj\u0105 tak\u0105 sam\u0105 warto\u015b\u0107, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 wy\u0142\u0105cznie przez to, co widzimy i mierzymy, a cz\u0142owiek jest ostatecznie absolutnym panem w\u0142asnego istnienia. Chrze\u015bcija\u0144ska wizja wszech\u015bwiata opiera si\u0119 jednak na zupe\u0142nie innym rozumieniu: rzeczywisto\u015b\u0107 nie jest zbiorem odizolowanych, r\u00f3wnych sobie i pozbawionych znaczenia rzeczy, lecz stworzeniem posiadaj\u0105cym struktur\u0119, stopnie doskona\u0142o\u015bci i ukierunkowanie na Boga, \u017ar\u00f3d\u0142o wszystkiego, co istnieje.<\/p>\n\n\n\n
Od metafizyki klasycznej po teologi\u0119 \u015bw. Tomasza z Akwinu, poprzez Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a i tradycj\u0119 scholastyczn\u0105, odnajdujemy fundamentaln\u0105 ide\u0119: w bycie istnieje okre\u015blony porz\u0105dek. Minera\u0142y, ro\u015bliny, zwierz\u0119ta, ludzie, anio\u0142owie i \u2014 ponad wszystkimi stworzeniami \u2014 B\u00f3g, nie nale\u017c\u0105 do tego samego stopnia rzeczywisto\u015bci ani nie posiadaj\u0105 identycznej doskona\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Ta koncepcja okre\u015blana jest mianem ontologicznej hierarchii bytu.<\/p>\n\n\n\n
Cho\u0107 mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce jest to zagadnienie zarezerwowane dla filozof\u00f3w i teolog\u00f3w, jego konsekwencje g\u0142\u0119boko wp\u0142ywaj\u0105 na nasz spos\u00f3b rozumienia \u017cycia, godno\u015bci cz\u0142owieka, natury, moralno\u015bci, wychowania i naszej relacji ze Stw\u00f3rc\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Zrozumienie tej hierarchii pozwala nam odzyska\u0107 prawd\u0119, o kt\u00f3rej wsp\u00f3\u0142czesna mentalno\u015b\u0107 coraz bardziej zapomina: nie wszystko, co istnieje, posiada ten sam stopie\u0144 doskona\u0142o\u015bci, ale ka\u017cda stworzona istota ma swoje miejsce, swoj\u0105 natur\u0119 i swoj\u0105 warto\u015b\u0107 w porz\u0105dku ustanowionym przez Boga.<\/p>\n\n\n\n
S\u0142owo ontologia pochodzi z j\u0119zyka greckiego i odnosi si\u0119 do nauki o bycie jako bycie. Ontologia stawia pytania o to, co oznacza istnie\u0107, jakie s\u0105 fundamentalne zasady rzeczywisto\u015bci oraz jakie r\u00f3\u017cnice zachodz\u0105 mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi sposobami istnienia.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy m\u00f3wimy o hierarchii ontologicznej, mamy na my\u015bli uporz\u0105dkowanie byt\u00f3w wed\u0142ug stopnia ich doskona\u0142o\u015bci, posiadanych zdolno\u015bci i w\u0142a\u015bciwego im sposobu uczestnictwa w istnieniu.<\/p>\n\n\n\n
Nie chodzi jedynie o sklasyfikowanie rzeczy wed\u0142ug ich u\u017cyteczno\u015bci, wielko\u015bci, z\u0142o\u017cono\u015bci czy znaczenia ekonomicznego. Chodzi o uznanie, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 posiada r\u00f3\u017cne poziomy doskona\u0142o\u015bci, a ka\u017cda natura ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci, kt\u00f3re odr\u00f3\u017cniaj\u0105 j\u0105 od pozosta\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n
Kamie\u0144 istnieje, ale nie \u017cyje. Ro\u015blina \u017cyje, ale nie odczuwa. Zwierz\u0119 odczuwa i porusza si\u0119 zgodnie ze swoimi naturalnymi sk\u0142onno\u015bciami, ale nie posiada w\u0142a\u015bciwej cz\u0142owiekowi zdolno\u015bci rozumowania. Cz\u0142owiek rozumie, rozwa\u017ca i mo\u017ce w spos\u00f3b wolny kierowa\u0107 swoimi dzia\u0142aniami ku dobru. Anio\u0142owie natomiast s\u0105 stworzeniami duchowymi, obdarzonymi intelektem i wol\u0105, kt\u00f3re nie posiadaj\u0105 materialnego cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
B\u00f3g nie jest po prostu najwy\u017cszym bytem w tej klasyfikacji. Jest niesko\u0144czenie r\u00f3\u017cny od wszystkich stworze\u0144: B\u00f3g jest Bytem przez istot\u0119, podczas gdy stworzenia istniej\u0105 przez uczestnictwo i otrzymuj\u0105 od Niego wszystko, czym s\u0105.<\/p>\n\n\n\n
To rozr\u00f3\u017cnienie stanowi jeden z fundament\u00f3w metafizyki chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n
Aby w\u0142a\u015bciwie zrozumie\u0107 hierarchi\u0119 ontologiczn\u0105, musimy rozpocz\u0105\u0107 od jej zasady i fundamentu: Boga.<\/p>\n\n\n\n
Wiara katolicka nie przedstawia Boga jako jednego z element\u00f3w wszech\u015bwiata, ani nawet jedynie jako najpot\u0119\u017cniejszego ze wszystkich. B\u00f3g ca\u0142kowicie przekracza porz\u0105dek stworze\u0144, poniewa\u017c nie zale\u017cy od \u017cadnej wcze\u015bniejszej rzeczywisto\u015bci i nie potrzebuje otrzymywa\u0107 istnienia od kogokolwiek innego.<\/p>\n\n\n\n
W Ksi\u0119dze Wyj\u015bcia odnajdujemy jedno z fundamentalnych objawie\u0144 Starego Testamentu. Kiedy Moj\u017cesz pyta Boga o Jego imi\u0119, otrzymuje nast\u0119puj\u0105c\u0105 odpowied\u017a:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eJESTEM, KT\u00d3RY JESTEM\u201d (Wj 3,14).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
To wyra\u017cenie ukazuje prawd\u0119 zasadnicz\u0105: B\u00f3g jest. Jego istnienie nie zale\u017cy od \u017cadnego zewn\u0119trznego warunku. Nie zacz\u0105\u0142 istnie\u0107, nie mo\u017ce przesta\u0107 istnie\u0107 i niczego nie potrzebuje, aby by\u0107.<\/p>\n\n\n\n
W metafizyce \u015bw. Tomasza z Akwinu odnajdujemy szczeg\u00f3lnie g\u0142\u0119bokie sformu\u0142owanie tej prawdy: B\u00f3g jest Ipsum Esse Subsistens, czyli Samoistnym Istnieniem.<\/p>\n\n\n\n
Co to oznacza?<\/p>\n\n\n\n
W stworzeniach odr\u00f3\u017cniamy to, czym dana rzecz jest, od faktu, \u017ce istnieje. Mo\u017cemy zrozumie\u0107 natur\u0119 drzewa, nawet je\u015bli to drzewo nie musi koniecznie istnie\u0107. To samo dotyczy cz\u0142owieka, zwierz\u0119cia lub jakiejkolwiek innej rzeczywisto\u015bci stworzonej.<\/p>\n\n\n\n
W Bogu nie ma jednak takiego z\u0142o\u017cenia istoty i istnienia. Jego istot\u0105 jest istnienie. Dlatego B\u00f3g nie otrzymuje bytu: jest samym Bytem, wiecznym, koniecznym i niezale\u017cnym.<\/p>\n\n\n\n
\u015aw. Tomasz rozwija t\u0119 nauk\u0119 szczeg\u00f3lnie w pierwszej cz\u0119\u015bci Sumy teologicznej, w kwestii 3, artykule 4, gdzie rozwa\u017ca, czy istota Boga jest tym samym co Jego istnienie.<\/p>\n\n\n\n
Nauka ta prowadzi do decyduj\u0105cego wniosku: wszystko, co istnieje poza Bogiem, zale\u017cy od Niego w spos\u00f3b radykalny.<\/p>\n\n\n\n
Ksi\u0119ga Apokalipsy zawiera wyra\u017cenie ukazuj\u0105ce wieczno\u015b\u0107 i suwerenno\u015b\u0107 Boga:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eJa jestem Alfa i Omega, Pocz\u0105tek i Koniec\u201d (Ap 21,6).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
B\u00f3g nie zajmuje jedynie szczytu piramidy. Jest samym fundamentem ca\u0142ej rzeczywisto\u015bci i ostatecznym celem, ku kt\u00f3remu ukierunkowane jest stworzenie.<\/p>\n\n\n\n
3. Stworzenie: wszystkie byty otrzymuj\u0105 istnienie od Boga<\/h2>\n\n\n\n
Je\u015bli B\u00f3g jest Bytem przez istot\u0119, stworzenia posiadaj\u0105 istnienie otrzymane.<\/p>\n\n\n\n
Nauka katolicka g\u0142osi, \u017ce B\u00f3g dobrowolnie stworzy\u0142 wszystko z niczego. Prawda ta jest tradycyjnie okre\u015blana jako creatio ex nihilo.<\/p>\n\n\n\n
Nie oznacza to, \u017ce B\u00f3g przekszta\u0142ci\u0142 istniej\u0105c\u0105 wcze\u015bniej materi\u0119, lecz \u017ce wszystko, co istnieje poza Nim, ma w Bogu swoj\u0105 pierwsz\u0105 przyczyn\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego naucza:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eWierzymy, \u017ce B\u00f3g nie potrzebuje niczego, co istnia\u0142oby przed stworzeniem, ani \u017cadnej pomocy, aby stwarza\u0107\u201d (KKK, 296).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Stworzenie nie jest przed\u0142u\u017ceniem substancji Bo\u017cej ani cz\u0119\u015bci\u0105 Boga, kt\u00f3ra oddzieli\u0142a si\u0119 od Niego. To rozr\u00f3\u017cnienie ma zasadnicze znaczenie, aby nie uto\u017csamia\u0107 wiary chrze\u015bcija\u0144skiej z koncepcjami panteistycznymi, wed\u0142ug kt\u00f3rych B\u00f3g i wszech\u015bwiat by\u0142yby ostatecznie jedn\u0105 i t\u0105 sam\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n
