\u015amier\u0107 jest jedn\u0105 z najg\u0142\u0119bszych rzeczywisto\u015bci ludzkiego \u017cycia. Dla chrze\u015bcijanina nie ma jednak ostatniego s\u0142owa. Wiara w zmartwychwstanie cia\u0142a ca\u0142kowicie zmienia spos\u00f3b, w jaki powinni\u015bmy patrze\u0107 na ludzkie cia\u0142o, groby oraz doczesne szcz\u0105tki naszych zmar\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n
Wiele rodzin i cmentarzy staje jednak przed bardzo konkretnym pytaniem: czy mo\u017cna dokona\u0107 ekshumacji szcz\u0105tk\u00f3w osoby zmar\u0142ej, aby nast\u0119pnie wykorzysta\u0107 jej gr\u00f3b do poch\u00f3wku innej osoby?<\/strong><\/p>\n\n\n\n To pytanie mo\u017ce by\u0107 bolesne. Dotyka wspomnie\u0144, \u017ca\u0142oby, wi\u0119zi rodzinnych, a czasami r\u00f3wnie\u017c poczucia, \u017ce po \u015bmierci ukochanej osoby przynajmniej jej gr\u00f3b powinien zosta\u0107 zachowany na zawsze.<\/p>\n\n\n\n Z katolickiego punktu widzenia odpowied\u017a nale\u017cy jednak sformu\u0142owa\u0107 z roztropno\u015bci\u0105 i rozeznaniem. Ekshumacja sama w sobie nie jest grzechem ani nie stanowi automatycznie braku szacunku wobec zmar\u0142ego.<\/strong> Znaczenie maj\u0105 okoliczno\u015bci, cel, spos\u00f3b obchodzenia si\u0119 ze szcz\u0105tkami doczesnymi oraz przestrzeganie przepis\u00f3w ko\u015bcielnych i prawa cywilnego.<\/p>\n\n\n\n Jeszcze wa\u017cniejsze jest jednak zrozumienie teologicznej podstawy tego zagadnienia: chrze\u015bcija\u0144stwo nie czci grobu ani zw\u0142ok. Oddaje cze\u015b\u0107 osobie, kt\u00f3rej cia\u0142o jest przeznaczone do zmartwychwstania, i pok\u0142ada nadziej\u0119 w Chrystusie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka gr\u00f3b mo\u017ce pocz\u0105tkowo wydawa\u0107 si\u0119 jedynie ograniczon\u0105 przestrzeni\u0105 fizyczn\u0105: kawa\u0142kiem ziemi, trumn\u0105, p\u0142yt\u0105 nagrobn\u0105 i imieniem.<\/p>\n\n\n\n Dla chrze\u015bcijanina gr\u00f3b ma jednak znacznie g\u0142\u0119bsze znaczenie.<\/p>\n\n\n\n Spoczywa tam cia\u0142o cz\u0142owieka stworzonego na obraz Boga. To cia\u0142o by\u0142o \u015bwi\u0105tyni\u0105 Ducha \u015awi\u0119tego, kocha\u0142o, pracowa\u0142o, cierpia\u0142o, modli\u0142o si\u0119 i przyjmowa\u0142o sakramenty. Nie sta\u0142o si\u0119 bezwarto\u015bciowe tylko dlatego, \u017ce dusza je opu\u015bci\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Dlatego Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego naucza o g\u0142\u0119bokim szacunku dla ludzkiego cia\u0142a, r\u00f3wnie\u017c po \u015bmierci. Ten szacunek nie oznacza jednak, \u017ce szcz\u0105tki ka\u017cdej osoby musz\u0105 na zawsze pozosta\u0107 dok\u0142adnie w tym samym miejscu.<\/p>\n\n\n\n Jest to bardzo wa\u017cne rozr\u00f3\u017cnienie.<\/p>\n\n\n\n Godno\u015b\u0107 zmar\u0142ego nie zale\u017cy od tego, czy jego gr\u00f3b pozostanie na zawsze niezmieniony.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Chrze\u015bcija\u0144ska godno\u015b\u0107 cia\u0142a opiera si\u0119 na godno\u015bci osoby oraz na jej przeznaczeniu do zmartwychwstania.<\/p>\n\n\n\n Tutaj cz\u0119sto pojawia si\u0119 nieporozumienie.<\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3rzy ludzie uwa\u017caj\u0105 sam\u0105 my\u015bl o ekshumacji za co\u015b z gruntu niew\u0142a\u015bciwego, niemal tak, jakby w ten spos\u00f3b zmar\u0142y mia\u0142 \u201eumrze\u0107 po raz drugi\u201d.<\/p>\n\n\n\n Jednak nauka katolicka nie wymaga, aby doczesne szcz\u0105tki cz\u0142owieka na zawsze pozostawa\u0142y w tym samym grobie.<\/p>\n\n\n\n W historii chrze\u015bcija\u0144stwa groby by\u0142y otwierane z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w. Wsp\u00f3lnoty zakonne przenosi\u0142y szcz\u0105tki \u015bwi\u0119tych. Cmentarze by\u0142y przenoszone. Ko\u015bcio\u0142y przebudowywano. Groby porz\u0105dkowano na nowo. Szcz\u0105tki przenoszono do ossuari\u00f3w lub innych godnych miejsc.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnie\u017c dzisiaj mog\u0105 istnie\u0107 sytuacje, w kt\u00f3rych po up\u0142ywie okre\u015blonego czasu gr\u00f3b zostaje ponownie wykorzystany zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cymi przepisami.<\/p>\n\n\n\n Nie oznacza to automatycznie lekcewa\u017cenia zmar\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n Decyduj\u0105ce znaczenie ma to, w jaki spos\u00f3b<\/strong> si\u0119 to odbywa.<\/p>\n\n\n\n Wiara chrze\u015bcija\u0144ska uczy czego\u015b, co ma zasadnicze znaczenie dla tego zagadnienia: ludzkie cia\u0142o jest \u015bmiertelne.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3g powiedzia\u0142 do Adama:<\/p>\n\n\n\n \u201eBo prochem jeste\u015b i w proch si\u0119 obr\u00f3cisz\u201d. \u015amier\u0107 prowadzi do rozdzielenia duszy i cia\u0142a. Cia\u0142o podlega nast\u0119pnie naturalnym procesom rozk\u0142adu.<\/p>\n\n\n\n Nie jest to zniewag\u0105 dla ludzkiego cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Jest to cz\u0119\u015b\u0107 obecnej kondycji cz\u0142owieka po grzechu pierworodnym.