{"id":5084,"date":"2026-02-22T15:49:39","date_gmt":"2026-02-22T14:49:39","guid":{"rendered":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/?p=5084"},"modified":"2026-02-22T15:49:40","modified_gmt":"2026-02-22T14:49:40","slug":"orygenes-z-aleksandrii-zapomniany-geniusz-ktory-uczyl-szukac-boga-w-glebi-duszy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/orygenes-z-aleksandrii-zapomniany-geniusz-ktory-uczyl-szukac-boga-w-glebi-duszy\/","title":{"rendered":"Orygenes z Aleksandrii: zapomniany geniusz, kt\u00f3ry uczy\u0142 szuka\u0107 Boga w g\u0142\u0119bi duszy"},"content":{"rendered":"\n

Niewiele postaci w historii chrze\u015bcija\u0144stwa by\u0142o tak wp\u0142ywowych, tak g\u0142\u0119bokich, a zarazem tak dyskutowanych jak Orygenes z Aleksandrii<\/strong>. Jego my\u015bl ukszta\u0142towa\u0142a pierwsze wieki Ko\u015bcio\u0142a, nada\u0142a form\u0119 teologii chrze\u015bcija\u0144skiej, zainspirowa\u0142a duchowo\u015b\u0107 biblijn\u0105 i otworzy\u0142a drogi refleksji, kt\u00f3re do dzi\u015b wp\u0142ywaj\u0105 na rozumienie tajemnicy Boga.<\/p>\n\n\n\n

M\u00f3wi\u0107 o Orygenesie to m\u00f3wi\u0107 o samych pocz\u0105tkach systematycznej teologii chrze\u015bcija\u0144skiej<\/strong>, o radykalnej mi\u0142o\u015bci do Pisma \u015awi\u0119tego, o gor\u0105cym pragnieniu \u015bwi\u0119to\u015bci i o ludzkim wysi\u0142ku zrozumienia Bo\u017cej tajemnicy.<\/p>\n\n\n\n

Niniejszy artyku\u0142 przedstawia pog\u0142\u0119bion\u0105 refleksj\u0119 nad jego \u017cyciem, my\u015bl\u0105, znaczeniem teologicznym oraz duchowym zastosowaniem dla wsp\u00f3\u0142czesnego wierz\u0105cego.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Kontekst historyczny: pocz\u0105tki my\u015bli chrze\u015bcija\u0144skiej<\/h1>\n\n\n\n

Orygenes urodzi\u0142 si\u0119 oko\u0142o roku 185 po Chr. w Aleksandrii, jednym z najwa\u017cniejszych miast staro\u017cytnego \u015bwiata. By\u0142o to miejsce spotkania kultur, filozofii i religii, gdzie chrze\u015bcija\u0144stwo pozostawa\u0142o w nieustannym dialogu z my\u015bl\u0105 greck\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Jego ojciec, Leonidas, poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107 m\u0119cze\u0144sk\u0105 podczas prze\u015bladowa\u0144 za cesarza Septymiusza Sewera. Wydarzenie to g\u0142\u0119boko naznaczy\u0142o \u017cycie duchowe m\u0142odego Orygenesa, rozbudzaj\u0105c w nim radykalne oddanie Bogu.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c od najm\u0142odszych lat wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 inteligencj\u0105 i \u017carliw\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 do Pisma \u015awi\u0119tego. Zosta\u0142 kierownikiem szko\u0142y katechetycznej w Aleksandrii, w kt\u00f3rej wcze\u015bniej naucza\u0142 Klemens Aleksandryjski.<\/p>\n\n\n\n

\u017by\u0142 w czasach, gdy:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • rodzi\u0142a si\u0119 teologia chrze\u015bcija\u0144ska,<\/li>\n\n\n\n
  • Ko\u015bci\u00f3\u0142 okre\u015bla\u0142 swoje doktryny wobec herezji,<\/li>\n\n\n\n
  • interpretacja Biblii wci\u0105\u017c si\u0119 rozwija\u0142a,<\/li>\n\n\n\n
  • m\u0119cze\u0144stwo by\u0142o codzienn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    W tym kontek\u015bcie Orygenes sta\u0142 si\u0119 jednym z najbardziej wp\u0142ywowych my\u015blicieli wczesnego chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    \u017bycie radykalnie oddane Bogu<\/h1>\n\n\n\n