B\u00f3g jest r\u00f3\u017cny od swojego stworzenia, ale jest w nim obecny, podtrzymuj\u0105c je w istnieniu.<\/p>\n\n\n\n
Ksi\u0119ga M\u0105dro\u015bci wyra\u017ca t\u0119 zale\u017cno\u015b\u0107 stworze\u0144 od ich Stw\u00f3rcy:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eMi\u0142ujesz bowiem wszystkie stworzenia, niczym si\u0119 nie brzydzisz, co uczyni\u0142e\u015b\u201d (Mdr 11,24).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Hierarchia ontologiczna nie oznacza zatem, \u017ce istniej\u0105 niezale\u017cne byty, kt\u00f3re same umie\u015bci\u0142y si\u0119 na r\u00f3\u017cnych szczeblach. Wszystkie otrzymuj\u0105 istnienie od Boga, a wszystkie swoje doskona\u0142o\u015bci zawdzi\u0119czaj\u0105 ostatecznie Jemu.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm, w numerach 295-301, rozwija t\u0119 nauk\u0119 dotycz\u0105c\u0105 stworzenia, jego porz\u0105dku i nieustannej zale\u017cno\u015bci od Boga.<\/p>\n\n\n\n
Samo istnienie jest darem.<\/p>\n\n\n\n
I w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce ka\u017cdy byt otrzymuje istnienie od Boga, stworzenie nie jest czym\u015b absurdalnym ani pozbawionym sensu. Posiada porz\u0105dek, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 kontemplowany, badany i rozpoznawany przez ludzki rozum.<\/p>\n\n\n\n
4. Stopnie doskona\u0142o\u015bci w stworzeniu: od materii do \u017cycia duchowego<\/h2>\n\n\n\n
Stworzenie ukazuje niezwyk\u0142\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 byt\u00f3w. Ka\u017cdy posiada w\u0142asne cechy i przejawia, w spos\u00f3b ograniczony, jak\u0105\u015b doskona\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3rej ostatecznym \u017ar\u00f3d\u0142em jest B\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n
Tradycja filozoficzna i teologiczna wyr\u00f3\u017cnia zazwyczaj kilka stopni doskona\u0142o\u015bci w \u015bwiecie stworzonym.<\/p>\n\n\n\n
Ta klasyfikacja pomaga zrozumie\u0107, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 nie sk\u0142ada si\u0119 z niezr\u00f3\u017cnicowanych element\u00f3w, lecz z odr\u0119bnych natur, z kt\u00f3rych ka\u017cda posiada w\u0142asne zdolno\u015bci i w\u0142a\u015bciwe sobie dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n
4.1. Byty nieo\u017cywione: istnienie bez \u017cycia<\/h3>\n\n\n\n
Na najbardziej podstawowym poziomie znajduj\u0105 si\u0119 byty materialne pozbawione \u017cycia: minera\u0142y, ska\u0142y, woda i inne elementy przyrody.<\/p>\n\n\n\n
Byty te istniej\u0105, posiadaj\u0105 okre\u015blone w\u0142a\u015bciwo\u015bci i dzia\u0142aj\u0105 zgodnie z prawami w\u0142a\u015bciwymi swojej naturze. Nie maj\u0105 jednak zdolno\u015bci samodzielnego od\u017cywiania si\u0119, biologicznego wzrostu dzi\u0119ki w\u0142asnej aktywno\u015bci, rozmna\u017cania ani postrzegania \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n
Kamie\u0144 istnieje, ale nie \u017cyje.<\/p>\n\n\n\n
Nie oznacza to, \u017ce jest pozbawiony warto\u015bci. Jego istnienie jest dobre, poniewa\u017c pochodzi od Boga i stanowi cz\u0119\u015b\u0107 porz\u0105dku stworzenia.<\/p>\n\n\n\n
Materia stanowi ponadto fizyczn\u0105 podstaw\u0119 wielu wy\u017cszych rzeczywisto\u015bci: organizmy \u017cywe potrzebuj\u0105 element\u00f3w materialnych, aby mog\u0142y realizowa\u0107 swoje funkcje.<\/p>\n\n\n\n
Wszech\u015bwiat materialny nie jest zatem rzeczywisto\u015bci\u0105 godn\u0105 pogardy ani czym\u015b przypadkowym. Jest dzie\u0142em Boga i zas\u0142uguje na szacunek.<\/p>\n\n\n\n
4.2. Organizmy ro\u015blinne: pojawienie si\u0119 \u017cycia<\/h3>\n\n\n\n
Ponad bytami nieo\u017cywionymi znajduj\u0105 si\u0119 organizmy ro\u015blinne.<\/p>\n\n\n\n
Ro\u015bliny posiadaj\u0105 \u017cycie. Od\u017cywiaj\u0105 si\u0119, rosn\u0105, rozwijaj\u0105 i rozmna\u017caj\u0105. Wykonuj\u0105 czynno\u015bci, kt\u00f3rych byty nieo\u017cywione nie mog\u0105 realizowa\u0107 samodzielnie.<\/p>\n\n\n\n
Filozofia arystotelesowsko-tomistyczna wyja\u015bnia te r\u00f3\u017cnice za pomoc\u0105 poj\u0119cia duszy.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy wyja\u015bni\u0107, \u017ce w tym kontek\u015bcie duszy nie nale\u017cy rozumie\u0107 wy\u0142\u0105cznie jako rzeczywisto\u015bci duchowej i nie\u015bmiertelnej, jak ma to miejsce w przypadku duszy ludzkiej. Termin ten oznacza zasad\u0119 \u017cycia, dzi\u0119ki kt\u00f3rej organizm jest istot\u0105 \u017cyw\u0105 i wykonuje w\u0142a\u015bciwe sobie czynno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Ro\u015bliny posiadaj\u0105 to, co tradycyjnie okre\u015bla si\u0119 mianem duszy wegetatywnej, kt\u00f3rej podstawowymi w\u0142adzami s\u0105 od\u017cywianie, wzrost i rozmna\u017canie.<\/p>\n\n\n\n
Ich \u017cycie nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z poznaniem zmys\u0142owym ani wol\u0105 rozumn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
W opisie Ksi\u0119gi Rodzaju odnajdujemy pojawienie si\u0119 ro\u015blinno\u015bci w dziele stw\u00f3rczym Boga:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eNiechaj ziemia wyda ro\u015bliny zielone: trawy daj\u0105ce nasiona, drzewa owocowe rodz\u0105ce na ziemi owoce wed\u0142ug swego gatunku\u201d (Rdz 1,11).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\u017bycie ro\u015blinne ukazuje stopie\u0144 doskona\u0142o\u015bci wy\u017cszy ni\u017c materia nieo\u017cywiona, poniewa\u017c obejmuje zdolno\u015bci, kt\u00f3rych ta ostatnia nie posiada.<\/p>\n\n\n\n
4.3. Zwierz\u0119ta: \u017cycie zmys\u0142owe<\/h3>\n\n\n\n
Wy\u017cszy stopie\u0144 doskona\u0142o\u015bci reprezentuj\u0105 zwierz\u0119ta.<\/p>\n\n\n\n
Opr\u00f3cz funkcji wegetatywnych posiadaj\u0105 one zdolno\u015b\u0107 odczuwania, postrzegania i poruszania si\u0119. Mog\u0105 do\u015bwiadcza\u0107 dozna\u0144 b\u00f3lu i przyjemno\u015bci, reagowa\u0107 na bod\u017ace i dzia\u0142a\u0107 zgodnie ze swoimi naturalnymi sk\u0142onno\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n
Tradycja tomistyczna m\u00f3wi o duszy zmys\u0142owej, kt\u00f3ra stanowi zasad\u0119 ich czynno\u015bci \u017cyciowych i zmys\u0142owych.<\/p>\n\n\n\n
Zwierz\u0119ta mog\u0105 odczuwa\u0107 b\u00f3l i przyjemno\u015b\u0107, rozpoznawa\u0107 swoje otoczenie i rozwija\u0107 z\u0142o\u017cone zachowania. Ich dzia\u0142ania nie s\u0105 jednak r\u00f3wnowa\u017cne rozumnej inteligencji i wolnej woli w\u0142a\u015bciwej cz\u0142owiekowi.<\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cne jest, aby nie uto\u017csamia\u0107 inteligencji zwierz\u0119cej, rozumianej w szerokim znaczeniu, z ludzk\u0105 zdolno\u015bci\u0105 intelektualn\u0105 do poznawania poj\u0119\u0107 og\u00f3lnych, formu\u0142owania s\u0105d\u00f3w moralnych i refleksji nad sensem w\u0142asnego istnienia.<\/p>\n\n\n\n
Pismo \u015awi\u0119te uznaje warto\u015b\u0107 zwierz\u0105t w obr\u0119bie stworzenia. W Ksi\u0119dze Psalm\u00f3w czytamy:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eJak liczne s\u0105 dzie\u0142a Twoje, Panie! Ty wszystko m\u0105drze uczyni\u0142e\u015b\u201d (Ps 104,24).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego w numerze 2416 przypomina, \u017ce zwierz\u0119ta s\u0105 stworzeniami Bo\u017cymi i podlegaj\u0105 Jego Opatrzno\u015bci. Dlatego cz\u0142owiek powinien traktowa\u0107 je z szacunkiem i unika\u0107 zadawania im niepotrzebnego cierpienia.<\/p>\n\n\n\n
