{"id":6321,"date":"2026-08-09T00:22:15","date_gmt":"2026-08-08T22:22:15","guid":{"rendered":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/?p=6321"},"modified":"2026-08-09T00:22:16","modified_gmt":"2026-08-08T22:22:16","slug":"inkwizycja-i-czarne-legendy-jak-bez-kompleksow-odpowiadac-na-historyczne-oskarzenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/inkwizycja-i-czarne-legendy-jak-bez-kompleksow-odpowiadac-na-historyczne-oskarzenia\/","title":{"rendered":"Inkwizycja i czarne legendy: jak bez kompleks\u00f3w odpowiada\u0107 na historyczne oskar\u017cenia"},"content":{"rendered":"\n

S\u0105 s\u0142owa, kt\u00f3re we wsp\u00f3\u0142czesnej wyobra\u017ani wydaj\u0105 si\u0119 zawiera\u0107 ju\u017c os\u0105d, zanim jeszcze zostan\u0105 wyja\u015bnione. Jednym z nich jest Inkwizycja<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Dla milion\u00f3w ludzi samo wspomnienie tego s\u0142owa natychmiast przywo\u0142uje obrazy stos\u00f3w, tortur, fanatyzmu, obskurantyzmu i Ko\u015bcio\u0142a obsesyjnie prze\u015bladuj\u0105cego tych, kt\u00f3rzy my\u015bleli inaczej. Obraz ten by\u0142 powtarzany tak wiele razy w ksi\u0105\u017ckach, filmach, dokumentach, mediach spo\u0142eczno\u015bciowych i dyskursach politycznych, \u017ce wydaje si\u0119, i\u017c nie potrzebuje ju\u017c \u017cadnych dowod\u00f3w. Wystarczy wypowiedzie\u0107 to s\u0142owo.<\/p>\n\n\n\n

Historia jednak tak nie dzia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Historii nie mo\u017cna bada\u0107 za pomoc\u0105 odizolowanych obraz\u00f3w, liczb wyrwanych z kontekstu, narracji propagandowych ani kategorii prawnych XXI wieku mechanicznie nak\u0142adanych na spo\u0142ecze\u0144stwa \u015bredniowieczne i wczesnonowo\u017cytne. Nie oznacza to zaprzeczania nadu\u017cyciom, niesprawiedliwo\u015bciom czy b\u0142\u0119dom pope\u0142nianym przez osoby i instytucje ko\u015bcielne. Oznacza co\u015b znacznie prostszego, a zarazem znacznie bardziej wymagaj\u0105cego: szukanie ca\u0142ej prawdy<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Katolik nie musi k\u0142ama\u0107, aby broni\u0107 Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Podobnie nie powinien zaprzecza\u0107 grzechom jego dzieci.<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest \u015bwi\u0119ty dzi\u0119ki Chrystusowi, swojej nauce, sakramentom i \u0142asce, kt\u00f3r\u0105 przekazuje; ale jego cz\u0142onkowie, w tym duchowni, urz\u0119dnicy i s\u0119dziowie ko\u015bcielni, byli i s\u0105 lud\u017ami zdolnymi do grzechu.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bnie dlatego chrze\u015bcija\u0144ska odpowied\u017a na histori\u0119 nie powinna by\u0107 ani pe\u0142n\u0105 kompleks\u00f3w i zawstydzenia obron\u0105, ani apologetyk\u0105 propagandow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Powinna by\u0107 prawd\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Jak naucza nasz Pan:<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201ePoznacie prawd\u0119, a prawda was wyzwoli\u201d (J 8,32).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Stwierdzenie to ma ogromne znaczenie, gdy m\u00f3wimy o Inkwizycji. Prawda historyczna mo\u017ce by\u0107 pod pewnymi wzgl\u0119dami niewygodna, ale mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wyzwoli\u0107 chrze\u015bcijan z karykatur budowanych przez wieki.<\/p>\n\n\n\n

Pytanie nie brzmi wi\u0119c po prostu:<\/p>\n\n\n\n

\u201eCzy Inkwizycja by\u0142a dobra czy z\u0142a?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Prawdziwe pytanie jest znacznie bardziej z\u0142o\u017cone:<\/p>\n\n\n\n

Czym naprawd\u0119 by\u0142y Inkwizycje? Dlaczego powsta\u0142y? Jakie przest\u0119pstwa \u015bciga\u0142y? Jak funkcjonowa\u0142y? Jakie relacje \u0142\u0105czy\u0142y je z w\u0142adzami \u015bwieckimi? Ile os\u00f3b rzeczywi\u015bcie skazano? Kt\u00f3ra cz\u0119\u015b\u0107 popularnego obrazu opiera si\u0119 na udokumentowanych faktach, a kt\u00f3ra na p\u00f3\u017aniejszych przesadach propagandowych? I przede wszystkim: jak katolik powinien rozumie\u0107 to wszystko w \u015bwietle wiary?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W tym miejscu rozpoczyna si\u0119 znacznie powa\u017cniejsza rozmowa.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

1. Zanim zaczniemy m\u00f3wi\u0107 o Inkwizycji, musimy porzuci\u0107 pewne uprzedzenie<\/h1>\n\n\n\n

Jednym z najcz\u0119stszych b\u0142\u0119d\u00f3w jest m\u00f3wienie \u201eo Inkwizycji\u201d<\/strong> tak, jakby by\u0142a jedn\u0105 instytucj\u0105, posiadaj\u0105c\u0105 przez tysi\u0105c lat identyczne procedury, kompetencje i cele.<\/p>\n\n\n\n

Tak nie by\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

W zale\u017cno\u015bci od miejsca i epoki istnia\u0142y r\u00f3\u017cne trybuna\u0142y i instytucje inkwizycyjne.<\/p>\n\n\n\n

Istnia\u0142y formy inkwizycji biskupiej<\/strong> w \u015bredniowieczu, \u015bredniowieczna inkwizycja papieska<\/strong>, inkwizycja hiszpa\u0144ska<\/strong>, inkwizycja portugalska<\/strong>, inkwizycja rzymska<\/strong>, a tak\u017ce inne instytucje zwi\u0105zane z obron\u0105 ortodoksji.<\/p>\n\n\n\n

Ich kompetencje, procedury i relacje z w\u0142adzami \u015bwieckimi by\u0142y r\u00f3\u017cne.<\/p>\n\n\n\n

Dlatego historycznie nieprecyzyjne jest m\u00f3wienie o \u201eInkwizycji\u201d, jak gdyby by\u0142a jednolit\u0105 instytucj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142oby to tak, jakby ca\u0142\u0105 histori\u0119 polityczn\u0105 Europy bada\u0107 pod og\u00f3lnym poj\u0119ciem \u201emonarchii\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Nie jest to historycznie poprawne.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142owo inquisitio<\/em> oznacza po prostu badanie lub dochodzenie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Inkwizytor by\u0142 zasadniczo tym, kt\u00f3ry bada\u0142 okre\u015blone oskar\u017cenia zwi\u0105zane z herezj\u0105 i innymi kwestiami nale\u017c\u0105cymi do kompetencji trybuna\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie nie czyni to automatycznie ka\u017cdego inkwizytora cz\u0142owiekiem cnotliwym ani ka\u017cdego procesu sprawiedliwym. Pokazuje jednak co\u015b fundamentalnego:<\/p>\n\n\n\n

Pierwotnego znaczenia instytucji nie mo\u017cna wyprowadza\u0107 wy\u0142\u0105cznie z obrazu, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 wok\u00f3\u0142 niej zbudowany.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

2. \u015aredniowieczna Europa nie pojmowa\u0142a religii tak, jak pojmujemy j\u0105 we wsp\u00f3\u0142czesnym pa\u0144stwie<\/h1>\n\n\n\n

To punkt fundamentalny.<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni ludzie maj\u0105 tendencj\u0119 do pojmowania religii jako kwestii \u015bci\u015ble prywatnej.<\/p>\n\n\n\n

\u201eJa wierz\u0119 w to, co chc\u0119, ty wierzysz w to, co chcesz, a pa\u0144stwo nie powinno si\u0119 w to anga\u017cowa\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Koncepcja ta ma okre\u015blon\u0105 histori\u0119 i nie mo\u017ce by\u0107 po prostu przeniesiona na spo\u0142ecze\u0144stwa \u015bredniowieczne.<\/p>\n\n\n\n

Przez ca\u0142e stulecia Europa by\u0142a spo\u0142ecze\u0144stwem, w kt\u00f3rym religia stanowi\u0142a jeden z fundament\u00f3w \u017cycia publicznego, prawnego, kulturowego i politycznego.<\/p>\n\n\n\n

Przynale\u017cno\u015b\u0107 religijna nie by\u0142a postrzegana po prostu jako prywatna preferencja, por\u00f3wnywalna z wyborem hobby, dru\u017cyny sportowej czy stylu muzycznego.<\/p>\n\n\n\n

Religia by\u0142a zwi\u0105zana z:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • to\u017csamo\u015bci\u0105 wsp\u00f3lnoty;<\/li>\n\n\n\n
  • prawodawstwem;<\/li>\n\n\n\n
  • edukacj\u0105;<\/li>\n\n\n\n
  • moralno\u015bci\u0105 publiczn\u0105;<\/li>\n\n\n\n
  • ma\u0142\u017ce\u0144stwem;<\/li>\n\n\n\n
  • przysi\u0119gami;<\/li>\n\n\n\n
  • instytucjami politycznymi;<\/li>\n\n\n\n
  • koncepcj\u0105 dobra wsp\u00f3lnego;<\/li>\n\n\n\n
  • koncepcj\u0105 okre\u015blonych w\u0142adz;<\/li>\n\n\n\n
  • rozumieniem jedno\u015bci spo\u0142ecznej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    Nie oznacza to, \u017ce takie spo\u0142ecze\u0144stwo by\u0142o sprawiedliwe pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem.<\/p>\n\n\n\n

    Oznacza to, \u017ce musimy zrozumie\u0107 jego spos\u00f3b my\u015blenia.<\/p>\n\n\n\n

    Cz\u0142owiek \u015bredniowieczny nie m\u00f3g\u0142 postrzega\u0107 herezji po prostu jako \u201einnej opinii\u201d, lecz jako zagro\u017cenie dla porz\u0105dku religijnego i spo\u0142ecznego.<\/p>\n\n\n\n

    Mo\u017ce si\u0119 to wydawa\u0107 dziwne wsp\u00f3\u0142czesnej mentalno\u015bci, ale jest niezb\u0119dne, je\u015bli chcemy uczciwie bada\u0107 histori\u0119.<\/p>\n\n\n\n

    I tutaj napotykamy jedno z wielkich niebezpiecze\u0144stw wsp\u00f3\u0142czesnej debaty.<\/p>\n\n\n\n

    Spo\u0142ecze\u0144stwo, w kt\u00f3rym religia by\u0142a uwa\u017cana za istotn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dobra wsp\u00f3lnego, jest oceniane wy\u0142\u0105cznie za pomoc\u0105 kategorii powsta\u0142ych wiele wiek\u00f3w p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n

    To nie jest historia.<\/p>\n\n\n\n

    To anachronizm.<\/p>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    3. Dlaczego powsta\u0142y trybuna\u0142y inkwizycyjne?<\/h1>\n\n\n\n

    Aby zrozumie\u0107 to zjawisko, musimy przyjrze\u0107 si\u0119 rozwojowi niekt\u00f3rych \u015bredniowiecznych herezji.<\/p>\n\n\n\n

    Jednym z najbardziej znanych przypadk\u00f3w byli katarzy lub albigensi<\/strong>, rozpowszechnieni przede wszystkim w niekt\u00f3rych regionach po\u0142udniowej Francji.<\/p>\n\n\n\n

    Problem nie polega\u0142 po prostu na tym, \u017ce niekt\u00f3rzy ludzie mieli odmienne pogl\u0105dy na okre\u015blone kwestie teologiczne.<\/p>\n\n\n\n

    Katarstwo zawiera\u0142o doktryny niezgodne z fundamentalnymi elementami wiary chrze\u015bcija\u0144skiej, przede wszystkim dualistyczn\u0105 koncepcj\u0119 rzeczywisto\u015bci dotycz\u0105c\u0105 nauki o Bogu, stworzeniu i materii.<\/p>\n\n\n\n

    Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie uwa\u017ca\u0142 tych doktryn za zwyk\u0142\u0105 odmian\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

    By\u0142y to herezje.<\/p>\n\n\n\n

    Istnia\u0142 jednak r\u00f3wnie\u017c wymiar polityczny i spo\u0142eczny.<\/p>\n\n\n\n

    Herezje mog\u0142y splata\u0107 si\u0119 z konfliktami mi\u0119dzy miastami, szlacht\u0105 i w\u0142adzami terytorialnymi. W spo\u0142ecze\u0144stwie, w kt\u00f3rym jedno\u015b\u0107 religijna by\u0142a \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z jedno\u015bci\u0105 polityczn\u0105, kwestia ta nieuchronnie nabiera\u0142a wymiaru publicznego.<\/p>\n\n\n\n

    Pomaga nam to zrozumie\u0107, dlaczego walka z herezj\u0105 nie by\u0142a postrzegana wy\u0142\u0105cznie jako problem duszpasterski.<\/p>\n\n\n\n

    By\u0142a r\u00f3wnie\u017c uwa\u017cana za kwesti\u0119 prawn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

    I tutaj znajdujemy fundamentalne rozr\u00f3\u017cnienie:<\/p>\n\n\n\n

    Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie by\u0142 jedyn\u0105 instytucj\u0105 zaanga\u017cowan\u0105 w represjonowanie herezji.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Uczestniczy\u0142y w tym r\u00f3wnie\u017c w\u0142adze \u015bwieckie.<\/p>\n\n\n\n

    W rzeczywisto\u015bci przez znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 historii Europy kary \u015bwieckie mog\u0142y by\u0107 znacznie surowsze ni\u017c pokuty nak\u0142adane przez trybuna\u0142 ko\u015bcielny.<\/p>\n\n\n\n

    Nie oznacza to, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce po prostu uchyli\u0107 si\u0119 od wszelkiej odpowiedzialno\u015bci za \u015bwieckie konsekwencje swoich wyrok\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    Oznacza jednak, \u017ce idea, wed\u0142ug kt\u00f3rej \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 wymy\u015bli\u0142 Inkwizycj\u0119 i sam zabi\u0142 wszystkich, kt\u00f3rzy my\u015bleli inaczej\u201d, jest historycznie zbyt uproszczona.<\/p>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    4. \u015aredniowieczny Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie wymy\u015bli\u0142 idei, \u017ce herezja mo\u017ce by\u0107 przest\u0119pstwem publicznym<\/h1>\n\n\n\n

    Wchodzimy tutaj na trudny teren.<\/p>\n\n\n\n

    Relacja mi\u0119dzy religi\u0105, herezj\u0105 i prawem publicznym istnia\u0142a przed \u015bredniowieczn\u0105 Inkwizycj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

    Chrze\u015bcija\u0144skie Cesarstwo Rzymskie, szczeg\u00f3lnie od czas\u00f3w Konstantyna i p\u00f3\u017aniejszych cesarzy, rozwija\u0142o ustawodawstwo przeciwko okre\u015blonym formom religijnego sprzeciwu.<\/p>\n\n\n\n

