Jest pytanie, kt\u00f3re mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 proste, a jednak prowadzi nas w samo centrum tajemnicy chrze\u015bcija\u0144stwa:<\/p>\n\n\n\n
Kiedy Jezus Chrystus umar\u0142 na krzy\u017cu, czy umar\u0142 B\u00f3g?<\/strong><\/p>\n\n\n\n A je\u015bli odpowied\u017a brzmi \u201etak\u201d, to co w\u0142a\u015bciwie znaczy, \u017ce B\u00f3g umar\u0142?<\/p>\n\n\n\n Czy umar\u0142a tylko druga Osoba Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej? Czy umar\u0142a tylko ludzka natura Chrystusa? Czy przez trzy dni B\u00f3g przesta\u0142 istnie\u0107? Czy Ojciec i Duch \u015awi\u0119ty r\u00f3wnie\u017c w jaki\u015b spos\u00f3b uczestniczyli w \u015bmierci?<\/p>\n\n\n\n Pytania te nie s\u0105 czysto akademickie. Dotykaj\u0105 samego serca wiary katolickiej. Od odpowiedzi na nie zale\u017cy w\u0142a\u015bciwe rozumienie Wcielenia, Krzy\u017ca, Zmartwychwstania, Eucharystii, odkupienia, a nawet tego, kim naprawd\u0119 jest Jezus Chrystus.<\/p>\n\n\n\n Chrze\u015bcija\u0144stwo nie g\u0142osi bowiem, \u017ce pewien niezwyk\u0142y cz\u0142owiek zosta\u0142 przez Boga wyniesiony do szczeg\u00f3lnej godno\u015bci. Nie g\u0142osi r\u00f3wnie\u017c, \u017ce B\u00f3g jedynie \u201ezamieszka\u0142\u201d w cz\u0142owieku Jezusie.<\/p>\n\n\n\n Wiara Ko\u015bcio\u0142a m\u00f3wi co\u015b niesko\u0144czenie bardziej radykalnego:<\/p>\n\n\n\n Jezus Chrystus jest prawdziwie Bogiem i prawdziwie cz\u0142owiekiem.<\/strong><\/p>\n\n\n\n I w\u0142a\u015bnie dlatego \u015bmier\u0107 Chrystusa na krzy\u017cu jest najwi\u0119kszym paradoksem w historii \u015bwiata:<\/p>\n\n\n\n Ten, kt\u00f3ry jest \u017byciem, naprawd\u0119 umar\u0142.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jak jednak nale\u017cy to rozumie\u0107?<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119ty Jan rozpoczyna swoj\u0105 Ewangeli\u0119 s\u0142owami, kt\u00f3re nale\u017c\u0105 do najbardziej donios\u0142ych zda\u0144 ca\u0142ego Nowego Testamentu:<\/p>\n\n\n\n \u201eNa pocz\u0105tku by\u0142o S\u0142owo, a S\u0142owo by\u0142o u Boga, i Bogiem by\u0142o S\u0142owo.\u201d A nast\u0119pnie dodaje:<\/p>\n\n\n\n \u201eA S\u0142owo sta\u0142o si\u0119 cia\u0142em i zamieszka\u0142o w\u015br\u00f3d nas.\u201d To jest centrum chrze\u015bcija\u0144skiej wiary.<\/p>\n\n\n\n S\u0142owo, odwieczny Logos, jest Bogiem.<\/p>\n\n\n\n Nie \u201eprawie Bogiem\u201d. Nie stworzeniem najbli\u017cszym Boga. Nie najwy\u017cszym anio\u0142em. Nie jedynie cz\u0142owiekiem posiadaj\u0105cym szczeg\u00f3ln\u0105 relacj\u0119 z Bogiem.<\/p>\n\n\n\n S\u0142owo jest Bogiem.<\/strong><\/p>\n\n\n\n A to odwieczne S\u0142owo sta\u0142o si\u0119 cz\u0142owiekiem.<\/p>\n\n\n\n Dlatego Jezus Chrystus nie jest kim\u015b pomi\u0119dzy Bogiem a cz\u0142owiekiem.<\/p>\n\n\n\n Jest prawdziwym Bogiem i prawdziwym cz\u0142owiekiem.<\/p>\n\n\n\n I tutaj zaczyna si\u0119 wielka tajemnica.<\/p>\n\n\n\n Aby zrozumie\u0107, co wydarzy\u0142o si\u0119 na Kalwarii, trzeba najpierw rozr\u00f3\u017cni\u0107 dwa poj\u0119cia:<\/p>\n\n\n\n natura<\/strong> i osoba<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Natura odpowiada na pytanie:<\/p>\n\n\n\n \u201eCzym kto\u015b jest?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n Osoba odpowiada na pytanie:<\/p>\n\n\n\n \u201eKim kto\u015b jest?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n Cz\u0142owiek posiada natur\u0119 ludzk\u0105.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3g posiada natur\u0119 bosk\u0105.<\/p>\n\n\n\n W przypadku Jezusa Chrystusa mamy jednak do czynienia z czym\u015b wyj\u0105tkowym.<\/p>\n\n\n\n Jest jedna Osoba<\/strong>, Osoba Syna Bo\u017cego, kt\u00f3ra posiada dwie natury<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n Nie s\u0105 to dwie osoby.<\/p>\n\n\n\n Nie mamy dw\u00f3ch Jezus\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Nie ma \u201eboskiego Jezusa\u201d i \u201eludzkiego Jezusa\u201d, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 obok siebie.<\/p>\n\n\n\n Jest jeden Jezus Chrystus, jedna Osoba Syna, odwieczne S\u0142owo, posiadaj\u0105ce prawdziw\u0105 natur\u0119 bosk\u0105 i prawdziw\u0105 natur\u0119 ludzk\u0105.<\/p>\n\n\n\n To w\u0142a\u015bnie Ko\u015bci\u00f3\u0142 okre\u015bla mianem unii hipostatycznej<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Sob\u00f3r Efeski w 431 roku oraz Sob\u00f3r Chalcedo\u0144ski w 451 roku odegra\u0142y fundamentaln\u0105 rol\u0119 w precyzyjnym sformu\u0142owaniu tej prawdy.<\/p>\n\n\n\n Chrystus jest:<\/p>\n\n\n\n jedn\u0105 Osob\u0105 w dw\u00f3ch naturach.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie zmieszanych.<\/p>\n\n\n\n Nie przemienionych.<\/p>\n\n\n\n Nie podzielonych.<\/p>\n\n\n\n Nie rozdzielonych.<\/p>\n\n\n\n Bosko\u015b\u0107 nie sta\u0142a si\u0119 cz\u0142owiecze\u0144stwem, a cz\u0142owiecze\u0144stwo nie sta\u0142o si\u0119 bosko\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Obie natury pozostaj\u0105 tym, czym s\u0105.<\/p>\n\n\n\n A jednak nale\u017c\u0105 do jednej i tej samej Osoby:<\/p>\n\n\n\n Syna Bo\u017cego.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Teraz mo\u017cemy postawi\u0107 najwa\u017cniejsze pytanie.<\/p>\n\n\n\n Kto umar\u0142 na Krzy\u017cu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Odpowied\u017a Ko\u015bcio\u0142a jest niezwykle precyzyjna:<\/p>\n\n\n\n Umar\u0142 Jezus Chrystus, Syn Bo\u017cy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie umar\u0142a jaka\u015b anonimowa ludzka natura.<\/p>\n\n\n\n Nie umar\u0142 \u201ecz\u0142owiek oddzielony od Boga\u201d.<\/p>\n\n\n\n Umar\u0142a Osoba Syna Bo\u017cego.<\/p>\n\n\n\n Ale umar\u0142a wed\u0142ug swojej ludzkiej natury<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n To rozr\u00f3\u017cnienie jest absolutnie fundamentalne.<\/p>\n\n\n\n Boska natura nie mo\u017ce umrze\u0107.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3g jest wieczny.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3g jest nie\u015bmiertelny.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3g nie podlega rozk\u0142adowi.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3g nie mo\u017ce przesta\u0107 istnie\u0107.<\/p>\n\n\n\n Ale Syn Bo\u017cy, przyjmuj\u0105c prawdziw\u0105 natur\u0119 ludzk\u0105, m\u00f3g\u0142 naprawd\u0119 do\u015bwiadczy\u0107 ludzkiej \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n Dlatego mo\u017cemy powiedzie\u0107:<\/p>\n\n\n\n Syn Bo\u017cy umar\u0142.