Uznanie ich warto\u015bci nie wymaga jednak przypisywania im natury identycznej z ludzk\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Zwierz\u0119 zas\u0142uguje na szacunek ze wzgl\u0119du na to, czym jest, a nie dlatego, \u017ce stanowi gorsz\u0105 wersj\u0119 cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n
4.4. Cz\u0142owiek: stworzenie materialne i duchowe<\/h3>\n\n\n\n
W \u015bwiecie widzialnym cz\u0142owiek zajmuje szczeg\u00f3lne miejsce.<\/p>\n\n\n\n
Nie jest jedynie bardziej z\u0142o\u017conym organizmem biologicznym ni\u017c pozosta\u0142e stworzenia. Nie jest r\u00f3wnie\u017c duchem przypadkowo uwi\u0119zionym w ciele.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek stanowi substancjaln\u0105 jedno\u015b\u0107 cia\u0142a i duszy duchowej.<\/p>\n\n\n\n
Nauka ta nale\u017cy do samego centrum antropologii chrze\u015bcija\u0144skiej i zosta\u0142a szczeg\u00f3lnie rozwini\u0119ta przez \u015bw. Tomasza z Akwinu, kt\u00f3ry wyja\u015bnia, \u017ce dusza rozumna jest form\u0105 substancjaln\u0105 ludzkiego cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Innymi s\u0142owy, dusza nie jest niezale\u017cnym mieszka\u0144cem, kt\u00f3ry pos\u0142uguje si\u0119 cia\u0142em tak, jakby by\u0142o ono narz\u0119dziem. Jest zasad\u0105 \u017cycia, dzi\u0119ki kt\u00f3rej cia\u0142o ludzkie jest w\u0142a\u015bnie cia\u0142em ludzkim.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm wyra\u017ca to w numerze 365:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eJedno\u015b\u0107 duszy i cia\u0142a jest tak g\u0142\u0119boka, \u017ce nale\u017cy uwa\u017ca\u0107 dusz\u0119 za \u00abform\u0119\u00bb cia\u0142a\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Dusza ludzka posiada w\u0142adze wegetatywne i zmys\u0142owe, ale tak\u017ce intelektualne i wolitywne.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u0119ki intelektowi cz\u0142owiek mo\u017ce poznawa\u0107 prawd\u0119, rozumie\u0107 poj\u0119cia og\u00f3lne i zastanawia\u0107 si\u0119 nad w\u0142asnym istnieniem. Dzi\u0119ki woli mo\u017ce dokonywa\u0107 wolnych wybor\u00f3w i kierowa\u0107 swoimi dzia\u0142aniami ku dobru.<\/p>\n\n\n\n
Ta zdolno\u015b\u0107 rozumowania i \u017cycia duchowego odr\u00f3\u017cnia cz\u0142owieka od innych stworze\u0144 materialnych.<\/p>\n\n\n\n
Jednak jego godno\u015b\u0107 nie wynika wy\u0142\u0105cznie z jego zdolno\u015bci intelektualnych, produktywno\u015bci czy autonomii.<\/p>\n\n\n\n
Jej najg\u0142\u0119bszy fundament tkwi w tym, \u017ce zosta\u0142 stworzony na obraz i podobie\u0144stwo Boga:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eUczy\u0144my cz\u0142owieka na Nasz obraz, podobnego Nam\u201d (Rdz 1,26).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek jest obrazem Boga, poniewa\u017c otrzyma\u0142 natur\u0119 duchow\u0105, zdoln\u0105 do poznawania i mi\u0142owania, oraz dlatego, \u017ce zosta\u0142 powo\u0142any do wej\u015bcia w komuni\u0119 ze swoim Stw\u00f3rc\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego jego godno\u015b\u0107 nie zale\u017cy od wieku, zdrowia, inteligencji, maj\u0105tku ani pozycji spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n
Noworodek, osoba z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 intelektualn\u0105, niesamodzielny cz\u0142owiek starszy i cz\u0142owiek w pe\u0142ni si\u0142 posiadaj\u0105 t\u0119 sam\u0105 podstawow\u0105 godno\u015b\u0107 ludzk\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Godno\u015bci cz\u0142owieka nie mierzy si\u0119 tym, co mo\u017ce wyprodukowa\u0107, lecz tym, kim jest.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm rozwija t\u0119 nauk\u0119 w numerach 355-357.<\/p>\n\n\n\n
4.5. Anio\u0142owie: stworzenia czysto duchowe<\/h3>\n\n\n\n
Ponad cz\u0142owiekiem, w porz\u0105dku stworze\u0144, znajduj\u0105 si\u0119 anio\u0142owie.<\/p>\n\n\n\n
Nauka katolicka g\u0142osi, \u017ce s\u0105 oni istotami duchowymi, osobowymi, rozumnymi i wolnymi, stworzonymi przez Boga.<\/p>\n\n\n\n
Nie posiadaj\u0105 materialnego cia\u0142a, tak jak cz\u0142owiek. Ich natura jest duchowa i dlatego ich spos\u00f3b poznawania oraz dzia\u0142ania r\u00f3\u017cni si\u0119 od naszego.<\/p>\n\n\n\n
Istnienie anio\u0142\u00f3w nie jest jedynie poetyckim przedstawieniem si\u0142 przyrody. Jest prawd\u0105 wiary nale\u017c\u0105c\u0105 do nauczania Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm w numerze 328 stwierdza wyra\u017anie:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eIstnienie istot duchowych, niecielesnych, kt\u00f3re Pismo \u015awi\u0119te nazywa zazwyczaj anio\u0142ami, jest prawd\u0105 wiary\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Biblia zawiera liczne \u015bwiadectwa dotycz\u0105ce ich istnienia i misji.<\/p>\n\n\n\n
W Li\u015bcie do Hebrajczyk\u00f3w czytamy:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eCzy\u017c nie s\u0105 oni wszyscy duchami przeznaczonymi do us\u0142ug, pos\u0142anymi na pomoc tym, kt\u00f3rzy maj\u0105 posi\u0105\u015b\u0107 zbawienie?\u201d (Hbr 1,14).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Anio\u0142owie s\u0142u\u017c\u0105 Bogu i uczestnicz\u0105 w Jego zamys\u0142ach opatrzno\u015bciowych. S\u0105 pos\u0142a\u0144cami, opiekunami i s\u0142ugami Jego woli.<\/p>\n\n\n\n
Ich duchowa natura stawia ich na stopniu doskona\u0142o\u015bci ontologicznej wy\u017cszym ni\u017c stworzenia materialne, w tym cz\u0142owiek rozpatrywany wy\u0142\u0105cznie z perspektywy swojej natury ludzkiej.<\/p>\n\n\n\n
Nie oznacza to, \u017ce cz\u0142owiek jest stworzeniem nieznacz\u0105cym ani \u017ce jego przeznaczenie jest ni\u017csze w porz\u0105dku zbawienia. B\u00f3g powo\u0142a\u0142 cz\u0142owieka do nadprzyrodzonej komunii z Nim, kt\u00f3ra przekracza mo\u017cliwo\u015bci jego w\u0142asnej natury.<\/p>\n\n\n\n
Naturalnej wy\u017cszo\u015bci ontologicznej anio\u0142\u00f3w nie nale\u017cy uto\u017csamia\u0107 z automatyczn\u0105 przewag\u0105 w \u015bwi\u0119to\u015bci nad wszystkimi lud\u017ami.<\/p>\n\n\n\n
Wierny Bogu anio\u0142 trwa w Jego \u0142asce; cz\u0142owiek mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 dzi\u0119ki \u0142asce i zosta\u0107 uwielbiony przez Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n
Historia zbawienia nie jest rywalizacj\u0105 mi\u0119dzy naturami, lecz objawieniem mi\u0142o\u015bci Boga wobec Jego stworze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
5. Hierarchia anio\u0142\u00f3w i tradycja chrze\u015bcija\u0144ska<\/h2>\n\n\n\n
Refleksja nad porz\u0105dkiem istot duchowych ma d\u0142ug\u0105 histori\u0119 w teologii chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z autor\u00f3w, kt\u00f3rzy wywarli najwi\u0119kszy wp\u0142yw na t\u0119 dziedzin\u0119, by\u0142 tak zwany Pseudo-Dionizy Areopagita, autor chrze\u015bcija\u0144ski \u017cyj\u0105cy pod koniec V lub na pocz\u0105tku VI wieku.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy wyja\u015bni\u0107, \u017ce nie powinno si\u0119 go uto\u017csamia\u0107 historycznie z Dionizym wspomnianym w Dziejach Apostolskich, chocia\u017c przez stulecia jego pisma kr\u0105\u017cy\u0142y pod tym imieniem.<\/p>\n\n\n\n
Jego dzie\u0142o Hierarchia niebia\u0144ska rozwin\u0119\u0142o teologiczn\u0105 interpretacj\u0119 porz\u0105dku istot anielskich, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c dziewi\u0119\u0107 ch\u00f3r\u00f3w pogrupowanych w trzy hierarchie.<\/p>\n\n\n\n
Tradycyjny podzia\u0142 przedstawia si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n
Pierwsza hierarchia:<\/p>\n\n\n\n
\n
- Serafini.<\/li>\n\n\n\n
- Cherubini.<\/li>\n\n\n\n
- Trony.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Druga hierarchia:<\/p>\n\n\n\n
\n
- Panowania.<\/li>\n\n\n\n
- Moce.<\/li>\n\n\n\n
- Pot\u0119gi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Trzecia hierarchia:<\/p>\n\n\n\n