    Przez stulecia zar\u00f3wno w\u0142adze \u015bwieckie, jak i ko\u015bcielne uwa\u017ca\u0142y jedno\u015b\u0107 religijn\u0105 za mo\u017cliwy element stabilno\u015bci politycznej.<\/p>\n\n\n\n

    Nie zacz\u0119\u0142o si\u0119 to wraz ze \u015bredniowiecznymi inkwizytorami.<\/p>\n\n\n\n

    I nie sko\u0144czy\u0142o si\u0119 wraz z nimi.<\/p>\n\n\n\n

    Wyznaniowe spo\u0142ecze\u0144stwa Europy wczesnej epoki nowo\u017cytnej, zar\u00f3wno katolickie, jak i protestanckie, zachowa\u0142y r\u00f3\u017cne formy kontroli religijnej.<\/p>\n\n\n\n

    R\u00f3wnie\u017c na niekt\u00f3rych terytoriach protestanckich stosowano surowe kary wobec okre\u015blonych form sprzeciwu religijnego.<\/p>\n\n\n\n

    Tak\u017ce w nieeuropejskich spo\u0142ecze\u0144stwach wyznaniowych znajdziemy mechanizmy maj\u0105ce na celu prawn\u0105 ochron\u0119 religii dominuj\u0105cej.<\/p>\n\n\n\n

    Kwestia historyczna jest wi\u0119c znacznie szersza:<\/p>\n\n\n\n

    Dlaczego spo\u0142ecze\u0144stwa przednowoczesne uwa\u017ca\u0142y religi\u0119 za kwesti\u0119 porz\u0105dku publicznego?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    To jest prawdziwe pytanie.<\/p>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    5. Zrozumienie kontekstu nie oznacza usprawiedliwiania wszystkiego<\/h1>\n\n\n\n

    Tutaj musimy by\u0107 szczeg\u00f3lnie jasni.<\/p>\n\n\n\n

    Wyja\u015bnia\u0107 nie oznacza usprawiedliwia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

    Zrozumienie mentalno\u015bci epoki nie zobowi\u0105zuje nas do uznania za moralnie dobre wszystkiego, co dane spo\u0142ecze\u0144stwo uczyni\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

    Historyk mo\u017ce wyja\u015bni\u0107, dlaczego spo\u0142ecze\u0144stwo akceptowa\u0142o niewolnictwo, nie twierdz\u0105c, \u017ce niewolnictwo by\u0142o moralnie dobre.<\/p>\n\n\n\n

    Mo\u017ce wyja\u015bni\u0107, dlaczego istnia\u0142y wojny religijne, nie aprobuj\u0105c ich.<\/p>\n\n\n\n

    Mo\u017ce wyja\u015bni\u0107, dlaczego okre\u015blone trybuna\u0142y stosowa\u0142y okre\u015blone kary, nie uznaj\u0105c automatycznie tych kar za sprawiedliwe.<\/p>\n\n\n\n

    To samo dotyczy Inkwizycji.<\/p>\n\n\n\n

    Katolik nie jest zobowi\u0105zany twierdzi\u0107, \u017ce ka\u017cdy proces inkwizycyjny by\u0142 sprawiedliwy.<\/p>\n\n\n\n

    Nie musi broni\u0107 tortur.<\/p>\n\n\n\n

    Nie musi usprawiedliwia\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w s\u0105dowych.<\/p>\n\n\n\n

    Nie musi zaprzecza\u0107, \u017ce niekt\u00f3rzy ludzie zostali skazani.<\/p>\n\n\n\n

    Nie musi zaprzecza\u0107, \u017ce niekt\u00f3rzy zostali straceni.<\/p>\n\n\n\n

    Nie musi czyni\u0107 z ka\u017cdego inkwizytora \u015bwi\u0119tego.<\/p>\n\n\n\n

    Poniewa\u017c obrona Ko\u015bcio\u0142a nie zale\u017cy od zaprzeczania rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    6. Tortury: kwestia wymagaj\u0105ca precyzji<\/h1>\n\n\n\n

    Jednym z najcz\u0119\u015bciej wykorzystywanych element\u00f3w do budowania popularnego obrazu Inkwizycji s\u0105 tortury.<\/p>\n\n\n\n

    I tutaj musimy unika\u0107 dw\u00f3ch skrajno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

    Pierwsza polega na stwierdzeniu:<\/p>\n\n\n\n

    \u201eInkwizycja nigdy nie stosowa\u0142a tortur\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    By\u0142oby to fa\u0142szywe.<\/p>\n\n\n\n

    Druga polega na wyobra\u017ceniu sobie, \u017ce inkwizytorzy torturowali ka\u017cdego oskar\u017conego bez wyj\u0105tku, a komnaty tortur by\u0142y praktycznie centrum codziennego funkcjonowania wszystkich trybuna\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    To r\u00f3wnie\u017c nie odpowiada rzeczywisto\u015bci historycznej.<\/p>\n\n\n\n

    Tortury istnia\u0142y w \u015bredniowiecznych i wczesnonowo\u017cytnych systemach prawnych, zar\u00f3wno w s\u0105dach \u015bwieckich, jak i ko\u015bcielnych.<\/p>\n\n\n\n

    Trybuna\u0142y inkwizycyjne rzeczywi\u015bcie stosowa\u0142y je w okre\u015blonych okoliczno\u015bciach i z okre\u015blonymi ograniczeniami prawnymi.<\/p>\n\n\n\n

    Nie czyni to tortur moralnie godnymi podziwu.<\/p>\n\n\n\n

    Fakt, \u017ce stosowa\u0142y je r\u00f3wnie\u017c inne trybuna\u0142y, nie powinien automatycznie by\u0107 uznawany za usprawiedliwienie.<\/p>\n\n\n\n

    Z chrze\u015bcija\u0144skiego punktu widzenia godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka wymaga, aby nawet winny by\u0142 traktowany jako osoba.<\/p>\n\n\n\n

    To, \u017ce dane spo\u0142ecze\u0144stwo prawnie akceptowa\u0142o okre\u015blon\u0105 praktyk\u0119, nie czyni jej automatycznie moralnie dobr\u0105.<\/p>\n\n\n\n

    To rozr\u00f3\u017cnienie ma wyj\u0105tkowe znaczenie dla intelektualnie uczciwej apologetyki katolickiej.<\/p>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    7. Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie musi broni\u0107 tortur, aby broni\u0107 swojej historii<\/h1>\n\n\n\n

    Istnieje bardzo niebezpieczna pokusa apologetyczna.<\/p>\n\n\n\n

    Kiedy kto\u015b oskar\u017ca Ko\u015bci\u00f3\u0142 o co\u015b, katolik mo\u017ce poczu\u0107 potrzeb\u0119 odpowiedzi:<\/p>\n\n\n\n

    \u201eAle inni robili rzeczy jeszcze gorsze\u201d.<\/p>\n\n\n\n

    Mo\u017ce to by\u0107 prawda.<\/p>\n\n\n\n

    Ale nie zawsze jest to dobra odpowied\u017a.<\/p>\n\n\n\n

    Je\u015bli kto\u015b pyta o nadu\u017cycia trybuna\u0142u inkwizycyjnego, stwierdzenie:<\/p>\n\n\n\n

    \u201eProtestanci te\u017c prze\u015bladowali heretyk\u00f3w\u201d<\/p>\n\n\n\n

    nie odpowiada w pe\u0142ni na pytanie.<\/p>\n\n\n\n

    Je\u015bli kto\u015b pyta o egzekucje:<\/p>\n\n\n\n

    \u201ePa\u0144stwa europejskie wykonywa\u0142y znacznie wi\u0119cej wyrok\u00f3w \u015bmierci\u201d<\/p>\n\n\n\n

    samo w sobie nie rozwi\u0105zuje kwestii moralnej.<\/p>\n\n\n\n

    W\u0142a\u015bciwa odpowied\u017a musi by\u0107 dojrzalsza:<\/p>\n\n\n\n

    \u201eTak, istnia\u0142y nadu\u017cycia i okre\u015blone kary, kt\u00f3re dzi\u015b uznajemy za niesprawiedliwe lub niezgodne z w\u0142a\u015bciwym rozumieniem godno\u015bci cz\u0142owieka. Aby jednak oceni\u0107 historycznie Inkwizycj\u0119, musimy odr\u00f3\u017cni\u0107 udokumentowane fakty od p\u00f3\u017aniejszych przesad, por\u00f3wna\u0107 jej procedury z systemami prawnymi epoki i unika\u0107 automatycznego przypisywania Inkwizycji ka\u017cdego nadu\u017cycia pope\u0142nionego przez w\u0142adze \u015bwieckie\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Ta odpowied\u017a jest znacznie solidniejsza.<\/p>\n\n\n\n

    I tak\u017ce znacznie bardziej katolicka.<\/p>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    8. Jak naprawd\u0119 dzia\u0142a\u0142 proces inkwizycyjny?<\/h1>\n\n\n\n

    Innym rozpowszechnionym mitem jest wyobra\u017cenie, \u017ce inkwizytor m\u00f3g\u0142 arbitralnie uwi\u0119zi\u0107 kogokolwiek, torturowa\u0107 go i spali\u0107 bez procesu.<\/p>\n\n\n\n

    Rzeczywisto\u015b\u0107 by\u0142a bardziej z\u0142o\u017cona.<\/p>\n\n\n\n

    Trybuna\u0142y inkwizycyjne rozwija\u0142y procedury prawne.<\/p>\n\n\n\n

    Istnia\u0142y oskar\u017cenia, dochodzenia, zeznania, \u015bwiadectwa i r\u00f3\u017cne mo\u017cliwo\u015bci procesowe.<\/p>\n\n\n\n

    W niekt\u00f3rych przypadkach celem by\u0142o uzyskanie wyznania i pojednania.<\/p>\n\n\n\n

    Kary mog\u0142y by\u0107 bardzo r\u00f3\u017cne.<\/p>\n\n\n\n

    Nale\u017ca\u0142y do nich:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    • pokuty duchowe;<\/li>\n\n\n\n
    • posty;<\/li>\n\n\n\n
    • pielgrzymki;<\/li>\n\n\n\n
    • grzywny;<\/li>\n\n\n\n
    • okre\u015blone obowi\u0105zki religijne;<\/li>\n\n\n\n
    • wi\u0119zienie;<\/li>\n\n\n\n
    • znaki pokutne;<\/li>\n\n\n\n
    • pojednanie z Ko\u015bcio\u0142em;<\/li>\n\n\n\n
    • a w najpowa\u017cniejszych przypadkach, gdy wyst\u0119powa\u0142o uporczywe trwanie w herezji, przekazanie sprawy w\u0142adzom \u015bwieckim.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      Ten ostatni punkt jest fundamentalny.<\/p>\n\n\n\n

      Trybuna\u0142 ko\u015bcielny m\u00f3g\u0142 uzna\u0107 osob\u0119 za winn\u0105 herezji i, w okre\u015blonych okoliczno\u015bciach historycznych, przekaza\u0107 j\u0105 w\u0142adzom \u015bwieckim, aby te zastosowa\u0142y kar\u0119 przewidzian\u0105 przez prawo cywilne.<\/p>\n\n\n\n

      Historycznie nieprecyzyjne jest zatem wyobra\u017canie sobie inkwizytora jednocze\u015bnie jako \u015bledczego, s\u0119dziego, kata i wykonawcy kary \u015bwieckiej.<\/p>\n\n\n\n

      Mi\u0119dzy jurysdykcj\u0105 ko\u015bcieln\u0105 i \u015bwieck\u0105 istnia\u0142a z\u0142o\u017cona wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

      \n\n\n\n

      9. \u201ePrzekazanie ramieniu \u015bwieckiemu\u201d: wyra\u017cenie wymagaj\u0105ce wyja\u015bnienia<\/h1>\n\n\n\n

      Jedn\u0105 z formu\u0142, kt\u00f3re najbardziej szokuj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnego czytelnika, jest przekazanie ramieniu \u015bwieckiemu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

      Co to oznacza?<\/p>\n\n\n\n

      Zasadniczo w przypadku herezji trybuna\u0142 ko\u015bcielny m\u00f3g\u0142 wyda\u0107 wyrok i przekaza\u0107 skazanego w\u0142adzom \u015bwieckim, aby te wykona\u0142y kar\u0119 przewidzian\u0105 przez prawo cywilne.<\/p>\n\n\n\n

      Pokazuje to co\u015b bardzo wa\u017cnego:<\/p>\n\n\n\n

      Inkwizycja nie funkcjonowa\u0142a w politycznej pr\u00f3\u017cni.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      By\u0142a osadzona w spo\u0142ecze\u0144stwach, w kt\u00f3rych w\u0142adza \u015bwiecka i religijna pozostawa\u0142y w bardzo \u015bcis\u0142ych relacjach.<\/p>\n\n\n\n

      Dlatego konieczne jest rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      • doktryn\u0105 katolick\u0105;<\/li>\n\n\n\n
      • prawem kanonicznym;<\/li>\n\n\n\n
      • decyzjami trybuna\u0142\u00f3w ko\u015bcielnych;<\/li>\n\n\n\n
      • ustawodawstwem cywilnym;<\/li>\n\n\n\n
      • decyzjami monarch\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
      • dzia\u0142aniami urz\u0119dnik\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
      • oraz konkretnymi nadu\u017cyciami pope\u0142nianymi przez jednostki.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        \u0141\u0105czenie tego wszystkiego pod poj\u0119ciem \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142\u201d prowadzi do historycznie b\u0142\u0119dnego wyja\u015bnienia.<\/p>\n\n\n\n

        \n\n\n\n

        10. Inkwizycja hiszpa\u0144ska: prawdopodobnie najbardziej zmanipulowany przypadek<\/h1>\n\n\n\n

        Kiedy wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie ludzie m\u00f3wi\u0105 o Inkwizycji, natychmiast my\u015bl\u0105 o Inkwizycji hiszpa\u0144skiej<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

        Zosta\u0142a ustanowiona w 1478 roku za panowania Ferdynanda i Izabeli i dzia\u0142a\u0142a przez stulecia, a\u017c do jej ostatecznego zniesienia w XIX wieku.<\/p>\n\n\n\n

        Jej historia jest zwi\u0105zana z niezwykle z\u0142o\u017conymi kwestiami religijnymi, politycznymi i spo\u0142ecznymi.<\/p>\n\n\n\n

        Jednym z jej pierwotnych cel\u00f3w by\u0142o badanie szczero\u015bci nawr\u00f3cenia niekt\u00f3rych konwertyt\u00f3w z judaizmu, a p\u00f3\u017aniej r\u00f3\u017cnych zjawisk uznawanych za heretyckie lub sprzeczne z katolick\u0105 ortodoksj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

        Z czasem jej jurysdykcja rozszerzy\u0142a si\u0119 na r\u00f3\u017cne dziedziny.<\/p>\n\n\n\n

        Tak\u017ce tutaj musimy unika\u0107 kolejnego b\u0142\u0119du:<\/p>\n\n\n\n

        Inkwizycja hiszpa\u0144ska nie by\u0142a po prostu trybuna\u0142em przeciwko \u017bydom.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Bada\u0142a r\u00f3wnie\u017c sprawy dotycz\u0105ce starych chrze\u015bcijan, konwertyt\u00f3w, protestant\u00f3w, alumbrados, niekt\u00f3rych przypadk\u00f3w bigamii, okre\u015blonych kwestii zwi\u0105zanych z przes\u0105dami i blu\u017anierstwem, twierdzeniami heretyckimi i innymi zagadnieniami.<\/p>\n\n\n\n

