{"id":5305,"date":"2026-03-14T18:01:54","date_gmt":"2026-03-14T17:01:54","guid":{"rendered":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/?p=5305"},"modified":"2026-03-14T18:01:55","modified_gmt":"2026-03-14T17:01:55","slug":"doktryny-teologiczne-ktore-byly-bliskie-stania-sie-dogmatami-lecz-nimi-nie-zostaly","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/doktryny-teologiczne-ktore-byly-bliskie-stania-sie-dogmatami-lecz-nimi-nie-zostaly\/","title":{"rendered":"Doktryny teologiczne, kt\u00f3re by\u0142y bliskie stania si\u0119 dogmatami\u2026 lecz nimi nie zosta\u0142y"},"content":{"rendered":"\n

Gdy Ko\u015bci\u00f3\u0142 rozeznaje z cierpliwo\u015bci\u0105: historia, teologia i duchowe lekcje dla naszych czas\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n

W ci\u0105gu ponad dw\u00f3ch tysi\u0119cy lat historii Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki zdefiniowa\u0142 szereg dogmat\u00f3w<\/strong>, czyli prawd objawionych przez Boga, kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 przyj\u0119te przez wszystkich wiernych. Jednak nie wszystkie idee teologiczne, kt\u00f3re pojawia\u0142y si\u0119 w my\u015bli chrze\u015bcija\u0144skiej, otrzyma\u0142y tak\u0105 uroczyst\u0105 definicj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

W rzeczywisto\u015bci wiele doktryn, hipotez i wp\u0142ywowych refleksji teologicznych<\/strong> by\u0142o bliskich stania si\u0119 dogmatami\u2026 lecz ostatecznie nimi nie zosta\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Nie jest to oznaka zamieszania, lecz raczej przejaw g\u0142\u0119bokiej m\u0105dro\u015bci w sposobie, w jaki Ko\u015bci\u00f3\u0142 rozeznaje prawd\u0119: roztropno\u015b\u0107, czas, modlitwa i wierno\u015b\u0107 Objawieniu otrzymanemu od Chrystusa i Aposto\u0142\u00f3w<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c samo Pismo \u015awi\u0119te zach\u0119ca do takiego rozeznawania:<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201eWszystko badajcie, a co szlachetne \u2013 zachowujcie.\u201d
(1 Tesaloniczan 5,21)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Ta zasada prowadzi\u0142a przez wieki pokolenia teolog\u00f3w, biskup\u00f3w i \u015bwi\u0119tych.<\/p>\n\n\n\n

W tym artykule przyjrzymy si\u0119:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • czym naprawd\u0119 jest dogmat<\/li>\n\n\n\n
  • jak rozwija si\u0119 doktryna w Ko\u015bciele<\/li>\n\n\n\n
  • niekt\u00f3rym naukom, kt\u00f3re by\u0142y bliskie og\u0142oszenia jako dogmaty<\/li>\n\n\n\n
  • dlaczego ostatecznie nimi nie zosta\u0142y<\/li>\n\n\n\n
  • jakie duchowe lekcje mo\u017cemy dzi\u015b wyci\u0105gn\u0105\u0107 dla naszego \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    Zrozumienie tego procesu umacnia nasz\u0105 wiar\u0119 i pomaga prze\u017cywa\u0107 j\u0105 z wi\u0119ksz\u0105 dojrza\u0142o\u015bci\u0105 i pokor\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    1. Czym w\u0142a\u015bciwie jest dogmat?<\/h1>\n\n\n\n

    W teologii katolickiej dogmat<\/strong> to prawda, kt\u00f3ra spe\u0142nia trzy podstawowe warunki:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    1. Zosta\u0142a objawiona przez Boga<\/strong> w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym lub w Tradycji apostolskiej.<\/li>\n\n\n\n
    2. Zosta\u0142a uroczy\u015bcie zdefiniowana przez Magisterium Ko\u015bcio\u0142a<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n
    3. Powinna by\u0107 przyj\u0119ta przez wszystkich wiernych<\/strong>.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

      Do najbardziej znanych przyk\u0142ad\u00f3w nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      • Tr\u00f3jca \u015awi\u0119ta<\/li>\n\n\n\n
      • bosko\u015b\u0107 Jezusa Chrystusa<\/li>\n\n\n\n
      • Niepokalane Pocz\u0119cie<\/strong> Maryi<\/li>\n\n\n\n
      • Wniebowzi\u0119cie Maryi<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        Zanim jednak jaka\u015b prawda stanie si\u0119 dogmatem, cz\u0119sto przechodzi d\u0142ugi proces zwany rozwojem doktryny<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