\n
- Zwierzchno\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
- Archanio\u0142owie.<\/li>\n\n\n\n
- Anio\u0142owie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Klasyfikacja ta wi\u0105\u017ce si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi okre\u015bleniami istot anielskich wyst\u0119puj\u0105cymi w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym, zw\u0142aszcza w Iz 6,2-3, Ez 10, Kol 1,16 i Ef 1,21.<\/p>\n\n\n\n
Pseudo-Dionizy interpretowa\u0142 te nazwy w ramach systemu porz\u0105dku, o\u015bwiecenia i uczestnictwa w dobroci Bo\u017cej.<\/p>\n\n\n\n
Podstawowa idea polega na tym, \u017ce stworzenia duchowe otrzymuj\u0105 od Boga swoje doskona\u0142o\u015bci i uczestnicz\u0105 w Jego darach zgodnie z w\u0142asn\u0105 natur\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Koncepcja ta wywar\u0142a g\u0142\u0119boki wp\u0142yw na teologi\u0119 \u015bredniowieczn\u0105, zw\u0142aszcza na \u015bw. Tomasza z Akwinu.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy jednak odr\u00f3\u017cni\u0107 istnienie anio\u0142\u00f3w, b\u0119d\u0105ce prawd\u0105 wiary, od teologicznych wyja\u015bnie\u0144 dotycz\u0105cych dok\u0142adnego podzia\u0142u ich ch\u00f3r\u00f3w i funkcji. Te ostatnie nale\u017c\u0105 do rozwoju tradycji teologicznej i nie nale\u017cy przedstawia\u0107 wszystkich ich szczeg\u00f3\u0142\u00f3w jako definicji dogmatycznych.<\/p>\n\n\n\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 naucza o rzeczywistym istnieniu anio\u0142\u00f3w, ale nie zdefiniowa\u0142 jako dogmatu wszystkich szczeg\u00f3\u0142\u00f3w ka\u017cdej tradycyjnej klasyfikacji.<\/p>\n\n\n\n
6. \u015aw. Tomasz z Akwinu: doskona\u0142o\u015b\u0107 bytu i uczestnictwo<\/h2>\n\n\n\n
Hierarchia ontologiczna znajduje jedn\u0105 ze swoich najg\u0142\u0119bszych filozoficznych formu\u0142 w my\u015bli \u015bw. Tomasza z Akwinu.<\/p>\n\n\n\n
Jego zasadniczy wk\u0142ad polega na wyja\u015bnieniu, \u017ce stworzenia nie posiadaj\u0105 istnienia same z siebie, lecz uczestnicz\u0105 w bycie otrzymanym od Boga.<\/p>\n\n\n\n
W pierwszej cz\u0119\u015bci Sumy teologicznej, w kwestii 44, artykule 1, \u015bw. Tomasz rozwa\u017ca w\u0142a\u015bnie, czy wszystkie byty pochodz\u0105 od Boga jako pierwszej przyczyny.<\/p>\n\n\n\n
Jego odpowied\u017a opiera si\u0119 na zasadniczym rozr\u00f3\u017cnieniu: B\u00f3g jest Bytem przez istot\u0119, stworzenia za\u015b s\u0105 bytami przez uczestnictwo.<\/p>\n\n\n\n
Aby to zrozumie\u0107, mo\u017cemy pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 prostym por\u00f3wnaniem.<\/p>\n\n\n\n
Lampa mo\u017ce \u015bwieci\u0107, poniewa\u017c otrzymuje energi\u0119. Jej zdolno\u015b\u0107 do \u015bwiecenia nie jest niezale\u017cn\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105 istniej\u0105c\u0105 bez \u017cadnego \u017ar\u00f3d\u0142a energii.<\/p>\n\n\n\n
W analogiczny spos\u00f3b, cho\u0107 por\u00f3wnanie to jest ograniczone, stworzenia posiadaj\u0105 byt, poniewa\u017c otrzymuj\u0105 go od Boga, kt\u00f3ry nie zale\u017cy od \u017cadnej przyczyny.<\/p>\n\n\n\n
\u015aw. Tomasz utrzymuje, \u017ce r\u00f3\u017cne stopnie doskona\u0142o\u015bci stworze\u0144 s\u0105 zwi\u0105zane z ich odmiennymi sposobami uczestnictwa w bycie.<\/p>\n\n\n\n
Nie wszystkie stworzenia posiadaj\u0105 te same doskona\u0142o\u015bci ani nie otrzymuj\u0105 ich w identyczny spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
Ro\u015blina posiada \u017cycie, ale nie odczuwanie. Zwierz\u0119 posiada zdolno\u015b\u0107 odczuwania, ale nie inteligencj\u0119 duchow\u0105. Cz\u0142owiek posiada natur\u0119 cielesn\u0105 i duchow\u0105. Anio\u0142 posiada natur\u0119 czysto duchow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Ta r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 nie jest wad\u0105 stworzenia. Stanowi cz\u0119\u015b\u0107 jego bogactwa.<\/p>\n\n\n\n
W kwestii 47 pierwszej cz\u0119\u015bci Sumy teologicznej \u015bw. Tomasz bada r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i wielo\u015b\u0107 rzeczy. Wyja\u015bnia tam, \u017ce doskona\u0142o\u015b\u0107 wszech\u015bwiata wymaga r\u00f3\u017cnorodno\u015bci stworze\u0144 i r\u00f3\u017cnych stopni doskona\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Stworzenie z\u0142o\u017cone wy\u0142\u0105cznie z identycznych byt\u00f3w by\u0142oby ubo\u017csze pod wzgl\u0119dem r\u00f3\u017cnorodno\u015bci doskona\u0142o\u015bci ni\u017c wszech\u015bwiat, w kt\u00f3rym istnieje wiele natur, z kt\u00f3rych ka\u017cda posiada w\u0142asne zdolno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Odnajdujemy tu szczeg\u00f3lnie wa\u017cn\u0105 ide\u0119: doskona\u0142o\u015b\u0107 ca\u0142o\u015bci nie wymaga, aby ka\u017cde stworzenie z osobna posiada\u0142o wszystkie mo\u017cliwe doskona\u0142o\u015bci, lecz aby uporz\u0105dkowana r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 ukazywa\u0142a bogactwo Bo\u017cej m\u0105dro\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Pozwala nam to zrozumie\u0107, dlaczego samo istnienie r\u00f3\u017cnych byt\u00f3w nie stanowi niesprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Kamie\u0144 nie potrzebuje inteligencji, aby spe\u0142nia\u0107 swoj\u0105 natur\u0119. Ro\u015blina nie potrzebuje wolno\u015bci. Zwierz\u0119 nie potrzebuje stawa\u0107 si\u0119 cz\u0142owiekiem.<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cde stworzenie posiada w\u0142asn\u0105 doskona\u0142o\u015b\u0107 i na sw\u00f3j spos\u00f3b przyczynia si\u0119 do porz\u0105dku wszech\u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n
7. Hierarchia ontologiczna nie oznacza, \u017ce wszystkie stworzenia maj\u0105 t\u0119 sam\u0105 warto\u015b\u0107 moraln\u0105<\/h2>\n\n\n\n
Nale\u017cy zatrzyma\u0107 si\u0119 nad kwesti\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce budzi\u0107 nieporozumienia.<\/p>\n\n\n\n
Uznanie r\u00f3\u017cnych stopni doskona\u0142o\u015bci ontologicznej nie oznacza twierdzenia, \u017ce ludzi mo\u017cna klasyfikowa\u0107 wed\u0142ug kategorii godno\u015bci zale\u017cnych od inteligencji, si\u0142y, bogactwa, zdrowia czy pozycji spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n
Hierarchia bytu nie usprawiedliwia \u017cadnej hierarchii godno\u015bci w\u015br\u00f3d os\u00f3b ludzkich.<\/p>\n\n\n\n
Wszyscy ludzie maj\u0105 t\u0119 sam\u0105 natur\u0119 ludzk\u0105. Dlatego wszyscy posiadaj\u0105 niezbywaln\u0105 godno\u015b\u0107 podstawow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek najbardziej inteligentny nie jest bardziej ludzki ni\u017c ten, kt\u00f3ry ma trudno\u015bci ze zrozumieniem. Cz\u0142owiek pot\u0119\u017cny nie posiada wi\u0119kszej godno\u015bci istotowej ni\u017c cz\u0142owiek ubogi. Zdrowy nie jest wi\u0119cej wart ni\u017c chory.<\/p>\n\n\n\n
Nauka chrze\u015bcija\u0144ska odrzuca ka\u017cd\u0105 interpretacj\u0119, kt\u00f3ra przekszta\u0142ca naturalne r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy lud\u017ami w usprawiedliwienie ucisku, wyzysku lub pogardy.<\/p>\n\n\n\n
Musimy r\u00f3wnie\u017c odr\u00f3\u017cni\u0107 doskona\u0142o\u015b\u0107 ontologiczn\u0105 od doskona\u0142o\u015bci moralnej.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek zachowuje swoj\u0105 natur\u0119 i godno\u015b\u0107 nawet wtedy, gdy pope\u0142nia czyny moralnie z\u0142e. Jego dzia\u0142ania mog\u0105 jednak doskonali\u0107 jego \u017cycie lub prowadzi\u0107 do jego moralnego zniekszta\u0142cenia.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek mo\u017ce posiada\u0107 wielkie zdolno\u015bci intelektualne i wykorzystywa\u0107 je do czynienia z\u0142a. Kto\u015b inny mo\u017ce mie\u0107 ograniczone wykszta\u0142cenie, a mimo to \u017cy\u0107 w g\u0142\u0119bokiej mi\u0142o\u015bci i pokorze.<\/p>\n\n\n\n
