{"id":5269,"date":"2026-03-12T17:53:00","date_gmt":"2026-03-12T16:53:00","guid":{"rendered":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/?p=5269"},"modified":"2026-03-12T17:53:01","modified_gmt":"2026-03-12T16:53:01","slug":"versiculus-i-responsum-swiety-dialog-ktory-podtrzymuje-zywa-modlitwe-kosciola","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/versiculus-i-responsum-swiety-dialog-ktory-podtrzymuje-zywa-modlitwe-kosciola\/","title":{"rendered":"\u201eVersiculus i Responsum\u201d: \u015bwi\u0119ty dialog, kt\u00f3ry podtrzymuje \u017cyw\u0105 modlitw\u0119 Ko\u015bcio\u0142a"},"content":{"rendered":"\n

W epoce naznaczonej po\u015bpiechem, nieustannym ha\u0142asem i cz\u0119sto powierzchown\u0105 komunikacj\u0105, tradycja liturgiczna Ko\u015bcio\u0142a katolickiego zachowuje form\u0119 dialogu g\u0142\u0119boko duchowego, kt\u00f3ry \u2013 cho\u0107 sk\u0142ada si\u0119 z kr\u00f3tkich s\u0142\u00f3w \u2013 jest nasycony wiekami wiary: \u201eVersiculus\u201d<\/strong> i \u201eResponsum\u201d<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Wielu katolik\u00f3w prawdopodobnie s\u0142ysza\u0142o te wyra\u017cenia w liturgii, nie zatrzymuj\u0105c si\u0119, aby zastanowi\u0107 si\u0119 nad ich znaczeniem. Pojawiaj\u0105 si\u0119 one w Liturgii Godzin<\/strong>, w tradycyjnej Mszy \u015awi\u0119tej<\/strong>, w R\u00f3\u017ca\u0144cu<\/strong>, podczas adoracji eucharystycznej<\/strong> oraz w wielu pobo\u017cnych praktykach ludowych. S\u0105 to kr\u00f3tkie zdania, niemal jak rytm serca modlitwy mi\u0119dzy kap\u0142anem a ludem.<\/p>\n\n\n\n

Jednak za tymi kr\u00f3tkimi formu\u0142ami kryje si\u0119 co\u015b znacznie g\u0142\u0119bszego: forma modlitwy dialogowanej, kt\u00f3ra odzwierciedla komuni\u0119 mi\u0119dzy Bogiem a Jego ludem, mi\u0119dzy Chrystusem a Jego Ko\u015bcio\u0142em<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

W tym artykule przyjrzymy si\u0119 temu, czym s\u0105 Versiculus<\/strong> i Responsum<\/strong>, ich historycznemu pochodzeniu, g\u0142\u0119bokiemu znaczeniu teologicznemu oraz temu, w jaki spos\u00f3b ta forma modlitwy mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 bardzo konkretnym narz\u0119dziem duchowym w naszym codziennym \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

1. Co oznaczaj\u0105 \u201eVersiculus\u201d i \u201eResponsum\u201d?<\/h1>\n\n\n\n

S\u0142owa te pochodz\u0105 z \u0142aciny liturgicznej.<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • Versiculus<\/strong> oznacza dos\u0142ownie \u201ema\u0142y werset\u201d<\/em> lub \u201ekr\u00f3tkie zdanie\u201d<\/em>.<\/li>\n\n\n\n
  • Responsum<\/strong> oznacza \u201eodpowied\u017a\u201d<\/em>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    W liturgii Versiculus<\/strong> jest kr\u00f3tkim wezwaniem, kt\u00f3re zwykle wypowiada kap\u0142an, diakon lub kantor. Responsum<\/strong> jest odpowiedzi\u0105 udzielan\u0105 przez lud lub ch\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n

    Na przyk\u0142ad jednym z najbardziej znanych dialog\u00f3w jest:<\/p>\n\n\n\n

    V.<\/strong> Dominus vobiscum<\/em>
    R.<\/strong> Et cum spiritu tuo<\/em><\/p>\n\n\n\n

    Po polsku:<\/p>\n\n\n\n

    V.<\/strong> Pan z wami
    R.<\/strong> I z duchem twoim<\/p>\n\n\n\n

    Ta kr\u00f3tka wymiana pojawia si\u0119 w liturgii wiele razy, ale nie jest zwyk\u0142\u0105 formalno\u015bci\u0105. Jest to dialog duchowy, kt\u00f3ry wyra\u017ca jedno\u015b\u0107 Cia\u0142a Chrystusa w modlitwie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    2. Pochodzenie si\u0119gaj\u0105ce Biblii<\/h1>\n\n\n\n

