{"id":5214,"date":"2026-03-09T11:14:01","date_gmt":"2026-03-09T10:14:01","guid":{"rendered":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/?p=5214"},"modified":"2026-03-09T11:14:02","modified_gmt":"2026-03-09T10:14:02","slug":"to-co-pawel-powiedzial-o-koncu-swiata-a-dzis-prawie-nikt-o-tym-nie-glosi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/to-co-pawel-powiedzial-o-koncu-swiata-a-dzis-prawie-nikt-o-tym-nie-glosi\/","title":{"rendered":"To, co Pawe\u0142 powiedzia\u0142 o ko\u0144cu \u015bwiata\u2026 a dzi\u015b prawie nikt o tym nie g\u0142osi"},"content":{"rendered":"\n<p>W czasach takich jak nasze \u2014 naznaczonych niepewno\u015bci\u0105 polityczn\u0105, kryzysami kulturowymi, wojnami, relatywizmem moralnym i rosn\u0105cym poczuciem duchowej pustki \u2014 wielu ludzi zastanawia si\u0119, czy \u015bwiat zmierza ku jakiemu\u015b ostatecznemu ko\u0144cowi. Co ciekawe, podczas gdy media spo\u0142eczno\u015bciowe pe\u0142ne s\u0105 teorii spiskowych o ko\u0144cu \u015bwiata, <strong>w wielu chrze\u015bcija\u0144skich kazaniach prawie w og\u00f3le nie m\u00f3wi si\u0119 o tym, czego naprawd\u0119 naucza na ten temat Nowy Testament<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>A jednak <strong>jeden z pierwszych wielkich teolog\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, aposto\u0142 \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 Aposto\u0142, m\u00f3wi\u0142 bardzo jasno o ko\u0144cu historii, pojawieniu si\u0119 Antychrysta i powrocie Chrystusa.<\/strong> I uczyni\u0142 to <strong>na wiele lat przed tym, jak \u015awi\u0119ty Jan Aposto\u0142 napisa\u0142 Apokalipsa<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzisiaj nauczanie Paw\u0142a jest zaskakuj\u0105co aktualne. Ale jest te\u017c wymagaj\u0105ce. Poniewa\u017c nie m\u00f3wi jedynie o przysz\u0142o\u015bci; <strong>zaprasza nas do \u017cycia z powag\u0105, duchow\u0105 czujno\u015bci\u0105 i nadziej\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Ten artyku\u0142 ma na celu przypomnienie tego cz\u0119sto zapomnianego nauczania: <strong>co Pawe\u0142 naprawd\u0119 powiedzia\u0142 o czasach ostatecznych i dlaczego pozostaje to tak wa\u017cne dla naszego chrze\u015bcija\u0144skiego \u017cycia dzisiaj.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">1. Pawe\u0142: pierwszy wielki teolog czas\u00f3w ostatecznych<\/h1>\n\n\n\n<p>Wielu wierz\u0105cych uwa\u017ca, \u017ce nauka o ko\u0144cu \u015bwiata pojawia si\u0119 przede wszystkim w Apokalipsie. Jednak historycznie <strong>pierwsze chrze\u015bcija\u0144skie refleksje o ko\u0144cu historii znajduj\u0105 si\u0119 w listach Paw\u0142a<\/strong>, napisanych mniej wi\u0119cej mi\u0119dzy rokiem 50 a 60 po Chrystusie.<\/p>\n\n\n\n<p>Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne s\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Pierwszy List do Tesaloniczan<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Drugi List do Tesaloniczan<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Listy te zosta\u0142y napisane <strong>oko\u0142o 40 lat przed Apokalips\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Wsp\u00f3lnota chrze\u015bcija\u0144ska w Tesalonice by\u0142a zaniepokojona.<br>Niekt\u00f3rzy s\u0105dzili, \u017ce powr\u00f3t Chrystusa ju\u017c nast\u0105pi\u0142 albo \u017ce nast\u0105pi natychmiast.<\/p>\n\n\n\n<p>Pawe\u0142 odpowiada g\u0142\u0119bok\u0105 katechez\u0105 dotycz\u0105c\u0105 trzech wielkich temat\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Drugiego przyj\u015bcia Chrystusa<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zmartwychwstania umar\u0142ych<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Pojawienia si\u0119 z\u0142ej postaci przed ko\u0144cem<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Ten ostatni punkt jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cny: <strong>Pawe\u0142 opisuje tajemnicz\u0105 posta\u0107, kt\u00f3r\u0105 tradycja chrze\u015bcija\u0144ska p\u00f3\u017aniej zidentyfikuje jako Antychrysta.