        W trakcie tego procesu pojawiaj\u0105 si\u0119:<\/p>\n\n\n\n

          \n
        • debaty mi\u0119dzy teologami<\/li>\n\n\n\n
        • r\u00f3\u017cne interpretacje<\/li>\n\n\n\n
        • pog\u0142\u0119bione studium Pisma \u015awi\u0119tego<\/li>\n\n\n\n
        • refleksja filozoficzna i pastoralna<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

          Proces ten mo\u017ce trwa\u0107 ca\u0142e stulecia<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

          Ta powolno\u015b\u0107 jest w\u0142a\u015bnie oznak\u0105 roztropno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry nie definiuje dogmat\u00f3w bez g\u0142\u0119bokiej pewno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

          \n\n\n\n

          2. Rozw\u00f3j doktryny: jak dojrzewa rozumienie wiary<\/h1>\n\n\n\n

          Chocia\u017c Objawienie zako\u0144czy\u0142o si\u0119 wraz z Aposto\u0142ami, zrozumienie tego Objawienia nadal wzrasta<\/strong> w Ko\u015bciele.<\/p>\n\n\n\n

          Ide\u0119 t\u0119 w spos\u00f3b mistrzowski wyja\u015bni\u0142 wielki angielski teolog XIX wieku:<\/p>\n\n\n\n

          John Henry Newman<\/p>\n\n\n\n

          \u015awi\u0119ty John Henry Newman naucza\u0142, \u017ce doktryna chrze\u015bcija\u0144ska rozwija si\u0119 jak ziarno, kt\u00f3re ro\u015bnie z up\u0142ywem czasu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

          Istotna tre\u015b\u0107 pozostaje ta sama, ale jej rozumienie si\u0119 pog\u0142\u0119bia.<\/p>\n\n\n\n

          Jednak dzieje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c co\u015b wa\u017cnego: nie ka\u017cda idea teologiczna staje si\u0119 ostatecznie definitywn\u0105 doktryn\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

          Niekt\u00f3re pozostaj\u0105 szanowanymi opiniami teologicznymi<\/strong>, lecz nie s\u0105 obowi\u0105zuj\u0105cym nauczaniem.<\/p>\n\n\n\n

          Stanowi to cz\u0119\u015b\u0107 uprawnionej wolno\u015bci refleksji teologicznej.<\/p>\n\n\n\n

          \n\n\n\n

          3. Limbo dzieci: szeroko rozpowszechniona teoria<\/h1>\n\n\n\n

          Jedn\u0105 z najbardziej znanych doktryn, kt\u00f3ra by\u0142a bliska stania si\u0119 powszechnym nauczaniem Ko\u015bcio\u0142a, jest teoria limbo dzieci<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

          Przez stulecia teologowie zastanawiali si\u0119 nad bolesnym pytaniem:<\/p>\n\n\n\n

          Co dzieje si\u0119 z dzie\u0107mi, kt\u00f3re umieraj\u0105 bez przyj\u0119cia chrztu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Doktryna katolicka podkre\u015bla dwie wa\u017cne prawdy:<\/p>\n\n\n\n

            \n
          • chrzest jest zwyczajn\u0105 drog\u0105 zbawienia<\/li>\n\n\n\n
          • B\u00f3g jest niesko\u0144czenie sprawiedliwy i mi\u0142osierny<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

            Aby pogodzi\u0107 te dwie prawdy, kilku teolog\u00f3w \u2014 w\u015br\u00f3d nich wielki Doktor Ko\u015bcio\u0142a:<\/p>\n\n\n\n

            Tomasz z Akwinu<\/p>\n\n\n\n

            zaproponowa\u0142o istnienie stanu zwanego limbo<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

            Wed\u0142ug tej hipotezy:<\/p>\n\n\n\n

              \n
            • dzieci nie cierpia\u0142yby \u017cadnej kary<\/li>\n\n\n\n
            • nie do\u015bwiadcza\u0142yby bezpo\u015bredniego ogl\u0105dania Boga<\/li>\n\n\n\n
            • \u017cy\u0142yby w naturalnym szcz\u0119\u015bciu<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

              Wyja\u015bnienie to by\u0142o przez wieki szeroko akceptowane w teologii scholastycznej.<\/p>\n\n\n\n