    Orygenes prze\u017cywa\u0142 chrze\u015bcija\u0144stwo z radykalizmem, kt\u00f3ry dzi\u015b mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 zaskakuj\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n

    Skrajna asceza<\/h2>\n\n\n\n
      \n
    • \u017by\u0142 w dobrowolnym ub\u00f3stwie.<\/li>\n\n\n\n
    • Spa\u0142 bardzo ma\u0142o.<\/li>\n\n\n\n
    • Cz\u0119sto po\u015bci\u0142.<\/li>\n\n\n\n
    • Po\u015bwi\u0119ci\u0142 swoje \u017cycie studiowaniu Pisma i nauczaniu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      Jego pragnieniem by\u0142o dos\u0142owne \u017cycie Ewangeli\u0105. Interpretuj\u0105c fragment:<\/p>\n\n\n\n

      \n

      \u201eS\u0105 bowiem bez\u017cenni, kt\u00f3rzy dla kr\u00f3lestwa niebieskiego sami zostali bez\u017cenni\u201d (Mt 19,12),<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

      podj\u0105\u0142 skrajn\u0105 decyzj\u0119 (p\u00f3\u017aniej ubolewan\u0105 przez Ko\u015bci\u00f3\u0142), kt\u00f3ra ukazuje jego radykalne pragnienie czysto\u015bci i ca\u0142kowitego oddania.<\/p>\n\n\n\n

      Epizod ten ujawnia centraln\u0105 cech\u0119 jego duchowo\u015bci: absolutne poszukiwanie Boga ponad wszystko<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

      \n\n\n\n

      \u017barliwa mi\u0142o\u015b\u0107 do Pisma \u015awi\u0119tego<\/h1>\n\n\n\n

      Je\u015bli co\u015b okre\u015bla Orygenesa, to jego relacja z Bibli\u0105.<\/p>\n\n\n\n

      Pismo jako spotkanie z Chrystusem<\/h2>\n\n\n\n

      Dla niego Biblia nie by\u0142a jedynie tekstem:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      • by\u0142a \u017cyw\u0105 obecno\u015bci\u0105 Boga,<\/li>\n\n\n\n
      • drog\u0105 wewn\u0119trznej przemiany,<\/li>\n\n\n\n
      • pokarmem dla duszy,<\/li>\n\n\n\n
      • szko\u0142\u0105 \u015bwi\u0119to\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        Napisa\u0142 tysi\u0105ce komentarzy biblijnych i rozwin\u0105\u0142 metod\u0119 interpretacji, kt\u00f3ra wp\u0142yn\u0119\u0142a na ca\u0142\u0105 tradycj\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

        \n\n\n\n

        Trzy sensy Pisma \u015awi\u0119tego<\/h2>\n\n\n\n

        Orygenes naucza\u0142, \u017ce Biblia posiada trzy poziomy znaczenia:<\/p>\n\n\n\n

        1. Sens dos\u0142owny<\/h3>\n\n\n\n

        Historyczne znaczenie tekstu.<\/p>\n\n\n\n

        2. Sens moralny<\/h3>\n\n\n\n

        Nauka dla \u017cycia wierz\u0105cego.<\/p>\n\n\n\n

        3. Sens duchowy lub mistyczny<\/h3>\n\n\n\n

        Objawienie tajemnicy Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n

        Metoda ta wp\u0142yn\u0119\u0142a na ca\u0142\u0105 p\u00f3\u017aniejsz\u0105 tradycj\u0119 \u2013 od Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a po teologi\u0119 \u015bredniowieczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

        Zastosowanie wsp\u00f3\u0142czesne<\/h3>\n\n\n\n

        Dzi\u015b uczy nas to:<\/p>\n\n\n\n

          \n
        • nie czyta\u0107 Biblii powierzchownie,<\/li>\n\n\n\n
        • szuka\u0107 g\u0142\u0119bszego znaczenia S\u0142owa,<\/li>\n\n\n\n
        • pozwoli\u0107, by Pismo przemienia\u0142o nasze \u017cycie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

          Jak naucza\u0142: Pismo wzrasta wraz z tym, kto je czyta<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

          \n\n\n\n

          Wielki architekt teologii chrze\u015bcija\u0144skiej<\/h1>\n\n\n\n

          Orygenes by\u0142 pierwszym wielkim systematycznym teologiem chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