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ale musimy natychmiast dopowiedzie\u0107:<\/p>\n\n\n\n umar\u0142 wed\u0142ug swojego cz\u0142owiecze\u0144stwa, a nie wed\u0142ug swojej bosko\u015bci.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tak.<\/p>\n\n\n\n Ale trzeba bardzo dok\u0142adnie rozumie\u0107, co oznacza to zdanie.<\/p>\n\n\n\n W sensie chrystologicznym mo\u017cna powiedzie\u0107:<\/p>\n\n\n\n \u201eB\u00f3g umar\u0142 na krzy\u017cu\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dlaczego?<\/p>\n\n\n\n Poniewa\u017c Ten, kt\u00f3ry umar\u0142, jest Bogiem.<\/p>\n\n\n\n Jezus Chrystus jest Bogiem.<\/p>\n\n\n\n Osoba, kt\u00f3ra do\u015bwiadczy\u0142a \u015bmierci, jest Osob\u0105 Syna Bo\u017cego.<\/p>\n\n\n\n Nie mo\u017cemy jednak powiedzie\u0107:<\/p>\n\n\n\n \u201eBoska natura umar\u0142a\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n By\u0142oby to teologicznie niemo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n Nie mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c powiedzie\u0107:<\/p>\n\n\n\n \u201eB\u00f3g przesta\u0142 istnie\u0107\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n To r\u00f3wnie\u017c by\u0142oby b\u0142\u0119dem.<\/p>\n\n\n\n Najbardziej precyzyjne sformu\u0142owanie brzmi:<\/p>\n\n\n\n Syn Bo\u017cy, kt\u00f3ry jest prawdziwym Bogiem, naprawd\u0119 umar\u0142 wed\u0142ug swojej ludzkiej natury.<\/strong><\/p>\n\n\n\n W ten spos\u00f3b unikamy dw\u00f3ch przeciwstawnych b\u0142\u0119d\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Pierwszy m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201eBosko\u015b\u0107 umar\u0142a\u201d.<\/p>\n\n\n\n To niemo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n Drugi m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201eUmar\u0142 tylko jaki\u015b cz\u0142owiek, a B\u00f3g nie mia\u0142 z tym nic wsp\u00f3lnego\u201d.<\/p>\n\n\n\n To r\u00f3wnie\u017c jest b\u0142\u0119dne.<\/p>\n\n\n\n Prawda znajduje si\u0119 w tajemnicy unii hipostatycznej.<\/p>\n\n\n\n \u015amier\u0107 cz\u0142owieka oznacza oddzielenie duszy od cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Nie oznacza unicestwienia osoby.<\/p>\n\n\n\n Nie oznacza przestania istnie\u0107.<\/p>\n\n\n\n Chrystus naprawd\u0119 umar\u0142.<\/p>\n\n\n\n Jego cia\u0142o zosta\u0142o oddzielone od duszy.<\/p>\n\n\n\n Jego dusza ludzka zst\u0105pi\u0142a do miejsca przebywania zmar\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n Jego cia\u0142o zosta\u0142o z\u0142o\u017cone w grobie.<\/p>\n\n\n\n Nie by\u0142a to pozorna \u015bmier\u0107.<\/p>\n\n\n\n Nie by\u0142 to stan podobny do snu.<\/p>\n\n\n\n Nie by\u0142 to symbol.<\/p>\n\n\n\n Nie by\u0142 to rodzaj mistycznego omdlenia.<\/p>\n\n\n\n Chrystus naprawd\u0119 umar\u0142.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dlatego Ewangelie tak mocno podkre\u015blaj\u0105 realno\u015b\u0107 Jego \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n \u017bo\u0142nierz przebi\u0142 Jego bok w\u0142\u00f3czni\u0105.<\/p>\n\n\n\n Wyp\u0142yn\u0119\u0142y krew i woda.<\/p>\n\n\n\n Cia\u0142o zosta\u0142o zdj\u0119te z krzy\u017ca.<\/p>\n\n\n\n Zosta\u0142o owini\u0119te w p\u0142\u00f3tna.<\/p>\n\n\n\n Zosta\u0142o z\u0142o\u017cone w grobie.<\/p>\n\n\n\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie g\u0142osi symbolicznej \u015bmierci Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n G\u0142osi rzeczywist\u0105 \u015bmier\u0107 Syna Bo\u017cego wed\u0142ug Jego ludzkiej natury<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n W\u0142a\u015bnie tutaj pojawia si\u0119 jedna z najbardziej fascynuj\u0105cych tajemnic chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Co wydarzy\u0142o si\u0119 pomi\u0119dzy \u015bmierci\u0105 Chrystusa a Jego Zmartwychwstaniem?<\/p>\n\n\n\n Cia\u0142o Chrystusa znajdowa\u0142o si\u0119 w grobie.<\/p>\n\n\n\n Jego ludzka dusza by\u0142a oddzielona od cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n A jednak zar\u00f3wno dusza, jak i cia\u0142o pozostawa\u0142y zjednoczone z Osob\u0105 Syna Bo\u017cego.<\/p>\n\n\n\n To niezwykle wa\u017cne.<\/p>\n\n\n\n Nawet w \u015bmierci Chrystus nie przesta\u0142 by\u0107 Bogiem.<\/p>\n\n\n\n Jego cz\u0142owiecze\u0144stwo nie zosta\u0142o od\u0142\u0105czone od Jego boskiej Osoby.<\/p>\n\n\n\n Cia\u0142o pozostawa\u0142o cia\u0142em Syna Bo\u017cego.<\/p>\n\n\n\n Dusza pozostawa\u0142a dusz\u0105 ludzk\u0105 Syna Bo\u017cego.<\/p>\n\n\n\n Osoba Syna nie zosta\u0142a podzielona.<\/p>\n\n\n\n Nie nast\u0105pi\u0142o \u017cadne \u201eopuszczenie\u201d Jezusa przez bosko\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Nie by\u0142o chwili, w kt\u00f3rej cz\u0142owiecze\u0144stwo Chrystusa przesta\u0142oby nale\u017ce\u0107 do Syna Bo\u017cego.<\/p>\n\n\n\n Jest to jedna z najbardziej zdumiewaj\u0105cych konsekwencji nauki Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Cia\u0142o le\u017c\u0105ce w grobie by\u0142o naprawd\u0119 cia\u0142em Syna Bo\u017cego.<\/p>\n\n\n\n Nie dlatego, \u017ce boska natura by\u0142a martwa.<\/p>\n\n\n\n Boska natura nie mo\u017ce umrze\u0107.<\/p>\n\n\n\n Ale dlatego, \u017ce to samo cia\u0142o nale\u017ca\u0142o do Osoby Syna Bo\u017cego.<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119ty Piotr, przemawiaj\u0105c w Dziejach Apostolskich, odnosi do Chrystusa s\u0142owa Psalmu:<\/p>\n\n\n\n \u201eNie zostawisz mojej duszy w Otch\u0142ani ani nie dopu\u015bcisz, by \u015awi\u0119ty Tw\u00f3j uleg\u0142 ska\u017ceniu.\u201d Cia\u0142o Chrystusa podlega\u0142o \u015bmierci, ale nie mia\u0142o pozosta\u0107 w stanie rozk\u0142adu.<\/p>\n\n\n\n Zmartwychwstanie by\u0142o zwyci\u0119stwem nad \u015bmierci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Odpowied\u017a brzmi:<\/p>\n\n\n\n Tak i nie \u2014 zale\u017cnie od tego, co rozumiemy przez \u201eumrze\u0107\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Druga Osoba Tr\u00f3jcy, Syn, jest jedyn\u0105 Osob\u0105, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 cz\u0142owiekiem.<\/p>\n\n\n\n Ojciec si\u0119 nie wcieli\u0142.<\/p>\n\n\n\n Duch \u015awi\u0119ty si\u0119 nie wcieli\u0142.<\/p>\n\n\n\n Tylko Syn przyj\u0105\u0142 ludzk\u0105 natur\u0119.