              Jednak nigdy nie zosta\u0142o zdefiniowane jako dogmat<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

              Dzi\u015b Ko\u015bci\u00f3\u0142 przyjmuje postaw\u0119 ufnej nadziei w Bo\u017ce mi\u0142osierdzie.<\/p>\n\n\n\n

              Przypomina nam to co\u015b bardzo istotnego:<\/p>\n\n\n\n

              B\u00f3g nie jest ograniczony naszymi kategoriami teologicznymi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

              \n\n\n\n

              4. Mo\u017cliwe niepokalane pocz\u0119cie \u015bwi\u0119tego J\u00f3zefa<\/h1>\n\n\n\n

              Inn\u0105 interesuj\u0105c\u0105 ide\u0105 teologiczn\u0105 jest hipoteza, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n

              J\u00f3zef<\/p>\n\n\n\n

              m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 zachowany od grzechu pierworodnego od chwili swego pocz\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n

              Niekt\u00f3rzy teologowie bronili tej mo\u017cliwo\u015bci z kilku powod\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n

                \n
              • wyj\u0105tkowa misja \u015bwi\u0119tego J\u00f3zefa jako opiekuna \u015awi\u0119tej Rodziny<\/li>\n\n\n\n
              • jego niezwyk\u0142a \u015bwi\u0119to\u015b\u0107<\/li>\n\n\n\n
              • jego szczeg\u00f3lna blisko\u015b\u0107 z Jezusem Chrystusem i Dziewic\u0105 Maryj\u0105<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                W\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy g\u0142\u0119boko rozwa\u017cali duchow\u0105 wielko\u015b\u0107 \u015bwi\u0119tego J\u00f3zefa, znajduje si\u0119 franciszka\u0144ski kaznodzieja:<\/p>\n\n\n\n

                Bernardyn ze Sieny<\/p>\n\n\n\n

                Jednak Ko\u015bci\u00f3\u0142 nigdy nie zdefiniowa\u0142 tej idei jako oficjalnej doktryny.<\/p>\n\n\n\n

                Jedyn\u0105 osob\u0105 ludzk\u0105 \u2014 poza Chrystusem \u2014 kt\u00f3rej pocz\u0119cie bez grzechu pierworodnego zosta\u0142o og\u0142oszone dogmatem, jest:<\/p>\n\n\n\n

                Maryja<\/p>\n\n\n\n

                Ta roztropno\u015b\u0107 chroni wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 przywileju maryjnego.<\/p>\n\n\n\n

                \n\n\n\n

                5. Automatyczne powszechne zbawienie<\/h1>\n\n\n\n

                Inn\u0105 doktryn\u0105, kt\u00f3ra wywo\u0142a\u0142a dyskusje, by\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce wszyscy ludzie ostatecznie zostan\u0105 zbawieni<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

                Idea ta znana jest jako powszechna apokatastaza<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

                Jej \u017ar\u00f3d\u0142a znajduj\u0105 si\u0119 w my\u015bli teologa z pierwszych wiek\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa:<\/p>\n\n\n\n

                Origen<\/p>\n\n\n\n

                Orygenes spekulowa\u0142, \u017ce na ko\u0144cu czas\u00f3w ca\u0142e stworzenie \u2014 nawet demony \u2014 mog\u0142oby zosta\u0107 pojednane z Bogiem.<\/p>\n\n\n\n

                Jednak Ko\u015bci\u00f3\u0142 odrzuci\u0142 t\u0119 ide\u0119, poniewa\u017c sprzeciwia si\u0119 ona dw\u00f3m fundamentalnym prawdom:<\/p>\n\n\n\n

                  \n
                • ludzkiej wolno\u015bci<\/li>\n\n\n\n
                • rzeczywisto\u015bci s\u0105du ostatecznego<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                  Sam Jezus ostrzega jasno:<\/p>\n\n\n\n

                  \n

                  \u201eWchod\u017acie przez ciasn\u0105 bram\u0119; bo szeroka jest brama i przestronna droga, kt\u00f3ra prowadzi do zguby.\u201d
                  (Mateusz 7,13)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

                  Dlatego automatyczne powszechne zbawienie nie mo\u017ce by\u0107 uznane za doktryn\u0119 katolick\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

                  Mimo to debata ta pomog\u0142a pog\u0142\u0119bi\u0107 rozumienie Bo\u017cego mi\u0142osierdzia i ludzkiej odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                  \n\n\n\n