        Ponadto nie nale\u017cy uto\u017csamia\u0107 Inkwizycji z wyp\u0119dzeniem \u017byd\u00f3w w 1492 roku.<\/p>\n\n\n\n

        Wyp\u0119dzenie by\u0142o decyzj\u0105 Ferdynanda i Izabeli.<\/p>\n\n\n\n

        Inkwizycja i polityka wyp\u0119dzenia by\u0142y zwi\u0105zane z religijnym kontekstem epoki, ale nie by\u0142y ani t\u0105 sam\u0105 instytucj\u0105, ani tym samym wydarzeniem.<\/p>\n\n\n\n

        \n\n\n\n

        11. Ile os\u00f3b zosta\u0142o straconych?<\/h1>\n\n\n\n

        Wkraczamy tutaj w jedn\u0105 z dziedzin, w kt\u00f3rych propaganda wytworzy\u0142a jedne z najbardziej spektakularnych liczb.<\/p>\n\n\n\n

        Przez stulecia kr\u0105\u017cy\u0142y ogromne liczby dotycz\u0105ce ofiar Inkwizycji hiszpa\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

        W niekt\u00f3rych przedstawieniach m\u00f3wiono o setkach tysi\u0119cy, a nawet milionach os\u00f3b straconych.<\/p>\n\n\n\n

        Wsp\u00f3\u0142czesne badania historyczne, oparte na archiwach, znacz\u0105co zmniejszy\u0142y wiele z tych tradycyjnych liczb.<\/p>\n\n\n\n

        Nie oznacza to, \u017ce egzekucje nigdy si\u0119 nie odbywa\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

        Odbywa\u0142y si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

        Niekt\u00f3re osoby zosta\u0142y skazane na \u015bmier\u0107.<\/p>\n\n\n\n

        Istnia\u0142y autos de fe<\/em> i osoby przekazywane w\u0142adzom \u015bwieckim.<\/p>\n\n\n\n

        Jednak rzeczywiste liczby by\u0142y znacznie ni\u017csze ni\u017c wiele tradycyjnych danych rozpowszechnianych przez propagand\u0119 antykatolick\u0105 i antyhiszpa\u0144sk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

        Badania archiwalne dotycz\u0105ce Inkwizycji pokazuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce odsetek wyrok\u00f3w skazuj\u0105cych i egzekucji znacznie r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od okresu.<\/p>\n\n\n\n

        W pierwszych latach niekt\u00f3rych trybuna\u0142\u00f3w liczby by\u0142y znacznie wy\u017csze ni\u017c w okresach p\u00f3\u017aniejszych.<\/p>\n\n\n\n

        Instytucja zmienia\u0142a si\u0119 w czasie.<\/p>\n\n\n\n

        I pokazuje to ponownie fundamentaln\u0105 zasad\u0119:<\/p>\n\n\n\n

        Instytucji istniej\u0105cej przez kilka stuleci nie mo\u017cna bada\u0107 tak, jakby od pocz\u0105tku do ko\u0144ca pozostawa\u0142a identyczna.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        \n\n\n\n

        12. Sk\u0105d pochodzi to, co nazywamy \u201eCzarn\u0105 Legend\u0105\u201d?<\/h1>\n\n\n\n

        Wyra\u017cenie Czarna Legenda<\/strong> u\u017cywane jest przede wszystkim do opisania tradycji propagandowej przedstawiaj\u0105cej Hiszpani\u0119 i \u015bwiat hiszpa\u0144ski jako wyj\u0105tkowo okrutne, fanatyczne, nietolerancyjne i zacofane.<\/p>\n\n\n\n

        Inkwizycja odegra\u0142a centraln\u0105 rol\u0119 w tworzeniu tego obrazu.<\/p>\n\n\n\n

        Podobnie jak podb\u00f3j Ameryki.<\/p>\n\n\n\n

        Podczas wojen religijnych i politycznych wczesnej epoki nowo\u017cytnej przeciwnicy Hiszpanii znale\u017ali w przedstawianiu hiszpa\u0144skiego okrucie\u0144stwa szczeg\u00f3lnie skuteczne narz\u0119dzie propagandowe.<\/p>\n\n\n\n

        Autorzy, drukarze i polemi\u015bci rozpowszechniali narracje, w kt\u00f3rych rzeczywiste wydarzenia miesza\u0142y si\u0119 z przesadami, relacjami z drugiej r\u0119ki, zawy\u017conymi liczbami i scenami maj\u0105cymi wywo\u0142a\u0107 siln\u0105 reakcj\u0119 emocjonaln\u0105.<\/p>\n\n\n\n

        Nie oznacza to, \u017ce wszystkie oskar\u017cenia by\u0142y fa\u0142szywe.<\/p>\n\n\n\n

        I tutaj musimy dokona\u0107 decyduj\u0105cego rozr\u00f3\u017cnienia.<\/p>\n\n\n\n

        Istnienie propagandy nie czyni automatycznie wszystkiego, co propaganda twierdzi, fa\u0142szem.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Jest to jeden z b\u0142\u0119d\u00f3w z\u0142ej apologetyki.<\/p>\n\n\n\n

        Je\u015bli przeciwnik Ko\u015bcio\u0142a opisuje rzeczywi\u015bcie pope\u0142nione okrucie\u0144stwo, nie staje si\u0119 ono fa\u0142szywe tylko dlatego, \u017ce narratorem jest przeciwnik.<\/p>\n\n\n\n

        Zadaniem historyka jest je zweryfikowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

        \n\n\n\n

        13. Propaganda dzia\u0142a najlepiej, gdy zawiera cz\u0119\u015b\u0107 prawdy<\/h1>\n\n\n\n

        To by\u0107 mo\u017ce jedna z najwa\u017cniejszych lekcji dla naszych czas\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

        Najskuteczniejsza propaganda zazwyczaj nie wymy\u015bla wszystkiego.<\/p>\n\n\n\n

        Bierze:<\/p>\n\n\n\n

          \n
        • prawdziwy fakt;<\/li>\n\n\n\n
        • oddziela go od kontekstu;<\/li>\n\n\n\n
        • uog\u00f3lnia go;<\/li>\n\n\n\n
        • rozszerza jego zasi\u0119g;<\/li>\n\n\n\n
        • usuwa elementy przeciwne;<\/li>\n\n\n\n
        • dodaje obrazy wywo\u0142uj\u0105ce silne emocje;<\/li>\n\n\n\n
        • i wreszcie przekszta\u0142ca pojedynczy przypadek w uniwersalny opis.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

          Tak w\u0142a\u015bnie wielokrotnie post\u0119powano z Inkwizycj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

          Prawdziwy przypadek staje si\u0119:<\/p>\n\n\n\n

          \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 zawsze tak robi\u0142\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Jeden okre\u015blony trybuna\u0142 staje si\u0119:<\/p>\n\n\n\n

          \u201eWszyscy katolicy byli tacy\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Jedno skazanie staje si\u0119:<\/p>\n\n\n\n

          \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 naucza\u0142, \u017ce trzeba zabija\u0107 ka\u017cdego, kto si\u0119 z nim nie zgadza\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Przesadzona liczba staje si\u0119:<\/p>\n\n\n\n

          \u201eSpalono miliony ludzi\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Mechanizm jest prosty.<\/p>\n\n\n\n

          I zaskakuj\u0105co aktualny.<\/p>\n\n\n\n

          \n\n\n\n

          14. Czarna Legenda nie jest tylko problemem przesz\u0142o\u015bci<\/h1>\n\n\n\n

          Dzi\u015b nie potrzebujemy drukowanych pamflet\u00f3w, aby tworzy\u0107 legend\u0119.<\/p>\n\n\n\n

          Mamy media spo\u0142eczno\u015bciowe.<\/p>\n\n\n\n

          Mamy kr\u00f3tkie filmy.<\/p>\n\n\n\n

          Mamy nag\u0142\u00f3wki.<\/p>\n\n\n\n

          Mamy algorytmy.<\/p>\n\n\n\n

          Mamy obrazy generowane lub manipulowane cyfrowo.<\/p>\n\n\n\n

          Mamy fragmenty dokument\u00f3w pozbawione kontekstu.<\/p>\n\n\n\n

          Mamy wirusowe posty streszczaj\u0105ce pi\u0119\u0107set lat historii w trzech zdaniach.<\/p>\n\n\n\n

          Logika jest dok\u0142adnie taka sama.<\/p>\n\n\n\n

          U\u017cytkownik publikuje:<\/p>\n\n\n\n

          \n

          \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 podczas Inkwizycji spali\u0142 miliony ludzi\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

          Tysi\u0105ce os\u00f3b udost\u0119pniaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

          Liczba wydaje si\u0119 imponuj\u0105ca.<\/p>\n\n\n\n

          Obraz wywo\u0142uje oburzenie.<\/p>\n\n\n\n

          A algorytm nagradza emocje.<\/p>\n\n\n\n

          Ale nikt nie pyta:<\/p>\n\n\n\n

          Jakie jest \u017ar\u00f3d\u0142o?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Do jakiego okresu si\u0119 odnosi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Jaki trybuna\u0142?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Jaki region?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Jaka dokumentacja?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Kt\u00f3rzy historycy obliczyli t\u0119 liczb\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Czy m\u00f3wimy o skazaniach czy egzekucjach?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Czy nie myli si\u0119 trybuna\u0142\u00f3w \u015bwieckich i ko\u015bcielnych?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Edukacja historyczna staje si\u0119 w ten spos\u00f3b form\u0105 intelektualnego oporu.<\/p>\n\n\n\n

          \n\n\n\n

          15. Katolik nie powinien ba\u0107 si\u0119 uzna\u0107 grzech\u00f3w katolik\u00f3w<\/h1>\n\n\n\n

          Tutaj dochodzimy do serca problemu duchowego.<\/p>\n\n\n\n

          Katolik mo\u017ce ulec pokusie my\u015blenia:<\/p>\n\n\n\n

          \u201eJe\u015bli przyznam, \u017ce istnia\u0142y nadu\u017cycia, dostarcz\u0119 argument\u00f3w przeciwko Ko\u015bcio\u0142owi\u201d.<\/p>\n\n\n\n

          Nie.<\/p>\n\n\n\n

          Je\u015bli nadu\u017cycia rzeczywi\u015bcie mia\u0142y miejsce i je uznajemy, czynimy co\u015b znacznie bardziej chrze\u015bcija\u0144skiego:<\/p>\n\n\n\n

          m\u00f3wimy prawd\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie jest podtrzymywany przez fakt, \u017ce wszyscy jego cz\u0142onkowie byli doskonali.<\/p>\n\n\n\n

          Gdyby to by\u0142 warunek, Ko\u015bci\u00f3\u0142 znikn\u0105\u0142by ju\u017c w pierwszym wieku.<\/p>\n\n\n\n

          Piotr zapar\u0142 si\u0119 Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n

          Judasz Go zdradzi\u0142.<\/p>\n\n\n\n

          Aposto\u0142owie spierali si\u0119 o to, kto jest najwi\u0119kszy.<\/p>\n\n\n\n

          Koryntianie pope\u0142niali powa\u017cne b\u0142\u0119dy.<\/p>\n\n\n\n

          Galaci popadali w b\u0142\u0119dy doktrynalne.<\/p>\n\n\n\n

          Historia Ko\u015bcio\u0142a pe\u0142na jest \u015bwi\u0119tych, ale tak\u017ce grzesznik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

          Nie jest to argument przeciwko Ko\u015bcio\u0142owi.<\/p>\n\n\n\n

          Jest to w\u0142a\u015bnie to, czego mo\u017cna oczekiwa\u0107 od wsp\u00f3lnoty z\u0142o\u017conej z ludzi potrzebuj\u0105cych odkupienia.<\/p>\n\n\n\n

          \n\n\n\n

          16. \u015awi\u0119to\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a nie oznacza braku grzechu u jego cz\u0142onk\u00f3w<\/h1>\n\n\n\n

          Teologia katolicka starannie rozr\u00f3\u017cnia mi\u0119dzy \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105 Ko\u015bcio\u0142a a doskona\u0142\u0105 \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105 moraln\u0105 wszystkich jego cz\u0142onk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

          Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest \u015bwi\u0119ty, poniewa\u017c:<\/p>\n\n\n\n

            \n
          • Chrystus jest jego G\u0142ow\u0105;<\/li>\n\n\n\n
          • Duch \u015awi\u0119ty daje mu \u017cycie;<\/li>\n\n\n\n
          • posiada pe\u0142ni\u0119 \u015brodk\u00f3w zbawienia;<\/li>\n\n\n\n
          • zachowuje integralnie depozyt wiary;<\/li>\n\n\n\n
          • sprawuje sakramenty;<\/li>\n\n\n\n
          • g\u0142osi prawd\u0119 objawion\u0105;<\/li>\n\n\n\n
          • i jest powo\u0142any do prowadzenia ludzi do Boga.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

            Nie oznacza to jednak, \u017ce ka\u017cdy cz\u0142onek Ko\u015bcio\u0142a zawsze post\u0119puje \u015bwi\u0119cie.<\/p>\n\n\n\n

            Historia pokazuje dok\u0142adnie co\u015b przeciwnego.<\/p>\n\n\n\n

            Dlatego gdy kto\u015b m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n

            \u201eInkwizytor uczyni\u0142 co\u015b niesprawiedliwego; zatem nauka katolicka jest fa\u0142szywa\u201d,<\/p>\n\n\n\n

            dokonuje logicznego przeskoku.<\/p>\n\n\n\n

            Grzeszne zachowanie chrze\u015bcijanina nie dowodzi fa\u0142szu chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

            Podobnie zepsucie lekarza nie dowodzi, \u017ce medycyna jest fa\u0142szywa.<\/p>\n\n\n\n

            Korupcja s\u0119dziego nie dowodzi, \u017ce sprawiedliwo\u015b\u0107 nie istnieje.<\/p>\n\n\n\n

            \n\n\n\n

            17. Sam Ko\u015bci\u00f3\u0142 rozwin\u0105\u0142 krytyczn\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 swojej historii<\/h1>\n\n\n\n

            Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie naucza, \u017ce ka\u017cde historyczne zachowanie jego cz\u0142onk\u00f3w by\u0142o bez zarzutu.<\/p>\n\n\n\n

            Przeciwnie.<\/p>\n\n\n\n

            W r\u00f3\u017cnych momentach historii sam Ko\u015bci\u00f3\u0142 prosi\u0142 o przebaczenie za grzechy pope\u0142nione przez jego dzieci.<\/p>\n\n\n\n

            Jest to g\u0142\u0119boko zgodne z chrze\u015bcija\u0144stwem.<\/p>\n\n\n\n

            Chrze\u015bcija\u0144stwo nie potrzebuje doskona\u0142ej pami\u0119ci historycznej.<\/p>\n\n\n\n

            Potrzebuje pami\u0119ci prawdziwej.<\/p>\n\n\n\n

            Ewangelia nie przedstawia uczni\u00f3w jako nieskazitelnych bohater\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

            Przedstawia ich jako ludzi przemienianych przez \u0142ask\u0119.<\/p>\n\n\n\n

            Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n

            \u201eNigdy nie zgrzeszyli\u015bmy\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            M\u00f3wi zasadniczo:<\/p>\n\n\n\n