<\/p>\n\n\n\n Dlatego tylko Syn m\u00f3g\u0142 umrze\u0107 wed\u0142ug ludzkiej natury.<\/p>\n\n\n\n Ale trzeba pami\u0119ta\u0107:<\/p>\n\n\n\n Syn nie przesta\u0142 by\u0107 Bogiem.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Boska natura nie zosta\u0142a dotkni\u0119ta \u015bmierci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Nie zosta\u0142a podzielona.<\/p>\n\n\n\n Nie zosta\u0142a zniszczona.<\/p>\n\n\n\n Nie przesta\u0142a istnie\u0107.<\/p>\n\n\n\n Tutaj pojawia si\u0119 zasada znana w teologii jako communicatio idiomatum<\/strong>, czyli wzajemne przypisywanie w\u0142a\u015bciwo\u015bci natur jednej Osobie.<\/p>\n\n\n\n Poniewa\u017c Jezus Chrystus jest Bogiem i cz\u0142owiekiem w jednej Osobie, mo\u017cemy powiedzie\u0107:<\/p>\n\n\n\n \u201eB\u00f3g si\u0119 narodzi\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n \u201eB\u00f3g cierpia\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n \u201eB\u00f3g umar\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n \u201eB\u00f3g zmartwychwsta\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n Nie oznacza to, \u017ce boska natura narodzi\u0142a si\u0119, cierpia\u0142a, umar\u0142a czy zmartwychwsta\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Oznacza to, \u017ce Osoba, kt\u00f3ra jest Bogiem, rzeczywi\u015bcie do\u015bwiadczy\u0142a tych wydarze\u0144 wed\u0142ug swojej ludzkiej natury.<\/strong><\/p>\n\n\n\n To bardzo wa\u017cne.<\/p>\n\n\n\n Kiedy Jezus umar\u0142, Ojciec nie umar\u0142.<\/p>\n\n\n\n Duch \u015awi\u0119ty nie umar\u0142.<\/p>\n\n\n\n Boska natura nie umar\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Tr\u00f3jca \u015awi\u0119ta nie zosta\u0142a przerwana.<\/p>\n\n\n\n Nie by\u0142o momentu, w kt\u00f3rym istnia\u0142 tylko Ojciec i Duch \u015awi\u0119ty, poniewa\u017c Syn \u201eprzesta\u0142 istnie\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n Syn pozostawa\u0142 odwiecznym Synem Ojca.<\/p>\n\n\n\n Pozostawa\u0142 Bogiem.<\/p>\n\n\n\n Pozostawa\u0142 S\u0142owem.<\/p>\n\n\n\n Pozostawa\u0142 drug\u0105 Osob\u0105 Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej.<\/p>\n\n\n\n Nawet w grobie.<\/p>\n\n\n\n Nawet w \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n Nawet w oddzieleniu duszy od cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Dlatego tajemnica Wielkiej Soboty jest tak g\u0142\u0119boka.<\/p>\n\n\n\n \u015amier\u0107 dotkn\u0119\u0142a cz\u0142owiecze\u0144stwa Chrystusa, ale nie zniszczy\u0142a Jego boskiej Osoby.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jednym z najpi\u0119kniejszych paradoks\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa jest ten:<\/p>\n\n\n\n Ten, kt\u00f3ry jest Autorem \u017cycia, wszed\u0142 w \u015bmier\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119ty Piotr m\u00f3wi o Jezusie:<\/p>\n\n\n\n \u201eZabili\u015bcie Dawc\u0119 \u017cycia, ale B\u00f3g wskrzesi\u0142 Go z martwych.\u201d To zdanie streszcza tajemnic\u0119 Krzy\u017ca.<\/p>\n\n\n\n Ludzie zabili Tego, kt\u00f3ry daje \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n Ale \u015bmier\u0107 nie mog\u0142a zatrzyma\u0107 \u017bycia.<\/p>\n\n\n\n Gr\u00f3b nie m\u00f3g\u0142 zatrzyma\u0107 Stw\u00f3rcy.<\/p>\n\n\n\n \u015amier\u0107 nie mog\u0142a zwyci\u0119\u017cy\u0107 Boga.<\/p>\n\n\n\n Dlatego Zmartwychwstanie nie jest jedynie szcz\u0119\u015bliwym zako\u0144czeniem smutnej historii.<\/p>\n\n\n\n Jest zwyci\u0119stwem samego \u017bycia nad \u015bmierci\u0105.<\/p>\n\n\n\n \u015amier\u0107 Chrystusa nie by\u0142a nieszcz\u0119\u015bliwym wypadkiem.<\/p>\n\n\n\n Nie by\u0142a nieprzewidzian\u0105 tragedi\u0105.<\/p>\n\n\n\n Nie by\u0142a pora\u017ck\u0105 Jego misji.<\/p>\n\n\n\n Jezus wiedzia\u0142, \u017ce umrze.<\/p>\n\n\n\n Wiedzia\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce zmartwychwstanie.<\/p>\n\n\n\n W Ewangelii czytamy:<\/p>\n\n\n\n \u201eSyn Cz\u0142owieczy b\u0119dzie wydany w r\u0119ce ludzi. Oni zabij\u0105 Go, lecz trzeciego dnia zmartwychwstanie.\u201d Krzy\u017c nale\u017cy do samego centrum planu zbawienia.<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 mo\u017ce dlatego powiedzie\u0107:<\/p>\n\n\n\n \u201eObecne \u017cycie moje jest \u017cyciem wiary w Syna Bo\u017cego, kt\u00f3ry umi\u0142owa\u0142 mnie i samego siebie wyda\u0142 za mnie.\u201d Krzy\u017c jest dobrowolnym darem.<\/p>\n\n\n\n Jezus nie zosta\u0142 jedynie \u201epokonany\u201d.<\/p>\n\n\n\n On odda\u0142 swoje \u017cycie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n To prowadzi nas do kolejnego pytania:<\/p>\n\n\n\n Dlaczego B\u00f3g wybra\u0142 w\u0142a\u015bnie drog\u0119 Krzy\u017ca?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Poniewa\u017c cz\u0142owiek potrzebowa\u0142 prawdziwego Zbawiciela.<\/p>\n\n\n\n Gdyby Chrystus nie by\u0142 Bogiem, Jego \u015bmier\u0107 by\u0142aby jedynie \u015bmierci\u0105 cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n Gdyby nie by\u0142 cz\u0142owiekiem, nie m\u00f3g\u0142by naprawd\u0119 cierpie\u0107 i umrze\u0107 za nas.<\/p>\n\n\n\n Ale poniewa\u017c jest prawdziwym Bogiem i prawdziwym cz\u0142owiekiem, Jego \u015bmier\u0107 posiada niesko\u0144czon\u0105 warto\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n On jest Po\u015brednikiem pomi\u0119dzy Bogiem i lud\u017ami.<\/p>\n\n\n\n Jak m\u00f3wi \u015bwi\u0119ty Pawe\u0142:<\/p>\n\n\n\n \u201eJeden jest B\u00f3g, jeden te\u017c po\u015brednik mi\u0119dzy Bogiem a lud\u017ami, cz\u0142owiek, Chrystus Jezus.\u201d Krzy\u017c jest miejscem spotkania boskiej mi\u0142o\u015bci i ludzkiego cierpienia.<\/p>\n\n\n\n W chrze\u015bcija\u0144stwie krew Chrystusa posiada wyj\u0105tkowe znaczenie.<\/p>\n\n\n\n Nie dlatego, \u017ce jest to jedynie krew niewinnego cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n Jest to krew Syna Bo\u017cego, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 ludzk\u0105 natur\u0119.<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201eW Nim mamy odkupienie przez Jego krew \u2014 odpuszczenie wyst\u0119pk\u00f3w.\u201d Dlatego Ko\u015bci\u00f3\u0142 otacza Naj\u015bwi\u0119tsz\u0105 Krew Chrystusa szczeg\u00f3ln\u0105 czci\u0105.<\/p>\n\n\n\n To nie jest metafora pozbawiona rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n To jest krew prawdziwego cz\u0142owiecze\u0144stwa Chrystusa, nale\u017c\u0105cego do Osoby Syna Bo\u017cego.