                  6. Maryja Wsp\u00f3\u0142odkupicielka: wsp\u00f3\u0142czesna debata teologiczna<\/h1>\n\n\n\n

                  Kolejn\u0105 kwesti\u0105, kt\u00f3ra w ostatnich czasach wzbudzi\u0142a dyskusje, jest tytu\u0142 Maryja Wsp\u00f3\u0142odkupicielka<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

                  Wielu \u015bwi\u0119tych i teolog\u00f3w u\u017cywa\u0142o tego okre\u015blenia, aby opisa\u0107 wyj\u0105tkow\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 Dziewicy w dziele odkupienia dokonanym przez Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n

                  Nale\u017c\u0105 do nich mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n\n\n\n

                  Maximilian Kolbe
                  Louis de Montfort<\/p>\n\n\n\n

                  G\u0142\u00f3wna idea jest jasna:<\/p>\n\n\n\n

                    \n
                  • Jezus Chrystus jest jedynym Odkupicielem<\/li>\n\n\n\n
                  • ale Maryja w wyj\u0105tkowy spos\u00f3b wsp\u00f3\u0142pracuje w planie zbawienia<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                    Niekt\u00f3rzy teologowie uwa\u017caj\u0105 jednak, \u017ce ten termin m\u00f3g\u0142by zosta\u0107 b\u0142\u0119dnie zrozumiany.<\/p>\n\n\n\n

                    Dlatego Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie og\u0142osi\u0142 go dogmatem<\/strong>, chocia\u017c w pe\u0142ni uznaje wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 Maryi w dziele odkupienia.<\/p>\n\n\n\n

                    \n\n\n\n

                    7. Dlaczego Ko\u015bci\u00f3\u0142 dzia\u0142a roztropnie przy definiowaniu dogmat\u00f3w<\/h1>\n\n\n\n

                    Kiedy przygl\u0105damy si\u0119 tym historycznym przyk\u0142adom, staje si\u0119 jasne co\u015b bardzo wa\u017cnego:<\/p>\n\n\n\n

                    Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie definiuje dogmat\u00f3w pochopnie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                    Definicja dogmatyczna oznacza og\u0142oszenie, \u017ce dana prawda nale\u017cy ostatecznie do depozytu wiary objawionej przez Boga<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

                    Dlatego rozeznanie wymaga:<\/p>\n\n\n\n

                      \n
                    • stuleci refleksji teologicznej<\/li>\n\n\n\n
                    • zgody biskup\u00f3w<\/li>\n\n\n\n
                    • g\u0142\u0119bokiego studium Pisma \u015awi\u0119tego<\/li>\n\n\n\n
                    • prowadzenia przez Ducha \u015awi\u0119tego<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                      Chrystus obieca\u0142 swojemu Ko\u015bcio\u0142owi:<\/p>\n\n\n\n

                      \n

                      \u201eDuch prawdy doprowadzi was do ca\u0142ej prawdy.\u201d
                      (Jan 16,13)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

                      Ten powolny proces jest w\u0142a\u015bnie znakiem wierno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                      \n\n\n\n

                      8. Czego te doktryny ucz\u0105 nas w \u017cyciu duchowym<\/h1>\n\n\n\n

                      Poza ich warto\u015bci\u0105 historyczn\u0105, te dyskusje teologiczne oferuj\u0105 bardzo cenne lekcje duchowe dla wsp\u00f3\u0142czesnych chrze\u015bcijan<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

                      1. Wiara chrze\u015bcija\u0144ska jest g\u0142\u0119boka<\/h3>\n\n\n\n

                      Wiara nie jest zbiorem powierzchownych idei.<\/p>\n\n\n\n

                      Jest tajemnic\u0105, kt\u00f3ra wymaga refleksji, modlitwy i studium.<\/p>\n\n\n\n

                      Teologia jest sposobem mi\u0142owania Boga rozumem<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

                      \n\n\n\n

                      2. B\u00f3g zawsze przekracza nasze zrozumienie<\/h3>\n\n\n\n

                      Wiele debat powstaje dlatego, \u017ce pr\u00f3bujemy zamkn\u0105\u0107 Bo\u017c\u0105 tajemnic\u0119 w ludzkich kategoriach.<\/p>\n\n\n\n

                      Ale B\u00f3g jest zawsze wi\u0119kszy ni\u017c nasze wyja\u015bnienia.<\/p>\n\n\n\n