          Jego g\u0142\u00f3wne dzie\u0142o: De Principiis<\/em><\/h2>\n\n\n\n

          W tym dziele pr\u00f3bowa\u0142 racjonalnie wyja\u015bni\u0107:<\/p>\n\n\n\n

            \n
          • Boga,<\/li>\n\n\n\n
          • stworzenie,<\/li>\n\n\n\n
          • wolno\u015b\u0107 cz\u0142owieka,<\/li>\n\n\n\n
          • grzech,<\/li>\n\n\n\n
          • odkupienie,<\/li>\n\n\n\n
          • ostateczne przeznaczenie cz\u0142owieka.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

            By\u0142a to pierwsza pr\u00f3ba uporz\u0105dkowanej teologii w historii Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

            \n\n\n\n

            B\u00f3g jako niesko\u0144czona mi\u0142o\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n

            Wed\u0142ug Orygenesa:<\/p>\n\n\n\n

              \n
            • B\u00f3g jest mi\u0142o\u015bci\u0105 absolutn\u0105.<\/li>\n\n\n\n
            • Wszystko pochodzi z Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
            • Ca\u0142a historia jest powrotem do mi\u0142o\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

              Ta wizja g\u0142\u0119boko wp\u0142yn\u0119\u0142a na duchowo\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

              \n\n\n\n

              Wolno\u015b\u0107 cz\u0142owieka<\/h2>\n\n\n\n

              Centralnym tematem jego my\u015bli jest wolno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

                \n
              • B\u00f3g stwarza istoty wolne.<\/li>\n\n\n\n
              • Z\u0142o rodzi si\u0119 z niew\u0142a\u015bciwego u\u017cycia wolno\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
              • Zbawienie zak\u0142ada wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z \u0142ask\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                Ta wizja podkre\u015bla osobist\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 w \u017cyciu duchowym.<\/p>\n\n\n\n

                \n\n\n\n

                Teologia przeb\u00f3stwienia<\/h1>\n\n\n\n

                Jednym z najg\u0142\u0119bszych wk\u0142ad\u00f3w Orygenesa jest idea przemiany cz\u0142owieka w Boga przez \u0142ask\u0119<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

                Celem \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego nie jest jedynie unikanie grzechu, lecz:<\/p>\n\n\n\n

                  \n
                • uczestnictwo w \u017cyciu Bo\u017cym,<\/li>\n\n\n\n
                • wewn\u0119trzna przemiana,<\/li>\n\n\n\n
                • zjednoczenie z Bogiem.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                  Zapowiada to to, co tradycja p\u00f3\u017aniej nazwie przeb\u00f3stwieniem<\/em> lub theosis<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

                  Zastosowanie duszpasterskie<\/h3>\n\n\n\n

                  Dla wsp\u00f3\u0142czesnego wierz\u0105cego oznacza to:<\/p>\n\n\n\n

                    \n
                  • \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 jest mo\u017cliwa,<\/li>\n\n\n\n
                  • \u017cycie chrze\u015bcija\u0144skie jest rzeczywist\u0105 przemian\u0105,<\/li>\n\n\n\n
                  • Ewangelia to nie tylko moralno\u015b\u0107, lecz komunia z Bogiem.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
                    \n\n\n\n

                    Dramat jego kontrowersji<\/h1>\n\n\n\n

                    Nie wszystko w my\u015bli Orygenesa zosta\u0142o p\u00f3\u017aniej przyj\u0119te.<\/p>\n\n\n\n

                    Niekt\u00f3re jego spekulacje teologiczne wzbudzi\u0142y kontrowersje:<\/p>\n\n\n\n

                      \n
                    • idee o preegzystencji duszy,<\/li>\n\n\n\n
                    • hipotezy dotycz\u0105ce ostatecznego powszechnego odnowienia,<\/li>\n\n\n\n
                    • nadmiernie alegoryczne interpretacje.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                      Wieki p\u00f3\u017aniej niekt\u00f3re jego tezy zosta\u0142y odrzucone przez Ko\u015bci\u00f3\u0142. Niemniej jednak jego wp\u0142yw teologiczny i duchowy pozostaje ogromny.<\/p>\n\n\n\n