<\/p>\n\n\n\n Dlatego jej warto\u015b\u0107 dla naszego zbawienia jest niesko\u0144czona.<\/p>\n\n\n\n Jednym z najbardziej niezrozumia\u0142ych zda\u0144 wypowiedzianych przez Jezusa na Krzy\u017cu s\u0105 s\u0142owa:<\/p>\n\n\n\n \u201eBo\u017ce m\u00f3j, Bo\u017ce m\u00f3j, czemu\u015b Mnie opu\u015bci\u0142?\u201d Czy oznacza to, \u017ce Ojciec rzeczywi\u015bcie opu\u015bci\u0142 Syna?<\/p>\n\n\n\n Czy Tr\u00f3jca zosta\u0142a zerwana?<\/p>\n\n\n\n Nie.<\/p>\n\n\n\n Jezus cytuje Psalm 22.<\/p>\n\n\n\n Psalm ten rozpoczyna si\u0119 od lamentu, ale prowadzi ku ufno\u015bci i zwyci\u0119stwu.<\/p>\n\n\n\n Chrystus rzeczywi\u015bcie do\u015bwiadcza skrajnego cierpienia ludzkiego.<\/p>\n\n\n\n Do\u015bwiadcza samotno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Do\u015bwiadcza b\u00f3lu.<\/p>\n\n\n\n Do\u015bwiadcza ci\u0119\u017caru grzechu \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n Ale nie dochodzi do zerwania jedno\u015bci pomi\u0119dzy Ojcem i Synem.<\/p>\n\n\n\n Mi\u0142o\u015b\u0107 Tr\u00f3jcy nie zostaje przerwana.<\/p>\n\n\n\n Syn nadal jest umi\u0142owanym Synem Ojca.<\/p>\n\n\n\n Nawet na Krzy\u017cu.<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119ty Pawe\u0142, m\u00f3wi\u0105c o Chrystusie, pisze:<\/p>\n\n\n\n \u201eUni\u017cy\u0142 samego siebie, stawszy si\u0119 pos\u0142usznym a\u017c do \u015bmierci \u2014 i to \u015bmierci krzy\u017cowej.\u201d B\u00f3g nie przestaje by\u0107 Bogiem, kiedy Chrystus umiera.<\/p>\n\n\n\n Przeciwnie.<\/p>\n\n\n\n Na Krzy\u017cu objawia si\u0119 g\u0142\u0119bia Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3g nie kocha nas z bezpiecznej odleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Nie patrzy na ludzkie cierpienie z oboj\u0119tno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n W Synu Bo\u017cym sam wszed\u0142 w ludzk\u0105 kondycj\u0119.<\/p>\n\n\n\n Przyj\u0105\u0142 cia\u0142o.<\/p>\n\n\n\n Przyj\u0105\u0142 cierpienie.<\/p>\n\n\n\n Przyj\u0105\u0142 \u015bmier\u0107.<\/p>\n\n\n\n I w\u0142a\u015bnie dlatego Krzy\u017c jest jednym z najpot\u0119\u017cniejszych objawie\u0144 tego, kim naprawd\u0119 jest B\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n Tutaj zn\u00f3w potrzebna jest precyzja.<\/p>\n\n\n\n Boska natura sama w sobie nie podlega cierpieniu.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3g nie jest istot\u0105 kruch\u0105.<\/p>\n\n\n\n Nie podlega zmianom, rozpadowi ani \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n Teologia klasyczna m\u00f3wi o Bo\u017cej niecierpi\u0119tliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Ale Jezus Chrystus naprawd\u0119 cierpia\u0142.<\/p>\n\n\n\n Jak to mo\u017cliwe?<\/p>\n\n\n\n Poniewa\u017c cierpia\u0142 wed\u0142ug swojej ludzkiej natury<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Jego ludzkie cia\u0142o mog\u0142o odczuwa\u0107 b\u00f3l.<\/p>\n\n\n\n Jego ludzka dusza mog\u0142a do\u015bwiadcza\u0107 smutku, l\u0119ku i cierpienia.<\/p>\n\n\n\n W Ogrodzie Oliwnym Jezus m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201eSmutna jest moja dusza a\u017c do \u015bmierci.\u201d Nie jest to udawane cierpienie.<\/p>\n\n\n\n Jest prawdziwe.<\/p>\n\n\n\n Ale podmiotem tego cierpienia pozostaje Boska Osoba Syna.<\/p>\n\n\n\n To sformu\u0142owanie mo\u017ce by\u0107 poprawne, je\u015bli w\u0142a\u015bciwie rozumiemy s\u0142owo \u201ecz\u0142owiecze\u0144stwo\u201d.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cemy powiedzie\u0107:<\/p>\n\n\n\n Chrystus umar\u0142 wed\u0142ug swojej ludzkiej natury.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie mo\u017cemy jednak m\u00f3wi\u0107 tak, jakby \u201ecz\u0142owiecze\u0144stwo Chrystusa\u201d by\u0142o oddzieln\u0105 osob\u0105.<\/p>\n\n\n\n Nie by\u0142o.<\/p>\n\n\n\n Nie istnieje \u201eosoba ludzka Jezusa\u201d, niezale\u017cna od Syna Bo\u017cego.<\/p>\n\n\n\n Jezus nie jest dwoma osobami.<\/p>\n\n\n\n Jest jedn\u0105 Osob\u0105.<\/p>\n\n\n\n Dlatego je\u015bli kto\u015b m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201eUmar\u0142 tylko cz\u0142owiek Jezus, ale Syn Bo\u017cy nie mia\u0142 z tym nic wsp\u00f3lnego\u201d,<\/p>\n\n\n\n to zaprzecza tajemnicy Wcielenia.<\/p>\n\n\n\n Prawid\u0142owe stwierdzenie brzmi:<\/p>\n\n\n\n Syn Bo\u017cy naprawd\u0119 umar\u0142 wed\u0142ug swojej ludzkiej natury.<\/strong><\/p>\n\n\n\n To zdanie r\u00f3wnie\u017c jest b\u0142\u0119dne.<\/p>\n\n\n\n Boska natura nie mo\u017ce umrze\u0107.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3g nie mo\u017ce przesta\u0107 istnie\u0107.<\/p>\n\n\n\n Nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce przez trzy dni bosko\u015b\u0107 Chrystusa by\u0142a \u201emartwa\u201d.<\/p>\n\n\n\n By\u0142oby to sprzeczne z sam\u0105 natur\u0105 Boga.<\/p>\n\n\n\n Nie chodzi wi\u0119c o to, \u017ce bosko\u015b\u0107 umar\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Chodzi o to, \u017ce Boska Osoba Syna do\u015bwiadczy\u0142a prawdziwej ludzkiej \u015bmierci.<\/strong><\/p>\n\n\n\n To subtelne rozr\u00f3\u017cnienie jest kluczowe dla wiary katolickiej.<\/p>\n\n\n\n Wielka Sobota jest dniem wyj\u0105tkowym.<\/p>\n\n\n\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 kontempluje Chrystusa, kt\u00f3ry umar\u0142.<\/p>\n\n\n\n Jego cia\u0142o spoczywa w grobie.<\/p>\n\n\n\n Jego dusza ludzka jest oddzielona od cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n A jednak Osoba Syna Bo\u017cego pozostaje nierozerwalnie zjednoczona zar\u00f3wno z dusz\u0105, jak i z cia\u0142em.<\/p>\n\n\n\n Nie ma chwili, w kt\u00f3rej Jezus przestaje by\u0107 Bogiem.<\/p>\n\n\n\n Nie ma chwili, w kt\u00f3rej cz\u0142owiecze\u0144stwo Chrystusa zostaje opuszczone przez Jego bosko\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Nie ma chwili, w kt\u00f3rej Syn Bo\u017cy przestaje istnie\u0107.<\/p>\n\n\n\n Dlatego nawet w \u015bmierci Chrystus pozostaje:<\/p>\n\n\n\n prawdziwym Bogiem i prawdziwym cz\u0142owiekiem.<\/strong><\/p>\n\n\n\n W Apokalipsie Chrystus m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201eBy\u0142em umar\u0142y, a oto jestem \u017cyj\u0105cy na wieki wiek\u00f3w.\u201d To niezwyk\u0142e zdanie.<\/p>\n\n\n\n Chrystus nie m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201eWydawa\u0142o si\u0119, \u017ce umar\u0142em\u201d.