    Struktura wezwania i odpowiedzi<\/strong> nie jest \u015bredniowiecznym wynalazkiem ani jedynie konwencj\u0105 liturgiczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

    W rzeczywisto\u015bci ma ona swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w samej Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

    W Psalmach znajdujemy liczne przyk\u0142ady modlitwy responsoryjnej, w kt\u00f3rej lud odpowiada na og\u0142oszone s\u0142owo.<\/p>\n\n\n\n

    Bardzo wyra\u017any przyk\u0142ad znajduje si\u0119 w Psalmie 136, gdzie lud nieustannie odpowiada:<\/p>\n\n\n\n

    \n

    \u201eBo na wieki trwa Jego mi\u0142osierdzie.\u201d
    (Psalm 136)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

    Ka\u017cdy og\u0142oszony werset jest zako\u0144czony t\u0105 sam\u0105 odpowiedzi\u0105 ludu. Ten styl modlitwy tworzy wsp\u00f3lnotowy rytm duchowy<\/strong>, w kt\u00f3rym ca\u0142a wsp\u00f3lnota uczestniczy w uwielbieniu.<\/p>\n\n\n\n

    R\u00f3wnie\u017c w Nowym Testamencie znajdujemy przyk\u0142ady wsp\u00f3lnotowych odpowiedzi w przepowiadaniu apostolskim.<\/p>\n\n\n\n

    Kiedy \u015bwi\u0119ty Pawe\u0142 wyja\u015bnia wiar\u0119, lud odpowiada wyznaniami wiary, co pokazuje, \u017ce wiara chrze\u015bcija\u0144ska nie jest tylko indywidualna, lecz tak\u017ce wsp\u00f3lnotowa<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    3. Ko\u015bci\u00f3\u0142 pierwotny i modlitwa dialogowana<\/h1>\n\n\n\n

    Pierwsi chrze\u015bcijanie odziedziczyli t\u0119 form\u0119 modlitwy z tradycji \u017cydowskiej.<\/p>\n\n\n\n

    W najwcze\u015bniejszych liturgiach chrze\u015bcija\u0144skich \u2014 szczeg\u00f3lnie w Jerozolimie i Antiochii \u2014 istnia\u0142y ju\u017c aklamacje responsoryjne<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

    Do najstarszych nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    • Kyrie eleison<\/strong> (Panie, zmi\u0142uj si\u0119)<\/li>\n\n\n\n
    • Amen<\/strong><\/li>\n\n\n\n
    • Alleluja<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      Te odpowiedzi nie by\u0142y jedynie ozdob\u0105 liturgiczn\u0105. Oznacza\u0142y aktywny udzia\u0142 ludu w kulcie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

      \u015awi\u0119ty Augustyn opisywa\u0142 odpowied\u017a liturgiczn\u0105 jako:<\/p>\n\n\n\n

      \n

      \u201eG\u0142os ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a odpowiadaj\u0105cego Panu\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

      Innymi s\u0142owy, wsp\u00f3lnota staje si\u0119 jednym cia\u0142em, kt\u00f3re odpowiada Bogu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

      \n\n\n\n

      4. Versiculus w Liturgii Godzin<\/h1>\n\n\n\n

      Jednym z miejsc, gdzie Versiculus<\/strong> i Responsum<\/strong> pojawiaj\u0105 si\u0119 najcz\u0119\u015bciej, jest Liturgia Godzin<\/strong>, nazywana r\u00f3wnie\u017c Oficjum Bo\u017cym<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

      Ta codzienna modlitwa Ko\u015bcio\u0142a dzieli dzie\u0144 na r\u00f3\u017cne momenty:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      • Jutrznia<\/li>\n\n\n\n
      • Nieszpory<\/li>\n\n\n\n
      • Kompleta<\/li>\n\n\n\n
      • Godzina czyta\u0144<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        W ka\u017cdej z nich pojawiaj\u0105 si\u0119 kr\u00f3tkie wersety, takie jak:<\/p>\n\n\n\n

        V.<\/strong> Deus, in adiutorium meum intende<\/em>
        R.<\/strong> Domine, ad adiuvandum me festina<\/em><\/p>\n\n\n\n