<\/p>\n\n\n\n Wiara chrze\u015bcija\u0144ska nie polega na pr\u00f3bie powstrzymania naturalnego rozk\u0142adu cia\u0142a. Polega natomiast na nadziei, \u017ce B\u00f3g przy ko\u0144cu czas\u00f3w wskrzesi cz\u0142owieka w ca\u0142ej jego pe\u0142ni.<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 pisze:<\/p>\n\n\n\n \u201eZasiewa si\u0119 zniszczalne \u2014 powstaje za\u015b niezniszczalne\u201d. I dalej:<\/p>\n\n\n\n \u201eZasiewa si\u0119 cia\u0142o zmys\u0142owe \u2014 powstaje cia\u0142o duchowe\u201d. Dlatego chrze\u015bcija\u0144ska nadzieja nie zale\u017cy od tego, czy cia\u0142o b\u0119dzie przez wieki zachowane w tej samej trumnie lub w tym samym grobie.<\/p>\n\n\n\n Nasza nadzieja opiera si\u0119 na mocy Boga.<\/strong><\/p>\n\n\n\n W tym miejscu trzeba wyra\u017anie rozr\u00f3\u017cni\u0107 dwie rzeczy:<\/p>\n\n\n\n ekshumacj\u0119<\/strong> i profanacj\u0119<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Ekshumacja jest zgodnym z prawem wydobyciem ludzkich szcz\u0105tk\u00f3w doczesnych z miejsca poch\u00f3wku.<\/p>\n\n\n\n Profanacja natomiast oznacza traktowanie zmar\u0142ego lub jego szcz\u0105tk\u00f3w bez nale\u017cnego im szacunku.<\/p>\n\n\n\n Nie s\u0105 to rzeczy to\u017csame.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi cmentarz, zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cymi przepisami, ponownie wykorzystuje gr\u00f3b po up\u0142ywie odpowiedniego okresu, a szcz\u0105tki doczesne s\u0105 traktowane z godno\u015bci\u0105, nie oznacza to automatycznie profanacji.<\/p>\n\n\n\n Czym\u015b innym by\u0142oby natomiast niedba\u0142e wyrzucanie szcz\u0105tk\u00f3w, wy\u015bmiewanie ich, niszczenie lub traktowanie bez jakiegokolwiek szacunku.<\/p>\n\n\n\n Podstawowe kryterium moralne nie brzmi zatem:<\/p>\n\n\n\n \u201eCzy cia\u0142o pozostaje na zawsze w tym samym miejscu?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n Lecz:<\/p>\n\n\n\n \u201eCzy zmar\u0142y jest traktowany z godno\u015bci\u0105 nale\u017cn\u0105 osobie ludzkiej?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n To pytanie jest dla wielu rodzin szczeg\u00f3lnie bolesne.<\/p>\n\n\n\n Po wielu latach lub dziesi\u0119cioleciach z ludzkiego cia\u0142a mo\u017ce pozosta\u0107 jedynie szkielet lub cz\u0119\u015b\u0107 ko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3rzy ludzie szczeg\u00f3lnie bole\u015bnie prze\u017cywaj\u0105 w\u00f3wczas my\u015bl o ekshumacji.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnie\u017c tutaj jednak wiara chrze\u015bcija\u0144ska powinna odr\u00f3\u017cnia\u0107 emocjonaln\u0105 reakcj\u0119 cz\u0142owieka od obiektywnej rzeczywisto\u015bci teologicznej.<\/p>\n\n\n\n Cia\u0142o nadal jest cia\u0142em cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n Dlatego r\u00f3wnie\u017c szcz\u0105tkom doczesnym nale\u017cy si\u0119 szacunek.<\/p>\n\n\n\n Ich fizyczna forma nie ma jednak \u017cadnego znaczenia magicznego.<\/p>\n\n\n\n Ko\u015b\u0107 nie jest dusz\u0105.<\/p>\n\n\n\n Trumna nie jest osob\u0105.<\/p>\n\n\n\n Gr\u00f3b nie jest niebem.<\/p>\n\n\n\n A ziemia nie jest ostatecznym domem chrze\u015bcijanina.<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119ty Jan przekazuje nam s\u0142owa Chrystusa skierowane do Marty:<\/p>\n\n\n\n \u201eJa jestem zmartwychwstaniem i \u017cyciem. Kto we Mnie wierzy, cho\u0107by i umar\u0142, \u017cy\u0107 b\u0119dzie\u201d. S\u0142owa te s\u0105 kluczem do chrze\u015bcija\u0144skiego rozumienia \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n Jezus nie m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201eJa jestem grobem\u201d.<\/p>\n\n\n\n M\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201eJa jestem zmartwychwstaniem i \u017cyciem\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n To ma zasadnicze znaczenie.<\/p>\n\n\n\n Chrze\u015bcijanin szanuje doczesne szcz\u0105tki swoich bliskich, poniewa\u017c nale\u017c\u0105 one do osoby ludzkiej. Nie pok\u0142ada jednak swojej nadziei w zachowaniu konkretnego miejsca na cmentarzu.<\/p>\n\n\n\n Nadziej\u0105 chrze\u015bcijanina jest sam Chrystus.<\/p>\n\n\n\n Katolicki cmentarz powinien by\u0107 w rzeczywisto\u015bci szko\u0142\u0105 wiary.<\/p>\n\n\n\n Krzy\u017ce, nagrobki, imiona i inskrypcje przypominaj\u0105 nam, \u017ce ka\u017cdy cz\u0142owiek umrze.<\/p>\n\n\n\n Nie powinny jednak przypomina\u0107 nam jedynie o \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n Powinny przypomina\u0107 nam r\u00f3wnie\u017c o zmartwychwstaniu.<\/p>\n\n\n\n Dlatego na chrze\u015bcija\u0144skich cmentarzach tak cz\u0119sto znajduje si\u0119 krzy\u017c.<\/p>\n\n\n\n Krzy\u017c m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u015amier\u0107 nie ma ostatniego s\u0142owa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Gr\u00f3b Chrystusa nie by\u0142 ko\u0144cem.<\/p>\n\n\n\n W poranek wielkanocny gr\u00f3b by\u0142 pusty.<\/p>\n\n\n\n Dlatego r\u00f3wnie\u017c nasz gr\u00f3b nie jest ostatecznym celem.<\/p>\n\n\n\n Na wielu nagrobkach znajdujemy sformu\u0142owania takie jak:<\/p>\n\n\n\n \u201eTu spoczywa\u201d.