<\/p>\n\n\n\n Nie m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201eMoja \u015bmier\u0107 by\u0142a symbolem\u201d.<\/p>\n\n\n\n M\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201eBy\u0142em umar\u0142y\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Prawdziwa \u015bmier\u0107.<\/p>\n\n\n\n I zarazem:<\/p>\n\n\n\n \u201eJestem \u017cyj\u0105cy\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Prawdziwe Zmartwychwstanie.<\/p>\n\n\n\n Chrze\u015bcija\u0144stwo nie g\u0142osi jedynie nie\u015bmiertelno\u015bci duszy.<\/p>\n\n\n\n G\u0142osi zmartwychwstanie cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Chrystus powsta\u0142 z martwych w swoim uwielbionym cz\u0142owiecze\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201eChrystus, powstawszy z martwych, ju\u017c wi\u0119cej nie umiera, \u015bmier\u0107 nad Nim nie ma ju\u017c w\u0142adzy.\u201d \u015amier\u0107 mia\u0142a sw\u00f3j moment.<\/p>\n\n\n\n Ale nie mia\u0142a ostatniego s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n Ostatnie s\u0142owo nale\u017cy do \u017bycia.<\/p>\n\n\n\n Krzy\u017c prowadzi do grobu.<\/p>\n\n\n\n Gr\u00f3b prowadzi do Zmartwychwstania.<\/p>\n\n\n\n Zmartwychwstanie otwiera drog\u0119 do \u017cycia wiecznego.<\/p>\n\n\n\n Dlatego chrze\u015bcijanin patrzy na Krzy\u017c nie tylko ze smutkiem.<\/p>\n\n\n\n Patrzy na niego tak\u017ce z nadziej\u0105.<\/p>\n\n\n\n Ave Crux, spes unica.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Witaj, Krzy\u017cu, jedyna nadziejo.<\/p>\n\n\n\n W Credo wyznajemy, \u017ce Chrystus:<\/p>\n\n\n\n \u201ezst\u0105pi\u0142 do otch\u0142ani\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie oznacza to, \u017ce zst\u0105pi\u0142 do piek\u0142a pot\u0119pionych, aby cierpie\u0107 wraz z demonami.<\/p>\n\n\n\n Oznacza to, \u017ce Jego dusza rzeczywi\u015bcie wesz\u0142a w stan umar\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n Chrystus przeszed\u0142 przez prawdziw\u0105 \u015bmier\u0107.<\/p>\n\n\n\n Nie omin\u0105\u0142 jej.<\/p>\n\n\n\n Nie udawa\u0142 jej.<\/p>\n\n\n\n Nie przeszed\u0142 nad ni\u0105.<\/p>\n\n\n\n Przeszed\u0142 przez ni\u0105.<\/p>\n\n\n\n Ale \u015bmier\u0107 nie mog\u0142a Go zatrzyma\u0107.<\/p>\n\n\n\n To ma ogromne znaczenie duszpasterskie.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0142owiek cierpi.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0142owiek choruje.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0142owiek do\u015bwiadcza samotno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0142owiek p\u0142acze.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0142owiek umiera.<\/p>\n\n\n\n I cz\u0119sto pojawia si\u0119 pytanie:<\/p>\n\n\n\n \u201eGdzie jest B\u00f3g?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n Chrze\u015bcija\u0144ska odpowied\u017a znajduje si\u0119 na Kalwarii.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3g nie odpowiada jedynie teori\u0105.<\/p>\n\n\n\n Odpowiada Osob\u0105.<\/p>\n\n\n\n Jezus Chrystus jest tam.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Na Krzy\u017cu.<\/p>\n\n\n\n W cierpieniu.<\/p>\n\n\n\n W opuszczeniu.<\/p>\n\n\n\n W b\u00f3lu.<\/p>\n\n\n\n W \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n Dlatego chrze\u015bcijanin mo\u017ce powiedzie\u0107:<\/p>\n\n\n\n \u201eB\u00f3g wie, czym jest moje cierpienie, poniewa\u017c sam wszed\u0142 w ludzkie cierpienie.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie oznacza to, \u017ce B\u00f3g przesta\u0142 by\u0107 Bogiem.<\/p>\n\n\n\n Oznacza to, \u017ce Syn Bo\u017cy naprawd\u0119 przyj\u0105\u0142 ludzk\u0105 kondycj\u0119.<\/p>\n\n\n\n Wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat cz\u0119sto redukuje chrze\u015bcija\u0144stwo do:<\/p>\n\n\n\n \u201eB\u0105d\u017a dobry\u201d.<\/p>\n\n\n\n \u201ePomagaj innym\u201d.<\/p>\n\n\n\n \u201eKochaj bli\u017aniego\u201d.<\/p>\n\n\n\n \u201eSzanuj wszystkich\u201d.<\/p>\n\n\n\n \u201eBuduj lepszy \u015bwiat\u201d.<\/p>\n\n\n\n Wszystko to mo\u017ce by\u0107 dobre.<\/p>\n\n\n\n Ale to jeszcze nie jest chrze\u015bcija\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n Chrze\u015bcija\u0144stwo nie jest jedynie systemem moralnym.<\/p>\n\n\n\n Nie jest zbiorem warto\u015bci humanistycznych.<\/p>\n\n\n\n Nie jest projektem spo\u0142ecznym.<\/p>\n\n\n\n Centrum chrze\u015bcija\u0144stwa stanowi Jezus Chrystus<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3g, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3g, kt\u00f3ry umar\u0142.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3g, kt\u00f3ry zmartwychwsta\u0142.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3g, kt\u00f3ry zbawia.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli usuniemy t\u0119 tajemnic\u0119, pozostanie nam jedynie pewien rodzaj humanizmu ozdobionego religijnym j\u0119zykiem.<\/p>\n\n\n\n Poniewa\u017c b\u0142\u0119dne rozumienie Chrystusa prowadzi do b\u0142\u0119dnego rozumienia ca\u0142ej wiary.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli Jezus jest tylko cz\u0142owiekiem, Jego \u015bmier\u0107 nie ma niesko\u0144czonej warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli Jezus jest Bogiem, kt\u00f3ry nie sta\u0142 si\u0119 prawdziwym cz\u0142owiekiem, Jego cierpienie i \u015bmier\u0107 nie s\u0105 prawdziwie ludzkie.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli bosko\u015b\u0107 Chrystusa umar\u0142a, B\u00f3g przesta\u0142by by\u0107 Bogiem.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli natomiast Chrystus jest jedn\u0105 Bosk\u0105 Osob\u0105 w dw\u00f3ch naturach, mo\u017cemy w\u0142a\u015bciwie zrozumie\u0107 Krzy\u017c.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3g naprawd\u0119 umar\u0142 wed\u0142ug cz\u0142owiecze\u0144stwa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n A w\u0142a\u015bnie dlatego \u015bmier\u0107 Chrystusa ma niesko\u0144czon\u0105 warto\u015b\u0107 zbawcz\u0105.<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119ty Jan m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201eTak bowiem B\u00f3g umi\u0142owa\u0142 \u015bwiat, \u017ce Syna swego Jednorodzonego da\u0142.\u201d Krzy\u017c nie jest sprzeczno\u015bci\u0105 mi\u0142o\u015bci Boga.<\/p>\n\n\n\n Krzy\u017c jest jej objawieniem.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3g jest mi\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Ojciec daje Syna.