{"id":5078,"date":"2026-02-22T15:02:31","date_gmt":"2026-02-22T14:02:31","guid":{"rendered":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/?p=5078"},"modified":"2026-02-22T15:02:32","modified_gmt":"2026-02-22T14:02:32","slug":"oswiecenie-czy-zamet-filozofia-nowozytna-i-katolicyzm-walka-o-dusze-czlowieka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/oswiecenie-czy-zamet-filozofia-nowozytna-i-katolicyzm-walka-o-dusze-czlowieka\/","title":{"rendered":"O\u015bwiecenie czy Zam\u0119t? Filozofia Nowo\u017cytna i Katolicyzm: Walka o Dusz\u0119 Cz\u0142owieka"},"content":{"rendered":"\n<p>\u017byjemy w epoce fascynuj\u0105cej i zarazem niebezpiecznej. Nigdy wcze\u015bniej cz\u0142owiek nie mia\u0142 takiego dost\u0119pu do wiedzy, a jednocze\u015bnie nigdy nie by\u0142 tak zagubiony w kwestiach najwa\u017cniejszych: kim jest, sk\u0105d pochodzi i dok\u0105d zmierza. Filozofia nowo\u017cytna g\u0142\u0119boko ukszta\u0142towa\u0142a nasz\u0105 kultur\u0119, nasze prawa, nasz spos\u00f3b my\u015blenia\u2026 a cz\u0119sto, nawet niepostrze\u017cenie, tak\u017ce nasz spos\u00f3b wierzenia.<\/p>\n\n\n\n<p>Pojawia si\u0119 wi\u0119c wielkie pytanie:<br>Czy filozofia nowo\u017cytna jest wrogiem katolicyzmu? A mo\u017ce mo\u017ce zosta\u0107 oczyszczona, przyj\u0119ta i wyniesiona przez wiar\u0119?<\/p>\n\n\n\n<p>Ten artyku\u0142 nie ma na celu demonizowania ani idealizowania, lecz przedstawienie rygorystycznego rozeznania teologicznego i duszpasterskiego. Poniewa\u017c stawk\u0105 nie jest dyskusja akademicka, lecz twoja dusza.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eBaczcie, aby was kto nie zagarn\u0105\u0142 przez filozofi\u0119 i pr\u00f3\u017cne oszustwo, oparte na ludzkiej tradycji\u2026 a nie na Chrystusie.\u201d (Kolosan 2,8)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>\u015awi\u0119ty Pawe\u0142 nie pot\u0119pia filozofii samej w sobie. Pot\u0119pia filozofi\u0119, kt\u00f3ra oddziela si\u0119 od Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">1. Co rozumiemy przez \u201efilozofi\u0119 nowo\u017cytn\u0105\u201d?<\/h2>\n\n\n\n<p>Filozofia nowo\u017cytna narodzi\u0142a si\u0119 w Europie mi\u0119dzy XVI a XVIII wiekiem. Oznacza radykalny zwrot w stosunku do filozofii klasycznej (Platon, Arystoteles) i \u015bredniowiecznej (zw\u0142aszcza \u015bw. Tomasza z Akwinu).<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli filozofia klasyczna pyta\u0142a:<br><strong>Czym jest rzeczywisto\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Filozofia nowo\u017cytna zaczyna od pytania:<br><strong>Co mog\u0119 pozna\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ta zmiana mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 techniczna, lecz jest rewolucyjna.<\/p>\n\n\n\n<p>Kilka kluczowych postaci:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Ren\u00e9 Descartes (1596\u20131650)<\/li>\n\n\n\n<li>Immanuel Kant (1724\u20131804)<\/li>\n\n\n\n<li>David Hume (1711\u20131776)<\/li>\n\n\n\n<li>Jean-Jacques Rousseau (1712\u20131778)<\/li>\n\n\n\n<li>Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770\u20131831)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Co ich \u0142\u0105czy? Przesuni\u0119cie centrum z Boga i bytu na ludzki podmiot.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">2. Od \u201eBytu\u201d do \u201eJa\u201d: narodziny subiektywizmu<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Descartes i w\u0105tpienie metodyczne<\/h3>\n\n\n\n<p>Ren\u00e9 Descartes rozpoczyna sw\u00f3j system s\u0142ynnym zdaniem:<br><strong>\u201eCogito, ergo sum\u201d<\/strong> (My\u015bl\u0119, wi\u0119c jestem).<\/p>\n\n\n\n<p>Punktem wyj\u015bcia nie jest ju\u017c obiektywna rzeczywisto\u015b\u0107, lecz indywidualna \u015bwiadomo\u015b\u0107.<br>Pewno\u015b\u0107 rodzi si\u0119 z \u201eja\u201d, a nie z bytu.