<\/p>\n\n\n\n Albo:<\/p>\n\n\n\n \u201eKu pami\u0119ci\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n S\u0105 to s\u0142owa ca\u0142kowicie zrozumia\u0142e.<\/p>\n\n\n\n Wyra\u017caj\u0105 pami\u0119\u0107 i mi\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Jednak chrze\u015bcija\u0144skie znaczenie grobu idzie dalej.<\/p>\n\n\n\n Zmar\u0142y nie \u201espoczywa\u201d w sensie ostatecznego unicestwienia.<\/p>\n\n\n\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 modli si\u0119:<\/p>\n\n\n\n \u201eWieczny odpoczynek racz im da\u0107, Panie\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Jednak ten \u201eodpoczynek\u201d w j\u0119zyku chrze\u015bcija\u0144skim nie oznacza zniszczenia.<\/p>\n\n\n\n Jest zwi\u0105zany z nadziej\u0105 \u017cycia wiecznego.<\/p>\n\n\n\n Dlatego katolicki gr\u00f3b jest zawsze miejscem pami\u0119ci i<\/strong> nadziei.<\/p>\n\n\n\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki nigdy nie naucza\u0142, \u017ce ludzkie cia\u0142o jest czym\u015b pozbawionym znaczenia.<\/p>\n\n\n\n Wr\u0119cz przeciwnie.<\/p>\n\n\n\n Ca\u0142a chrze\u015bcija\u0144ska nauka o zmartwychwstaniu zak\u0142ada, \u017ce cz\u0142owiek nie jest tylko dusz\u0105.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0142owiek jest jedno\u015bci\u0105 cia\u0142a i duszy.<\/p>\n\n\n\n Dlatego wyznajemy w Credo:<\/p>\n\n\n\n \u201eWierz\u0119 w cia\u0142a zmartwychwstanie\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 szanuje cia\u0142o zmar\u0142ego, poniewa\u017c jest ono cia\u0142em osoby.<\/p>\n\n\n\n Z tego powodu r\u00f3wnie\u017c pogrzeb i godne traktowanie doczesnych szcz\u0105tk\u00f3w maj\u0105 znaczenie.<\/p>\n\n\n\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 odrzuca ka\u017cd\u0105 postaw\u0119, kt\u00f3ra traktowa\u0142aby ludzkie cia\u0142o jak zwyk\u0142y przedmiot.<\/p>\n\n\n\n Szacunku tego nie nale\u017cy jednak myli\u0107 z jakim\u015b rodzajem materialnego ub\u00f3stwienia.<\/p>\n\n\n\n Nie oddajemy czci cia\u0142u zmar\u0142ego jak Bogu.<\/p>\n\n\n\n Modlimy si\u0119 za zmar\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n Oddajemy cze\u015b\u0107 Bogu.<\/p>\n\n\n\n Rozwa\u017cmy konkretn\u0105 sytuacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n Rodzina posiada miejsce grobowe.<\/p>\n\n\n\n Jeden z krewnych zosta\u0142 tam pochowany wiele lat temu.<\/p>\n\n\n\n Teraz umiera kolejny cz\u0142onek rodziny.<\/p>\n\n\n\n Istniej\u0105ce miejsce nie jest wystarczaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n Czy mo\u017cna dokona\u0107 ekshumacji starszego zmar\u0142ego, a nast\u0119pnie wykorzysta\u0107 jego miejsce poch\u00f3wku dla nowo zmar\u0142ej osoby?<\/p>\n\n\n\n Z katolickiego punktu widzenia odpowied\u017a zasadniczo brzmi:<\/p>\n\n\n\n Tak, pod warunkiem \u017ce odbywa si\u0119 to zgodnie z prawem, a szcz\u0105tki doczesne s\u0105 traktowane z godno\u015bci\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie nale\u017cy przestrzega\u0107 przepis\u00f3w prawa cywilnego danego kraju, regulaminu cmentarza oraz, je\u015bli ma to zastosowanie, przepis\u00f3w ko\u015bcielnych.<\/p>\n\n\n\n By\u0142oby b\u0142\u0119dem automatyczne okre\u015blanie takiego dzia\u0142ania jako grzechu.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnie b\u0142\u0119dne by\u0142oby jednak ca\u0142kowite pomijanie emocjonalnego b\u00f3lu rodziny.<\/p>\n\n\n\n Obie kwestie nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119.<\/p>\n\n\n\n Dla rodziny gr\u00f3b jest cz\u0119sto czym\u015b znacznie wi\u0119cej ni\u017c miejscem poch\u00f3wku.<\/p>\n\n\n\n Jest miejscem pami\u0119ci.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce sk\u0142adano tam kwiaty.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce p\u0142akano.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce si\u0119 modlono.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce opowiadano tam zmar\u0142emu o tym, co wydarzy\u0142o si\u0119 w \u017cyciu od jego \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n Dlatego ekshumacja mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 g\u0142\u0119bok\u0105 reakcj\u0119 emocjonaln\u0105.<\/p>\n\n\n\n Jest to reakcja ca\u0142kowicie zrozumia\u0142a z ludzkiego punktu widzenia.<\/p>\n\n\n\n Chrze\u015bcijanin nie musi udawa\u0107, \u017ce usuni\u0119cie grobu w og\u00f3le go nie dotyka.<\/p>\n\n\n\n \u017ba\u0142oba nie jest oznak\u0105 braku wiary.<\/p>\n\n\n\n Jezus r\u00f3wnie\u017c p\u0142aka\u0142 przy grobie \u0141azarza.<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119ty Jan relacjonuje:<\/p>\n\n\n\n \u201eJezus zap\u0142aka\u0142\u201d. To jedno z najkr\u00f3tszych zda\u0144 w Biblii, a zarazem jedno z najg\u0142\u0119bszych.<\/p>\n\n\n\n Chrystus wiedzia\u0142, \u017ce \u0141azarz zmartwychwstanie.<\/p>\n\n\n\n A mimo to p\u0142aka\u0142.<\/p>\n\n\n\n Dlatego r\u00f3wnie\u017c chrze\u015bcijanin mo\u017ce smuci\u0107 si\u0119 z powodu zmiany lub usuni\u0119cia grobu.<\/p>\n\n\n\n Smutek nie mo\u017ce jednak przerodzi\u0107 si\u0119 w b\u0142\u0119dne rozumienie natury chrze\u015bcija\u0144skiej nadziei.