W porz\u0105dku moralnym \u015bwi\u0119to\u015bci nie mierzy si\u0119 pozycj\u0105 spo\u0142eczn\u0105 ani zdolno\u015bciami intelektualnymi, lecz zjednoczeniem z Bogiem i wzrastaniem w cnotach.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego hierarchii ontologicznej nie wolno wykorzystywa\u0107 do ustanawiania przywilej\u00f3w ludzkich ani usprawiedliwiania dominacji jednych nad drugimi.<\/p>\n\n\n\n
Prawowita w\u0142adza, zgodnie z nauk\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, powinna by\u0107 ukierunkowana na s\u0142u\u017cb\u0119 dobru wsp\u00f3lnemu.<\/p>\n\n\n\n
Sam Chrystus naucza\u0142 swoich uczni\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eKto by mi\u0119dzy wami chcia\u0142 sta\u0107 si\u0119 wielkim, niech b\u0119dzie waszym s\u0142ug\u0105\u201d (Mt 20,26).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Prawdziwa wielko\u015b\u0107 cz\u0142owieka nie polega na narzucaniu swojej woli innym, lecz na \u017cyciu zgodnym z porz\u0105dkiem dobra.<\/p>\n\n\n\n
8. \u0141aska: cz\u0142owiek jest powo\u0142any do przeznaczenia przekraczaj\u0105cego jego natur\u0119<\/h2>\n\n\n\n
Dotychczas m\u00f3wili\u015bmy przede wszystkim o naturalnym porz\u0105dku stworzenia. Wiara katolicka objawia nam jednak co\u015b jeszcze g\u0142\u0119bszego.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek nie zosta\u0142 stworzony jedynie po to, aby \u017cy\u0107, rozwija\u0107 swoje naturalne zdolno\u015bci i znikn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Zosta\u0142 powo\u0142any do uczestnictwa w nadprzyrodzonym \u017cyciu Boga.<\/p>\n\n\n\n
Rzeczywisto\u015b\u0107 ta nosi nazw\u0119 \u0142aski u\u015bwi\u0119caj\u0105cej.<\/p>\n\n\n\n
\u0141aska nie niszczy natury ludzkiej ani nie zast\u0119puje jej inn\u0105. Podnosi j\u0105, uzdrawia i uzdalnia do uczestnictwa w \u017cyciu Bo\u017cym.<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119ty Piotr wyra\u017ca to powo\u0142anie w niezwyk\u0142y spos\u00f3b:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eAby\u015bcie si\u0119 przez nie stali uczestnikami Boskiej natury\u201d (2 P 1,4).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Uczestnictwo to nie oznacza, \u017ce cz\u0142owiek staje si\u0119 Bogiem przez istot\u0119 ani \u017ce znika rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy Stw\u00f3rc\u0105 a stworzeniem.<\/p>\n\n\n\n
Oznacza, \u017ce B\u00f3g z czystej hojno\u015bci udziela cz\u0142owiekowi nadprzyrodzonego uczestnictwa w swoim w\u0142asnym \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm wyja\u015bnia t\u0119 nauk\u0119 w numerze 1997:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201e\u0141aska jest uczestnictwem w \u017cyciu Boga\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Pojawia si\u0119 tutaj zasadnicze rozr\u00f3\u017cnienie, kt\u00f3re pozwala zrozumie\u0107 katolick\u0105 wizj\u0119 bytu.<\/p>\n\n\n\n
Czym innym jest doskona\u0142o\u015b\u0107 przys\u0142uguj\u0105ca danej naturze ze wzgl\u0119du na to, czym ona jest, a czym innym nadprzyrodzone wywy\u017cszenie, kt\u00f3rego B\u00f3g udziela bezinteresownie.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek nie mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 ogl\u0105dania uszcz\u0119\u015bliwiaj\u0105cego w\u0142asnymi si\u0142ami. \u017baden wysi\u0142ek intelektualny, moralny ani naukowy nie mo\u017ce sam z siebie wytworzy\u0107 nadprzyrodzonego zjednoczenia z Bogiem.<\/p>\n\n\n\n
Jest ono darem \u0142aski.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego ostatecznym celem ludzkiego istnienia nie jest jedynie osi\u0105gni\u0119cie maksymalnego rozwoju naturalnych zdolno\u015bci, lecz doj\u015bcie do wiecznej komunii z Bogiem.<\/p>\n\n\n\n
Do tego w\u0142a\u015bnie powo\u0142any zosta\u0142 cz\u0142owiek.<\/p>\n\n\n\n
9. Jezus Chrystus: centrum ca\u0142ego stworzenia i historii<\/h2>\n\n\n\n
Hierarchia ontologiczna osi\u0105ga swoje ostateczne znaczenie, kiedy kontemplujemy j\u0105 w \u015bwietle Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n
Chrze\u015bcija\u0144stwo nie przedstawia wszech\u015bwiata, kt\u00f3rego porz\u0105dek ko\u0144czy si\u0119 na cz\u0142owieku lub anio\u0142ach. Ca\u0142e stworzenie znajduje swoj\u0105 zasad\u0119 i cel w Chrystusie.<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119ty Pawe\u0142 pisze:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eBo w Nim zosta\u0142o wszystko stworzone: i to, co w niebiosach, i to, co na ziemi, byty widzialne i niewidzialne\u201d (Kol 1,16).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
I dodaje:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eWszystko przez Niego i dla Niego zosta\u0142o stworzone\u201d (Kol 1,16).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Chrystus nie jest kolejnym stworzeniem w obr\u0119bie hierarchii. Jest odwiecznym Synem Bo\u017cym, drug\u0105 Osob\u0105 Tr\u00f3jcy Przenaj\u015bwi\u0119tszej, wsp\u00f3\u0142istotnym Ojcu.<\/p>\n\n\n\n
We Wcieleniu S\u0142owo przyj\u0119\u0142o prawdziw\u0105 natur\u0119 ludzk\u0105, nie przestaj\u0105c by\u0107 Bogiem.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego Jezus Chrystus jest prawdziwym Bogiem i prawdziwym cz\u0142owiekiem.<\/p>\n\n\n\n
Jego cz\u0142owiecze\u0144stwo nie czyni Jego Boskiej Osoby stworzeniem ani nie dzieli Chrystusa na dwie osoby. W Nim istniej\u0105 dwie natury, Boska i ludzka, zjednoczone w jednej Osobie S\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n
Nauka ta zosta\u0142a uroczy\u015bcie zdefiniowana na Soborze Chalcedo\u0144skim, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w 451 roku.<\/p>\n\n\n\n
Wcielenie objawia co\u015b niezwyk\u0142ego: B\u00f3g nie gardzi stworzeniem, lecz zechcia\u0142 przyj\u0105\u0107 nasz\u0105 ludzk\u0105 natur\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Cia\u0142o ludzkie, dalekie od bycia rzeczywisto\u015bci\u0105 niegodn\u0105 lub godn\u0105 pogardy, zosta\u0142o wyniesione do niepor\u00f3wnywalnej godno\u015bci przez tajemnic\u0119 Wcielenia.<\/p>\n\n\n\n
A przez Zmartwychwstanie Chrystus zapocz\u0105tkowuje nowe stworzenie.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm w numerze 349 wyja\u015bnia, \u017ce pierwsze stworzenie znajduje sw\u00f3j sens i wype\u0142nienie w nowym stworzeniu zapocz\u0105tkowanym przez Zmartwychwstanie Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego hierarchii ontologicznej nie nale\u017cy rozumie\u0107 jako zwyk\u0142ej klasyfikacji filozoficznej. Jej ostateczny sens jest chrystologiczny.<\/p>\n\n\n\n
Wszystko pochodzi od Boga, wszystko trwa dzi\u0119ki Jego mocy i wszystko jest powo\u0142ane do odnalezienia swojej pe\u0142ni w Chrystusie.<\/p>\n\n\n\n
10. Hierarchia ontologiczna wobec wsp\u00f3\u0142czesnej mentalno\u015bci<\/h2>\n\n\n\n
Chrze\u015bcija\u0144skie rozumienie hierarchii ontologicznej ma szczeg\u00f3lne znaczenie w naszych czasach, poniewa\u017c wiele nurt\u00f3w kulturowych os\u0142abi\u0142o przekonanie o istnieniu obiektywnego porz\u0105dku rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W niekt\u00f3rych wsp\u00f3\u0142czesnych koncepcjach istnieje tendencja do sprowadzania wszystkich r\u00f3\u017cnic do konstrukcji subiektywnych, konwencji spo\u0142ecznych lub zwyk\u0142ych relacji w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n
Z perspektywy katolickiej rzeczywisto\u015b\u0107 posiada jednak struktur\u0119, kt\u00f3ra nie zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie od tego, co cz\u0142owiek o niej my\u015bli.<\/p>\n\n\n\n