            \u201eChrystus jest \u015bwi\u0119ty, a my musimy nieustannie si\u0119 do Niego nawraca\u0107\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            \n\n\n\n

            18. Czy oznacza to, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 teologicznie w b\u0142\u0119dzie, gdy zwalcza\u0142 herezj\u0119?<\/h1>\n\n\n\n

            Tutaj musimy rozr\u00f3\u017cni\u0107 r\u00f3\u017cne kwestie.<\/p>\n\n\n\n

            Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma obowi\u0105zek strzec prawdy objawionej.<\/p>\n\n\n\n

            \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 ostrzega z wielk\u0105 surowo\u015bci\u0105:<\/p>\n\n\n\n

            \n

            \u201eLecz gdyby\u015bmy nawet my lub anio\u0142 z nieba g\u0142osi\u0142 wam Ewangeli\u0119 r\u00f3\u017cn\u0105 od tej, kt\u00f3r\u0105 wam g\u0142osili\u015bmy \u2014 niech b\u0119dzie przekl\u0119ty!\u201d (Ga 1,8).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

            Katolicka nauka o prawdzie religijnej nie twierdzi, \u017ce wszystkie religie s\u0105 r\u00f3wnie prawdziwe.<\/p>\n\n\n\n

            Ko\u015bci\u00f3\u0142 wyznaje, \u017ce istnieje obiektywna prawda o Bogu i zbawieniu.<\/p>\n\n\n\n

            Dlatego:<\/p>\n\n\n\n

            Obrona doktryny przed herezj\u0105 sama w sobie nie jest sprzeczna z Ewangeli\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            Problem pojawia si\u0119, gdy rozr\u00f3\u017cniamy mi\u0119dzy:<\/p>\n\n\n\n

              \n
            1. obron\u0105 prawdy;<\/li>\n\n\n\n
            2. przekonywaniem poprzez g\u0142oszenie;<\/li>\n\n\n\n
            3. korekt\u0105 duszpastersk\u0105;<\/li>\n\n\n\n
            4. okre\u015blaniem konsekwencji prawnych;<\/li>\n\n\n\n
            5. stosowaniem przymusu \u015bwieckiego;<\/li>\n\n\n\n
            6. stosowaniem okre\u015blonych kar.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

              Te rzeczy nie s\u0105 dok\u0142adnie tym samym.<\/p>\n\n\n\n

              \n\n\n\n

              19. Prawda nie potrzebuje przemocy, aby by\u0107 prawd\u0105<\/h1>\n\n\n\n

              Jest to zasada o ogromnym znaczeniu duszpasterskim.<\/p>\n\n\n\n

              Wiara chrze\u015bcija\u0144ska jest proponowana rozumowi i sercu.<\/p>\n\n\n\n

              Nie mo\u017cemy wytworzy\u0107 autentycznej wiary za pomoc\u0105 przemocy.<\/p>\n\n\n\n

              Mo\u017cemy zmusi\u0107 cz\u0142owieka zewn\u0119trznie do wykonania jakiego\u015b aktu.<\/p>\n\n\n\n

              Nie mo\u017cemy zmusi\u0107 go, aby wewn\u0119trznie uwierzy\u0142.<\/p>\n\n\n\n

              Mo\u017cemy grozi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

              Mo\u017cemy kara\u0107.<\/p>\n\n\n\n

              Mo\u017cemy wywo\u0142a\u0107 zewn\u0119trzne podporz\u0105dkowanie.<\/p>\n\n\n\n

              Ale tylko \u0142aska i prawda mog\u0105 przemieni\u0107 serce.<\/p>\n\n\n\n

              Nasz Pan nie uczyni\u0142 z Aposto\u0142\u00f3w religijnej policji.<\/p>\n\n\n\n

              Pos\u0142a\u0142 ich, aby g\u0142osili Ewangeli\u0119.<\/p>\n\n\n\n

              \n

              \u201eId\u017acie wi\u0119c i nauczajcie wszystkie narody\u201d (Mt 28,19).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

              Ewangelizacja chrze\u015bcija\u0144ska stawia w centrum nawr\u00f3cenie.<\/p>\n\n\n\n

              A prawdziwe nawr\u00f3cenie zak\u0142ada wolno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

              \n\n\n\n

              20. Ale wolno\u015b\u0107 religijna nie oznacza relatywizmu<\/h1>\n\n\n\n

              Tutaj musimy unika\u0107 kolejnej wsp\u00f3\u0142czesnej skrajno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

              Uznanie godno\u015bci sumienia nie oznacza twierdzenia, \u017ce wszystkie religie s\u0105 r\u00f3wnie prawdziwe.<\/p>\n\n\n\n

              Ko\u015bci\u00f3\u0142 jednocze\u015bnie podtrzymuje dwie rzeczywisto\u015bci:<\/p>\n\n\n\n

              Prawda istnieje<\/strong>, oraz<\/p>\n\n\n\n

              osoba ludzka posiada godno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy szanowa\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Nie nale\u017cy przeciwstawia\u0107 sobie prawdy i godno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

              Obie nale\u017c\u0105 do chrze\u015bcija\u0144skiej antropologii.<\/p>\n\n\n\n

              Wolno\u015b\u0107 nie oznacza moralnego prawa do przekszta\u0142cania b\u0142\u0119du w prawd\u0119.<\/p>\n\n\n\n

              Oznacza, \u017ce cz\u0142owiek w dziedzinie religii nie powinien by\u0107 poddawany niesprawiedliwemu przymusowi.<\/p>\n\n\n\n

              Sumienie powinno by\u0107 formowane przez prawd\u0119.<\/p>\n\n\n\n

              Dlatego prawdziwa wolno\u015b\u0107 nie polega po prostu na stwierdzeniu:<\/p>\n\n\n\n

              \u201eWierz\u0119 w to, co chc\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n

              Polega na mo\u017cliwo\u015bci, bez niesprawiedliwego przymusu, przylgni\u0119cia do dobra i prawdy.<\/p>\n\n\n\n

              \n\n\n\n

              21. Wielka r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em a mentalno\u015bci\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105<\/h1>\n\n\n\n

              Paradoksalnie zar\u00f3wno Inkwizycja, jak i spo\u0142ecze\u0144stwo nowoczesne mog\u0105 popa\u015b\u0107 w ten sam b\u0142\u0105d, wychodz\u0105c od dw\u00f3ch przeciwnych skrajno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

              Spo\u0142ecze\u0144stwo przednowoczesne mog\u0142o ulec pokusie my\u015blenia:<\/p>\n\n\n\n

              \u201eJedno\u015b\u0107 religijna musi by\u0107 narzucona zewn\u0119trznie\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Spo\u0142ecze\u0144stwo nowoczesne mo\u017ce popa\u015b\u0107 w drug\u0105 skrajno\u015b\u0107:<\/p>\n\n\n\n

              \u201eNie istnieje obiektywna prawda religijna; wszystko jest tylko prywatn\u0105 preferencj\u0105\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Chrze\u015bcija\u0144stwo odrzuca oba uproszczenia.<\/p>\n\n\n\n

              Prawda religijna jest obiektywna.<\/p>\n\n\n\n

              Ale wiara musi by\u0107 wolna.<\/p>\n\n\n\n

              Cz\u0142owiek potrzebuje wewn\u0119trznego nawr\u00f3cenia.<\/p>\n\n\n\n

              A ewangelizacji nie mo\u017cna sprowadzi\u0107 do przymusu.<\/p>\n\n\n\n

              \n\n\n\n

              22. Nie wolno myli\u0107 obrony doktryny z arbitralnym prze\u015bladowaniem<\/h1>\n\n\n\n

              Innym cz\u0119stym argumentem przeciwko katolicyzmowi jest:<\/p>\n\n\n\n

              \u201eJe\u015bli Ko\u015bci\u00f3\u0142 pot\u0119pia\u0142 herezj\u0119, to nie tolerowa\u0142 \u017cadnej wolno\u015bci my\u015bli\u201d.<\/p>\n\n\n\n

              Wymaga to rozr\u00f3\u017cnienia.<\/p>\n\n\n\n

              Ko\u015bci\u00f3\u0142 zawsze naucza\u0142, \u017ce istniej\u0105 prawdy, kt\u00f3re nie podlegaj\u0105 negocjacji.<\/p>\n\n\n\n

              Nie jest to wy\u0142\u0105cznie zjawisko religijne.<\/p>\n\n\n\n

              Nauka r\u00f3wnie\u017c stwierdza, \u017ce pewne twierdzenia s\u0105 fa\u0142szywe.<\/p>\n\n\n\n

              Prawo stwierdza, \u017ce okre\u015blone dzia\u0142ania s\u0105 nielegalne.<\/p>\n\n\n\n

              Uniwersytet mo\u017ce uzna\u0107 pewne argumenty za pozbawione podstaw.<\/p>\n\n\n\n

              Ka\u017cde spo\u0142ecze\u0144stwo posiada mechanizmy odr\u00f3\u017cniania prawdy od b\u0142\u0119du.<\/p>\n\n\n\n

              Problem pojawia si\u0119 wtedy, gdy obrona prawdy przekszta\u0142ca si\u0119 w nadu\u017cycie w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n

              Ko\u015bci\u00f3\u0142 musi wi\u0119c starannie odr\u00f3\u017cnia\u0107:<\/p>\n\n\n\n

              prawowit\u0105 w\u0142adz\u0119 doktrynaln\u0105<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              od<\/p>\n\n\n\n

              niesprawiedliwego wykonywania przymusu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              \n\n\n\n

              23. Inkwizycj\u0119 nale\u017cy bada\u0107 r\u00f3wnie\u017c w \u015bwietle historii prawa<\/h1>\n\n\n\n

              Aspekt ten cz\u0119sto znika z popularnych przedstawie\u0144, a mianowicie fakt, \u017ce procedury inkwizycyjne by\u0142y cz\u0119\u015bci\u0105 historycznego rozwoju prawa europejskiego.<\/p>\n\n\n\n

              Trybuna\u0142y inkwizycyjne przyczyni\u0142y si\u0119 w okre\u015blonych kontekstach do rozwoju bardziej systematycznych procedur \u015bledczych.<\/p>\n\n\n\n

              Nie oznacza to ich idealizowania.<\/p>\n\n\n\n

              Oznacza umieszczenie ich w kontek\u015bcie rozwoju instytucji prawnych.<\/p>\n\n\n\n

              \u015aredniowieczne prawo stopniowo przechodzi\u0142o od modeli, w kt\u00f3rych oskar\u017cenia w du\u017cej mierze zale\u017ca\u0142y od prywatnych stron i okre\u015blonych rytualnych form dowodowych, do bardziej uporz\u0105dkowanych system\u00f3w \u015bledczych.<\/p>\n\n\n\n

              Inquisitio<\/em> by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 tej ewolucji.<\/p>\n\n\n\n

              Jest to znacznie ciekawsze ni\u017c karykatura \u201eksi\u0119\u017cy szukaj\u0105cych ofiar\u201d.<\/p>\n\n\n\n

              \n\n\n\n

              24. Czy Inkwizycja by\u0142a wy\u0142\u0105cznie trybuna\u0142em religijnym?<\/h1>\n\n\n\n

              Nie ca\u0142kiem.<\/p>\n\n\n\n

              By\u0142a instytucj\u0105 religijn\u0105 pod wzgl\u0119dem cel\u00f3w i kompetencji, ale funkcjonowa\u0142a w konkretnych spo\u0142ecze\u0144stwach politycznych.<\/p>\n\n\n\n

              Na niekt\u00f3rych terytoriach, szczeg\u00f3lnie we wczesnej epoce nowo\u017cytnej, w\u0142adza monarsza wywiera\u0142a znaczny wp\u0142yw na niekt\u00f3re trybuna\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

              Inkwizycja hiszpa\u0144ska jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cnym przyk\u0142adem.<\/p>\n\n\n\n

              Dlatego b\u0142\u0119dem by\u0142oby przypisywanie doktrynie katolickiej ka\u017cdej decyzji politycznej podj\u0119tej przez katolick\u0105 monarchi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

              Monarchowie mieli interesy polityczne.<\/p>\n\n\n\n

              Urz\u0119dnicy mieli interesy osobiste.<\/p>\n\n\n\n

              Trybuna\u0142y mog\u0142y pope\u0142nia\u0107 b\u0142\u0119dy.<\/p>\n\n\n\n

              Inkwizytorzy mogli dzia\u0142a\u0107 roztropnie albo surowo.<\/p>\n\n\n\n

              Ko\u015bci\u00f3\u0142, Korona i spo\u0142ecze\u0144stwo nie stanowi\u0142y jednej nierozr\u00f3\u017cnialnej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

              \n\n\n\n

              25. Inkwizycja hiszpa\u0144ska a w\u0142adza Korony<\/h1>\n\n\n\n

              Inkwizycja hiszpa\u0144ska pozostawa\u0142a w szczeg\u00f3lnie \u015bcis\u0142ej relacji z monarchi\u0105.<\/p>\n\n\n\n

              Nominacja Generalnego Inkwizytora i struktura trybuna\u0142u pokazuj\u0105 ten zwi\u0105zek.<\/p>\n\n\n\n

              Doprowadzi\u0142o to niekt\u00f3rych historyk\u00f3w do opisywania jej jako instytucji ko\u015bcielnej g\u0142\u0119boko zintegrowanej ze struktur\u0105 monarchii hiszpa\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

              Dlatego b\u0142\u0119dem by\u0142oby przypisywanie doktrynie katolickiej ka\u017cdej decyzji politycznej podj\u0119tej przez Koron\u0119.<\/p>\n\n\n\n

              Monarchowie mieli interesy polityczne.<\/p>\n\n\n\n

              Urz\u0119dnicy mieli interesy osobiste.<\/p>\n\n\n\n

              Trybuna\u0142y mog\u0142y pope\u0142nia\u0107 b\u0142\u0119dy.<\/p>\n\n\n\n

              Inkwizytorzy mogli dzia\u0142a\u0107 roztropnie albo surowo.<\/p>\n\n\n\n

              Ko\u015bci\u00f3\u0142, Korona i spo\u0142ecze\u0144stwo nie stanowi\u0142y jednej nierozr\u00f3\u017cnialnej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

              \n\n\n\n

              26. Autos de fe<\/em>: kolejny obraz wymagaj\u0105cy kontekstu<\/h1>\n\n\n\n

              Wyra\u017cenie Auto de Fe<\/strong> natychmiast przywo\u0142uje u wielu ludzi obraz stosu.<\/p>\n\n\n\n

              Auto de Fe<\/em> by\u0142o jednak zasadniczo publicznym aktem, podczas kt\u00f3rego og\u0142aszano wyroki i dokonywano aktu pokuty oraz pojednania<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

              Nie by\u0142o synonimem egzekucji.<\/p>\n\n\n\n

              Niekt\u00f3rzy skazani mogli otrzyma\u0107 kary duchowe lub prawne bez wykonywania na nich kary \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n

              Kiedy kara \u015bmierci by\u0142a stosowana, egzekucji dokonywa\u0142a w\u0142adza \u015bwiecka.<\/p>\n\n\n\n

              Dlatego:<\/p>\n\n\n\n

              Auto de Fe \u2260 automatyczna egzekucja.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Pomieszanie tych dw\u00f3ch rzeczywisto\u015bci w znacznym stopniu przyczyni\u0142o si\u0119 do popularnego obrazu Inkwizycji.<\/p>\n\n\n\n