<\/p>\n\n\n\n Godna ekshumacja obejmuje mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n\n\n\n W kontek\u015bcie katolickim rodzina mo\u017ce na przyk\u0142ad odm\u00f3wi\u0107 modlitw\u0119 za zmar\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n Kap\u0142an mo\u017ce, zale\u017cnie od sytuacji i lokalnych mo\u017cliwo\u015bci, towarzyszy\u0107 przeniesieniu szcz\u0105tk\u00f3w lub odprawi\u0107 odpowiednie nabo\u017ce\u0144stwo modlitewne.<\/p>\n\n\n\n Najwa\u017cniejsze nie jest to, aby ko\u015bci pozosta\u0142y dok\u0142adnie w tym samym miejscu.<\/p>\n\n\n\n Najwa\u017cniejsze jest to, aby zmar\u0142y nie by\u0142 traktowany jak bezwarto\u015bciowy materia\u0142.<\/p>\n\n\n\n Rodzina mo\u017ce podczas ekshumacji lub przeniesienia szcz\u0105tk\u00f3w odm\u00f3wi\u0107 na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n \u201eWieczny odpoczynek racz mu\/jej da\u0107, Panie, a \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107 wiekuista niechaj mu\/jej \u015bwieci. Niech odpoczywa w pokoju. Amen\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Albo:<\/p>\n\n\n\n \u201ePanie Jezu Chryste, Ty przez swoj\u0105 \u015bmier\u0107 i zmartwychwstanie pokona\u0142e\u015b \u015bmier\u0107. Przyjmij swojego s\u0142ug\u0119\/swoj\u0105 s\u0142u\u017cebnic\u0119 do swojego Kr\u00f3lestwa i obdarz go\/j\u0105 wieczn\u0105 rado\u015bci\u0105. Umocnij nas, kt\u00f3rzy pozostajemy, w nadziei zmartwychwstania. Amen\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Taka modlitwa przywraca ca\u0142ej sytuacji w\u0142a\u015bciw\u0105 perspektyw\u0119.<\/p>\n\n\n\n Zmar\u0142y nie nale\u017cy ju\u017c do ziemi. Nale\u017cy do Boga.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Modlitwa za zmar\u0142ych nale\u017cy do skarbu katolickiej tradycji.<\/p>\n\n\n\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 modli si\u0119 za zmar\u0142ych, poniewa\u017c wierzy w komuni\u0119 \u015bwi\u0119tych i rzeczywisto\u015b\u0107 \u017cycia wiecznego.<\/p>\n\n\n\n Modlitwa:<\/p>\n\n\n\n \u201eRequiem aeternam dona eis, Domine\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n nie jest jedynie formu\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n Jest wyrazem wiary.<\/p>\n\n\n\n Prosimy Boga o wieczny odpoczynek dla zmar\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n I w\u0142a\u015bnie dlatego, gdy zmienia si\u0119 miejsce poch\u00f3wku, warto nie my\u015ble\u0107 wy\u0142\u0105cznie o ziemi, trumnie czy ko\u015bciach, lecz przede wszystkim si\u0119 modli\u0107.<\/p>\n\n\n\n Pismo \u015awi\u0119te pokazuje w wielu miejscach, \u017ce pogrzeb jest wa\u017cnym dzia\u0142aniem ludzkim i religijnym.<\/p>\n\n\n\n Ksi\u0119ga Tobiasza wyra\u017anie pochwala uczynki mi\u0142osierdzia, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c grzebanie zmar\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnie\u017c Stary Testament ukazuje g\u0142\u0119boki szacunek dla doczesnych szcz\u0105tk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Jednocze\u015bnie jednak Biblia wielokrotnie wskazuje poza gr\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n Hiob m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201eWiem, \u017ce Wybawca m\u00f3j \u017cyje\u201d. To jest prawdziwa nadzieja.<\/p>\n\n\n\n Nie:<\/p>\n\n\n\n \u201eM\u00f3j gr\u00f3b pozostanie na zawsze niezmieniony\u201d.<\/p>\n\n\n\n Lecz:<\/p>\n\n\n\n \u201eM\u00f3j Odkupiciel \u017cyje\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wiara chrze\u015bcija\u0144ska ma tutaj wyj\u0105tkowe odniesienie do Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n Po swojej \u015bmierci Jezus zosta\u0142 pochowany.<\/p>\n\n\n\n J\u00f3zef z Arymatei udost\u0119pni\u0142 sw\u00f3j gr\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n Cia\u0142o Chrystusa zosta\u0142o potraktowane z godno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Ale trzeciego dnia wydarzy\u0142o si\u0119 co\u015b, co zmieni\u0142o ca\u0142\u0105 histori\u0119 ludzko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Gr\u00f3b by\u0142 pusty.<\/p>\n\n\n\n Chrystus zmartwychwsta\u0142.<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 pisze:<\/p>\n\n\n\n \u201eTymczasem jednak Chrystus zmartwychwsta\u0142 jako pierwszy spo\u015br\u00f3d tych, co pomarli\u201d. To pokazuje nam wyra\u017anie:<\/p>\n\n\n\n Gr\u00f3b jest wa\u017cny.<\/p>\n\n\n\n Ale nie jest celem.<\/p>\n\n\n\n Pogrzeb jest wa\u017cny.<\/p>\n\n\n\n Ale nie jest zmartwychwstaniem.<\/p>\n\n\n\n Cia\u0142o jest otaczane szacunkiem.<\/p>\n\n\n\n Ale nasza nadzieja jest w Chrystusie.<\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3re wsp\u00f3\u0142czesne wyobra\u017cenia dotycz\u0105ce \u015bmierci zak\u0142adaj\u0105 nie\u015bwiadomie, \u017ce cia\u0142o powinno jak najd\u0142u\u017cej pozosta\u0107 niezmienione.<\/p>\n\n\n\n Wiara chrze\u015bcija\u0144ska naucza czego\u015b innego.<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 pisze:<\/p>\n\n\n\n \u201eTrzeba, a\u017ceby to, co zniszczalne, przyodzia\u0142o si\u0119 w niezniszczalno\u015b\u0107, a to, co \u015bmiertelne, przyodzia\u0142o si\u0119 w nie\u015bmiertelno\u015b\u0107\u201d. Cia\u0142o zmartwychwstanie.