Natura ludzka nie jest wynalazkiem kulturowym. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy zwierz\u0119ciem a osob\u0105 nie jest jedynie konwencj\u0105. Dobro i z\u0142o r\u00f3wnie\u017c nie zale\u017c\u0105 wy\u0142\u0105cznie od indywidualnych upodoba\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Rozum ludzki mo\u017ce odkrywa\u0107 aspekty tego porz\u0105dku, poniewa\u017c uczestniczy w zdolno\u015bci intelektualnej pozwalaj\u0105cej poznawa\u0107 prawd\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Zagadnienie to ma kilka wa\u017cnych konsekwencji.<\/p>\n\n\n\n
10.1. Wobec materializmu: cz\u0142owiek jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c materi\u0105<\/h3>\n\n\n\n
Materializm filozoficzny, w swoich r\u00f3\u017cnych odmianach, utrzymuje, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 przede wszystkim poprzez materi\u0119 i zachodz\u0105ce w niej procesy.<\/p>\n\n\n\n
Chrze\u015bcija\u0144ska wizja, nie neguj\u0105c znaczenia nauk przyrodniczych, g\u0142osi, \u017ce rzeczywisto\u015bci nie mo\u017cna sprowadzi\u0107 wy\u0142\u0105cznie do tego, co materialne.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek posiada wymiar duchowy, kt\u00f3rego nie mo\u017cna odpowiednio wyja\u015bni\u0107 jako zwyk\u0142ej sumy proces\u00f3w fizycznych.<\/p>\n\n\n\n
Ludzki intelekt nie ogranicza si\u0119 do reagowania na bod\u017ace. Mo\u017ce poznawa\u0107 prawdy og\u00f3lne, rozwa\u017ca\u0107 dobro, formu\u0142owa\u0107 s\u0105dy moralne i zadawa\u0107 pytania o sens w\u0142asnego istnienia.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c rozpozna\u0107, \u017ce okre\u015blone dzia\u0142ania s\u0105 dobre lub z\u0142e, nawet je\u015bli ich bezpo\u015brednie konsekwencje wydaj\u0105 si\u0119 niekorzystne.<\/p>\n\n\n\n
Wiara katolicka g\u0142osi, \u017ce dusza duchowa jest stwarzana bezpo\u015brednio przez Boga i jest nie\u015bmiertelna. Katechizm wyja\u015bnia to w numerze 366.<\/p>\n\n\n\n
Prawda ta ma decyduj\u0105ce konsekwencje dla naszego rozumienia \u015bmierci, odpowiedzialno\u015bci moralnej i wiecznego przeznaczenia cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n
Gdyby cz\u0142owiek by\u0142 wy\u0142\u0105cznie materi\u0105, jego istnienie sprowadza\u0142oby si\u0119 do przemijaj\u0105cego procesu biologicznego. Je\u015bli jednak posiada nie\u015bmierteln\u0105 dusz\u0119 duchow\u0105, jego \u017cycie ma wymiar przekraczaj\u0105cy \u015bmier\u0107 cielesn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
10.2. Wobec transhumanizmu: godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka nie zale\u017cy od doskona\u0142o\u015bci technicznej<\/h3>\n\n\n\n
Rozw\u00f3j nauki i technologii stawia coraz wa\u017cniejsze pytania dotycz\u0105ce natury ludzkiej.<\/p>\n\n\n\n
Sztuczna inteligencja, in\u017cynieria genetyczna, technologie modyfikacji cia\u0142a i badania zwi\u0105zane z przed\u0142u\u017caniem \u017cycia zmuszaj\u0105 nas do refleksji nad tym, co oznacza by\u0107 cz\u0142owiekiem.<\/p>\n\n\n\n
Zasadnicze pytanie nie polega na tym, czy nale\u017cy bezkrytycznie odrzuci\u0107 post\u0119p naukowy. Nauka i technika mog\u0105 przynosi\u0107 wielkie korzy\u015bci, kiedy s\u0142u\u017c\u0105 osobie i dobru wsp\u00f3lnemu.<\/p>\n\n\n\n
Problem pojawia si\u0119 wtedy, gdy natur\u0119 ludzk\u0105 uznaje si\u0119 za rzeczywisto\u015b\u0107 wadliw\u0105, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy przezwyci\u0119\u017cy\u0107 za pomoc\u0105 dowolnej interwencji technologicznej, albo gdy warto\u015b\u0107 cz\u0142owieka uto\u017csamia si\u0119 z jego wydajno\u015bci\u0105, zdolno\u015bciami intelektualnymi czy doskona\u0142o\u015bci\u0105 fizyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Z perspektywy antropologii katolickiej cia\u0142o nie jest przedmiotem, kt\u00f3rym mo\u017cemy dowolnie rozporz\u0105dza\u0107 bez \u017cadnych ogranicze\u0144. Stanowi cz\u0119\u015b\u0107 naszej to\u017csamo\u015bci osobowej.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm w numerach 2288-2291 ustanawia zasady moralne dotycz\u0105ce poszanowania zdrowia, integralno\u015bci cielesnej i godno\u015bci osoby.<\/p>\n\n\n\n
Technika powinna s\u0142u\u017cy\u0107 cz\u0142owiekowi, a nie cz\u0142owiek powinien by\u0107 podporz\u0105dkowany nieograniczonej koncepcji post\u0119pu technologicznego.<\/p>\n\n\n\n
Nie musimy stawa\u0107 si\u0119 kim\u015b innym, ni\u017c jeste\u015bmy, aby odkry\u0107 nasz\u0105 prawdziw\u0105 godno\u015b\u0107: musimy zrozumie\u0107 nasz\u0105 natur\u0119 i ukierunkowa\u0107 j\u0105 ku dobru, dla kt\u00f3rego zostali\u015bmy stworzeni.<\/p>\n\n\n\n
10.3. Wobec nieuporz\u0105dkowanego ekologizmu: szacunek dla stworzenia bez zacierania r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy jego naturami<\/h3>\n\n\n\n
Hierarchia ontologiczna pozwala nam r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bciwie zrozumie\u0107 relacj\u0119 mi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a reszt\u0105 stworzenia.<\/p>\n\n\n\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 naucza, \u017ce cz\u0142owiek zajmuje szczeg\u00f3lne miejsce w \u015bwiecie widzialnym i otrzyma\u0142 szczeg\u00f3ln\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za stworzenie.<\/p>\n\n\n\n
W Ksi\u0119dze Rodzaju 1,28 odnajdujemy polecenie Boga skierowane do cz\u0142owieka, aby czyni\u0142 sobie ziemi\u0119 poddan\u0105 i sprawowa\u0142 w\u0142adz\u0119 nad istotami \u017cywymi.<\/p>\n\n\n\n
Panowanie to nie oznacza jednak, \u017ce cz\u0142owiek mo\u017ce niszczy\u0107, eksploatowa\u0107 lub wykorzystywa\u0107 w spos\u00f3b nieodpowiedzialny wszystko, co istnieje.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm w numerach 2415-2418 wyja\u015bnia, \u017ce panowanie cz\u0142owieka nad stworzeniem podlega wymaganiom moralnym, a zwierz\u0119ta powinny by\u0107 traktowane z szacunkiem.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy unika\u0107 dw\u00f3ch przeciwstawnych b\u0142\u0119d\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Pierwszy polega na uznawaniu przyrody za rzeczywisto\u015b\u0107 pozbawion\u0105 w\u0142asnej warto\u015bci, przeznaczon\u0105 wy\u0142\u0105cznie do zaspokajania ludzkich pragnie\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Drugi polega na traktowaniu cz\u0142owieka jako jednego z wielu element\u00f3w przyrody, bez uznania jego szczeg\u00f3lnej godno\u015bci i odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Wizja chrze\u015bcija\u0144ska zachowuje obie prawdy: cz\u0142owiek jest wy\u017cszy od innych stworze\u0144 materialnych dzi\u0119ki swojej rozumnej i duchowej naturze, ale w\u0142a\u015bnie dlatego ponosi wi\u0119ksz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 moraln\u0105 za \u015bwiat, kt\u00f3ry otrzyma\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Nie jeste\u015bmy absolutnymi w\u0142a\u015bcicielami stworzenia. Jeste\u015bmy odpowiedzialnymi zarz\u0105dcami przed Bogiem.<\/p>\n\n\n\n
11. Porz\u0105dek stworzenia i porz\u0105dek moralny<\/h2>\n\n\n\n
Hierarchia ontologiczna jest r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zana z prawem naturalnym.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli ka\u017cdy byt posiada okre\u015blon\u0105 natur\u0119, to natura ta wi\u0105\u017ce si\u0119 z pewnymi sk\u0142onno\u015bciami i w\u0142a\u015bciwymi jej celami.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek dzi\u0119ki rozumowi mo\u017ce rozpozna\u0107 okre\u015blone dobra podstawowe: zachowanie \u017cycia, poszukiwanie prawdy, \u017cycie we wsp\u00f3lnocie, zak\u0142adanie rodziny i ukierunkowanie w\u0142asnego istnienia na Boga.<\/p>\n\n\n\n
Moralno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska nie traktuje dobra i z\u0142a jako zwyk\u0142ych, zmiennych opinii.<\/p>\n\n\n\n