              \n\n\n\n

              27. Z liczbami trzeba by\u0107 niezwykle ostro\u017cnym<\/h1>\n\n\n\n

              Jedn\u0105 z podstawowych zasad powa\u017cnej historiografii jest:<\/p>\n\n\n\n

              Im bardziej spektakularna jest liczba historyczna, tym dok\u0142adniej musimy wiedzie\u0107, sk\u0105d pochodzi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Kto j\u0105 obliczy\u0142?<\/p>\n\n\n\n

              Na podstawie jakich dokument\u00f3w?<\/p>\n\n\n\n

              Dla jakiego okresu?<\/p>\n\n\n\n

              Dla jakiego terytorium?<\/p>\n\n\n\n

              Czy chodzi o skazania?<\/p>\n\n\n\n

              Czy chodzi o egzekucje?<\/p>\n\n\n\n

              Czy uwzgl\u0119dnia anulowane wyroki?<\/p>\n\n\n\n

              Czy obejmuje trybuna\u0142y \u015bwieckie?<\/p>\n\n\n\n

              Czy jest to szacunek, czy udokumentowana liczba?<\/p>\n\n\n\n

              Pytania te s\u0105 szczeg\u00f3lnie wa\u017cne w przypadku Inkwizycji.<\/p>\n\n\n\n

              Badania archiwalne ostatnich stuleci pozwoli\u0142y skorygowa\u0107 wiele przesad.<\/p>\n\n\n\n

              Ale korygowanie przesady nie oznacza przekszta\u0142cenia Inkwizycji w instytucj\u0119 doskona\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n

              Oznacza po prostu, \u017ce historia musi opiera\u0107 si\u0119 na dokumentach, a nie na liczbach maj\u0105cych wywo\u0142ywa\u0107 oburzenie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              \n\n\n\n

              28. Dlaczego Inkwizycja jest nadal tak u\u017cyteczna do atakowania Ko\u015bcio\u0142a?<\/h1>\n\n\n\n

              Poniewa\u017c funkcjonuje jako symbol.<\/p>\n\n\n\n

              Nie trzeba zna\u0107 jej historii.<\/p>\n\n\n\n

              Wystarczy wypowiedzie\u0107 to s\u0142owo.<\/p>\n\n\n\n

              \u201eInkwizycja\u201d.<\/p>\n\n\n\n

              I wiele os\u00f3b mentalnie dopowiada reszt\u0119.<\/p>\n\n\n\n

              To samo dzieje si\u0119 z okre\u015blonymi obrazami \u015bredniowiecza.<\/p>\n\n\n\n

              \u201e\u015aredniowiecze\u201d staje si\u0119:<\/p>\n\n\n\n

                \n
              • niewiedz\u0105;<\/li>\n\n\n\n
              • ciemno\u015bci\u0105;<\/li>\n\n\n\n
              • fanatyzmem;<\/li>\n\n\n\n
              • przes\u0105dem;<\/li>\n\n\n\n
              • zacofaniem.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                Tymczasem \u015bredniowiecze stworzy\u0142o uniwersytety, katedry, szpitale, systemy prawne, muzyk\u0119, sztuk\u0119, literatur\u0119, badania naukowe i niezwyk\u0142y rozw\u00f3j intelektualny.<\/p>\n\n\n\n

                Tomasz z Akwinu nie jest produktem cywilizacji intelektualnie martwej.<\/p>\n\n\n\n

                Podobnie nie s\u0105 nim \u015bredniowieczne uniwersytety.<\/p>\n\n\n\n

                Sprowadzanie tamtego \u015bwiata do \u201efanatyzmu religijnego\u201d jest historycznie nie do utrzymania.<\/p>\n\n\n\n

                \n\n\n\n

                29. Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bredniowieczny by\u0142 r\u00f3wnie\u017c instytucj\u0105 intelektualn\u0105<\/h1>\n\n\n\n

                Ten punkt jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cny.<\/p>\n\n\n\n

                Ta sama cywilizacja, kt\u00f3ra stworzy\u0142a Inkwizycj\u0119, wyda\u0142a r\u00f3wnie\u017c:<\/p>\n\n\n\n

                  \n
                • \u015bw. Anzelma;<\/li>\n\n\n\n
                • \u015bw. Alberta Wielkiego;<\/li>\n\n\n\n
                • \u015bw. Tomasza z Akwinu;<\/li>\n\n\n\n
                • \u015bw. Bonawentur\u0119;<\/li>\n\n\n\n
                • \u015bw. Bernarda;<\/li>\n\n\n\n
                • \u015bw. Hildegard\u0119;<\/li>\n\n\n\n
                • oraz gigantyczn\u0105 tradycj\u0119 filozoficzn\u0105, prawn\u0105 i teologiczn\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                  \u015aredniowieczne uniwersytety powsta\u0142y w du\u017cej mierze w \u015bwiecie chrze\u015bcija\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n

                  Teologia scholastyczna rozwija\u0142a rygorystyczne metody argumentacji.<\/p>\n\n\n\n

                  Filozofia Arystotelesa by\u0142a studiowana, dyskutowana i reinterpretowana.<\/p>\n\n\n\n

                  Dyskutowano kwestie dotycz\u0105ce:<\/p>\n\n\n\n

                    \n
                  • wolno\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
                  • sumienia;<\/li>\n\n\n\n
                  • prawa naturalnego;<\/li>\n\n\n\n
                  • sprawiedliwo\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
                  • wojny sprawiedliwej;<\/li>\n\n\n\n
                  • w\u0142adzy;<\/li>\n\n\n\n
                  • godno\u015bci cz\u0142owieka;<\/li>\n\n\n\n
                  • ekonomii;<\/li>\n\n\n\n
                  • polityki;<\/li>\n\n\n\n
                  • moralno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                    Sprowadzanie tamtego \u015bwiata do \u201efanatyzmu religijnego\u201d jest historycznie nie do utrzymania.<\/p>\n\n\n\n

                    \n\n\n\n

                    30. Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie by\u0142 po prostu wrogiem rozumu<\/h1>\n\n\n\n

                    Sama tradycja katolicka twierdzi, \u017ce wiara i rozum nie s\u0105 wrogami.<\/p>\n\n\n\n

                    Stwierdzenie, \u017ce B\u00f3g jest prawd\u0105, oznacza, \u017ce prawda nie mo\u017ce zaprzecza\u0107 samej sobie.<\/p>\n\n\n\n

                    Dlatego tradycja chrze\u015bcija\u0144ska rozwin\u0119\u0142a intensywn\u0105 racjonaln\u0105 refleksj\u0119 nad wiar\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                    S\u0142ynna scholastyczna formu\u0142a fides quaerens intellectum<\/em> \u2014 wiara poszukuj\u0105ca zrozumienia \u2014 doskonale wyra\u017ca t\u0119 dynamik\u0119.<\/p>\n\n\n\n

                    Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie naucza:<\/p>\n\n\n\n

                    \u201eNie my\u015bl\u201d.<\/p>\n\n\n\n

                    Naucza:<\/p>\n\n\n\n

                    \u201eSzukaj prawdy\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                    I w\u0142a\u015bnie dlatego prawdziwie katolicka apologetyka nie powinna ba\u0107 si\u0119 archiw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

                    \n\n\n\n

                    31. Problem os\u0105dzania przesz\u0142o\u015bci wy\u0142\u0105cznie wed\u0142ug wsp\u00f3\u0142czesnych kategorii<\/h1>\n\n\n\n

                    Dzi\u015b uwa\u017camy niekt\u00f3re kary i praktyki prawne za g\u0142\u0119boko problematyczne, mimo \u017ce przez stulecia by\u0142y akceptowane.<\/p>\n\n\n\n

                    To normalne.<\/p>\n\n\n\n

                    Spo\u0142ecze\u0144stwa si\u0119 zmieniaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                    Prawo si\u0119 zmienia.<\/p>\n\n\n\n

                    Wra\u017cliwo\u015b\u0107 moralna si\u0119 zmienia.<\/p>\n\n\n\n

                    Nasze rozumienie niekt\u00f3rych aspekt\u00f3w godno\u015bci cz\u0142owieka mo\u017ce si\u0119 rozwija\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                    Musimy jednak unika\u0107 dw\u00f3ch b\u0142\u0119d\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

                    Pierwszy:<\/p>\n\n\n\n

                    \u201eSkoro dzi\u015b my\u015blimy inaczej, wszyscy ludzie z przesz\u0142o\u015bci byli potworami\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                    Drugi:<\/p>\n\n\n\n

                    \u201eSkoro ta praktyka by\u0142a w\u00f3wczas normalna, nie mog\u0142a by\u0107 niesprawiedliwa\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                    Oba s\u0105 uproszczeniami.<\/p>\n\n\n\n

                    Dzia\u0142anie mo\u017ce by\u0107 zgodne z prawem i spo\u0142ecznie akceptowane, a mimo to moralnie problematyczne.<\/p>\n\n\n\n

                    Musimy jednak r\u00f3wnie\u017c rozumie\u0107, \u017ce ludzie przesz\u0142o\u015bci dzia\u0142ali w ramach odmiennych kategorii my\u015blenia.<\/p>\n\n\n\n

                    Historyk powinien rozumie\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                    Moralista powinien ocenia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                    Teolog powinien rozr\u00f3\u017cnia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                    \n\n\n\n

                    32. Czy katolik mo\u017ce przyzna\u0107, \u017ce w imi\u0119 wiary pope\u0142niano niesprawiedliwo\u015bci?<\/h1>\n\n\n\n

                    Tak.<\/p>\n\n\n\n

                    I powinien to robi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                    Potrzebne jest jednak wa\u017cne doprecyzowanie:<\/p>\n\n\n\n

                    \u201eW imi\u0119 wiary\u201d nie oznacza koniecznie \u201ewymagane przez wiar\u0119\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                    Inkwizytor m\u00f3g\u0142 u\u017cywa\u0107 religii do usprawiedliwienia osobi\u015bcie niesprawiedliwej decyzji.<\/p>\n\n\n\n

                    Monarcha m\u00f3g\u0142 u\u017cywa\u0107 religii do umocnienia swojej w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n

                    Urz\u0119dnik m\u00f3g\u0142 dzia\u0142a\u0107 z powod\u00f3w ekonomicznych.<\/p>\n\n\n\n

                    Kap\u0142an m\u00f3g\u0142 dzia\u0142a\u0107 z ambicji.<\/p>\n\n\n\n

                    Fakt, \u017ce kto\u015b powo\u0142uje si\u0119 na Boga, nie oznacza automatycznie, \u017ce jego dzia\u0142anie odpowiada woli Boga.<\/p>\n\n\n\n

                    Sam nasz Pan pot\u0119pia\u0142 tych, kt\u00f3rzy zewn\u0119trznie pos\u0142ugiwali si\u0119 religi\u0105, podczas gdy wewn\u0119trznie oddalali si\u0119 od Boga.<\/p>\n\n\n\n

                    \n\n\n\n

                    33. Ewangelia nie pozwala nam uto\u017csamia\u0107 religii z w\u0142adz\u0105<\/h1>\n\n\n\n

                    Chrystus wielokrotnie odrzuca\u0142 logik\u0119 \u015bwiatowej w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n

                    Kiedy Jego uczniowie spierali si\u0119 o to, kto jest najwi\u0119kszy, powiedzia\u0142 im:<\/p>\n\n\n\n

                    \n

                    \u201eKto by mi\u0119dzy wami chcia\u0142 sta\u0107 si\u0119 wielkim, niech b\u0119dzie waszym s\u0142ug\u0105\u201d (Mt 20,27).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

                    Nauka ta stanowi nieustanne ostrze\u017cenie dla ka\u017cdej w\u0142adzy ko\u015bcielnej.<\/p>\n\n\n\n

                    W\u0142adza religijna nie jest przywilejem s\u0142u\u017c\u0105cym zaspokajaniu ludzkich ambicji.<\/p>\n\n\n\n

                    Jest odpowiedzialno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                    Dlatego gdy w\u0142adza ko\u015bcielna wykorzystuje swoj\u0105 w\u0142adz\u0119, aby si\u0119 m\u015bci\u0107, wzbogaca\u0107, poni\u017ca\u0107 lub niesprawiedliwie prze\u015bladowa\u0107 kogo\u015b, nie realizuje Ewangelii.<\/p>\n\n\n\n

                    Zdradza j\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                    \n\n\n\n

                    34. Katolicka apologetyka powinna porzuci\u0107 obie skrajno\u015bci<\/h1>\n\n\n\n

                    Mo\u017cemy wskaza\u0107 dwa bardzo cz\u0119ste b\u0142\u0119dy.<\/p>\n\n\n\n

                    Pierwsza skrajno\u015b\u0107: apologetyka zdominowana przez wstyd<\/h3>\n\n\n\n

                    M\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n

                    \u201eTak, Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 straszny, ale trzeba zrozumie\u0107, \u017ce\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n

                    Zaczyna od przyj\u0119cia ca\u0142ego oskar\u017cenia, a nast\u0119pnie pr\u00f3buje si\u0119 usprawiedliwia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                    W rezultacie katolik zawsze wydaje si\u0119 by\u0107 w defensywie.<\/p>\n\n\n\n

                    Druga skrajno\u015b\u0107: apologetyka propagandowa<\/h3>\n\n\n\n

                    M\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n

                    \u201eWszystko, co m\u00f3wi si\u0119 o Inkwizycji, jest k\u0142amstwem\u201d.<\/p>\n\n\n\n

                    To r\u00f3wnie\u017c nie dzia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

                    Poniewa\u017c istniej\u0105 dokumenty, egzekucje, procesy, tortury i nadu\u017cycia, kt\u00f3re s\u0105 doskonale udokumentowane.<\/p>\n\n\n\n

                    Kiedy rozm\u00f3wca odkryje, \u017ce apologeta zaprzeczy\u0142 rzeczywistym faktom, ca\u0142a wiarygodno\u015b\u0107 znika.<\/p>\n\n\n\n

                    Istnieje trzecia droga:<\/p>\n\n\n\n

                    apologetyka oparta na prawdzie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                    Uzna\u0107 to, co si\u0119 wydarzy\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

                    Zaprzeczy\u0107 temu, co jest fa\u0142szywe.<\/p>\n\n\n\n

                    Umie\u015bci\u0107 w kontek\u015bcie to, co zosta\u0142o wyrwane z kontekstu.<\/p>\n\n\n\n

                    Skorygowa\u0107 liczby.<\/p>\n\n\n\n

                    Rozdzieli\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                    I wyja\u015bni\u0107 doktryn\u0119 katolick\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                    \n\n\n\n

                    35. Z\u0142ota zasada: nie zaprzecza\u0107 temu, co mo\u017cna udowodni\u0107<\/h1>\n\n\n\n

                    Je\u015bli dokumenty dowodz\u0105, \u017ce trybuna\u0142 inkwizycyjny torturowa\u0142 oskar\u017conego, nie powinni\u015bmy m\u00f3wi\u0107:<\/p>\n\n\n\n

                    \u201eTo nigdy si\u0119 nie wydarzy\u0142o\u201d.<\/p>\n\n\n\n

                    Powinni\u015bmy powiedzie\u0107:<\/p>\n\n\n\n

                    \u201eTak, istniej\u0105 udokumentowane przypadki. Przyjrzyjmy si\u0119 teraz, ile ich by\u0142o, w jakich okoliczno\u015bciach mia\u0142y miejsce, jakie obowi\u0105zywa\u0142y normy, jak je stosowano i jak powinni\u015bmy ocenia\u0107 t\u0119 praktyk\u0119 moralnie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