<\/p>\n\n\n\n Jego ostateczna forma b\u0119dzie jednak form\u0105 uwielbion\u0105.<\/p>\n\n\n\n Oznacza to, \u017ce naturalny rozk\u0142ad cia\u0142a nie stanowi dla Boga \u017cadnej przeszkody.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli po dziesi\u0119cioleciach ludzkie cia\u0142o ca\u0142kowicie si\u0119 roz\u0142o\u017cy, B\u00f3g nie b\u0119dzie przez to mniej zdolny do jego wskrzeszenia.<\/p>\n\n\n\n Ten, kt\u00f3ry stworzy\u0142 cz\u0142owieka z nico\u015bci, jest r\u00f3wnie\u017c zdolny doprowadzi\u0107 go do zmartwychwstania.<\/p>\n\n\n\n W tym miejscu istnieje pewne niebezpiecze\u0144stwo duchowe.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce cz\u0142owiek tak bardzo przywi\u0105\u017ce si\u0119 do konkretnego grobu, i\u017c sam gr\u00f3b stanie si\u0119 niemal przedmiotem religijnym.<\/p>\n\n\n\n Nie jest to postawa katolicka.<\/p>\n\n\n\n Chrze\u015bcijanin mo\u017ce kocha\u0107 cmentarz.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce odwiedza\u0107 gr\u00f3b swoich rodzic\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce przynosi\u0107 kwiaty.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce p\u0142aka\u0107.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce si\u0119 modli\u0107.<\/p>\n\n\n\n Nie mo\u017ce jednak uto\u017csamia\u0107 grobu z Bogiem.<\/p>\n\n\n\n Gr\u00f3b jest znakiem.<\/p>\n\n\n\n Chrystus jest rzeczywisto\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Katolicy oddaj\u0105 cze\u015b\u0107 \u015bwi\u0119tym.<\/p>\n\n\n\n Otaczamy szczeg\u00f3ln\u0105 czci\u0105 doczesne szcz\u0105tki \u015bwi\u0119tych, gdy Ko\u015bci\u00f3\u0142 uznaje je za relikwie.<\/p>\n\n\n\n Ale nawet relikwii nie czcimy jak bog\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Cze\u015b\u0107 oddawana \u015bwi\u0119tym r\u00f3\u017cni si\u0119 od adoracji nale\u017cnej Bogu.<\/p>\n\n\n\n Podobnie zwyk\u0142y gr\u00f3b nie jest przedmiotem adoracji.<\/p>\n\n\n\n Przypomina nam o osobie.<\/p>\n\n\n\n Wzywa nas do modlitwy.<\/p>\n\n\n\n Przypomina o przemijaniu.<\/p>\n\n\n\n I wskazuje na zmartwychwstanie.<\/p>\n\n\n\n Kolejnym powodem, dla kt\u00f3rego temat ten wydaje si\u0119 dzi\u015b tak trudny, jest wsp\u00f3\u0142czesny stosunek do \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n Nasze spo\u0142ecze\u0144stwo cz\u0119sto pr\u00f3buje usun\u0105\u0107 \u015bmier\u0107 z przestrzeni publicznej.<\/p>\n\n\n\n Nie widzimy ju\u017c zmar\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n \u017ba\u0142oba cz\u0119sto odbywa si\u0119 za zamkni\u0119tymi drzwiami.<\/p>\n\n\n\n Dzieci bywaj\u0105 czasami trzymane z dala od cmentarzy.<\/p>\n\n\n\n \u015amier\u0107 jest \u0142agodzona lub ukrywana za pomoc\u0105 j\u0119zyka.<\/p>\n\n\n\n W ten spos\u00f3b ludzie mog\u0105 cz\u0119\u015bciowo utraci\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 podstawowej prawdy:<\/p>\n\n\n\n Umrzemy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wiara chrze\u015bcija\u0144ska nie udaje, \u017ce \u015bmierci nie ma.<\/p>\n\n\n\n Patrzy jej w oczy.<\/p>\n\n\n\n Ale czyni to z nadziej\u0105.<\/p>\n\n\n\n Poniewa\u017c Chrystus pokona\u0142 \u015bmier\u0107.<\/p>\n\n\n\n Ekshumacja mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 dla rodziny okazj\u0105 do refleksji nad wielkimi pytaniami \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n Kim jest cz\u0142owiek?<\/p>\n\n\n\n Co dzieje si\u0119 po \u015bmierci?<\/p>\n\n\n\n Co oznacza zmartwychwstanie?<\/p>\n\n\n\n Dlaczego modlimy si\u0119 za zmar\u0142ych?<\/p>\n\n\n\n Co oznacza \u017cycie wieczne?<\/p>\n\n\n\n Co oznacza, \u017ce cia\u0142o \u201ezmartwychwstanie\u201d?<\/p>\n\n\n\n Pytania te mog\u0105 sprawi\u0107, \u017ce pozornie czysto praktyczna sprawa stanie si\u0119 okazj\u0105 do pog\u0142\u0119bienia wiary.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 dzieciom:<\/p>\n\n\n\n \u201eTraktujemy szcz\u0105tki twojego dziadka z szacunkiem, poniewa\u017c by\u0142 cz\u0142owiekiem i by\u0142 kochany przez Boga. Ale wierzymy r\u00f3wnie\u017c, \u017ce jego ostateczna nadzieja nie znajduje si\u0119 w tym grobie. Jego nadziej\u0105 jest B\u00f3g\u201d.<\/p>\n\n\n\n Jest to g\u0142\u0119boko chrze\u015bcija\u0144ska katecheza.<\/p>\n\n\n\n Gdyby trzeba by\u0142o sprowadzi\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwo do jednego centralnego poj\u0119cia, jednym z najwa\u017cniejszych by\u0142oby:<\/p>\n\n\n\n Zmartwychwstanie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 m\u00f3wi nawet:<\/p>\n\n\n\n \u201eA je\u015bli Chrystus nie zmartwychwsta\u0142, daremna jest wasza wiara\u201d. Chrze\u015bcija\u0144stwo nie jest po prostu filozofi\u0105 dotycz\u0105c\u0105 w\u0142a\u015bciwego sposobu odnoszenia si\u0119 do \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n Jest g\u0142oszeniem, \u017ce Jezus Chrystus naprawd\u0119 umar\u0142 i naprawd\u0119 zmartwychwsta\u0142.