<\/p>\n\n\n\n<p>Zapocz\u0105tkowuje to proces historyczny, kt\u00f3ry doprowadzi do:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Subiektywizmu moralnego (\u201eliczy si\u0119 to, co czuj\u0119\u201d)<\/li>\n\n\n\n<li>Relatywizmu (\u201eka\u017cdy ma swoj\u0105 prawd\u0119\u201d)<\/li>\n\n\n\n<li>Radykalnego indywidualizmu<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Wiara katolicka natomiast opiera si\u0119 na prawdzie objawionej, kt\u00f3ra nie zale\u017cy od mojej percepcji.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eJezus Chrystus wczoraj i dzi\u015b, ten sam tak\u017ce na wieki.\u201d (Hebrajczyk\u00f3w 13,8)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Prawda nie zmienia si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od podmiotu.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">3. Kant i granice poznania: B\u00f3g niepoznawalny?<\/h2>\n\n\n\n<p>Immanuel Kant twierdzi\u0142, \u017ce nie mo\u017cemy pozna\u0107 \u201erzeczy samej w sobie\u201d, a jedynie zjawiska.<br>Oznacza to, \u017ce Boga nie mo\u017cna pozna\u0107 rozumowo, lecz jedynie postulowa\u0107 moralnie.<\/p>\n\n\n\n<p>Tu otwiera si\u0119 g\u0142\u0119boka przepa\u015b\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Teologia katolicka naucza, \u017ce rozum mo\u017ce pozna\u0107 istnienie Boga (por. Rz 1,20).<\/li>\n\n\n\n<li>Kant ogranicza rozum do sfery empirycznej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>To podej\u015bcie przygotowa\u0142o grunt pod nowo\u017cytny agnostycyzm.<\/p>\n\n\n\n<p>Tymczasem Ko\u015bci\u00f3\u0142 nigdy nie l\u0119ka\u0142 si\u0119 rozumu. Wr\u0119cz przeciwnie.<br>\u015awi\u0119ty Tomasz naucza\u0142, \u017ce wiara i rozum s\u0105 jak dwa skrzyd\u0142a unosz\u0105ce ducha ludzkiego ku prawdzie.<\/p>\n\n\n\n<p>Nowo\u017cytne rozdzielenie wiary i rozumu jest jednym z wielkich dramat\u00f3w naszych czas\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">4. Rousseau i mit naturalnej dobroci<\/h2>\n\n\n\n<p>Rousseau twierdzi\u0142, \u017ce cz\u0142owiek jest z natury dobry, a spo\u0142ecze\u0144stwo go deprawuje.<\/p>\n\n\n\n<p>Wiara katolicka uczy czego\u015b bardziej realistycznego i g\u0142\u0119bokiego:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Cz\u0142owiek zosta\u0142 stworzony jako dobry.<\/li>\n\n\n\n<li>Ale jest zraniony przez grzech pierworodny.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Zaprzeczenie grzechowi pierworodnemu prowadzi do ideologii utopijnych, kt\u00f3re wierz\u0105, \u017ce wystarczy zmieni\u0107 struktury zewn\u0119trzne, aby odkupi\u0107 cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<p>Historia XX wieku tragicznie dowiod\u0142a czego\u015b przeciwnego.<\/p>\n\n\n\n<p>Problem \u015bwiata nie tkwi najpierw w strukturach, lecz w ludzkim sercu.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eZ serca bowiem pochodz\u0105 z\u0142e my\u015bli\u2026\u201d (Mateusz 15,19)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">5. Hegel i historia bez transcendencji<\/h2>\n\n\n\n<p>Hegel zaproponowa\u0142 dialektyczn\u0105 wizj\u0119 historii jako nieuchronnego post\u0119pu ducha absolutnego.<\/p>\n\n\n\n<p>Wiele nowoczesnych system\u00f3w politycznych inspirowa\u0142o si\u0119 t\u0105 ide\u0105 koniecznego post\u0119pu.<\/p>\n\n\n\n<p>Problem polega na tym, \u017ce Opatrzno\u015b\u0107 zostaje zast\u0105piona procesem historycznym.<\/p>\n\n\n\n<p>Dla katolicyzmu:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Historia ma sens.<\/li>\n\n\n\n<li>Ale nie jest automatyczna.<\/li>\n\n\n\n<li>Jest otwarta na ludzk\u0105 wolno\u015b\u0107.<\/li>\n\n\n\n<li>Osi\u0105ga sw\u00f3j szczyt w Chrystusie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Zbawienie nie jest owocem dialektyki, lecz Krzy\u017ca.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">6. Wsp\u00f3\u0142czesne konsekwencje kulturowe<\/h2>\n\n\n\n<p>Filozofia nowo\u017cytna wp\u0142yn\u0119\u0142a na:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Sekularyzm<\/li>\n\n\n\n<li>Relatywizm moralny<\/li>\n\n\n\n<li>Scjentyzm<\/li>\n\n\n\n<li>Emotywizm etyczny<\/li>\n\n\n\n<li>Utrat\u0119 poczucia sacrum<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Dzi\u015b \u017cyjemy w kulturze, w kt\u00f3rej:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Prawda jest opini\u0105.