Istnieje zwi\u0105zek mi\u0119dzy tym, czym cz\u0142owiek jest, a tym, co pozwala mu osi\u0105gn\u0105\u0107 prawdziw\u0105 doskona\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Na przyk\u0142ad ludzki intelekt jest ukierunkowany na prawd\u0119. Kiedy cz\u0142owiek wykorzystuje swoj\u0105 inteligencj\u0119 do \u015bwiadomego oszukiwania, nie post\u0119puje zgodnie z w\u0142a\u015bciwym celem tej w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n
Wola jest ukierunkowana na dobro. Kiedy cz\u0142owiek dobrowolnie wybiera z\u0142o, zaburza swoje post\u0119powanie i szkodzi w\u0142asnej doskona\u0142o\u015bci moralnej.<\/p>\n\n\n\n
Wolno\u015b\u0107 nie polega zatem na mo\u017cliwo\u015bci robienia czegokolwiek bez ogranicze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Polega na zdolno\u015bci dokonywania odpowiedzialnych wybor\u00f3w i kierowania w\u0142asnymi dzia\u0142aniami ku dobru.<\/p>\n\n\n\n
Katechizm w numerze 1954 przedstawia prawo naturalne jako uczestnictwo rozumnego stworzenia w prawie wiecznym.<\/p>\n\n\n\n
Nauka ta pozwala zrozumie\u0107, \u017ce moralno\u015b\u0107 nie jest arbitralnym narzuceniem religii, lecz posiada fundamenty zwi\u0105zane z sam\u0105 natur\u0105 cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n
Grzech, z tej perspektywy, mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c rozumie\u0107 jako naruszenie w\u0142a\u015bciwego porz\u0105dku: cz\u0142owiek stawia dobra ni\u017csze ponad dobrami wy\u017cszymi albo w spos\u00f3b nieuporz\u0105dkowany wykorzystuje to, co powinno prowadzi\u0107 go ku jego prawdziwemu celowi.<\/p>\n\n\n\n
Codziennym przyk\u0142adem jest nasza relacja z dobrami materialnymi.<\/p>\n\n\n\n
Pieni\u0105dze s\u0105 dobrem s\u0142u\u017c\u0105cym okre\u015blonemu celowi, ale nie mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 ostatecznym celem istnienia. Przyjemno\u015b\u0107 ma swoje uzasadnione miejsce, ale nie mo\u017ce zaj\u0105\u0107 miejsca cnoty. Uznanie spo\u0142eczne mo\u017ce by\u0107 przyjemne, ale nie powinno zast\u0119powa\u0107 poszukiwania prawdy i \u015bwi\u0119to\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy dobra ni\u017csze zajmuj\u0105 miejsce d\u00f3br wy\u017cszych, cz\u0142owiek traci w\u0142a\u015bciwy kierunek swojego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
12. Jak \u017cy\u0107 zgodnie z porz\u0105dkiem bytu?<\/h2>\n\n\n\n
Hierarchia ontologiczna nie jest wy\u0142\u0105cznie teori\u0105 filozoficzn\u0105. Mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c praktycznym przewodnikiem \u017cycia duchowego.<\/p>\n\n\n\n
Zrozumienie, \u017ce w stworzeniu istnieje okre\u015blony porz\u0105dek, zach\u0119ca nas do uporz\u0105dkowania w\u0142asnego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
12.1. Postawi\u0107 Boga na pierwszym miejscu<\/h3>\n\n\n\n
Je\u015bli B\u00f3g jest fundamentem wszystkiego, co istnieje, i ostatecznym celem stworzenia, nasze \u017cycie powinno by\u0107 ukierunkowane na Niego.<\/p>\n\n\n\n
Nie mo\u017cemy zbudowa\u0107 naprawd\u0119 uporz\u0105dkowanego \u017cycia, je\u015bli jak\u0105kolwiek doczesn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 uczynimy absolutnym centrum naszych decyzji.<\/p>\n\n\n\n
Praca, rodzina, obowi\u0105zki, plany i dobra materialne maj\u0105 swoje znaczenie, ale \u017cadne z nich nie mo\u017ce zast\u0105pi\u0107 Boga.<\/p>\n\n\n\n
Chrystus wyra\u017ca to jasno:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eStarajcie si\u0119 naprz\u00f3d o kr\u00f3lestwo Boga i o Jego sprawiedliwo\u015b\u0107\u201d (Mt 6,33).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Oznacza to przywr\u00f3cenie w\u0142a\u015bciwego miejsca modlitwie, uczestnictwu we Mszy \u015awi\u0119tej, przyjmowaniu sakrament\u00f3w i formacji doktrynalnej.<\/p>\n\n\n\n
Nie chodzi o porzucenie naszych ziemskich obowi\u0105zk\u00f3w, lecz o prze\u017cywanie ich z perspektywy nadprzyrodzonej.<\/p>\n\n\n\n
12.2. Porz\u0105dkowa\u0107 nami\u0119tno\u015bci poprzez cnoty<\/h3>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek nie jest jedynie intelektem i wol\u0105. Posiada r\u00f3wnie\u017c nami\u0119tno\u015bci, pragnienia, emocje i sk\u0142onno\u015bci zmys\u0142owe.<\/p>\n\n\n\n
Rzeczywisto\u015bci te same w sobie nie s\u0105 z\u0142e. Stanowi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 natury ludzkiej.<\/p>\n\n\n\n
Musz\u0105 jednak zosta\u0107 uporz\u0105dkowane przez rozum i ukierunkowane na dobro.<\/p>\n\n\n\n
Umiarkowanie, m\u0119stwo, sprawiedliwo\u015b\u0107 i roztropno\u015b\u0107 pozwalaj\u0105 cz\u0142owiekowi \u017cy\u0107 zgodnie z jego rozumn\u0105 natur\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek zdominowany przez w\u0142asne impulsy stopniowo traci panowanie nad sob\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Przeciwnie, ten, kto uczy si\u0119 porz\u0105dkowa\u0107 swoje pragnienia poprzez cnoty, osi\u0105ga g\u0142\u0119bsz\u0105 wolno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Chrze\u015bcija\u0144ska tradycja duchowa zawsze przywi\u0105zywa\u0142a wielk\u0105 wag\u0119 do tej wewn\u0119trznej formacji.<\/p>\n\n\n\n
Post, umartwienie, modlitwa i rachunek sumienia nie s\u0105 praktykami maj\u0105cymi na celu pogard\u0119 dla cia\u0142a, lecz \u015brodkami wychowywania pragnie\u0144 i ukierunkowywania \u017cycia ku Bogu.<\/p>\n\n\n\n
12.3. Przywraca\u0107 porz\u0105dek w rodzinie<\/h3>\n\n\n\n
Rodzina jest kolejn\u0105 przestrzeni\u0105, w kt\u00f3rej ujawnia si\u0119 znaczenie porz\u0105dku naturalnego.<\/p>\n\n\n\n
Nauka katolicka uznaje ma\u0142\u017ce\u0144stwo za wsp\u00f3lnot\u0119 \u017cycia i mi\u0142o\u015bci m\u0119\u017cczyzny i kobiety, opart\u0105 na ich wzajemnym oddaniu i otwart\u0105 na przekazywanie \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
W\u0142adzy rodzicielskiej nie nale\u017cy rozumie\u0107 jako arbitralnego sprawowania rz\u0105d\u00f3w, lecz jako odpowiedzialno\u015b\u0107 ukierunkowan\u0105 na wychowanie i dobro dzieci.<\/p>\n\n\n\n
Dzieci ze swojej strony s\u0105 powo\u0142ane do okazywania rodzicom czci i szacunku.<\/p>\n\n\n\n
Czwarte przykazanie wyra\u017ca t\u0119 fundamentaln\u0105 relacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Rodzina potrzebuje porz\u0105dku, odpowiedzialno\u015bci, prawowitej w\u0142adzy, po\u015bwi\u0119cenia i mi\u0142o\u015bci. Kiedy ka\u017cdy jej cz\u0142onek rozumie swoje obowi\u0105zki i wype\u0142nia je z hojno\u015bci\u0105, \u017cycie rodzinne staje si\u0119 silniejsze.<\/p>\n\n\n\n
Hierarchia nie powinna by\u0107 usprawiedliwieniem tyranii, lecz struktur\u0105 s\u0142u\u017cby i odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
12.4. Odzyska\u0107 cisz\u0119 i kontemplacj\u0119<\/h3>\n\n\n\n
Wsp\u00f3\u0142czesna mentalno\u015b\u0107 cz\u0119sto uto\u017csamia warto\u015b\u0107 cz\u0142owieka z jego aktywno\u015bci\u0105, produktywno\u015bci\u0105 i ilo\u015bci\u0105 informacji, kt\u00f3re przyswaja.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek potrzebuje jednak czego\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko produkowania i odbierania bod\u017ac\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Potrzebuje kontemplacji.<\/p>\n\n\n\n
Kontemplowa\u0107 oznacza zatrzyma\u0107 si\u0119 przed rzeczywisto\u015bci\u0105, rozpozna\u0107 jej znaczenie i wznie\u015b\u0107 intelekt ku prawdzie.<\/p>\n\n\n\n
Pi\u0119kno krajobrazu, lektura Pisma \u015awi\u0119tego, cisza przed Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem lub kontemplacja przyrody mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 okazjami do rozpoznania obecno\u015bci i wielko\u015bci Stw\u00f3rcy.<\/p>\n\n\n\n
Psalm 19 rozpoczyna si\u0119 niezwyk\u0142ym stwierdzeniem:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eNiebiosa g\u0142osz\u0105 chwa\u0142\u0119 Boga, dzie\u0142o r\u0105k Jego niebosk\u0142on obwieszcza\u201d (Ps 19,2).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Wszech\u015bwiat mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 nieustannym zaproszeniem do adoracji.<\/p>\n\n\n\n