<\/p>\n\n\n\n Syn oddaje siebie.<\/p>\n\n\n\n Duch \u015awi\u0119ty dzia\u0142a w tajemnicy zbawienia.<\/p>\n\n\n\n Nie oznacza to podzia\u0142u w Bogu.<\/p>\n\n\n\n Oznacza objawienie wewn\u0119trznej tajemnicy mi\u0142o\u015bci Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej.<\/p>\n\n\n\n Na Krzy\u017cu widzimy, jak daleko B\u00f3g jest got\u00f3w posun\u0105\u0107 si\u0119 dla cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n A odpowied\u017a brzmi:<\/p>\n\n\n\n a\u017c do \u015bmierci.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Maryja stoi pod Krzy\u017cem.<\/p>\n\n\n\n Ta, kt\u00f3ra powiedzia\u0142a \u201etak\u201d Wcieleniu, stoi teraz przed swoim Synem umieraj\u0105cym.<\/p>\n\n\n\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 nazywa j\u0105 Theotokos \u2014 Bo\u017c\u0105 Rodzicielk\u0105, Matk\u0105 Boga<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Nie oznacza to, \u017ce Maryja jest \u017ar\u00f3d\u0142em bosko\u015bci Jezusa.<\/p>\n\n\n\n Nie stworzy\u0142a Jego boskiej natury.<\/p>\n\n\n\n Nie jest pocz\u0105tkiem Syna Bo\u017cego.<\/p>\n\n\n\n Syn jest odwieczny.<\/p>\n\n\n\n Ale Maryja jest prawdziw\u0105 Matk\u0105 osoby, kt\u00f3r\u0105 jest Jezus Chrystus.<\/p>\n\n\n\n A Jezus Chrystus jest Bogiem.<\/p>\n\n\n\n Dlatego Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce nazywa\u0107 Maryj\u0119 Matk\u0105 Boga.<\/p>\n\n\n\n Pod Krzy\u017cem widzimy wi\u0119c niezwyk\u0142\u0105 tajemnic\u0119:<\/p>\n\n\n\n Matka patrzy na Syna.<\/p>\n\n\n\n Syn jest Bogiem.<\/p>\n\n\n\n A jednak Syn naprawd\u0119 umiera jako cz\u0142owiek.<\/p>\n\n\n\n To zdanie ma ogromne znaczenie.<\/p>\n\n\n\n Chrze\u015bcija\u0144stwo nie mo\u017ce os\u0142abi\u0107 realno\u015bci \u015bmierci Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n Gdyby Chrystus tylko \u201epozornie\u201d umar\u0142, nie by\u0142by naprawd\u0119 cz\u0142owiekiem.<\/p>\n\n\n\n Gdyby Jego cia\u0142o nie mog\u0142o umrze\u0107, Jego cz\u0142owiecze\u0144stwo nie by\u0142oby takie jak nasze.<\/p>\n\n\n\n A przecie\u017c List do Hebrajczyk\u00f3w m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201ePoniewa\u017c za\u015b dzieci uczestnicz\u0105 we krwi i ciele, dlatego i On tak\u017ce bez \u017cadnej r\u00f3\u017cnicy sta\u0142 si\u0119 ich uczestnikiem.\u201d Chrystus naprawd\u0119 przyj\u0105\u0142 nasze cz\u0142owiecze\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n Dlatego naprawd\u0119 umar\u0142.<\/p>\n\n\n\n I w\u0142a\u015bnie dlatego naprawd\u0119 nas odkupi\u0142.<\/p>\n\n\n\n Czasami pojawia si\u0119 przekonanie, \u017ce w chwili \u015bmierci bosko\u015b\u0107 \u201eopu\u015bci\u0142a\u201d Jezusa.<\/p>\n\n\n\n To r\u00f3wnie\u017c jest b\u0142\u0119dne.<\/p>\n\n\n\n Boska Osoba Syna nigdy nie opu\u015bci\u0142a cz\u0142owiecze\u0144stwa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n Ani w czasie Jego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n Ani na Krzy\u017cu.<\/p>\n\n\n\n Ani w grobie.<\/p>\n\n\n\n Ani w chwili Zmartwychwstania.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0142owiecze\u0144stwo Chrystusa zawsze nale\u017cy do Osoby Syna.<\/p>\n\n\n\n To w\u0142a\u015bnie stanowi istot\u0119 unii hipostatycznej.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cemy teraz odpowiedzie\u0107 na wszystkie pytania w spos\u00f3b prosty i precyzyjny:<\/p>\n\n\n\n Czy Jezus Chrystus umar\u0142?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tak.<\/p>\n\n\n\n Czy Jego cia\u0142o umar\u0142o?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tak.<\/p>\n\n\n\n Czy Jego dusza zosta\u0142a oddzielona od cia\u0142a?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tak.<\/p>\n\n\n\n Czy Syn Bo\u017cy przesta\u0142 istnie\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie.<\/p>\n\n\n\n Czy boska natura umar\u0142a?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie.<\/p>\n\n\n\n Czy Osoba Syna pozosta\u0142a zjednoczona z Jego cz\u0142owiecze\u0144stwem?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tak.<\/p>\n\n\n\n Czy mo\u017cna powiedzie\u0107 \u201eB\u00f3g umar\u0142\u201d?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tak \u2014 je\u015bli rozumiemy, \u017ce Syn Bo\u017cy, kt\u00f3ry jest prawdziwym Bogiem, umar\u0142 wed\u0142ug swojej ludzkiej natury.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli chcemy zachowa\u0107 w pami\u0119ci jedno precyzyjne zdanie, mo\u017ce ono brzmie\u0107:<\/p>\n\n\n\n \u201eJezus Chrystus, prawdziwy B\u00f3g i prawdziwy cz\u0142owiek, naprawd\u0119 umar\u0142 wed\u0142ug swojej ludzkiej natury; jednak Jego Boska Osoba, odwieczne S\u0142owo, nie przesta\u0142a istnie\u0107 i nie zosta\u0142a od\u0142\u0105czona ani od Jego duszy, ani od Jego cia\u0142a.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n To jest w\u0142a\u015bnie tajemnica.<\/p>\n\n\n\n Nie nale\u017cy jej upraszcza\u0107.<\/p>\n\n\n\n Nie nale\u017cy jej rozdziela\u0107.<\/p>\n\n\n\n Nie nale\u017cy jej pozbawia\u0107 paradoksu.<\/p>\n\n\n\n Chrystus naprawd\u0119 umar\u0142.<\/p>\n\n\n\n A jednocze\u015bnie B\u00f3g nie przesta\u0142 by\u0107 Bogiem.<\/p>\n\n\n\n Krzy\u017c jest miejscem, w kt\u00f3rym spotykaj\u0105 si\u0119 najwi\u0119ksze przeciwie\u0144stwa:<\/p>\n\n\n\n Nie\u015bmiertelny wchodzi w \u015bmiertelno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n \u017bycie wchodzi w \u015bmier\u0107.<\/p>\n\n\n\n Stw\u00f3rca przyjmuje stworzon\u0105 natur\u0119.<\/p>\n\n\n\n Wszechmog\u0105cy pozwala si\u0119 przybi\u0107 do drzewa.<\/p>\n\n\n\n Wieczny Syn do\u015bwiadcza ludzkiego czasu.<\/p>\n\n\n\n Ten, kt\u00f3ry daje \u017cycie, pozwala odebra\u0107 sobie \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n A wszystko to:<\/p>\n\n\n\n z mi\u0142o\u015bci.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dlatego Krzy\u017c nie jest absurdem.<\/p>\n\n\n\n Jest objawieniem Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi Chrystus naprawd\u0119 wszed\u0142 w \u015bmier\u0107, oznacza to r\u00f3wnie\u017c, \u017ce \u017cadna ludzka sytuacja nie jest dla Niego obca.<\/p>\n\n\n\n Kiedy cierpisz, Chrystus jest blisko.<\/p>\n\n\n\n Kiedy p\u0142aczesz, Chrystus jest blisko.<\/p>\n\n\n\n Kiedy czujesz si\u0119 opuszczony, Chrystus jest blisko.<\/p>\n\n\n\n Kiedy boisz si\u0119 \u015bmierci, Chrystus jest blisko.