<\/li>\n\n\n\n<li>Dobro jest preferencj\u0105.<\/li>\n\n\n\n<li>To\u017csamo\u015b\u0107 jest konstrukcj\u0105.<\/li>\n\n\n\n<li>Wolno\u015b\u0107 jest samostanowieniem bez odniesienia do prawdy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ale wolno\u015b\u0107 bez prawdy staje si\u0119 niewol\u0105.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">7. Czy katolik powinien odrzuci\u0107 ca\u0142\u0105 filozofi\u0119 nowo\u017cytn\u0105?<\/h2>\n\n\n\n<p>Tutaj musimy by\u0107 rygorystyczni i sprawiedliwi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie odrzuca filozofii nowo\u017cytnej w ca\u0142o\u015bci.<br>Prowadzi\u0142 z ni\u0105 krytyczny dialog.<\/p>\n\n\n\n<p>Na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Uznaje znaczenie osobistego sumienia.<\/li>\n\n\n\n<li>Docenia godno\u015b\u0107 podmiotu.<\/li>\n\n\n\n<li>Broni autentycznej wolno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ale oczyszcza to, co odbiega od prawdy.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0142\u0105d nie polega na refleksji nad podmiotem.<br>B\u0142\u0105d polega na jego absolutyzacji.<\/p>\n\n\n\n<p>Prawda nie rodzi si\u0119 z cz\u0142owieka.<br>Cz\u0142owiek rodzi si\u0119 dla prawdy.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">8. Odpowied\u017a teologiczna: powr\u00f3t do realizmu chrze\u015bcija\u0144skiego<\/h2>\n\n\n\n<p>Tradycja katolicka proponuje realizm ontologiczny:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Rzeczywisto\u015b\u0107 istnieje niezale\u017cnie od mojego umys\u0142u.<\/li>\n\n\n\n<li>Prawda jest zgodno\u015bci\u0105 rozumu z rzeczywisto\u015bci\u0105.<\/li>\n\n\n\n<li>B\u00f3g jest ostatecznym fundamentem bytu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ten realizm chroni:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Obiektywno\u015b\u0107 moraln\u0105.<\/li>\n\n\n\n<li>Stabilno\u015b\u0107 doktrynaln\u0105.<\/li>\n\n\n\n<li>Autentyczn\u0105 godno\u015b\u0107 osoby.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bez obiektywnej prawdy nie ma prawdziwej mi\u0142o\u015bci.<br>Bo kocha\u0107 to chcie\u0107 dobra drugiego.<br>A je\u015bli dobro jest wzgl\u0119dne, mi\u0142o\u015b\u0107 si\u0119 opr\u00f3\u017cnia.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">9. Zastosowania praktyczne w twoim codziennym \u017cyciu<\/h2>\n\n\n\n<p>Ten temat nie jest teoretyczny. Jest g\u0142\u0119boko duszpasterski.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1. Zbadaj swoje kulturowe za\u0142o\u017cenia<\/h3>\n\n\n\n<p>Zadaj sobie pytania:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Czy wierz\u0119, \u017ce prawda zale\u017cy od tego, co czuj\u0119?<\/li>\n\n\n\n<li>Czy uwa\u017cam, \u017ce moralno\u015b\u0107 jest wzgl\u0119dna?<\/li>\n\n\n\n<li>Czy oddzieli\u0142em wiar\u0119 od rozumu w swoim \u017cyciu?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Nawr\u00f3cenie zaczyna si\u0119 w my\u015bleniu.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2. Kszta\u0142tuj sw\u00f3j intelekt<\/h3>\n\n\n\n<p>Czytaj filozofi\u0119 klasyczn\u0105 i chrze\u015bcija\u0144sk\u0105.<br>Studiuj Katechizm.<br>Nie b\u00f3j si\u0119 my\u015ble\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Wiara nie jest sentymentalizmem. Jest przylgni\u0119ciem do Prawdy.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3. Odzyskaj \u017cycie sakramentalne<\/h3>\n\n\n\n<p>Z filozofi\u0105 nowo\u017cytn\u0105 walczy si\u0119 nie tylko ksi\u0105\u017ckami, lecz \u0142ask\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Cz\u0119sta spowied\u017a.<br>Eucharystia.<br>Adoracja.<\/p>\n\n\n\n<p>Chrystus nie jest ide\u0105. Jest Osob\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">4. \u017byj wolno\u015bci\u0105 jako pos\u0142usze\u0144stwem prawdzie<\/h3>\n\n\n\n<p>Prawdziwa wolno\u015b\u0107 to nie robienie tego, co chc\u0119, lecz tego, co powinienem.