                      To zaprasza nas do prze\u017cywania wiary z intelektualn\u0105 pokor\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

                      \n\n\n\n

                      3. Cierpliwo\u015b\u0107 jest cz\u0119\u015bci\u0105 poszukiwania prawdy<\/h3>\n\n\n\n

                      \u017byjemy w kulturze, kt\u00f3ra domaga si\u0119 natychmiastowych odpowiedzi.<\/p>\n\n\n\n

                      Jednak Ko\u015bci\u00f3\u0142 uczy nas, \u017ce prawda dojrzewa powoli.<\/p>\n\n\n\n

                      Tak samo jest w \u017cyciu duchowym: \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 buduje si\u0119 poprzez cierpliwo\u015b\u0107 i wytrwa\u0142o\u015b\u0107<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

                      \n\n\n\n

                      4. Mi\u0142o\u015b\u0107 musi kierowa\u0107 ka\u017cd\u0105 dyskusj\u0105 teologiczn\u0105<\/h3>\n\n\n\n

                      Debaty teologiczne maj\u0105 sens tylko wtedy, gdy s\u0105 prowadzone w mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

                      \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 wyra\u017ca to jasno:<\/p>\n\n\n\n

                      \n

                      \u201eNiech wszystko, co czynicie, dokonuje si\u0119 w mi\u0142o\u015bci.\u201d
                      (1 Koryntian 16,14)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

                      Bez mi\u0142o\u015bci nawet teologia mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 pych\u0105 intelektualn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                      \n\n\n\n

                      Zako\u0144czenie: m\u0105dro\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry potrafi czeka\u0107<\/h1>\n\n\n\n

                      Doktryny, kt\u00f3re by\u0142y bliskie stania si\u0119 dogmatami, ukazuj\u0105 co\u015b fascynuj\u0105cego w historii chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

                      Przez dwa tysi\u0105ce lat Ko\u015bci\u00f3\u0142 nigdy nie przesta\u0142 rozwa\u017ca\u0107, studiowa\u0107 i rozeznawa\u0107<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

                      Niekt\u00f3re idee sta\u0142y si\u0119 dogmatami.<\/p>\n\n\n\n

                      Inne pozosta\u0142y szanowanymi hipotezami teologicznymi.<\/p>\n\n\n\n

                      Ale wszystkie przyczyni\u0142y si\u0119 do wi\u0119kszego celu: lepszego zrozumienia tajemnicy Boga objawionej w Jezusie Chrystusie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

                      I ostatecznie to w\u0142a\u015bnie jest prawdziwy cel teologii.<\/p>\n\n\n\n

                      Nie chodzi jedynie o gromadzenie wiedzy.<\/p>\n\n\n\n

                      Chodzi o coraz g\u0142\u0119bsze zbli\u017canie si\u0119 do serca Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n

                      Jak m\u00f3wi Ewangelia:<\/p>\n\n\n\n

                      \n

                      \u201eA to jest \u017cycie wieczne: aby znali Ciebie, jedynego prawdziwego Boga, oraz Tego, kt\u00f3rego pos\u0142a\u0142e\u015b, Jezusa Chrystusa.\u201d
                      (Jan 17,3)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

                      Pozna\u0107 Boga, kocha\u0107 Go i i\u015b\u0107 za Nim\u2026
                      to jest ostateczny cel ka\u017cdej refleksji teologicznej i ka\u017cdego \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                      Gdy Ko\u015bci\u00f3\u0142 rozeznaje z cierpliwo\u015bci\u0105: historia, teologia i duchowe lekcje dla naszych czas\u00f3w W ci\u0105gu ponad dw\u00f3ch tysi\u0119cy lat historii Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki zdefiniowa\u0142 szereg dogmat\u00f3w, czyli prawd objawionych przez Boga, kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 przyj\u0119te przez wszystkich wiernych. Jednak nie wszystkie idee teologiczne, kt\u00f3re pojawia\u0142y si\u0119 w my\u015bli chrze\u015bcija\u0144skiej, otrzyma\u0142y tak\u0105 uroczyst\u0105 definicj\u0119. W rzeczywisto\u015bci wiele …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5306,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[44,37],"tags":[1730],"class_list":["post-5305","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-dogmaty-wiary","category-doktryna-i-wiara","tag-doktryny-teologiczne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5305","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5305"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5305\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5307,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5305\/revisions\/5307"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5306"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5305"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5305"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5305"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}