                    Druga odpowied\u017a jest niesko\u0144czenie silniejsza.<\/p>\n\n\n\n

                    Poniewa\u017c nie zale\u017cy od zaprzeczania.<\/p>\n\n\n\n

                    Zale\u017cy od dowod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

                    \n\n\n\n

                    36. W ten sam spos\u00f3b nie powinni\u015bmy przyjmowa\u0107 twierdze\u0144 bez dowod\u00f3w<\/h1>\n\n\n\n

                    R\u00f3wnie wa\u017cny jest ruch przeciwny.<\/p>\n\n\n\n

                    Je\u015bli kto\u015b m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n

                    \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 spali\u0142 miliony ludzi\u201d,<\/p>\n\n\n\n

                    nie powinni\u015bmy odpowiada\u0107 inn\u0105 wymy\u015blon\u0105 liczb\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                    Powinni\u015bmy zapyta\u0107:<\/p>\n\n\n\n

                    \u201eJakie jest \u017ar\u00f3d\u0142o?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                    Je\u015bli odpowiedzi\u0105 jest film, filmik opublikowany w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych lub strona bez \u017ar\u00f3de\u0142, rozmowa historyczna jeszcze si\u0119 nie rozpocz\u0119\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

                    Historia wymaga dokument\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

                    A liczby wymagaj\u0105 metodologii.<\/p>\n\n\n\n

                    \n\n\n\n

                    37. Prawda historyczna jest mniej spektakularna ni\u017c propaganda<\/h1>\n\n\n\n

                    Rzeczywisto\u015b\u0107 historyczna jest zazwyczaj znacznie bardziej nudna ni\u017c legenda.<\/p>\n\n\n\n

                    Nie zawsze istnieje absolutnie z\u0142y winowajca.<\/p>\n\n\n\n

                    Nie zawsze istnieje ca\u0142kowicie niewinna ofiara.<\/p>\n\n\n\n

                    Instytucje nie zawsze s\u0105 monolityczne.<\/p>\n\n\n\n

                    Istniej\u0105:<\/p>\n\n\n\n

                      \n
                    • roztropni s\u0119dziowie;<\/li>\n\n\n\n
                    • niesprawiedliwi s\u0119dziowie;<\/li>\n\n\n\n
                    • winni oskar\u017ceni;<\/li>\n\n\n\n
                    • niewinni oskar\u017ceni;<\/li>\n\n\n\n
                    • uczciwi urz\u0119dnicy;<\/li>\n\n\n\n
                    • skorumpowani urz\u0119dnicy;<\/li>\n\n\n\n
                    • rozs\u0105dne prawa;<\/li>\n\n\n\n
                    • niesprawiedliwe prawa;<\/li>\n\n\n\n
                    • zmiany historyczne;<\/li>\n\n\n\n
                    • reformy;<\/li>\n\n\n\n
                    • b\u0142\u0119dy;<\/li>\n\n\n\n
                    • korekty;<\/li>\n\n\n\n
                    • konflikty polityczne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                      W\u0142a\u015bnie to sprawia, \u017ce historia jest histori\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                      \n\n\n\n

                      38. Czego mo\u017cemy nauczy\u0107 si\u0119 duchowo z historii Inkwizycji?<\/h1>\n\n\n\n

                      Bardzo wiele.<\/p>\n\n\n\n

                      Po pierwsze:<\/p>\n\n\n\n

                      Grzech mo\u017ce przenikn\u0105\u0107 nawet do instytucji religijnych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                      Potrzebujemy zatem nieustannego nawr\u00f3cenia.<\/p>\n\n\n\n

                      Po drugie:<\/p>\n\n\n\n

                      Prawda nie zale\u017cy od moralnej doskona\u0142o\u015bci tego, kto j\u0105 g\u0142osi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                      Grzeszny kap\u0142an mo\u017ce g\u0142osi\u0107 prawdziw\u0105 nauk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

                      Niegodny biskup mo\u017ce wa\u017cnie sprawowa\u0107 sakrament.<\/p>\n\n\n\n

                      \u0141aska Bo\u017ca nie zale\u017cy od osobistej doskona\u0142ej \u015bwi\u0119to\u015bci szafarza.<\/p>\n\n\n\n

                      Po trzecie:<\/p>\n\n\n\n

                      W\u0142adza pozbawiona cnoty \u0142atwo przekszta\u0142ca si\u0119 w nadu\u017cycie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                      Dotyczy to \u015bredniowiecznego inkwizytora.<\/p>\n\n\n\n

                      Ale tak\u017ce wsp\u00f3\u0142czesnego polityka.<\/p>\n\n\n\n

                      S\u0119dziego.<\/p>\n\n\n\n

                      Dziennikarza.<\/p>\n\n\n\n

                      Administratora.<\/p>\n\n\n\n

                      Ka\u017cdej osoby posiadaj\u0105cej w\u0142adz\u0119.<\/p>\n\n\n\n

                      \n\n\n\n

                      39. Wielka lekcja dla naszych czas\u00f3w: r\u00f3wnie\u017c mamy swoje \u201etrybuna\u0142y\u201d<\/h1>\n\n\n\n

                      To by\u0107 mo\u017ce najbardziej aktualne zastosowanie.<\/p>\n\n\n\n

                      Krytykujemy Inkwizycj\u0119, podczas gdy \u017cyjemy w spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce popa\u015b\u0107 w mechanizmy spo\u0142ecznego prze\u015bladowania.<\/p>\n\n\n\n

                      Dzi\u015b nie zawsze palimy ludzi.<\/p>\n\n\n\n

                      Ale mo\u017ce wydarzy\u0107 si\u0119 co\u015b innego:<\/p>\n\n\n\n

                        \n
                      • publiczne napi\u0119tnowanie;<\/li>\n\n\n\n
                      • cyfrowy lincz;<\/li>\n\n\n\n
                      • utrata pracy;<\/li>\n\n\n\n
                      • kampanie oszczerstw;<\/li>\n\n\n\n
                      • wykluczenie spo\u0142eczne;<\/li>\n\n\n\n
                      • nieformalna cenzura;<\/li>\n\n\n\n
                      • zniszczenie reputacji.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                        Oskar\u017cenie, kt\u00f3re staje si\u0119 wirusowe, mo\u017ce mie\u0107 niszczycielskie konsekwencje, nawet je\u015bli nie istnieje oficjalny trybuna\u0142.<\/p>\n\n\n\n

                        I cz\u0119sto bez rzeczywistej mo\u017cliwo\u015bci obrony.<\/p>\n\n\n\n

                        Paradoks jest uderzaj\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n

                        Spo\u0142ecze\u0144stwo uwa\u017caj\u0105ce Inkwizycj\u0119 za barbarzy\u0144sk\u0105 mo\u017ce zbiorowo odtwarza\u0107 mechanizmy pot\u0119pienia za pomoc\u0105 narz\u0119dzi technologicznych znacznie pot\u0119\u017cniejszych ni\u017c te z przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                        \n\n\n\n

                        40. Kultura anulowania potrzebuje chrze\u015bcija\u0144skiej antropologii<\/h1>\n\n\n\n

                        Osoby ludzkiej nie mo\u017cna sprowadzi\u0107 do jej najgorszego b\u0142\u0119du.<\/p>\n\n\n\n

                        Chrze\u015bcija\u0144stwo naucza czego\u015b rewolucyjnego:<\/p>\n\n\n\n

                        Grzesznik mo\u017ce si\u0119 nawr\u00f3ci\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        Oznacza to, \u017ce sprawiedliwo\u015b\u0107 powinna istnie\u0107, ale powinna r\u00f3wnie\u017c istnie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 skruchy.<\/p>\n\n\n\n

                        Wsp\u00f3\u0142czesne spo\u0142ecze\u0144stwo mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 permanentnym trybuna\u0142em, w kt\u00f3rym b\u0142\u0105d pope\u0142niony dwadzie\u015bcia lat temu prze\u015bladuje cz\u0142owieka przez ca\u0142e \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n

                        Ewangelia oferuje co\u015b innego.<\/p>\n\n\n\n

                        Nie usuwa odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                        Ale otwiera drzwi do odkupienia.<\/p>\n\n\n\n

                        \n\n\n\n

                        41. \u201eNie s\u0105d\u017acie\u201d nie oznacza \u201enie rozr\u00f3\u017cniajcie\u201d<\/h1>\n\n\n\n

                        Tutaj znajdujemy kolejne cz\u0119ste nieporozumienie.<\/p>\n\n\n\n

                        Chrystus m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n

                        \n

                        \u201eNie s\u0105d\u017acie, aby\u015bcie nie byli s\u0105dzeni\u201d (Mt 7,1).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

                        Nie oznacza to jednak, \u017ce chrze\u015bcijanie maj\u0105 porzuci\u0107 wszelki os\u0105d moralny.<\/p>\n\n\n\n

                        Sama Ewangelia wymaga rozeznania.<\/p>\n\n\n\n

                        Chodzi o rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy:<\/p>\n\n\n\n

                        ocen\u0105 czynu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        a<\/p>\n\n\n\n

                        ostatecznym pot\u0119pieniem duszy cz\u0142owieka.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        Mo\u017cemy powiedzie\u0107:<\/p>\n\n\n\n

                        \u201eTo zachowanie by\u0142o niesprawiedliwe\u201d<\/p>\n\n\n\n

                        bez m\u00f3wienia:<\/p>\n\n\n\n

                        \u201eTa osoba jest wiecznie pot\u0119piona\u201d.<\/p>\n\n\n\n

                        Ostateczny s\u0105d nale\u017cy do Boga.<\/p>\n\n\n\n

                        Rozr\u00f3\u017cnienie to nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c stosowa\u0107 w historiografii.<\/p>\n\n\n\n

                        Mo\u017cemy stwierdzi\u0107, \u017ce okre\u015blone dzia\u0142ania by\u0142y niesprawiedliwe, nie twierdz\u0105c, \u017ce znamy wszystkie wewn\u0119trzne intencje tych, kt\u00f3rzy je podejmowali.<\/p>\n\n\n\n

                        \n\n\n\n

                        42. Jak odpowiedzie\u0107, gdy kto\u015b m\u00f3wi: \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 zabi\u0142 wszystkich, kt\u00f3rzy my\u015bleli inaczej\u201d?<\/h1>\n\n\n\n

                        Spokojna odpowied\u017a mog\u0142aby brzmie\u0107:<\/p>\n\n\n\n

                        \u201eHistoria jest bardziej z\u0142o\u017cona. Istnia\u0142y trybuna\u0142y inkwizycyjne, kt\u00f3re bada\u0142y i skazywa\u0142y za herezj\u0119, i dochodzi\u0142o do egzekucji. Nie nale\u017cy temu zaprzecza\u0107. Fa\u0142szywe jest jednak twierdzenie, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 bez r\u00f3\u017cnicy zabija\u0142 ka\u017cdego, kto my\u015bla\u0142 inaczej. Konieczne jest rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy trybuna\u0142ami, okresami, terytoriami, karami, prawem \u015bwieckim i udokumentowanymi liczbami. Ponadto prze\u015bladowania religijne by\u0142y cech\u0105 wielu wyznaniowych spo\u0142ecze\u0144stw tamtej epoki, a nie wy\u0142\u0105cznie \u015bwiata katolickiego\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        Nast\u0119pnie mo\u017cemy zapyta\u0107:<\/p>\n\n\n\n

                        \u201eO jakim konkretnie okresie m\u00f3wisz?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        To pytanie ca\u0142kowicie zmienia rozmow\u0119.<\/p>\n\n\n\n

                        \n\n\n\n

                        43. Jak odpowiedzie\u0107 na twierdzenie o \u201emilionach ofiar\u201d?<\/h1>\n\n\n\n

                        Nie powinni\u015bmy odpowiada\u0107 inn\u0105 przypadkow\u0105 liczb\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                        Powinni\u015bmy zapyta\u0107:<\/p>\n\n\n\n

                        \u201eJakie jest twoje \u017ar\u00f3d\u0142o?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        Nast\u0119pnie:<\/p>\n\n\n\n

                        \u201eCzy m\u00f3wisz o \u015bredniowiecznej, hiszpa\u0144skiej czy rzymskiej Inkwizycji?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        Oraz:<\/p>\n\n\n\n

                        \u201eM\u00f3wisz o osobach skazanych czy straconych?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        Na koniec:<\/p>\n\n\n\n

                        \u201eJakiej metodologii u\u017cy\u0142 autor tej liczby?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        Rozmowa przestaje by\u0107 emocjonalna i staje si\u0119 historyczna.<\/p>\n\n\n\n

                        \n\n\n\n

                        44. Jak odpowiada\u0107 na obrazy tortur?<\/h1>\n\n\n\n

                        Mo\u017cemy powiedzie\u0107:<\/p>\n\n\n\n

                        \u201eTak, w niekt\u00f3rych trybuna\u0142ach inkwizycyjnych stosowano tortury i nie mamy powodu, aby temu zaprzecza\u0107. Popularny obraz systematycznych i nieograniczonych tortur nie przedstawia jednak w\u0142a\u015bciwie funkcjonowania wszystkich trybuna\u0142\u00f3w inkwizycyjnych. Musimy zbada\u0107 normy, procedury i konkretne przypadki\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        Znacznie trudniej takiej odpowiedzi zaprzeczy\u0107 ni\u017c absolutnemu zaprzeczeniu.<\/p>\n\n\n\n

                        \n\n\n\n

                        45. Jak odpowiedzie\u0107, gdy kto\u015b m\u00f3wi: \u201eInkwizycja dowodzi, \u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo jest fa\u0142szywe\u201d?<\/h1>\n\n\n\n

                        Odpowied\u017a mo\u017ce by\u0107 prosta:<\/p>\n\n\n\n

                        \u201eNie. Dowodzi ona, \u017ce niekt\u00f3rzy chrze\u015bcijanie pope\u0142niali powa\u017cne grzechy. Aby dowie\u015b\u0107, \u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo jest fa\u0142szywe, nale\u017ca\u0142oby wykaza\u0107, \u017ce Chrystus nie zmartwychwsta\u0142, \u017ce Ewangelia jest fa\u0142szywa lub \u017ce doktryna chrze\u015bcija\u0144ska sprzeciwia si\u0119 rzeczywisto\u015bci. Grzeszne zachowanie cz\u0142onk\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a nie obala automatycznie prawdy wiary, kt\u00f3r\u0105 sami zdradzili\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        Jest to fundamentalna kwestia logiczna.<\/p>\n\n\n\n

                        Kiedy chrze\u015bcijanin post\u0119puje wbrew Ewangelii, post\u0119puje w\u0142a\u015bnie przeciwko temu, w co twierdzi, \u017ce wierzy.<\/p>\n\n\n\n

                        \n\n\n\n

                        46. Krzy\u017c jest ostatecznym kryterium<\/h1>\n\n\n\n

                        Chrze\u015bcija\u0144stwo nie g\u0142osi:<\/p>\n\n\n\n

                        \u201eW\u0142adza jest dobra, poniewa\u017c sprawuj\u0105 j\u0105 chrze\u015bcijanie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