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">2. Paruzja: chwalebny powr\u00f3t Chrystusa<\/h1>\n\n\n\n<p>Pawe\u0142 u\u017cywa bardzo precyzyjnego greckiego terminu: <strong>Paruzja<\/strong>, kt\u00f3ry oznacza <em>uroczyste przybycie lub obecno\u015b\u0107 kr\u00f3la<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>Dla chrze\u015bcijan Paruzja to <strong>chwalebny powr\u00f3t Chrystusa na ko\u0144cu historii<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Pawe\u0142 opisuje ten moment w jednym z najpi\u0119kniejszych fragment\u00f3w Nowego Testamentu:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eSam Pan zst\u0105pi z nieba na dany rozkaz, na g\u0142os archanio\u0142a i na d\u017awi\u0119k tr\u0105by Bo\u017cej; a zmarli w Chrystusie powstan\u0105 pierwsi.\u201d<br>(1 Tesaloniczan 4,16)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Ten fragment objawia kilka podstawowych prawd:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Chrystus naprawd\u0119 powr\u00f3ci w historii<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Nast\u0105pi cielesne zmartwychwstanie<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u015amier\u0107 nie ma ostatniego s\u0142owa<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Chrze\u015bcija\u0144ska nadzieja nie polega na ucieczce ze \u015bwiata, lecz na <strong>ostatecznej przemianie ca\u0142ego stworzenia<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">3. \u201eCz\u0142owiek nieprawo\u015bci\u201d: pierwsze opisanie Antychrysta<\/h1>\n\n\n\n<p>Jeden z najbardziej poruszaj\u0105cych tekst\u00f3w Paw\u0142a znajduje si\u0119 w Drugim Li\u015bcie do Tesaloniczan.<\/p>\n\n\n\n<p>Pojawia si\u0119 tam tajemnicza posta\u0107:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eNiech was nikt w \u017caden spos\u00f3b nie zwodzi; bo najpierw musi przyj\u015b\u0107 odst\u0119pstwo i objawi\u0107 si\u0119 cz\u0142owiek nieprawo\u015bci, syn zatracenia.\u201d<br>(2 Tesaloniczan 2,3)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Pawe\u0142 opisuje go kilkoma tytu\u0142ami:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>cz\u0142owiek nieprawo\u015bci<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>syn zatracenia<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>przeciwnik<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ta posta\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>sprzeciwia si\u0119 Bogu<\/li>\n\n\n\n<li>domaga si\u0119 czci<\/li>\n\n\n\n<li>zwodzi wielu ludzi<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Tekst kontynuuje zaskakuj\u0105cym opisem:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eZasi\u0105dzie w \u015bwi\u0105tyni Boga, podaj\u0105c si\u0119 za Boga.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Tradycja chrze\u015bcija\u0144ska ju\u017c od pierwszych wiek\u00f3w uto\u017csamia\u0142a t\u0119 posta\u0107 z <strong>Antychrystem<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Chocia\u017c sam termin <em>Antychryst<\/em> pojawi si\u0119 p\u00f3\u017aniej w listach \u015awi\u0119ty Jan Aposto\u0142, <strong>pierwszy wielki teologiczny opis pojawia si\u0119 w\u0142a\u015bnie u Paw\u0142a<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">4. Wielkie odst\u0119pstwo: globalny kryzys duchowy<\/h1>\n\n\n\n<p>Zanim pojawi si\u0119 \u201ecz\u0142owiek nieprawo\u015bci\u201d, Pawe\u0142 m\u00f3wi o innym wydarzeniu: <strong>apostazji<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Apostazja oznacza <strong>porzucenie wiary<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie chodzi jedynie o zewn\u0119trzne prze\u015bladowania, ale o co\u015b g\u0142\u0119bszego:<br><strong>wielu ludzi, kt\u00f3rzy kiedy\u015b wierzyli, przestanie wierzy\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>To zjawisko niepokoi Paw\u0142a, poniewa\u017c najwi\u0119ksze zagro\u017cenie dla Ko\u015bcio\u0142a nie zawsze pochodzi z zewn\u0105trz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bardzo cz\u0119sto pochodzi z jego wn\u0119trza.<\/p>\n\n\n\n<p>Kiedy chrze\u015bcijanie:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>relatywizuj\u0105 prawd\u0119<\/li>\n\n\n\n<li>dostosowuj\u0105 Ewangeli\u0119 do \u015bwiata<\/li>\n\n\n\n<li>zapominaj\u0105 o \u017cyciu duchowym<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>wtedy zaczyna si\u0119 erozja wiary.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">5. Tajemnica nieprawo\u015bci: z\u0142o ju\u017c dzia\u0142a<\/h1>\n\n\n\n<p>Pawe\u0142 wprowadza jeszcze jedno fascynuj\u0105ce wyra\u017cenie:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eTajemnica nieprawo\u015bci ju\u017c dzia\u0142a.