Nie dlatego, \u017ce przyroda jest Bogiem, lecz dlatego, \u017ce jej doskona\u0142o\u015bci wskazuj\u0105 na jej Autora.<\/p>\n\n\n\n
12.5. Zrozumie\u0107, \u017ce naszym celem nie jest panowanie, lecz osi\u0105gni\u0119cie \u015bwi\u0119to\u015bci<\/h3>\n\n\n\n
Ostatecznie hierarchia ontologiczna przypomina nam, \u017ce prawdziwa wielko\u015b\u0107 cz\u0142owieka nie polega na gromadzeniu w\u0142adzy, wiedzy czy d\u00f3br.<\/p>\n\n\n\n
Polega na osi\u0105gni\u0119ciu pe\u0142ni, dla kt\u00f3rej zosta\u0142 stworzony.<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119to\u015b\u0107 nie oznacza uzyskania natury innej ni\u017c ludzka, lecz pozwolenie, aby \u0142aska przemienia\u0142a nasze \u017cycie i upodabnia\u0142a nas do Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek \u017cyj\u0105cy w grzechu mo\u017ce posiada\u0107 wielkie zdolno\u015bci naturalne, a mimo to pozostawa\u0107 wewn\u0119trznie nieuporz\u0105dkowany.<\/p>\n\n\n\n
Przeciwnie, osoba prosta, kt\u00f3ra pokornie \u017cyje mi\u0142o\u015bci\u0105 bli\u017aniego, mo\u017ce znajdowa\u0107 si\u0119 znacznie bli\u017cej nadprzyrodzonego celu, dla kt\u00f3rego stworzy\u0142 j\u0105 B\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119to\u015b\u0107 stanowi w tym sensie prawdziw\u0105 pe\u0142ni\u0119 \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n
13. Uporz\u0105dkowane stworzenie, kt\u00f3re odnajduje swoj\u0105 pe\u0142ni\u0119 w Bogu<\/h2>\n\n\n\n
Ontologiczna hierarchia bytu ukazuje nam niezwykle bogat\u0105 wizj\u0119 rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Uczy nas, \u017ce istnienie jest darem, \u017ce stworzenie posiada obiektywny porz\u0105dek i \u017ce ka\u017cde stworzenie przejawia, zgodnie ze swoj\u0105 natur\u0105 i mo\u017cliwo\u015bciami, jak\u0105\u015b doskona\u0142o\u015b\u0107 pochodz\u0105c\u0105 od Boga.<\/p>\n\n\n\n
Od materii nieo\u017cywionej a\u017c po istoty duchowe odnajdujemy r\u00f3\u017cne stopnie doskona\u0142o\u015bci. Cz\u0142owiek zajmuje szczeg\u00f3lne miejsce w \u015bwiecie widzialnym, poniewa\u017c zosta\u0142 stworzony na obraz Boga i posiada nie\u015bmierteln\u0105 dusz\u0119 duchow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Anio\u0142owie ukazuj\u0105 bogactwo \u015bwiata niewidzialnego, podczas gdy Jezus Chrystus, prawdziwy B\u00f3g i prawdziwy cz\u0142owiek, stanowi centrum ca\u0142ego stworzenia i historii zbawienia.<\/p>\n\n\n\n
Wizja ta przypomina nam jednak r\u00f3wnie\u017c, \u017ce nie wolno myli\u0107 porz\u0105dku naturalnego z nadprzyrodzonym, doskona\u0142o\u015bci ontologicznej z godno\u015bci\u0105 moraln\u0105 ani r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy stworzeniami z rzekom\u0105 nier\u00f3wno\u015bci\u0105 godno\u015bci mi\u0119dzy lud\u017ami.<\/p>\n\n\n\n
Wszystko pochodzi od Boga i wszystko jest powo\u0142ane do oddawania Mu chwa\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
Stworzenie nie jest rzeczywisto\u015bci\u0105 chaotyczn\u0105 ani zbiorem element\u00f3w pozbawionych celu. Jest dzie\u0142em Bo\u017cej m\u0105dro\u015bci, kt\u00f3rego r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 odzwierciedla w spos\u00f3b ograniczony niesko\u0144czone bogactwo jego Stw\u00f3rcy.<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119ty Pawe\u0142 podsumowuje t\u0119 prawd\u0119 s\u0142owami zawieraj\u0105cymi jedno z najg\u0142\u0119bszych stwierdze\u0144 ca\u0142ej teologii chrze\u015bcija\u0144skiej:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eAlbowiem z Niego i przez Niego, i dla Niego jest wszystko. Jemu chwa\u0142a na wieki. Amen\u201d (Rz 11,36).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Oto ostatecznie klucz do zrozumienia hierarchii ontologicznej: B\u00f3g jest zasad\u0105 wszelkiego bytu, fundamentem wszelkiej doskona\u0142o\u015bci i ostatecznym celem ca\u0142ego stworzenia.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek odnajduje swoje prawdziwe miejsce, kiedy przestaje uwa\u017ca\u0107 si\u0119 za absolutnego pana rzeczywisto\u015bci i pokornie uznaje, \u017ce otrzyma\u0142 istnienie od Boga.<\/p>\n\n\n\n
A kiedy zrozumie t\u0119 prawd\u0119, pojmie r\u00f3wnie\u017c co\u015b zasadniczego dla swojego \u017cycia duchowego: nie zosta\u0142 stworzony po to, aby \u017cy\u0107 odwr\u00f3cony plecami do swojego Stw\u00f3rcy, lecz po to, aby Go poznawa\u0107, mi\u0142owa\u0107, s\u0142u\u017cy\u0107 Mu i cieszy\u0107 si\u0119 Nim przez ca\u0142\u0105 wieczno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Najwi\u0119ksza doskona\u0142o\u015b\u0107, do kt\u00f3rej cz\u0142owiek mo\u017ce d\u0105\u017cy\u0107, nie polega bowiem na wynoszeniu si\u0119 ponad inne stworzenia dzi\u0119ki w\u0142asnej mocy, lecz na osi\u0105gni\u0119ciu, przez \u0142ask\u0119 Jezusa Chrystusa, wiecznego zjednoczenia z Bogiem.<\/p>\n\n\n\n
Taki jest prawdziwy porz\u0105dek bytu. I takie jest r\u00f3wnie\u017c nadprzyrodzone przeznaczenie, do kt\u00f3rego jeste\u015bmy powo\u0142ani.<\/p>\n\n\n\n
\u0179r\u00f3d\u0142a doktrynalne i teologiczne do dalszego zg\u0142\u0119biania tematu<\/h3>\n\n\n\n
\n
- Pismo \u015awi\u0119te: Ksi\u0119ga Rodzaju 1-2; Ksi\u0119ga Wyj\u015bcia 3,14; Psalm 19; Psalm 104; List do Kolosan 1,15-20; List do Rzymian 11,33-36; List do Hebrajczyk\u00f3w 1,1-14.<\/li>\n\n\n\n
- Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego: numery 295-301 (stworzenie); 328-336 (anio\u0142owie); 337-354 (\u015bwiat widzialny i hierarchia stworze\u0144); 355-368 (cz\u0142owiek); 1954-1960 (prawo naturalne); 1996-2005 (\u0142aska); 2415-2418 (szacunek dla stworzenia).<\/li>\n\n\n\n
- \u015awi\u0119ty Tomasz z Akwinu: Summa Theologiae, cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza, kwestie 3, 44, 47, 50-64, 75-76 i 90-93.<\/li>\n\n\n\n
- Pseudo-Dionizy Areopagita: Hierarchia niebia\u0144ska \u2014 fundamentalne dzie\u0142o pozwalaj\u0105ce zrozumie\u0107 historyczny rozw\u00f3j nauki teologicznej dotycz\u0105cej hierarchii anielskich.<\/li>\n\n\n\n
- Sob\u00f3r Chalcedo\u0144ski (451): definicja chrystologiczna dotycz\u0105ca jedno\u015bci Osoby i dw\u00f3ch natur Jezusa Chrystusa.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u017byjemy w epoce, w kt\u00f3rej coraz cz\u0119\u015bciej uwa\u017ca si\u0119, \u017ce wszystkie rzeczy maj\u0105 tak\u0105 sam\u0105 warto\u015b\u0107, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 wy\u0142\u0105cznie przez to, co widzimy i mierzymy, a cz\u0142owiek jest ostatecznie absolutnym panem w\u0142asnego istnienia. Chrze\u015bcija\u0144ska wizja wszech\u015bwiata opiera si\u0119 jednak na zupe\u0142nie innym rozumieniu: rzeczywisto\u015b\u0107 nie jest zbiorem odizolowanych, r\u00f3wnych sobie i pozbawionych znaczenia …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6410,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[63,41],"tags":[1924],"class_list":["post-6409","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-filozofia-i-wiara","category-wiara-i-kultura","tag-ontologiczna-hierarchia-bytu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6409","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6409"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6409\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6411,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6409\/revisions\/6411"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6410"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6409"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6409"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6409"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}