                        G\u0142osi:<\/p>\n\n\n\n

                        \u201eW\u0142adza musi by\u0107 podporz\u0105dkowana prawdzie i dobru\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        Chrystus kr\u00f3luje z Krzy\u017ca.<\/p>\n\n\n\n

                        Nie z tronu w\u0142adzy politycznej.<\/p>\n\n\n\n

                        Nie poprzez przemoc.<\/p>\n\n\n\n

                        Nie poprzez strach.<\/p>\n\n\n\n

                        Krzy\u017c objawia, \u017ce w\u0142adza chrze\u015bcija\u0144ska powinna sta\u0107 si\u0119 s\u0142u\u017cb\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                        Dlatego ka\u017cda w\u0142adza ko\u015bcielna, kt\u00f3ra poni\u017ca, nadu\u017cywa lub niesprawiedliwie prze\u015bladuje kogo\u015b, zaprzecza duchowi Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n

                        \n\n\n\n

                        47. Ko\u015bci\u00f3\u0142 potrzebuje historyk\u00f3w, a nie propagandyst\u00f3w<\/h1>\n\n\n\n

                        Powa\u017cny historyk katolicki nie powinien wychodzi\u0107 z za\u0142o\u017cenia:<\/p>\n\n\n\n

                        \u201eMusz\u0119 dowie\u015b\u0107, \u017ce Inkwizycja by\u0142a doskona\u0142a\u201d.<\/p>\n\n\n\n

                        Powinien zacz\u0105\u0107 tak:<\/p>\n\n\n\n

                        \u201eChc\u0119 wiedzie\u0107, co naprawd\u0119 si\u0119 wydarzy\u0142o\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                        Je\u015bli dokumenty pokazuj\u0105 niesprawiedliwo\u015b\u0107, powinien j\u0105 uzna\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                        Je\u015bli pokazuj\u0105 przesad\u0119, powinien j\u0105 odrzuci\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                        Je\u015bli ujawniaj\u0105 z\u0142o\u017cony kontekst, powinien go wyja\u015bni\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                        Je\u015bli tradycyjne liczby s\u0105 b\u0142\u0119dne, powinien je skorygowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                        To jest prawdziwa obrona prawdy.<\/p>\n\n\n\n

                        \n\n\n\n

                        48. Katolik XXI wieku musi nauczy\u0107 si\u0119 bada\u0107<\/h1>\n\n\n\n

                        Nasze czasy wymagaj\u0105 nowej apologetyki.<\/p>\n\n\n\n

                        Nie wystarczy ju\u017c nauczy\u0107 si\u0119 odpowiedzi na pami\u0119\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                        Musimy wiedzie\u0107, jak:<\/p>\n\n\n\n

                          \n
                        • odnajdywa\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a;<\/li>\n\n\n\n
                        • odr\u00f3\u017cnia\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a pierwotne od wt\u00f3rnych;<\/li>\n\n\n\n
                        • rozpoznawa\u0107 fa\u0142szywe cytaty;<\/li>\n\n\n\n
                        • weryfikowa\u0107 liczby;<\/li>\n\n\n\n
                        • odr\u00f3\u017cnia\u0107 opinie od bada\u0144 naukowych;<\/li>\n\n\n\n
                        • rozpoznawa\u0107 propagand\u0119;<\/li>\n\n\n\n
                        • rozumie\u0107 kontekst historyczny;<\/li>\n\n\n\n
                        • identyfikowa\u0107 anachronizmy;<\/li>\n\n\n\n
                        • i por\u00f3wnywa\u0107 r\u00f3\u017cne interpretacje.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                          Jest to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne w Internecie.<\/p>\n\n\n\n

                          \n\n\n\n

                          49. Pi\u0119\u0107 pyta\u0144 przed udost\u0119pnieniem oskar\u017cenia przeciwko Ko\u015bcio\u0142owi<\/h1>\n\n\n\n

                          Przed udost\u0119pnieniem posta o Inkwizycji warto zapyta\u0107:<\/p>\n\n\n\n

                          1. Kto wysuwa to twierdzenie?<\/h3>\n\n\n\n

                          Historyk specjalizuj\u0105cy si\u0119 w temacie?<\/p>\n\n\n\n

                          Popularyzator?<\/p>\n\n\n\n

                          Aktywista?<\/p>\n\n\n\n

                          Anonimowe konto?<\/p>\n\n\n\n

                          2. Jakie jest \u017ar\u00f3d\u0142o?<\/h3>\n\n\n\n

                          Istnieje dokument?<\/p>\n\n\n\n

                          Praca naukowa?<\/p>\n\n\n\n

                          Weryfikowalny cytat?<\/p>\n\n\n\n

                          3. Do jakiego okresu si\u0119 odnosi?<\/h3>\n\n\n\n

                          XIII wiek?<\/p>\n\n\n\n

                          XV wiek?<\/p>\n\n\n\n

                          XVII wiek?<\/p>\n\n\n\n

                          XVIII wiek?<\/p>\n\n\n\n

                          4. Jaka instytucja?<\/h3>\n\n\n\n

                          Inkwizycja \u015bredniowieczna?<\/p>\n\n\n\n

                          Hiszpa\u0144ska?<\/p>\n\n\n\n

                          Rzymska?<\/p>\n\n\n\n

                          Trybuna\u0142 \u015bwiecki?<\/p>\n\n\n\n

                          5. Czy liczba jest udokumentowana?<\/h3>\n\n\n\n

                          To ostatnie pytanie mo\u017ce obali\u0107 wiele mit\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

                          \n\n\n\n

                          50. R\u00f3wnie\u017c mi\u0142o\u015b\u0107 powinna kierowa\u0107 naszymi dyskusjami historycznymi<\/h1>\n\n\n\n

                          Jest jeszcze jeden wymiar, o kt\u00f3rym cz\u0119sto zapominamy.<\/p>\n\n\n\n

                          Mo\u017cemy mie\u0107 racj\u0119 historycznie, a mimo to dyskutowa\u0107 w spos\u00f3b niechrze\u015bcija\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n

                          Je\u015bli odpowiadamy obelgami:<\/p>\n\n\n\n

                          \u201eJeste\u015b ignorantem\u201d.<\/p>\n\n\n\n

                          \u201eNie masz najmniejszego poj\u0119cia, o czym m\u00f3wisz\u201d.<\/p>\n\n\n\n

                          \u201eZosta\u0142e\u015b zmanipulowany\u201d.<\/p>\n\n\n\n

                          mo\u017cemy wygra\u0107 dyskusj\u0119, ale straci\u0107 cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

                          \u015awi\u0119ty Piotr zaleca:<\/p>\n\n\n\n

                          \n

                          \u201eB\u0105d\u017acie zawsze gotowi do obrony wobec ka\u017cdego, kto domaga si\u0119 od was uzasadnienia tej nadziei, kt\u00f3ra w was jest; a z \u0142agodno\u015bci\u0105 i boja\u017ani\u0105\u201d (1 P 3,15).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

                          To powinno by\u0107 zasad\u0105 ka\u017cdej katolickiej apologetyki.<\/p>\n\n\n\n

                          Rozum i mi\u0142o\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                          Nie jedno przeciw drugiemu.<\/p>\n\n\n\n

                          \n\n\n\n

                          51. Nie powinni\u015bmy mie\u0107 ani kompleks\u00f3w, ani arogancji<\/h1>\n\n\n\n

                          Tytu\u0142 tego artyku\u0142u zawiera wa\u017cne wyra\u017cenie:<\/p>\n\n\n\n

                          bez kompleks\u00f3w.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                          Co to oznacza?<\/p>\n\n\n\n

                          Nie oznacza:<\/p>\n\n\n\n

                          \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 zawsze mia\u0142 racj\u0119 we wszystkim\u201d.<\/p>\n\n\n\n

                          Oznacza:<\/p>\n\n\n\n

                          \u201eNie musz\u0119 k\u0142ama\u0107, aby broni\u0107 swojej wiary\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                          Nie musz\u0119 przyjmowa\u0107 karykatury.<\/p>\n\n\n\n

                          Nie musz\u0119 wstydzi\u0107 si\u0119 tego, \u017ce jestem katolikiem.<\/p>\n\n\n\n

                          Nie musz\u0119 porzuca\u0107 historii, aby broni\u0107 Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

                          Nie musz\u0119 czyni\u0107 z ka\u017cdej katolickiej postaci historycznej bohatera.<\/p>\n\n\n\n

                          Nie musz\u0119 zaprzecza\u0107 grzechom.<\/p>\n\n\n\n

                          Nie musz\u0119 akceptowa\u0107 legend.<\/p>\n\n\n\n

                          Mog\u0119 szuka\u0107 prawdy.<\/p>\n\n\n\n

                          A prawda nie ma si\u0119 czego obawia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                          \n\n\n\n

                          52. Prawdziwe zwyci\u0119stwo polega na odzyskaniu zdolno\u015bci my\u015blenia<\/h1>\n\n\n\n

                          \u017byjemy w epoce slogan\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

                          \u201eInkwizycja\u201d.<\/p>\n\n\n\n

                          \u201eObskurantyzm\u201d.<\/p>\n\n\n\n

                          \u201eFanatyzm\u201d.<\/p>\n\n\n\n

                          \u201eUcisk\u201d.<\/p>\n\n\n\n

                          \u201e\u015aredniowiecze\u201d.<\/p>\n\n\n\n

                          S\u0105 to s\u0142owa, kt\u00f3re cz\u0119sto s\u0142u\u017c\u0105 jako substytuty my\u015blenia.<\/p>\n\n\n\n

                          Katolicy powinni przeciwstawia\u0107 si\u0119 tej logice.<\/p>\n\n\n\n

                          Nie odpowiadaj\u0105c innymi sloganami, ale odkrywaj\u0105c na nowo rozum.<\/p>\n\n\n\n

                          Pyta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                          Bada\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                          Czyta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                          Por\u00f3wnywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                          Rozr\u00f3\u017cnia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                          Rozumie\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                          A nast\u0119pnie ocenia\u0107 w \u015bwietle prawdy.<\/p>\n\n\n\n

                          \n\n\n\n

                          53. Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry nie boi si\u0119 prawdy<\/h1>\n\n\n\n

                          Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie potrzebuje wymy\u015blonej historii.<\/p>\n\n\n\n

                          Ma histori\u0119 rzeczywist\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                          I jest to historia niezwykle bogata.<\/p>\n\n\n\n

                          To historia:<\/p>\n\n\n\n

                            \n
                          • m\u0119czennik\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
                          • grzesznik\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
                          • \u015bwi\u0119tych;<\/li>\n\n\n\n
                          • heretyk\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
                          • misjonarzy;<\/li>\n\n\n\n
                          • cesarzy;<\/li>\n\n\n\n
                          • mnich\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
                          • kr\u00f3l\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
                          • ubogich;<\/li>\n\n\n\n
                          • teolog\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
                          • inkwizytor\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
                          • reformator\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
                          • naukowc\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
                          • artyst\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
                          • nawr\u00f3conych grzesznik\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
                          • ludzi, kt\u00f3rzy zdradzili Chrystusa;<\/li>\n\n\n\n
                          • i ludzi, kt\u00f3rzy oddali za Niego \u017cycie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                            Jest to ludzka historia przenikni\u0119ta \u0142ask\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                            W\u0142a\u015bnie dlatego jest tak pot\u0119\u017cna.<\/p>\n\n\n\n

                            \n\n\n\n

                            54. Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie g\u0142osi doskona\u0142o\u015bci swoich ludzi, lecz doskona\u0142o\u015b\u0107 Chrystusa<\/h1>\n\n\n\n

                            Jest to by\u0107 mo\u017ce decyduj\u0105cy punkt teologiczny.<\/p>\n\n\n\n

                            Wiara katolicka nie opiera si\u0119 na twierdzeniu:<\/p>\n\n\n\n

                            \u201eKatolicy s\u0105 moralnie doskonali\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Opiera si\u0119 na:<\/p>\n\n\n\n

                            \u201eJezus Chrystus jest prawdziwym Bogiem i prawdziwym cz\u0142owiekiem; umar\u0142 za nasze grzechy; zmartwychwsta\u0142; za\u0142o\u017cy\u0142 sw\u00f3j Ko\u015bci\u00f3\u0142 i pozostaje z nim\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Ludzie mog\u0105 zawodzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                            Chrystus nie mo\u017ce zawie\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                            Szafarze mog\u0105 grzeszy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                            Sakramenty nie trac\u0105 przez to swojej skuteczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                            Historycy mog\u0105 si\u0119 myli\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                            Objawiona prawda pozostaje.<\/p>\n\n\n\n

                            \n\n\n\n

                            55. Historia powinna prowadzi\u0107 nas do pokory<\/h1>\n\n\n\n

                            Kiedy studiujemy Inkwizycj\u0119, mo\u017cemy pope\u0142ni\u0107 kolejny b\u0142\u0105d:<\/p>\n\n\n\n

                            mo\u017cemy przekszta\u0142ci\u0107 histori\u0119 w bro\u0144, dzi\u0119ki kt\u00f3rej poczujemy si\u0119 moralnie lepsi.<\/p>\n\n\n\n

                            \u201eMy nigdy nie zrobiliby\u015bmy czego\u015b takiego\u201d.<\/p>\n\n\n\n

                            Czy jeste\u015bmy tego pewni?<\/p>\n\n\n\n

                            Historia ludzko\u015bci pe\u0142na jest ludzi przekonanych, \u017ce nie byliby zdolni do niesprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3re ostatecznie pope\u0142nili.<\/p>\n\n\n\n

                            Chrze\u015bcija\u0144ska roztropno\u015b\u0107 uczy pokory.<\/p>\n\n\n\n

                            Grzech nie nale\u017cy wy\u0142\u0105cznie do okre\u015blonej epoki.<\/p>\n\n\n\n

                            Pycha, okrucie\u0144stwo, ambicja i nadu\u017cycie w\u0142adzy mog\u0105 ujawni\u0107 si\u0119 w ka\u017cdym spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n

                            Dlatego badanie Inkwizycji powinno prowadzi\u0107 nas nie tylko do krytykowania przesz\u0142o\u015bci, ale r\u00f3wnie\u017c do badania naszej tera\u017aniejszo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                            \n\n\n\n

                            56. Jakie spo\u0142ecze\u0144stwo budujemy dzisiaj?<\/h1>\n\n\n\n

                            To znacznie bardziej niewygodne pytanie.<\/p>\n\n\n\n

                            Oburzamy si\u0119 na kary z przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                            Ale co si\u0119 dzieje, gdy spo\u0142ecze\u0144stwo publicznie niszczy cz\u0142owieka bez \u017cadnego procesu?<\/p>\n\n\n\n

                            Oburzamy si\u0119 na cenzur\u0119 religijn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                            Ale co si\u0119 dzieje, gdy niekt\u00f3re wsp\u00f3\u0142czesne opinie natychmiast prowadz\u0105 do wykluczenia spo\u0142ecznego?<\/p>\n\n\n\n

                            Oburzamy si\u0119 na trybuna\u0142y przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                            Ale co si\u0119 dzieje, gdy miliony ludzi pot\u0119piaj\u0105 kogo\u015b na podstawie nag\u0142\u00f3wka, kt\u00f3rego nawet nie przeczytali?<\/p>\n\n\n\n

                            Technologia si\u0119 zmieni\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