\u201d<br>(2 Tesaloniczan 2,7)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Oznacza to co\u015b bardzo wa\u017cnego z teologicznego punktu widzenia.<\/p>\n\n\n\n<p>Ostateczne objawienie si\u0119 z\u0142a <strong>nie pojawi si\u0119 nagle<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Ju\u017c dzia\u0142a w historii.<\/p>\n\n\n\n<p>Ta tajemnica nieprawo\u015bci objawia si\u0119 w:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>ideologiach, kt\u00f3re zaprzeczaj\u0105 Bogu<\/li>\n\n\n\n<li>systemach politycznych, kt\u00f3re absolutyzuj\u0105 w\u0142adz\u0119<\/li>\n\n\n\n<li>kulturach niszcz\u0105cych prawd\u0119 o cz\u0142owieku<\/li>\n\n\n\n<li>fa\u0142szywych duchowo\u015bciach zast\u0119puj\u0105cych Chrystusa<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a interpretowali, \u017ce <strong>historia jest polem walki mi\u0119dzy dwiema tajemnicami<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>tajemnic\u0105 Chrystusa<\/li>\n\n\n\n<li>tajemnic\u0105 nieprawo\u015bci<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">6. To, co \u201epowstrzymuje\u201d objawienie si\u0119 z\u0142a<\/h1>\n\n\n\n<p>Jednym z najbardziej tajemniczych fragment\u00f3w Nowego Testamentu jest ten:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eWiecie te\u017c, co go teraz powstrzymuje, aby objawi\u0142 si\u0119 w swoim czasie.\u201d<br>(2 Tesaloniczan 2,6)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Pawe\u0142 m\u00f3wi o <strong>czym\u015b, co powstrzymuje pe\u0142ne objawienie si\u0119 z\u0142a<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Na przestrzeni historii zaproponowano r\u00f3\u017cne interpretacje:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>porz\u0105dek polityczny<\/li>\n\n\n\n<li>Cesarstwo Rzymskie<\/li>\n\n\n\n<li>g\u0142oszenie Ewangelii<\/li>\n\n\n\n<li>dzia\u0142anie Ducha \u015awi\u0119tego<\/li>\n\n\n\n<li>sam Ko\u015bci\u00f3\u0142<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Wielu teolog\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce <strong>B\u00f3g ogranicza z\u0142o, aby Ewangelia mog\u0142a nadal si\u0119 rozprzestrzenia\u0107<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Oznacza to, \u017ce historia nie wymyka si\u0119 spod kontroli Boga.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">7. Pawe\u0142 nie chcia\u0142 wzbudza\u0107 strachu, lecz czujno\u015b\u0107<\/h1>\n\n\n\n<p>Wa\u017cne jest, aby co\u015b zrozumie\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Pawe\u0142 <strong>nie pisa\u0142 tych nauk, aby wywo\u0142a\u0107 panik\u0119<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Jego celem by\u0142o co\u015b innego: <strong>kszta\u0142towa\u0107 czujnych chrze\u015bcijan<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Jezus ju\u017c wcze\u015bniej naucza\u0142 podobnie:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201eCzuwajcie\u201d, \u201eb\u0105d\u017acie gotowi\u201d, \u201enie znacie dnia ani godziny\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chrze\u015bcija\u0144ska eschatologia \u2014 teologia rzeczy ostatecznych \u2014 <strong>nie ma na celu zaspokajania apokaliptycznej ciekawo\u015bci<\/strong>, lecz przemian\u0119 naszego obecnego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">8. Jak \u017cy\u0107 dzi\u015b w \u015bwietle ko\u0144ca czas\u00f3w<\/h1>\n\n\n\n<p>Wielkie pytanie brzmi:<br>co to wszystko oznacza dla naszego codziennego \u017cycia?<\/p>\n\n\n\n<p>Pawe\u0142 odpowiada bardzo konkretnie.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1. \u017by\u0107 w nadziei<\/h3>\n\n\n\n<p>Chrze\u015bcija\u0144stwo nie jest historycznym pesymizmem.<\/p>\n\n\n\n<p>Wiemy, \u017ce historia <strong>ko\u0144czy si\u0119 zwyci\u0119stwem Chrystusa<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2. Trwa\u0107 mocno w wierze<\/h3>\n\n\n\n<p>Pawe\u0142 podkre\u015bla:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201ePrzeto bracia i siostry, trwajcie mocno i zachowujcie tradycje, kt\u00f3rych was nauczono.