<\/p>\n\n\n\n Kiedy stoisz przy grobie kogo\u015b, kogo kochasz, Chrystus ju\u017c przeszed\u0142 przez t\u0119 drog\u0119.<\/p>\n\n\n\n Nie czcimy Boga, kt\u00f3ry jedynie obserwuje ludzkie cierpienie z daleka.<\/p>\n\n\n\n Czcimy Boga, kt\u00f3ry wszed\u0142 w nasze cierpienie.<\/p>\n\n\n\n Dlatego chrze\u015bcija\u0144ska nadzieja nie jest taniym optymizmem.<\/p>\n\n\n\n Jest zakorzeniona w wydarzeniu:<\/p>\n\n\n\n Chrystus umar\u0142 i zmartwychwsta\u0142.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wsp\u00f3\u0142czesna kultura cz\u0119sto stara si\u0119 ukry\u0107 \u015bmier\u0107.<\/p>\n\n\n\n Nie chce o niej m\u00f3wi\u0107.<\/p>\n\n\n\n Ukrywa staro\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Ukrywa cierpienie.<\/p>\n\n\n\n Ukrywa umieranie.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0142owiek chce \u017cy\u0107 tak, jakby \u015bmier\u0107 nie istnia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Ale \u015bmier\u0107 istnieje.<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 nazywa j\u0105:<\/p>\n\n\n\n \u201eostatnim wrogiem, jaki zostanie pokonany \u2014 \u015bmierci\u0105.\u201d Chrze\u015bcija\u0144stwo nie zaprzecza \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n Patrzy jej prosto w oczy.<\/p>\n\n\n\n Dlaczego?<\/p>\n\n\n\n Poniewa\u017c wie, \u017ce Chrystus ju\u017c przeszed\u0142 przez \u015bmier\u0107.<\/p>\n\n\n\n I dlatego \u015bmier\u0107 nie ma ostatniego s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n To r\u00f3wnie\u017c wa\u017cne.<\/p>\n\n\n\n Chrze\u015bcijanin ca\u0142uje krzy\u017c.<\/p>\n\n\n\n Kl\u0119ka przed krzy\u017cem.<\/p>\n\n\n\n Czci krzy\u017c.<\/p>\n\n\n\n Ale nie dlatego, \u017ce czci \u015bmier\u0107 sam\u0105 w sobie.<\/p>\n\n\n\n Czci Krzy\u017c, poniewa\u017c na nim umar\u0142 Chrystus.<\/p>\n\n\n\n A Chrystus zmartwychwsta\u0142.<\/p>\n\n\n\n Krzy\u017c bez Zmartwychwstania by\u0142by znakiem pora\u017cki.<\/p>\n\n\n\n Zmartwychwstanie bez Krzy\u017ca by\u0142oby pozbawione sensu.<\/p>\n\n\n\n Razem tworz\u0105 centrum chrze\u015bcija\u0144skiej wiary:<\/p>\n\n\n\n M\u0119ka, \u015amier\u0107 i Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dlatego Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce \u015bpiewa\u0107:<\/p>\n\n\n\n Ave Crux, spes unica.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Witaj, Krzy\u017cu, jedyna nadziejo.<\/p>\n\n\n\n Nie wolno upraszcza\u0107 tej tajemnicy.<\/p>\n\n\n\n Nie wolno powiedzie\u0107:<\/p>\n\n\n\n \u201eBosko\u015b\u0107 umar\u0142a\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n To by\u0142oby fa\u0142szywe.<\/p>\n\n\n\n Nie wolno te\u017c powiedzie\u0107:<\/p>\n\n\n\n \u201eUmar\u0142 tylko zwyk\u0142y cz\u0142owiek, a B\u00f3g nie mia\u0142 z tym nic wsp\u00f3lnego\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n To r\u00f3wnie\u017c by\u0142oby fa\u0142szywe.<\/p>\n\n\n\n Prawda jest g\u0142\u0119bsza:<\/p>\n\n\n\n Syn Bo\u017cy, prawdziwy B\u00f3g, naprawd\u0119 umar\u0142 wed\u0142ug swojej ludzkiej natury.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Boska natura nie umar\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Tr\u00f3jca \u015awi\u0119ta nie zosta\u0142a zerwana.<\/p>\n\n\n\n Syn nie przesta\u0142 istnie\u0107.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0142owiecze\u0144stwo Chrystusa nie zosta\u0142o od\u0142\u0105czone od Jego Boskiej Osoby.<\/p>\n\n\n\n Jego cia\u0142o spocz\u0119\u0142o w grobie.<\/p>\n\n\n\n Jego dusza zosta\u0142a oddzielona od cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n A jednak jedno i drugie pozostawa\u0142o zjednoczone z odwiecznym S\u0142owem.<\/p>\n\n\n\n I trzeciego dnia:<\/p>\n\n\n\n Chrystus zmartwychwsta\u0142.<\/strong><\/p>\n\n\n\n W ko\u0144cu mo\u017cemy powr\u00f3ci\u0107 do pytania, od kt\u00f3rego rozpocz\u0119li\u015bmy:<\/p>\n\n\n\n Czy B\u00f3g umar\u0142?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tak \u2014 je\u015bli przez \u201eBoga\u201d rozumiemy Osob\u0119 Syna Bo\u017cego, kt\u00f3ra naprawd\u0119 umar\u0142a wed\u0142ug swojej ludzkiej natury.<\/p>\n\n\n\n Nie \u2014 je\u015bli przez \u201e\u015bmier\u0107 Boga\u201d rozumiemy \u015bmier\u0107 boskiej natury, poniewa\u017c B\u00f3g jest wieczny i nie\u015bmiertelny.<\/p>\n\n\n\n To w\u0142a\u015bnie jest wielko\u015b\u0107 tajemnicy chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Nie\u015bmiertelny B\u00f3g wszed\u0142 w \u015bmier\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie przesta\u0142 by\u0107 Bogiem.<\/p>\n\n\n\n Nie przesta\u0142 istnie\u0107.<\/p>\n\n\n\n Nie opu\u015bci\u0142 swojej bosko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Ale naprawd\u0119 przyj\u0105\u0142 \u015bmier\u0107 ludzk\u0105.<\/p>\n\n\n\n I zrobi\u0142 to dla nas.<\/p>\n\n\n\n A w\u0142a\u015bnie dlatego Krzy\u017c nie jest znakiem kl\u0119ski.<\/p>\n\n\n\n Jest znakiem mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Jest znakiem odkupienia.<\/p>\n\n\n\n Jest znakiem nadziei.<\/p>\n\n\n\n Jest znakiem zwyci\u0119stwa.<\/p>\n\n\n\n Jak m\u00f3wi \u015bwi\u0119ty Pawe\u0142:<\/p>\n\n\n\n \u201eMy g\u0142osimy Chrystusa ukrzy\u017cowanego, kt\u00f3ry jest moc\u0105 Bo\u017c\u0105 i m\u0105dro\u015bci\u0105 Bo\u017c\u0105.\u201d W tym paradoksie znajduje si\u0119 samo serce wiary katolickiej:<\/p>\n\n\n\n Ten, kt\u00f3ry nie mo\u017ce umrze\u0107, naprawd\u0119 umar\u0142 wed\u0142ug cz\u0142owiecze\u0144stwa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ten, kt\u00f3ry jest \u017byciem, wszed\u0142 w \u015bmier\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ten, kt\u00f3ry stworzy\u0142 cz\u0142owieka, przyj\u0105\u0142 ludzk\u0105 natur\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ten, kt\u00f3ry jest Bogiem, sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem.<\/strong><\/p>\n\n\n\n I w\u0142a\u015bnie dlatego cz\u0142owiek mo\u017ce zosta\u0107 odkupiony i mie\u0107 udzia\u0142 w \u017cyciu Boga.<\/strong><\/p>\n\n\n\n To jest tajemnica Krzy\u017ca.<\/p>\n\n\n\n To jest tajemnica Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n To jest tajemnica naszej wiary.