                            Natura ludzka nie zmieni\u0142a si\u0119 a\u017c tak bardzo.<\/p>\n\n\n\n

                            \n\n\n\n

                            57. Prawdziwy post\u0119p nie polega jedynie na zmianie narz\u0119dzi<\/h1>\n\n\n\n

                            Cz\u0142owiek \u015bredniowieczny m\u00f3g\u0142 u\u017cywa\u0107 stosu.<\/p>\n\n\n\n

                            Cz\u0142owiek wsp\u00f3\u0142czesny mo\u017ce u\u017cywa\u0107 ekranu.<\/p>\n\n\n\n

                            Ale obaj mog\u0105 odczuwa\u0107 nienawi\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                            Post\u0119p technologiczny nie gwarantuje post\u0119pu moralnego.<\/p>\n\n\n\n

                            Mo\u017cemy posiada\u0107 sztuczn\u0105 inteligencj\u0119, media spo\u0142eczno\u015bciowe, zaawansowan\u0105 medycyn\u0119 i wyrafinowane systemy prawne, a mimo to zachowywa\u0107 dawne ludzkie s\u0142abo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                            Dlatego potrzebujemy chrze\u015bcija\u0144skiej antropologii.<\/p>\n\n\n\n

                            Musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce ludzkie serce potrzebuje odkupienia.<\/p>\n\n\n\n

                            \n\n\n\n

                            58. Mi\u0142osierdzie nie niszczy sprawiedliwo\u015bci<\/h1>\n\n\n\n

                            Odpowied\u017a chrze\u015bcija\u0144ska nie polega na zaprzeczaniu wszelkim formom sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                            Ewangelia nie m\u00f3wi, \u017ce z\u0142o jest nieistotne.<\/p>\n\n\n\n

                            Sprawiedliwo\u015b\u0107 jest cnot\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                            Spo\u0142ecze\u0144stwa potrzebuj\u0105 praw.<\/p>\n\n\n\n

                            Winni mog\u0105 otrzymywa\u0107 kary.<\/p>\n\n\n\n

                            Prawowita w\u0142adza jest konieczna.<\/p>\n\n\n\n

                            Ale chrze\u015bcija\u0144ska sprawiedliwo\u015b\u0107 musi by\u0107 zwi\u0105zana z godno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka i mo\u017cliwo\u015bci\u0105 nawr\u00f3cenia.<\/p>\n\n\n\n

                            Nie chodzi o wyb\u00f3r mi\u0119dzy sprawiedliwo\u015bci\u0105 a mi\u0142osierdziem.<\/p>\n\n\n\n

                            Chodzi o zrozumienie, \u017ce prawdziwa sprawiedliwo\u015b\u0107 nigdy nie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 okrucie\u0144stwem.<\/p>\n\n\n\n

                            \n\n\n\n

                            59. Ostatnia lekcja dla katolika<\/h1>\n\n\n\n

                            Kiedy kto\u015b atakuje Ko\u015bci\u00f3\u0142, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na Inkwizycj\u0119, nie b\u00f3jcie si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

                            Ale nie tra\u0107cie r\u00f3wnie\u017c mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                            Mo\u017cecie odpowiedzie\u0107:<\/p>\n\n\n\n

                            Tak, istnia\u0142y trybuna\u0142y inkwizycyjne.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Tak, dochodzi\u0142o do nadu\u017cy\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Tak, w okre\u015blonych przypadkach stosowano tortury.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Tak, dochodzi\u0142o do egzekucji.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Nie, tradycyjna propaganda nie przedstawia w\u0142a\u015bciwie wszystkich wymiar\u00f3w tego zjawiska.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Nie, najbardziej spektakularne popularne liczby nie s\u0105 historycznie wiarygodne.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Nie, przez ca\u0142\u0105 histori\u0119 nie istnia\u0142a jedna jednolita \u201eInkwizycja\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Nie, Ko\u015bcio\u0142a nie mo\u017cna po prostu uto\u017csamia\u0107 z ka\u017cd\u0105 decyzj\u0105 podejmowan\u0105 przez w\u0142adze \u015bwieckie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Nie, grzechy okre\u015blonych chrze\u015bcijan nie dowodz\u0105, \u017ce Ewangelia jest fa\u0142szywa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            I tak, histori\u0119 nale\u017cy bada\u0107 poprzez dokumenty, kontekst i uczciwo\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Ta odpowied\u017a nie jest s\u0142aba.<\/p>\n\n\n\n

                            Jest mocna.<\/p>\n\n\n\n

                            Poniewa\u017c nie zale\u017cy od propagandy.<\/p>\n\n\n\n

                            Zale\u017cy od prawdy.<\/p>\n\n\n\n

                            \n\n\n\n

                            60. Praktyczny przewodnik obrony wiary przed Czarnymi Legendami<\/h1>\n\n\n\n

                            Kiedy kto\u015b wysuwa historyczne oskar\u017cenie przeciwko Ko\u015bcio\u0142owi, mo\u017cemy post\u0119powa\u0107 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n

                            Krok 1: Nie reagowa\u0107 emocjonalnie<\/h3>\n\n\n\n

                            Nie przyjmujmy natychmiast oskar\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n

                            Ale r\u00f3wnie\u017c nie zaprzeczajmy mu automatycznie.<\/p>\n\n\n\n

                            Krok 2: Poprosi\u0107 o \u017ar\u00f3d\u0142o<\/h3>\n\n\n\n

                            \u201eSk\u0105d pochodzi ta informacja?\u201d<\/p>\n\n\n\n

                            Krok 3: Okre\u015bli\u0107 okres<\/h3>\n\n\n\n

                            \u201eO kt\u00f3rym wieku m\u00f3wimy?\u201d<\/p>\n\n\n\n

                            Krok 4: Okre\u015bli\u0107 instytucj\u0119<\/h3>\n\n\n\n

                            \u201eCzy m\u00f3wisz o Inkwizycji \u015bredniowiecznej, hiszpa\u0144skiej czy rzymskiej?\u201d<\/p>\n\n\n\n

                            Krok 5: Rozr\u00f3\u017cni\u0107 oskar\u017cenie, skazanie i egzekucj\u0119<\/h3>\n\n\n\n

                            To nie jest to samo.<\/p>\n\n\n\n

                            Krok 6: Rozr\u00f3\u017cni\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 i w\u0142adz\u0119 \u015bwieck\u0105<\/h3>\n\n\n\n

                            Nie ka\u017cde dzia\u0142anie katolickiej monarchii jest automatycznie doktryn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

                            Krok 7: Uzna\u0107 rzeczywiste fakty<\/h3>\n\n\n\n

                            Nie zaprzecza\u0107 temu, co jest udokumentowane.<\/p>\n\n\n\n

                            Krok 8: Skorygowa\u0107 przesady<\/h3>\n\n\n\n

                            Zw\u0142aszcza liczby i uog\u00f3lnienia.<\/p>\n\n\n\n

                            Krok 9: Wyja\u015bni\u0107 kontekst<\/h3>\n\n\n\n

                            Mentalno\u015b\u0107 prawna, struktura polityczna, religijna koncepcja spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

                            Krok 10: Powr\u00f3ci\u0107 do Ewangelii<\/h3>\n\n\n\n

                            Poniewa\u017c ostatecznym celem nie jest wygranie historycznej dyskusji.<\/p>\n\n\n\n

                            Jest nim ukazanie prawdy Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n

                            \n\n\n\n

                            61. Ostatnia refleksja duchowa<\/h1>\n\n\n\n

                            Historia Ko\u015bcio\u0142a jest pod wieloma wzgl\u0119dami histori\u0105 walki mi\u0119dzy \u0142ask\u0105 a grzechem.<\/p>\n\n\n\n

                            \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 wyra\u017ca to nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n

                            \n

                            \u201ePrzechowujemy za\u015b ten skarb w naczyniach glinianych, aby z Boga by\u0142a owa przeogromna moc, a nie z nas\u201d (2 Kor 4,7).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

                            To zdanie doskonale o\u015bwietla chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 histori\u0119.<\/p>\n\n\n\n

                            Ko\u015bci\u00f3\u0142 posiada skarb.<\/p>\n\n\n\n

                            Ale jego cz\u0142onkowie s\u0105 naczyniami z gliny.<\/p>\n\n\n\n

                            Niekt\u00f3rzy byli \u015bwi\u0119ci.<\/p>\n\n\n\n

                            Inni byli grzesznikami.<\/p>\n\n\n\n

                            Niekt\u00f3rzy heroicznie bronili prawdy.<\/p>\n\n\n\n

                            Inni nadu\u017cywali swojej w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n

                            Niekt\u00f3rzy umierali za Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n

                            Inni sprawiali cierpienie bli\u017anim.<\/p>\n\n\n\n

                            Nie powinni\u015bmy zaprzecza\u0107 \u017cadnej z tych rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                            Ale nie powinni\u015bmy r\u00f3wnie\u017c pozwoli\u0107, aby grzechy naczy\u0144 doprowadzi\u0142y nas do zaprzeczenia skarbowi.<\/p>\n\n\n\n

                            \n\n\n\n

                            Zako\u0144czenie: prawda nie potrzebuje legendy, aby si\u0119 broni\u0107<\/h1>\n\n\n\n

                            Inkwizycj\u0119 nale\u017cy bada\u0107 z rygorem.<\/p>\n\n\n\n

                            Nie jako mitologicznego potwora.<\/p>\n\n\n\n

                            Ale r\u00f3wnie\u017c nie jako instytucj\u0119 doskona\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                            By\u0142y to r\u00f3\u017cne trybuna\u0142y ko\u015bcielne, powsta\u0142e w okre\u015blonych kontekstach historycznych i dzia\u0142aj\u0105ce w spo\u0142ecze\u0144stwach, w kt\u00f3rych religia stanowi\u0142a zasadniczy wymiar \u017cycia publicznego. Istnia\u0142y procedury prawne, dochodzenia, r\u00f3\u017cne kary, nadu\u017cycia, tortury i egzekucje. Istnia\u0142y jednak r\u00f3wnie\u017c przesady, zawy\u017cone liczby, narracje propagandowe i p\u00f3\u017aniejsze uproszczenia.<\/p>\n\n\n\n

                            Rzeczywisto\u015b\u0107 jest z\u0142o\u017cona.<\/p>\n\n\n\n

                            I w\u0142a\u015bnie dlatego zas\u0142uguje na poznanie.<\/p>\n\n\n\n

                            Katolik nie musi wybiera\u0107 mi\u0119dzy dwoma k\u0142amstwami:<\/p>\n\n\n\n

                            \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 zawsze by\u0142 bez zarzutu\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            albo<\/p>\n\n\n\n

                            \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 zawsze by\u0142 instytucj\u0105 zbrodnicz\u0105\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Oba s\u0105 karykaturami.<\/p>\n\n\n\n

                            Prawda jest g\u0142\u0119bsza.<\/p>\n\n\n\n

                            Ko\u015bci\u00f3\u0142 sk\u0142ada si\u0119 z ludzi potrzebuj\u0105cych nawr\u00f3cenia, ale strze\u017ce depozytu, kt\u00f3ry nie pochodzi od ludzi.<\/p>\n\n\n\n

                            Historia zawiera prawdziwe grzechy, ale zawiera r\u00f3wnie\u017c ogromny nurt \u015bwi\u0119to\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                            Byli inkwizytorzy, ale byli r\u00f3wnie\u017c \u015bwi\u0119ci.<\/p>\n\n\n\n

                            By\u0142y nadu\u017cycia, ale byli r\u00f3wnie\u017c m\u0119czennicy.<\/p>\n\n\n\n

                            By\u0142y b\u0142\u0119dy, ale by\u0142y r\u00f3wnie\u017c uniwersytety, szpitale, misje, dzie\u0142a mi\u0142osierdzia, traktaty prawne, filozofia i teologia oraz ca\u0142a cywilizacja rozwijana wok\u00f3\u0142 Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n

                            I przede wszystkim by\u0142a \u2014 i nadal istnieje \u2014 Ewangelia, kt\u00f3rej nie mo\u017cna sprowadzi\u0107 do b\u0142\u0119d\u00f3w tych, kt\u00f3rzy nie potrafili ni\u0105 \u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                            Dlatego kiedy kto\u015b przedstawia nam nowe historyczne oskar\u017cenie przeciwko Ko\u015bcio\u0142owi, nie powinni\u015bmy odpowiada\u0107 ze strachem.<\/p>\n\n\n\n

                            Odpowiadajmy ze spokojem.<\/p>\n\n\n\n

                            Badajmy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Rozr\u00f3\u017cniajmy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Uznawajmy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Korygujmy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Umieszczajmy w kontek\u015bcie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            I bro\u0144my prawdy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            Poniewa\u017c chrze\u015bcija\u0144stwo nie boi si\u0119 historii.<\/p>\n\n\n\n

                            Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie potrzebuje sfa\u0142szowanej historii.<\/p>\n\n\n\n

                            A katolik nie potrzebuje kompleks\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

                            Jak przypomina nam \u015bwi\u0119ty Piotr:<\/p>\n\n\n\n

                            \n

                            \u201eB\u0105d\u017acie zawsze gotowi do obrony wobec ka\u017cdego, kto domaga si\u0119 od was uzasadnienia tej nadziei, kt\u00f3ra w was jest; a z \u0142agodno\u015bci\u0105 i boja\u017ani\u0105\u201d (1 P 3,15).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

                            To jest prawdziwa apologetyka.<\/p>\n\n\n\n

                            Nie zaprzecza\u0107 przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                            Nie idealizowa\u0107 jej.<\/p>\n\n\n\n

                            Nie demonizowa\u0107 jej.<\/p>\n\n\n\n

                            Rozumie\u0107 j\u0105 w \u015bwietle prawdy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            A nast\u0119pnie, po zrozumieniu historii, ponownie skierowa\u0107 wzrok ku Chrystusowi.<\/p>\n\n\n\n

                            Poniewa\u017c ostatecznie decyduj\u0105cym pytaniem nie jest to, co wszyscy chrze\u015bcijanie czynili przez wieki.<\/p>\n\n\n\n

                            Decyduj\u0105ce pytanie pozostaje tym, kt\u00f3re przenika ca\u0142\u0105 histori\u0119:<\/p>\n\n\n\n

                            Kim jest Jezus Chrystus?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                            I wobec tego pytania \u017cadna Czarna Legenda nie mo\u017ce zmieni\u0107 prawdy Ewangelii.<\/p>\n\n\n\n

                            <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                            S\u0105 s\u0142owa, kt\u00f3re we wsp\u00f3\u0142czesnej wyobra\u017ani wydaj\u0105 si\u0119 zawiera\u0107 ju\u017c os\u0105d, zanim jeszcze zostan\u0105 wyja\u015bnione. Jednym z nich jest Inkwizycja. Dla milion\u00f3w ludzi samo wspomnienie tego s\u0142owa natychmiast przywo\u0142uje obrazy stos\u00f3w, tortur, fanatyzmu, obskurantyzmu i Ko\u015bcio\u0142a obsesyjnie prze\u015bladuj\u0105cego tych, kt\u00f3rzy my\u015bleli inaczej. Obraz ten by\u0142 powtarzany tak wiele razy w ksi\u0105\u017ckach, filmach, dokumentach, mediach spo\u0142eczno\u015bciowych …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6322,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[38,48],"tags":[455],"class_list":["post-6321","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-historia-i-tradycja","category-historia-kosciola","tag-inkwizycja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6321","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6321"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6321\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6323,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6321\/revisions\/6323"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6322"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}