<\/p>\n\n\n\n A poniewa\u017c Chrystus zmartwychwsta\u0142, r\u00f3wnie\u017c \u015bmier\u0107 chrze\u015bcijanina nie b\u0119dzie ostatecznym ko\u0144cem.<\/p>\n\n\n\n Dlatego mo\u017cemy szanowa\u0107 doczesne szcz\u0105tki, nie czyni\u0105c z nich przedmiotu ba\u0142wochwalstwa.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cemy kocha\u0107 gr\u00f3b, nie wierz\u0105c, \u017ce musi istnie\u0107 wiecznie.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cemy smuci\u0107 si\u0119 z powodu ekshumacji, nie my\u015bl\u0105c, \u017ce przez to zniszczona zosta\u0142a chrze\u015bcija\u0144ska nadzieja.<\/p>\n\n\n\n Kiedy rodzina staje wobec planowanej ekshumacji, pomocne mog\u0105 by\u0107 pewne podstawowe zasady.<\/p>\n\n\n\n Przepisy dotycz\u0105ce okres\u00f3w poch\u00f3wku, ekshumacji, przenoszenia szcz\u0105tk\u00f3w i ponownego wykorzystania miejsc grobowych r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od kraju, regionu, cmentarza, a w niekt\u00f3rych przypadkach r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bciwej w\u0142adzy ko\u015bcielnej.<\/p>\n\n\n\n Nie nale\u017cy wi\u0119c podejmowa\u0107 decyzji wy\u0142\u0105cznie na podstawie zas\u0142yszanych informacji.<\/p>\n\n\n\n Rodzina powinna wiedzie\u0107, dok\u0105d zostan\u0105 przeniesione szcz\u0105tki i w jaki spos\u00f3b zostanie to dokonane.<\/p>\n\n\n\n Nawet je\u015bli ze szcz\u0105tk\u00f3w pozosta\u0142y tylko ko\u015bci, nadal s\u0105 to szcz\u0105tki osoby ludzkiej.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce jest to najwa\u017cniejsze.<\/p>\n\n\n\n Nie tylko dyskutowa\u0107 o grobie.<\/p>\n\n\n\n Nie tylko rozmawia\u0107 o kwestiach organizacyjnych.<\/p>\n\n\n\n Modli\u0107 si\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dzieci powinny nauczy\u0107 si\u0119, \u017ce \u015bmier\u0107 nale\u017cy do naszego obecnego \u017cycia, ale nie ma ostatniego s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n Fotografie, listy, opowie\u015bci i modlitwy r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 pom\u00f3c zachowa\u0107 pami\u0119\u0107 o cz\u0142owieku.<\/p>\n\n\n\n Mi\u0142o\u015b\u0107 do zmar\u0142ego nie zale\u017cy od tego, czy jego imi\u0119 na zawsze pozostanie na tej samej p\u0142ycie nagrobnej.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce tutaj znajduje si\u0119 najpi\u0119kniejsza odpowied\u017a na l\u0119k przed ekshumacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0142owiek my\u015bli:<\/p>\n\n\n\n \u201eJe\u015bli gr\u00f3b zniknie, zniknie r\u00f3wnie\u017c pami\u0119\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n Ale B\u00f3g nie zapomina o \u017cadnym cz\u0142owieku.<\/p>\n\n\n\n Jezus m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201eNie b\u00f3jcie si\u0119 wi\u0119c! Wy jeste\u015bcie wa\u017cniejsi ni\u017c wiele wr\u00f3bli\u201d. Je\u017celi B\u00f3g zna najmniejsze stworzenia, jak m\u00f3g\u0142by zapomnie\u0107 o cz\u0142owieku, kt\u00f3rego stworzy\u0142 na sw\u00f3j obraz?<\/p>\n\n\n\n Gr\u00f3b mo\u017ce znikn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n Nagrobek mo\u017ce zosta\u0107 uszkodzony.<\/p>\n\n\n\n Cmentarz mo\u017ce zosta\u0107 przeniesiony.<\/p>\n\n\n\n Imi\u0119 mo\u017ce z czasem znikn\u0105\u0107 z ludzkiej pami\u0119ci.<\/p>\n\n\n\n Ale B\u00f3g nie zapomina.<\/strong><\/p>\n\n\n\n A Bo\u017ca pami\u0119\u0107 jest silniejsza ni\u017c ka\u017cdy nagrobek.<\/p>\n\n\n\n Szanowa\u0107 zmar\u0142ych nie oznacza gwarantowa\u0107 im okre\u015blonego metra kwadratowego ziemi na ca\u0142\u0105 wieczno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Oznacza:<\/p>\n\n\n\n Traktowa\u0107 ich jak osoby.<\/p>\n\n\n\n Godnie traktowa\u0107 ich doczesne szcz\u0105tki.<\/p>\n\n\n\n Nie wy\u015bmiewa\u0107 ich pami\u0119ci.<\/p>\n\n\n\n Modli\u0107 si\u0119 za nich.<\/p>\n\n\n\n Powa\u017cnie traktowa\u0107 cierpienie ich bliskich.<\/p>\n\n\n\n I wierzy\u0107 w zmartwychwstanie.<\/p>\n\n\n\n Taka jest chrze\u015bcija\u0144ska postawa.<\/p>\n\n\n\n Kolejn\u0105 wa\u017cn\u0105 kwesti\u0105 jest j\u0119zyk.<\/p>\n\n\n\n Nigdy nie powinni\u015bmy m\u00f3wi\u0107 o doczesnych szcz\u0105tkach tak, jakby by\u0142y po prostu odpadami, kt\u00f3re mo\u017cna usun\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n Ludzkie cia\u0142o nigdy nie jest zwyk\u0142ym \u201eodpadem\u201d.<\/p>\n\n\n\n Nawet je\u015bli dusza opu\u015bci\u0142a cia\u0142o, pozostaje ono zwi\u0105zane z histori\u0105 osoby ludzkiej.<\/p>\n\n\n\n Nie oznacza to jednak, \u017ce cia\u0142o musi by\u0107 zachowane w spos\u00f3b niezmienny.<\/p>\n\n\n\n Oznacza to, \u017ce powinno by\u0107 traktowane godnie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Tradycja katolicka zawsze rozumia\u0142a \u015bmier\u0107 jako sytuacj\u0119 przej\u015bcia.<\/p>\n\n\n\n Gr\u00f3b nie jest ko\u0144cem.<\/p>\n\n\n\n Cmentarz nie jest ostatecznym domem.<\/p>\n\n\n\n Ziemia nie jest naszym wiecznym celem.<\/p>\n\n\n\n Chrystus jest naszym celem.<\/p>\n\n\n\n Dlatego Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce jednocze\u015bnie czyni\u0107 dwie rzeczy:<\/p>\n\n\n\n otacza\u0107 cia\u0142o najwy\u017cszym szacunkiem<\/strong><\/p>\n\n\n\n oraz<\/p>\n\n\n\n akceptowa\u0107 naturalny rozk\u0142ad cia\u0142a.