\u201d<br>(2 Tesaloniczan 2,15)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>W czasach doktrynalnego zamieszania <strong>wierno\u015b\u0107 nauce apostolskiej jest niezb\u0119dna<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3. Nie da\u0107 si\u0119 zwie\u015b\u0107<\/h3>\n\n\n\n<p>Pawe\u0142 wielokrotnie powtarza:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201eNiech was nikt nie zwodzi.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Duchowe zwiedzenie b\u0119dzie jednym ze znak\u00f3w czas\u00f3w ostatecznych.<\/p>\n\n\n\n<p>Dlatego tak wa\u017cne jest:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zna\u0107 wiar\u0119<\/li>\n\n\n\n<li>studiowa\u0107 Pismo \u015awi\u0119te<\/li>\n\n\n\n<li>\u017cy\u0107 w komunii z Ko\u015bcio\u0142em<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">4. \u017by\u0107 w duchowej trze\u017awo\u015bci<\/h3>\n\n\n\n<p>Pawe\u0142 zaprasza wierz\u0105cych do \u017cycia w czujno\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>modlitwa<\/li>\n\n\n\n<li>sakramenty<\/li>\n\n\n\n<li>nieustanne nawr\u00f3cenie<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">9. Zapomniane nauczanie\u2026 kt\u00f3re musimy odzyska\u0107<\/h1>\n\n\n\n<p>Przez wieki Ko\u015bci\u00f3\u0142 jasno naucza\u0142 o:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>drugim przyj\u015bciu Chrystusa<\/li>\n\n\n\n<li>s\u0105dzie ostatecznym<\/li>\n\n\n\n<li>walce mi\u0119dzy dobrem a z\u0142em<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Dzi\u015b te tematy cz\u0119sto si\u0119 pomija, poniewa\u017c uwa\u017ca si\u0119 je za niewygodne lub ma\u0142o \u201enowoczesne\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak ich zapomnienie zuba\u017ca wiar\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Chrze\u015bcija\u0144ska nadzieja nie polega jedynie na ulepszaniu obecnego \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n<p>Polega na <strong>oczekiwaniu pe\u0142ni Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">10. Koniec historii to nie chaos, lecz Chrystus<\/h1>\n\n\n\n<p>Chrze\u015bcija\u0144ska wizja ko\u0144ca \u015bwiata nie jest bezsensown\u0105 katastrof\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Jest spotkaniem.<\/p>\n\n\n\n<p>Koniec historii to <strong>ostateczne spotkanie z Chrystusem<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Pawe\u0142 o tym wiedzia\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p>Dlatego ko\u0144czy jedn\u0105 ze swoich nauk eschatologicznych g\u0142\u0119boko duszpasterskim zdaniem:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201ePrzeto pocieszajcie si\u0119 nawzajem tymi s\u0142owami.\u201d<br>(1 Tesaloniczan 4,18)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Chrze\u015bcija\u0144stwo nie oczekuje ko\u0144ca \u015bwiata ze strachem.<\/p>\n\n\n\n<p>Oczekuje go <strong>z nadziej\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Poniewa\u017c dla wierz\u0105cego koniec historii nie oznacza zniszczenia.<\/p>\n\n\n\n<p>Oznacza <strong>przyj\u015bcie Kr\u00f3la<\/strong>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W czasach takich jak nasze \u2014 naznaczonych niepewno\u015bci\u0105 polityczn\u0105, kryzysami kulturowymi, wojnami, relatywizmem moralnym i rosn\u0105cym poczuciem duchowej pustki \u2014 wielu ludzi zastanawia si\u0119, czy \u015bwiat zmierza ku jakiemu\u015b ostatecznemu ko\u0144cowi. Co ciekawe, podczas gdy media spo\u0142eczno\u015bciowe pe\u0142ne s\u0105 teorii spiskowych o ko\u0144cu \u015bwiata, w wielu chrze\u015bcija\u0144skich kazaniach prawie w og\u00f3le nie m\u00f3wi si\u0119 o &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5215,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[37,45],"tags":[],"class_list":["post-5214","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-doktryna-i-wiara","category-pismo-swiete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5214","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5214"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5214\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5216,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5214\/revisions\/5216"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5215"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5214"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5214"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5214"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}