<\/p>\n\n\n\n<p>Chrystus nie zniewala nas prawd\u0105. On nas wyzwala.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201ePoznacie prawd\u0119, a prawda was wyzwoli.\u201d (Jan 8,32)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">10. Ostateczne rozeznanie: kryzys czy oczyszczenie?<\/h2>\n\n\n\n<p>Nowoczesno\u015b\u0107 nie jest tylko upadkiem. Jest tak\u017ce okazj\u0105 do oczyszczenia.<\/p>\n\n\n\n<p>W \u015bwiecie relatywizmu \u015bwiadectwo mocnej wiary \u015bwieci ja\u015bniej.<\/p>\n\n\n\n<p>W kulturze subiektywizmu prawda prze\u017cywana w mi\u0142o\u015bci przyci\u0105ga.<\/p>\n\n\n\n<p>W zsekularyzowanym spo\u0142ecze\u0144stwie chrze\u015bcija\u0144ska sp\u00f3jno\u015b\u0107 ewangelizuje.<\/p>\n\n\n\n<p>Ko\u015bci\u00f3\u0142 przetrwa\u0142 imperia, herezje i rewolucje.<br>Przetrwa tak\u017ce nowoczesno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Ale potrzebuje katolik\u00f3w uformowanych, \u015bwiadomych i g\u0142\u0119boko zakorzenionych w Chrystusie.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Zako\u0144czenie: Powr\u00f3t do Chrystusa, wiecznego fundamentu<\/h1>\n\n\n\n<p>Filozofia nowo\u017cytna postawi\u0142a uzasadnione pytania.<br>Lecz gdy cz\u0142owiek stawia siebie w absolutnym centrum, ostatecznie si\u0119 gubi.<\/p>\n\n\n\n<p>Katolicyzm nie boi si\u0119 rozumu.<br>On go wynosi.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie boi si\u0119 wolno\u015bci.<br>On j\u0105 oczyszcza.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie boi si\u0119 my\u015bli nowoczesnej.<br>On j\u0105 rozeznaje.<\/p>\n\n\n\n<p>Wielka bitwa nie toczy si\u0119 mi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em a kultur\u0105.<br>Toczy si\u0119 mi\u0119dzy prawd\u0105 a subiektywizmem.<\/p>\n\n\n\n<p>I ta bitwa zaczyna si\u0119 w twoim umy\u015ble i w twoim sercu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bardziej ni\u017c kiedykolwiek potrzebujemy chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy my\u015bl\u0105 z rygorem, kochaj\u0105 z g\u0142\u0119bi\u0105 i \u017cyj\u0105 konsekwentnie.<\/p>\n\n\n\n<p>Bo tylko Chrystus w pe\u0142ni odpowiada na niepok\u00f3j nowoczesno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>I jak napisa\u0142 \u015bw. Augustyn:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eStworzy\u0142e\u015b nas dla siebie, Panie, i niespokojne jest nasze serce, dop\u00f3ki nie spocznie w Tobie.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Nowoczesno\u015b\u0107 szuka odpoczynku w \u201eja\u201d.<br>Wiara znajduje go w Bogu.<\/p>\n\n\n\n<p>I na tym polega zasadnicza r\u00f3\u017cnica.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u017byjemy w epoce fascynuj\u0105cej i zarazem niebezpiecznej. Nigdy wcze\u015bniej cz\u0142owiek nie mia\u0142 takiego dost\u0119pu do wiedzy, a jednocze\u015bnie nigdy nie by\u0142 tak zagubiony w kwestiach najwa\u017cniejszych: kim jest, sk\u0105d pochodzi i dok\u0105d zmierza. Filozofia nowo\u017cytna g\u0142\u0119boko ukszta\u0142towa\u0142a nasz\u0105 kultur\u0119, nasze prawa, nasz spos\u00f3b my\u015blenia\u2026 a cz\u0119sto, nawet niepostrze\u017cenie, tak\u017ce nasz spos\u00f3b wierzenia. Pojawia si\u0119 wi\u0119c &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5079,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[63,41],"tags":[1683],"class_list":["post-5078","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-filozofia-i-wiara","category-wiara-i-kultura","tag-filozofia-nowozytna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5078","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5078"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5078\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5080,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5078\/revisions\/5080"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5079"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}