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Te dwie rzeczy nie s\u0105 ze sob\u0105 sprzeczne.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce ten tekst czyta kto\u015b, kto ju\u017c prze\u017cy\u0142 ekshumacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce otwarto gr\u00f3b jednego z jego rodzic\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce szcz\u0105tki dziadka zosta\u0142y przeniesione.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce rodzinna mogi\u0142a musia\u0142a zosta\u0107 uporz\u0105dkowana z powodu przepis\u00f3w prawa.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce ta osoba czuje wyrzuty sumienia.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce my\u015bli:<\/p>\n\n\n\n \u201eCzy nie kocha\u0142em mojego bliskiego wystarczaj\u0105co mocno?\u201d<\/p>\n\n\n\n Odpowied\u017a brzmi:<\/p>\n\n\n\n Nie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mi\u0142o\u015bci do cz\u0142owieka nie mierzy si\u0119 liczb\u0105 lat, przez kt\u00f3re jego ko\u015bci pozostaj\u0105 w okre\u015blonym miejscu.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli ekshumacja zosta\u0142a przeprowadzona zgodnie z prawem, a szcz\u0105tki zosta\u0142y potraktowane z godno\u015bci\u0105, nie ma powodu, aby automatycznie uwa\u017ca\u0107 to wydarzenie za win\u0119 moraln\u0105.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cna by\u0107 smutnym.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cna p\u0142aka\u0107.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cna t\u0119skni\u0107 za dawnym grobem.<\/p>\n\n\n\n Ale mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c mie\u0107 nadziej\u0119.<\/p>\n\n\n\n Nasza wiara nie m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201eOn na zawsze pozostanie w tym grobie\u201d.<\/p>\n\n\n\n Nasza wiara m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n \u201eOn zmartwychwstanie\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wiara chrze\u015bcija\u0144ska nie ko\u0144czy si\u0119 na cmentarzu.<\/p>\n\n\n\n Nie ko\u0144czy si\u0119 na trumnie.<\/p>\n\n\n\n Nie ko\u0144czy si\u0119 na ko\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n Ko\u0144czy si\u0119 w zmartwychwstaniu.<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 pisze:<\/p>\n\n\n\n \u201eChrystus przekszta\u0142ci nasze cia\u0142o poni\u017cone na podobne do swego chwalebnego cia\u0142a\u201d. Jest to ostateczna perspektywa.<\/p>\n\n\n\n Cia\u0142o, kt\u00f3re dzisiaj podlega przemijaniu, zostanie przez moc Boga doprowadzone do chwa\u0142y.<\/p>\n\n\n\n Dlatego musimy szanowa\u0107 ludzkie cia\u0142o.<\/p>\n\n\n\n Ale musimy r\u00f3wnie\u017c rozumie\u0107, \u017ce jego obecna biologiczna posta\u0107 nie jest jego ostatecznym przeznaczeniem.<\/p>\n\n\n\n Czy zatem mo\u017cna dokona\u0107 ekshumacji zmar\u0142ego, aby zrobi\u0107 miejsce na poch\u00f3wek innej osoby?<\/p>\n\n\n\n Z katolickiego punktu widzenia taka ekshumacja nie jest sama w sobie grzechem ani profanacj\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce by\u0107 dozwolona, je\u015bli zostanie przeprowadzona zgodnie z prawem, a doczesne szcz\u0105tki zostan\u0105 potraktowane z godno\u015bci\u0105 nale\u017cn\u0105 ludzkiemu cia\u0142u.<\/p>\n\n\n\n Konkretne warunki prawne i administracyjne zale\u017c\u0105 od danego kraju, cmentarza oraz obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Ale najwa\u017cniejsza prawda si\u0119ga jeszcze g\u0142\u0119biej.<\/p>\n\n\n\n Chrze\u015bcijanin nie pok\u0142ada swojej nadziei w konkretnym grobie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kochamy groby naszych zmar\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n Odwiedzamy je.<\/p>\n\n\n\n Sk\u0142adamy kwiaty.<\/p>\n\n\n\n Modlimy si\u0119 tam.<\/p>\n\n\n\n Wspominamy.<\/p>\n\n\n\n P\u0142aczemy.<\/p>\n\n\n\n Ale wiemy:<\/p>\n\n\n\n Gr\u00f3b nie jest ko\u0144cem.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Chrystus zmartwychwsta\u0142.<\/p>\n\n\n\n A poniewa\u017c Chrystus zmartwychwsta\u0142, \u015bmier\u0107 nie ma ostatniego s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n Dlatego mo\u017cemy powiedzie\u0107 ze \u0142zami w oczach, a jednocze\u015bnie z mocn\u0105 wiar\u0105:<\/p>\n\n\n\n \u201eJa jestem zmartwychwstaniem i \u017cyciem. Kto we Mnie wierzy, cho\u0107by i umar\u0142, \u017cy\u0107 b\u0119dzie\u201d. Doczesne szcz\u0105tki naszych zmar\u0142ych zas\u0142uguj\u0105 na szacunek.<\/p>\n\n\n\n Ich pami\u0119\u0107 zas\u0142uguje na mi\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Ich dusze potrzebuj\u0105 naszej modlitwy.<\/p>\n\n\n\n Ale ich ostateczna nadzieja nie znajduje si\u0119 w ziemi.<\/p>\n\n\n\n Ich nadzieja jest w Chrystusie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dlatego gr\u00f3b mo\u017ce si\u0119 zmieni\u0107, cmentarz mo\u017ce zosta\u0107 przeniesiony, a trumna mo\u017ce ulec rozk\u0142adowi, a mimo to chrze\u015bcija\u0144ska nadzieja nie zostanie zniszczona.