        Po polsku:<\/p>\n\n\n\n

        V.<\/strong> Bo\u017ce, wejrzyj ku wspomo\u017ceniu memu
        R.<\/strong> Panie, pospiesz ku ratunkowi memu<\/p>\n\n\n\n

        Ta modlitwa ma bardzo staro\u017cytne korzenie. Wed\u0142ug tradycji monastycznej \u015bwi\u0119ty Benedykt umie\u015bci\u0142 j\u0105 na pocz\u0105tku ka\u017cdej godziny liturgicznej w VI wieku<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

        Jej prawdziwe \u017ar\u00f3d\u0142o znajduje si\u0119 jednak w Psalmie 70<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n

        \n

        \u201eBo\u017ce, wejrzyj ku wspomo\u017ceniu memu; Panie, pospiesz ku ratunkowi memu.\u201d
        (Psalm 70,2)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

        W ten spos\u00f3b ka\u017cda modlitwa zaczyna si\u0119 od przypomnienia czego\u015b fundamentalnego: ca\u0142kowitej zale\u017cno\u015bci cz\u0142owieka od Boga<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

        \n\n\n\n

        5. G\u0142\u0119bokie znaczenie teologiczne<\/h1>\n\n\n\n

        Cho\u0107 mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 prostymi zdaniami, Versiculus<\/strong> i Responsum<\/strong> wyra\u017caj\u0105 bardzo g\u0142\u0119bok\u0105 prawd\u0119 teologiczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

        1. Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest komuni\u0105<\/h3>\n\n\n\n

        Wiara chrze\u015bcija\u0144ska nie jest indywidualistyczna. Dialog liturgiczny pokazuje, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 modli si\u0119 jako jedno cia\u0142o<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

        Kap\u0142an og\u0142asza, ale lud odpowiada.<\/p>\n\n\n\n

        W ten spos\u00f3b ukazuje si\u0119 to, czego naucza \u015bwi\u0119ty Pawe\u0142:<\/p>\n\n\n\n

        \n

        \u201eWy jeste\u015bcie Cia\u0142em Chrystusa.\u201d
        (1 Koryntian 12,27)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

        Liturgia nie jest spektaklem: jest dzia\u0142aniem ca\u0142ego Ludu Bo\u017cego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

        \n\n\n\n

        2. B\u00f3g m\u00f3wi pierwszy<\/h3>\n\n\n\n

        W strukturze werset\u2013odpowied\u017a istnieje tak\u017ce wymiar duchowy.<\/p>\n\n\n\n

        Najpierw og\u0142aszane jest s\u0142owo (werset). Potem nast\u0119puje odpowied\u017a.<\/p>\n\n\n\n

        Przypomina to fundamentaln\u0105 prawd\u0119: B\u00f3g zawsze podejmuje inicjatyw\u0119<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

        Jak m\u00f3wi \u015bwi\u0119ty Jan:<\/p>\n\n\n\n

        \n

        \u201eMy mi\u0142ujemy, poniewa\u017c On pierwszy nas umi\u0142owa\u0142.\u201d
        (1 Jana 4,19)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

        Ka\u017cda modlitwa chrze\u015bcija\u0144ska jest w rzeczywisto\u015bci odpowiedzi\u0105 na wcze\u015bniejsz\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 Boga<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

        \n\n\n\n

        3. Chrystus i Ko\u015bci\u00f3\u0142 w dialogu<\/h3>\n\n\n\n

        Wielu teolog\u00f3w interpretuje t\u0119 wymian\u0119 liturgiczn\u0105 jako symbol dialogu mi\u0119dzy Chrystusem a Jego Ko\u015bcio\u0142em<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

        Chrystus przemawia przez liturgi\u0119.
        Ko\u015bci\u00f3\u0142 odpowiada wiar\u0105.<\/p>\n\n\n\n

        Dlatego Responsum nie jest jedynie formu\u0142\u0105 rytualn\u0105: jest g\u0142osem Oblubienicy odpowiadaj\u0105cej Oblubie\u0144cowi<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

        \n\n\n\n

        6. Duchowa moc kr\u00f3tkich odpowiedzi<\/h1>\n\n\n\n

        W naszych czasach, gdy wielu ludziom trudno jest modli\u0107 si\u0119 przez d\u0142ugi czas, m\u0105dro\u015b\u0107 liturgiczna Ko\u015bcio\u0142a proponuje bardzo proste rozwi\u0105zanie:<\/p>\n\n\n\n

        kr\u00f3tkie modlitwy powtarzane w ci\u0105gu dnia.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Odpowiedzi liturgiczne dzia\u0142aj\u0105 jak akty strzeliste<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