                      Nawet ci, kt\u00f3rzy go krytykowali, jak \u015awi\u0119ty Hieronim, czerpali g\u0142\u0119boko z jego my\u015bli.<\/p>\n\n\n\n

                      Uczy to czego\u015b wa\u017cnego:<\/p>\n\n\n\n

                      \n

                      szczere poszukiwanie prawdy wymaga ryzyka, pokory i rozeznania ko\u015bcielnego.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

                      \n\n\n\n

                      Duchowo\u015b\u0107 walki: droga duszy ku Bogu<\/h1>\n\n\n\n

                      Dla Orygenesa \u017cycie chrze\u015bcija\u0144skie jest walk\u0105 duchow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                      Walka wewn\u0119trzna<\/h2>\n\n\n\n

                      Wierz\u0105cy powinien:<\/p>\n\n\n\n

                        \n
                      • oczyszcza\u0107 serce,<\/li>\n\n\n\n
                      • panowa\u0107 nad nami\u0119tno\u015bciami,<\/li>\n\n\n\n
                      • wzrasta\u0107 w cnocie,<\/li>\n\n\n\n
                      • pozwala\u0107 si\u0119 przemienia\u0107 przez \u0142ask\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                        Chrze\u015bcija\u0144stwo nie jest wygod\u0105, lecz drog\u0105 nieustannego nawr\u00f3cenia.<\/p>\n\n\n\n

                        \n\n\n\n

                        Dusza jako pielgrzym<\/h2>\n\n\n\n

                        Orygenes opisuje dusz\u0119 jako byt b\u0119d\u0105cy w drodze ku Bogu.<\/p>\n\n\n\n

                        Ta wizja ma praktyczne konsekwencje:<\/p>\n\n\n\n

                          \n
                        • \u017cycie jest drog\u0105 duchow\u0105,<\/li>\n\n\n\n
                        • ka\u017cde do\u015bwiadczenie mo\u017ce nas przybli\u017cy\u0107 do Boga,<\/li>\n\n\n\n
                        • cierpienie mo\u017ce oczyszcza\u0107 serce.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
                          \n\n\n\n

                          Aktualno\u015b\u0107 my\u015bli Orygenesa<\/h1>\n\n\n\n

                          Jego my\u015bl jest zaskakuj\u0105co wsp\u00f3\u0142czesna.<\/p>\n\n\n\n

                          W kulturze powierzchowno\u015bci<\/h2>\n\n\n\n

                          Orygenes zaprasza do:<\/p>\n\n\n\n

                            \n
                          • duchowej g\u0142\u0119bi,<\/li>\n\n\n\n
                          • powa\u017cnego studiowania wiary,<\/li>\n\n\n\n
                          • \u017cycia wewn\u0119trznego.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
                            \n\n\n\n

                            W \u015bwiecie pozbawionym sensu transcendentnego<\/h2>\n\n\n\n

                            Przypomina nam, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n

                              \n
                            • cz\u0142owiek zosta\u0142 stworzony dla Boga,<\/li>\n\n\n\n
                            • historia ma sw\u00f3j cel,<\/li>\n\n\n\n
                            • \u017cycie posiada wieczny sens.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
                              \n\n\n\n

                              W wsp\u00f3\u0142czesnym kryzysie wiary<\/h2>\n\n\n\n

                              Jego metoda uczy, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n

                                \n
                              • wiara i rozum nie s\u0105 sobie przeciwstawne,<\/li>\n\n\n\n
                              • intelekt mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 Bogu,<\/li>\n\n\n\n
                              • chrze\u015bcija\u0144stwo mo\u017ce prowadzi\u0107 dialog z kultur\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
                                \n\n\n\n

                                Praktyczne zastosowania dla \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego dzi\u015b<\/h1>\n\n\n\n

                                1. Codziennie kocha\u0107 Pismo \u015awi\u0119te<\/h2>\n\n\n\n

                                Czyta\u0107 Bibli\u0119 g\u0142\u0119boko, nie powierzchownie.<\/p>\n\n\n\n

                                2. Szuka\u0107 duchowego sensu \u017cycia<\/h2>\n\n\n\n

                                Dostrzega\u0107 dzia\u0142anie Boga w osobistej historii.<\/p>\n\n\n\n

                                3. Piel\u0119gnowa\u0107 \u017cycie wewn\u0119trzne<\/h2>\n\n\n\n

                                Cisza, modlitwa, refleksja.<\/p>\n\n\n\n

                                4. Traktowa\u0107 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 powa\u017cnie<\/h2>\n\n\n\n

                                Chrze\u015bcija\u0144stwo jest rzeczywist\u0105 przemian\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                                5. \u017by\u0107 w sta\u0142ym nawr\u00f3ceniu<\/h2>\n\n\n\n