<\/p>\n\n\n\n Poniewa\u017c ostatecznie ostatniego s\u0142owa nie wypowie nagrobek.<\/p>\n\n\n\n Nie ziemia.<\/p>\n\n\n\n Nie trumna.<\/p>\n\n\n\n Nie \u015bmier\u0107.<\/p>\n\n\n\n Ostatnie s\u0142owo b\u0119dzie nale\u017ca\u0142o do Chrystusa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n A Jego ostatnie s\u0142owo brzmi:<\/p>\n\n\n\n \u017bycie.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u015amier\u0107 jest jedn\u0105 z najg\u0142\u0119bszych rzeczywisto\u015bci ludzkiego \u017cycia. Dla chrze\u015bcijanina nie ma jednak ostatniego s\u0142owa. Wiara w zmartwychwstanie cia\u0142a ca\u0142kowicie zmienia spos\u00f3b, w jaki powinni\u015bmy patrze\u0107 na ludzkie cia\u0142o, groby oraz doczesne szcz\u0105tki naszych zmar\u0142ych. Wiele rodzin i cmentarzy staje jednak przed bardzo konkretnym pytaniem: czy mo\u017cna dokona\u0107 ekshumacji szcz\u0105tk\u00f3w osoby zmar\u0142ej, aby nast\u0119pnie wykorzysta\u0107 …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6371,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[66,41],"tags":[],"class_list":["post-6370","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-kultura-popularna-i-katolicyzm","category-wiara-i-kultura"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6370","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6370"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6370\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6372,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6370\/revisions\/6372"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6371"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Gr\u00f3b nie jest po prostu kawa\u0142kiem ziemi<\/h2>\n\n\n\n
Czy zmar\u0142y musi na zawsze pozosta\u0107 w tym samym grobie?<\/h2>\n\n\n\n
Naturalny rozk\u0142ad cia\u0142a i zmartwychwstanie<\/h2>\n\n\n\n
\n
(Rdz 3,19)<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n\n
(1 Kor 15,42)<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n\n
(1 Kor 15,44)<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nEkshumacja nie jest automatycznie profanacj\u0105<\/h2>\n\n\n\n
Co dzieje si\u0119, gdy pozostaj\u0105 ju\u017c tylko ko\u015bci?<\/h2>\n\n\n\n
Wiara chrze\u015bcija\u0144ska patrzy poza gr\u00f3b<\/h2>\n\n\n\n
\n
(J 11,25)<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nCmentarz jako szko\u0142a wieczno\u015bci<\/h2>\n\n\n\n
\u201eTu spoczywa\u201d nie oznacza \u201etu wszystko si\u0119 ko\u0144czy\u201d<\/h2>\n\n\n\n
\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 szanuje ludzkie cia\u0142o<\/h2>\n\n\n\n
Co, je\u015bli gr\u00f3b jest potrzebny dla innej osoby?<\/h2>\n\n\n\n
Wymiar emocjonalny nie mo\u017ce by\u0107 lekcewa\u017cony<\/h2>\n\n\n\n
\n
(J 11,35)<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nCo oznacza godne traktowanie doczesnych szcz\u0105tk\u00f3w?<\/h2>\n\n\n\n
\n
Modlitwa podczas przeniesienia szcz\u0105tk\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
\u201eWieczny odpoczynek racz im da\u0107, Panie\u201d<\/h2>\n\n\n\n
\n
Biblia i szacunek dla zmar\u0142ych<\/h2>\n\n\n\n
\n
(Hi 19,25)<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nSam Chrystus zosta\u0142 pochowany<\/h2>\n\n\n\n
\n
(1 Kor 15,20)<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nChrze\u015bcija\u0144ska nadzieja nie polega na zachowaniu cia\u0142a<\/h2>\n\n\n\n
\n
(1 Kor 15,53)<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nGr\u00f3b nie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 substytutem wiary<\/h2>\n\n\n\n
Nie oddajemy czci grobom<\/h2>\n\n\n\n
Wsp\u00f3\u0142czesna kultura pr\u00f3buje ukry\u0107 \u015bmier\u0107<\/h2>\n\n\n\n
Ekshumacja mo\u017ce by\u0107 nawet okazj\u0105 do katechezy<\/h2>\n\n\n\n
Chrze\u015bcija\u0144stwo jest religi\u0105 zmartwychwstania<\/h2>\n\n\n\n
\n
(por. 1 Kor 15)<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nCo konkretnie powinna zrobi\u0107 katolicka rodzina?<\/h2>\n\n\n\n
1. Zapoznajcie si\u0119 z obowi\u0105zuj\u0105cymi przepisami<\/h3>\n\n\n\n
2. Zapytajcie, co stanie si\u0119 ze szcz\u0105tkami<\/h3>\n\n\n\n
3. Zadbajcie o godno\u015b\u0107 i szacunek<\/h3>\n\n\n\n
4. M\u00f3dlcie si\u0119 za zmar\u0142ego<\/h3>\n\n\n\n
5. Wyja\u015bniajcie dzieciom prawd\u0119 o \u015bmierci<\/h3>\n\n\n\n
6. Zachowujcie wspomnienia w inny spos\u00f3b<\/h3>\n\n\n\n
B\u00f3g nie zapomina o \u017cadnym cz\u0142owieku<\/h2>\n\n\n\n
\n
(Mt 10,31)<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nCo naprawd\u0119 oznacza szanowa\u0107 zmar\u0142ych?<\/h2>\n\n\n\n
Zmar\u0142y nie jest przedmiotem<\/h2>\n\n\n\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 patrzy poza gr\u00f3b<\/h2>\n\n\n\n
Przes\u0142anie dla tych, kt\u00f3rzy musieli dokona\u0107 ekshumacji bliskiej osoby<\/h2>\n\n\n\n
Ostatecznym przeznaczeniem cia\u0142a jest chwa\u0142a<\/h2>\n\n\n\n
\n
(por. Flp 3,21)<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nZako\u0144czenie: Nasza nadzieja nie jest w grobie, lecz w Chrystusie<\/h2>\n\n\n\n
\n
(J 11,25)<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n