        Na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n

          \n
        • \u201eAmen\u201d<\/li>\n\n\n\n
        • \u201ePanie, zmi\u0142uj si\u0119\u201d<\/li>\n\n\n\n
        • \u201eI z duchem twoim\u201d<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

          Te zdania, cho\u0107 kr\u00f3tkie, zawieraj\u0105 ogromne prawdy duchowe<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

          \u015awi\u0119ty Jan Chryzostom naucza\u0142, \u017ce nawet jedno s\u0142owo wypowiedziane z wiar\u0105 mo\u017ce wznie\u015b\u0107 dusz\u0119 ku Bogu.<\/p>\n\n\n\n

          \n\n\n\n

          7. Praktyczne zastosowania w codziennym \u017cyciu<\/h1>\n\n\n\n

          W tym miejscu Versiculus i Responsum przestaj\u0105 by\u0107 jedynie szczeg\u00f3\u0142em liturgicznym, a staj\u0105 si\u0119 bardzo konkretnym przewodnikiem duchowym<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

          1. Kr\u00f3tkie modlitwy w ci\u0105gu dnia<\/h3>\n\n\n\n

          Mo\u017cemy przyj\u0105\u0107 styl liturgii, wypowiadaj\u0105c kr\u00f3tkie odpowiedzi duchowe.<\/p>\n\n\n\n

          Na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n

          Na pocz\u0105tku dnia:<\/p>\n\n\n\n

          V. Panie, otw\u00f3rz moje wargi<\/strong>
          R. A moje usta b\u0119d\u0105 g\u0142osi\u0107 Twoj\u0105 chwa\u0142\u0119<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 trudno\u015bci:<\/p>\n\n\n\n

          Panie, przyjd\u017a mi z pomoc\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Ta forma modlitwy jest szczeg\u00f3lnie pomocna po\u015br\u00f3d pracy, nauki lub obowi\u0105zk\u00f3w rodzinnych.<\/p>\n\n\n\n

          \n\n\n\n

          2. Modlitwa w rodzinie<\/h3>\n\n\n\n

          Rodziny chrze\u015bcija\u0144skie mog\u0105 na nowo odkry\u0107 modlitw\u0119 dialogowan\u0105.<\/p>\n\n\n\n

          Na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n

          Ojciec lub matka:<\/p>\n\n\n\n

          V. B\u0142ogos\u0142awmy Panu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Dzieci:<\/p>\n\n\n\n

          R. Bogu niech b\u0119d\u0105 dzi\u0119ki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          To przemienia dom w ma\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 domowy<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

          \n\n\n\n

          3. Odzyskanie uczestnictwa w liturgii<\/h3>\n\n\n\n

          Versiculus i Responsum przypominaj\u0105 nam, \u017ce liturgia nie jest czym\u015b, czego tylko \u201es\u0142uchamy\u201d. Jest czym\u015b, w czym uczestniczymy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Odpowiada\u0107 z uwag\u0105, wiar\u0105 i \u015bwiadomo\u015bci\u0105 jest prawdziwym aktem duchowym<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

          \n\n\n\n

          8. Antidotum na wsp\u00f3\u0142czesny indywidualizm<\/h1>\n\n\n\n

          \u017byjemy w kulturze g\u0142\u0119boko indywidualistycznej.<\/p>\n\n\n\n

          Liturgia responsoryjna uczy nas czego\u015b innego:<\/p>\n\n\n\n

          wiara prze\u017cywana jest wsp\u00f3lnie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Kiedy wsp\u00f3lnota odpowiada w jedno\u015bci, dzieje si\u0119 co\u015b bardzo g\u0142\u0119bokiego: Ko\u015bci\u00f3\u0142 staje si\u0119 widzialny<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

          Nie jeste\u015bmy odosobnionymi wierz\u0105cymi.<\/p>\n\n\n\n

          Jeste\u015bmy ludem, kt\u00f3ry odpowiada Bogu.<\/p>\n\n\n\n

          \n\n\n\n

          9. Wieczne echo modlitwy Ko\u015bcio\u0142a<\/h1>\n\n\n\n

          By\u0107 mo\u017ce najpi\u0119kniejszym aspektem Versiculus i Responsum jest to, \u017ce \u0142\u0105cz\u0105 nas z wiekami chrze\u015bcija\u0144skiej modlitwy<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