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jest pytanie, kt\u00f3re mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 proste, a jednak prowadzi nas w samo centrum tajemnicy chrze\u015bcija\u0144stwa: Kiedy Jezus Chrystus umar\u0142 na krzy\u017cu, czy umar\u0142 B\u00f3g? A je\u015bli odpowied\u017a brzmi \u201etak\u201d, to co w\u0142a\u015bciwie znaczy, \u017ce B\u00f3g umar\u0142? Czy umar\u0142a tylko druga Osoba Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej? Czy umar\u0142a tylko ludzka natura Chrystusa? Czy przez trzy dni B\u00f3g …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6384,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[37,43],"tags":[113],"class_list":["post-6383","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-doktryna-i-wiara","category-katechizm-kosciola-katolickiego","tag-jezus-chrystus"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6383","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6383"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6383\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6385,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6383\/revisions\/6385"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6384"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6383"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6383"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6383"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\n\n\n1. Pierwsze i fundamentalne stwierdzenie: Jezus Chrystus jest prawdziwie Bogiem<\/h2>\n\n\n\n
\n
(J 1,1)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n\n
(J 1,14)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n\n\n\n2. Co dok\u0142adnie oznaczaj\u0105 s\u0142owa \u201enatura\u201d i \u201eosoba\u201d?<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n\n\n\n3. Dochodzimy do Krzy\u017ca: kto umar\u0142?<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n4. Czy mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107: \u201eB\u00f3g umar\u0142\u201d?<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n5. Co w\u0142a\u015bciwie znaczy, \u017ce Chrystus \u201eumar\u0142\u201d?<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n6. Wielka tajemnica Wielkiej Soboty<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n7. Martwe cia\u0142o Jezusa nadal by\u0142o cia\u0142em Syna Bo\u017cego<\/h2>\n\n\n\n
\n
(por. Dz 2,27)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n\n\n\n8. Czy umar\u0142a tylko druga Osoba Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej?<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n9. \u201eB\u00f3g umar\u0142\u201d nie oznacza, \u017ce Tr\u00f3jca przesta\u0142a istnie\u0107<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n10. Paradoks: Autor \u017cycia wchodzi w \u015bmier\u0107<\/h2>\n\n\n\n
\n
(por. Dz 3,15)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n\n\n\n11. Krzy\u017c nie by\u0142 przypadkiem<\/h2>\n\n\n\n
\n
(por. Mt 17,22-23)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n\n
(por. Ga 2,20)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n\n\n\n12. Dlaczego Chrystus musia\u0142 umrze\u0107?<\/h2>\n\n\n\n
\n
(1 Tm 2,5)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n\n\n\n13. Krew Chrystusa nie jest krwi\u0105 zwyk\u0142ego m\u0119czennika<\/h2>\n\n\n\n
\n
(Ef 1,7)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n\n\n\n14. \u201eBo\u017ce m\u00f3j, Bo\u017ce m\u00f3j, czemu\u015b Mnie opu\u015bci\u0142?\u201d<\/h2>\n\n\n\n
\n
(Mt 27,46)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n\n\n\n15. \u015amier\u0107 nie zniszczy\u0142a bosko\u015bci \u2014 objawi\u0142a mi\u0142o\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n
\n
(por. Flp 2,8)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n\n\n\n16. Czy B\u00f3g mo\u017ce cierpie\u0107?<\/h2>\n\n\n\n
\n
(por. Mt 26,38)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n\n\n\n17. Niebezpiecze\u0144stwo powiedzenia: \u201eUmar\u0142o tylko cz\u0142owiecze\u0144stwo\u201d<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n18. Drugi b\u0142\u0105d: \u201eBosko\u015b\u0107 umar\u0142a\u201d<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n19. Tajemnica Wielkiej Soboty<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n20. \u201eBy\u0142em umar\u0142y, a oto jestem \u017cyj\u0105cy\u201d<\/h2>\n\n\n\n
\n
(Ap 1,18)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n\n\n\n21. Zmartwychwstanie pokazuje, \u017ce Krzy\u017c nie by\u0142 pora\u017ck\u0105<\/h2>\n\n\n\n
\n
(por. Rz 6,9)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n\n\n\n22. Zst\u0105pienie do otch\u0142ani<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n23. Krzy\u017c uczy, \u017ce B\u00f3g nie kocha z daleka<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n24. Chrystus nie jest jedynie zbiorem ludzkich warto\u015bci<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n25. Dlaczego dzisiaj tak wa\u017cne jest wiedzie\u0107, czy B\u00f3g umar\u0142?<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n26. Krzy\u017c objawia nam, kim jest B\u00f3g<\/h2>\n\n\n\n
\n
(J 3,16)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n\n\n\n27. Maryja pod Krzy\u017cem<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n28. \u201eOn naprawd\u0119 umar\u0142\u201d<\/h2>\n\n\n\n
\n
(por. Hbr 2,14)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n\n\n\n29. B\u0142\u0105d m\u00f3wi\u0105cy, \u017ce bosko\u015b\u0107 opu\u015bci\u0142a Jezusa<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n30. Dok\u0142adna odpowied\u017a na pytanie: \u201eCzy B\u00f3g umar\u0142?\u201d<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n31. Formu\u0142a, kt\u00f3r\u0105 warto zapami\u0119ta\u0107<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n32. Wielko\u015b\u0107 Krzy\u017ca<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n33. Krzy\u017c i nasze \u017cycie<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n34. Odpowied\u017a chrze\u015bcija\u0144ska wobec wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata<\/h2>\n\n\n\n
\n
(por. 1 Kor 15,26)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n\n\n\n35. Nie adorujemy trupa. Adorujemy Zmartwychwsta\u0142ego Pana<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n36. Ostateczne doprecyzowanie<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\nZako\u0144czenie: B\u00f3g nie\u015bmiertelny, kt\u00f3ry zechcia\u0142 umrze\u0107 za nas<\/h1>\n\n\n\n
\n
(por. 1 Kor 1,23-24)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n