                                \u017bycie duchowe jest nieustannym procesem.<\/p>\n\n\n\n

                                \n\n\n\n

                                Kluczowy cytat biblijny w jego duchowo\u015bci<\/h1>\n\n\n\n

                                Ca\u0142a jego teologia opiera si\u0119 na tym przekonaniu:<\/p>\n\n\n\n

                                \n

                                \u201eAby B\u00f3g by\u0142 wszystkim we wszystkich\u201d (1 Kor 15,28).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

                                Dla Orygenesa zdanie to wyra\u017ca ostateczne przeznaczenie wszech\u015bwiata: pe\u0142ni\u0119 w Bogu.<\/p>\n\n\n\n

                                \n\n\n\n

                                Teologiczna ocena Ko\u015bcio\u0142a<\/h1>\n\n\n\n

                                Dzi\u015b Ko\u015bci\u00f3\u0142 uznaje w Orygenesie:<\/p>\n\n\n\n

                                  \n
                                • niezwyk\u0142ego geniusza teologicznego,<\/li>\n\n\n\n
                                • pioniera egzegezy biblijnej,<\/li>\n\n\n\n
                                • mistrza duchowego,<\/li>\n\n\n\n
                                • my\u015bliciela, kt\u00f3rego nale\u017cy czyta\u0107 z rozeznaniem.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                                  Jego dziedzictwo nale\u017cy do intelektualnego skarbca chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

                                  \n\n\n\n

                                  Zako\u0144czenie: duchowe wyzwanie Orygenesa<\/h1>\n\n\n\n

                                  Orygenes stawia nam radykalne pytanie:<\/p>\n\n\n\n

                                  Czy naprawd\u0119 szukamy Boga ca\u0142ym sercem?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                  Jego \u017cycie uczy, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n

                                    \n
                                  • wiara wymaga g\u0142\u0119bi,<\/li>\n\n\n\n
                                  • Pismo przemienia dusz\u0119,<\/li>\n\n\n\n
                                  • chrze\u015bcija\u0144stwo jest drog\u0105 zjednoczenia z Bogiem,<\/li>\n\n\n\n
                                  • intelekt mo\u017ce by\u0107 aktem mi\u0142o\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                                    W epoce nieustannego rozproszenia jego przes\u0142anie brzmi z wielk\u0105 moc\u0105:<\/p>\n\n\n\n

                                    \n

                                    cz\u0142owiek zosta\u0142 stworzony, aby pozna\u0107, kocha\u0107 i zjednoczy\u0107 si\u0119 z Bogiem.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

                                    A ta droga zaczyna si\u0119 dzi\u015b, w konkretnym \u017cyciu ka\u017cdego wierz\u0105cego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                                    Niewiele postaci w historii chrze\u015bcija\u0144stwa by\u0142o tak wp\u0142ywowych, tak g\u0142\u0119bokich, a zarazem tak dyskutowanych jak Orygenes z Aleksandrii. Jego my\u015bl ukszta\u0142towa\u0142a pierwsze wieki Ko\u015bcio\u0142a, nada\u0142a form\u0119 teologii chrze\u015bcija\u0144skiej, zainspirowa\u0142a duchowo\u015b\u0107 biblijn\u0105 i otworzy\u0142a drogi refleksji, kt\u00f3re do dzi\u015b wp\u0142ywaj\u0105 na rozumienie tajemnicy Boga. M\u00f3wi\u0107 o Orygenesie to m\u00f3wi\u0107 o samych pocz\u0105tkach systematycznej teologii chrze\u015bcija\u0144skiej, o …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5085,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[38,49],"tags":[],"class_list":["post-5084","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-historia-i-tradycja","category-ojcowie-kosciola-i-doktorzy-kosciola"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5084","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5084"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5084\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5086,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5084\/revisions\/5086"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5085"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5084"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5084"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5084"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}