          Te same odpowiedzi, kt\u00f3re wypowiadamy dzisiaj:<\/p>\n\n\n\n

            \n
          • by\u0142y odmawiane przez \u015bredniowiecznych mnich\u00f3w<\/li>\n\n\n\n
          • przez pierwszych chrze\u015bcijan<\/li>\n\n\n\n
          • przez \u015bwi\u0119tych takich jak \u015bwi\u0119ty Benedykt, \u015bwi\u0119ty Tomasz z Akwinu i \u015bwi\u0119ta Teresa<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

            Za ka\u017cdym razem, gdy odpowiadamy w liturgii, wchodzimy w \u0142a\u0144cuch modlitwy, kt\u00f3ry przechodzi przez wieki<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

            Jest to g\u0142os Ko\u015bcio\u0142a pielgrzymuj\u0105cego zjednoczonego z Ko\u015bcio\u0142em niebia\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n

            \n\n\n\n

            Zako\u0144czenie: nauczy\u0107 si\u0119 odpowiada\u0107 Bogu<\/h1>\n\n\n\n

            Ostatecznie ca\u0142e \u017cycie chrze\u015bcija\u0144skie mo\u017cna stre\u015bci\u0107 w jednej odpowiedzi.<\/p>\n\n\n\n

            B\u00f3g wzywa.
            B\u00f3g m\u00f3wi.
            B\u00f3g pierwszy kocha.<\/p>\n\n\n\n

            Nasze \u017cycie staje si\u0119 Responsum<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

            Ka\u017cda decyzja, ka\u017cda modlitwa i ka\u017cdy akt mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego jest odpowiedzi\u0105 na werset, kt\u00f3ry B\u00f3g wypowiada nad naszym \u017cyciem.<\/p>\n\n\n\n

            Tak jak odpowiedzia\u0142a Maryja Dziewica podczas Zwiastowania:<\/p>\n\n\n\n

            \n

            \u201eOto ja s\u0142u\u017cebnica Pa\u0144ska; niech mi si\u0119 stanie wed\u0142ug s\u0142owa twego.\u201d
            (\u0141k 1,38)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

            By\u0107 mo\u017ce wielka duchowa lekcja Versiculus i Responsum<\/strong> polega w\u0142a\u015bnie na tym:<\/p>\n\n\n\n

            nauczy\u0107 si\u0119 odpowiada\u0107 Bogu ca\u0142ym swoim \u017cyciem.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            Bo w istocie liturgia nie ko\u0144czy si\u0119 wtedy, gdy ko\u0144czy si\u0119 Msza.<\/p>\n\n\n\n

            Trwa dalej w ka\u017cdym momencie naszego istnienia.<\/p>\n\n\n\n

            A B\u00f3g wci\u0105\u017c wypowiada sw\u00f3j werset.<\/p>\n\n\n\n

            Pytanie zawsze pozostaje to samo:<\/p>\n\n\n\n

            Jaka b\u0119dzie nasza odpowied\u017a?<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

            W epoce naznaczonej po\u015bpiechem, nieustannym ha\u0142asem i cz\u0119sto powierzchown\u0105 komunikacj\u0105, tradycja liturgiczna Ko\u015bcio\u0142a katolickiego zachowuje form\u0119 dialogu g\u0142\u0119boko duchowego, kt\u00f3ry \u2013 cho\u0107 sk\u0142ada si\u0119 z kr\u00f3tkich s\u0142\u00f3w \u2013 jest nasycony wiekami wiary: \u201eVersiculus\u201d i \u201eResponsum\u201d. Wielu katolik\u00f3w prawdopodobnie s\u0142ysza\u0142o te wyra\u017cenia w liturgii, nie zatrzymuj\u0105c si\u0119, aby zastanowi\u0107 si\u0119 nad ich znaczeniem. Pojawiaj\u0105 si\u0119 one …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5270,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[40,58],"tags":[1722],"class_list":["post-5269","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-modlitwa-i-duchowosc","category-modlitwa-i-zycie-duchowe","tag-versiculus-i-responsum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5269","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5269"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5269\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5271,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5269\/revisions\/5271"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5270"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}