{"id":4949,"date":"2026-02-12T14:29:44","date_gmt":"2026-02-12T13:29:44","guid":{"rendered":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/?p=4949"},"modified":"2026-02-12T14:29:44","modified_gmt":"2026-02-12T13:29:44","slug":"czy-to-ten-sam-bog-pozorny-kontrast-miedzy-bogu-msciwym-ze-starego-testamentu-a-bogu-milosiernym-z-nowego-testamentu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/czy-to-ten-sam-bog-pozorny-kontrast-miedzy-bogu-msciwym-ze-starego-testamentu-a-bogu-milosiernym-z-nowego-testamentu\/","title":{"rendered":"CZY TO TEN SAM B\u00d3G? Pozorny kontrast mi\u0119dzy \u201eBogu m\u015bciwym\u201d ze Starego Testamentu a \u201eBogu mi\u0142osiernym\u201d z Nowego Testamentu"},"content":{"rendered":"\n<p>Wielu chrze\u015bcijan \u2014 a tak\u017ce wielu os\u00f3b niewierz\u0105cych \u2014 zada\u0142o sobie kiedy\u015b to pytanie:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jak ten sam B\u00f3g mo\u017ce rozkazywa\u0107 wojny w Starym Testamencie, a w Nowym Testamencie naucza\u0107 mi\u0142o\u015bci do nieprzyjaci\u00f3\u0142?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W kulturze takiej jak nasza, wra\u017cliwej na pok\u00f3j, sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 i mi\u0142osierdzie, kontrast ten wydaje si\u0119 jeszcze bardziej szokuj\u0105cy. M\u00f3wi si\u0119 o \u201esurowym i karz\u0105cym Bogu\u201d ze Starego Testamentu w por\u00f3wnaniu z \u201edobrym i wyrozumia\u0142ym Bogiem\u201d objawionym przez Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n<p>Ale czy tak jest naprawd\u0119?<br>Czy istniej\u0105 dwaj r\u00f3\u017cni bogowie?<br>Czy B\u00f3g ewoluowa\u0142?<br>Czy sta\u0142 si\u0119 \u0142agodniejszy z czasem?<\/p>\n\n\n\n<p>Odpowied\u017a katolicka jest jasna, stanowcza i g\u0142\u0119boko pi\u0119kna:<br><strong>B\u00f3g jest jeden, wieczny i niezmienny. On si\u0119 nie zmienia. To my zmieniamy nasz\u0105 zdolno\u015b\u0107 do Jego zrozumienia.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>I zrozumienie tego nie jest tylko spraw\u0105 intelektualn\u0105. Jest to kwestia duchowa, kt\u00f3ra przemienia nasze \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">1. Stary b\u0142\u0105d: herezja Marcjona<\/h2>\n\n\n\n<p>Idea, \u017ce B\u00f3g Starego Testamentu jest inny ni\u017c B\u00f3g Nowego Testamentu, nie jest nowa. W II wieku heretyk o imieniu <strong>Marcjon<\/strong> twierdzi\u0142, \u017ce B\u00f3g Starego Testamentu jest bogiem ni\u017cszym, surowym i legalistycznym, podczas gdy Ojciec Jezusa jest innym bogiem \u2013 dobrym i mi\u0142osiernym.<\/p>\n\n\n\n<p>Ko\u015bci\u00f3\u0142 stanowczo odrzuci\u0142 t\u0119 pozycj\u0119. Dlaczego?<\/p>\n\n\n\n<p>Poniewa\u017c niszczy jedno\u015b\u0107 Objawienia i burzy serce chrze\u015bcija\u0144stwa: <strong>Jezus Chrystus jest wype\u0142nieniem Starego Testamentu, a nie jego negacj\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sam Jezus potwierdzi\u0142 to:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eNie s\u0105d\u017acie, \u017ce przyszed\u0142em znie\u015b\u0107 Prawo albo Prorok\u00f3w; nie przyszed\u0142em znie\u015b\u0107, lecz wype\u0142ni\u0107.\u201d (Mateusz 5,17)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Chrystus nie poprawia Boga. Chrystus w pe\u0142ni objawia, kim jest B\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">2. Stary Testament: sprawiedliwo\u015b\u0107, pedagogika i przymierze<\/h2>\n\n\n\n<p>Aby zrozumie\u0107 Stary Testament, musimy umie\u015bci\u0107 si\u0119 w jego kontek\u015bcie historycznym i duchowym.<\/p>\n\n\n\n<p>Izrael \u017cy\u0142 otoczony przez brutalne, poga\u0144skie i moralnie zepsute kultury. B\u00f3g nie wybra\u0142 Izraela, poniewa\u017c by\u0142 doskona\u0142y, ale aby go wychowa\u0107, oczy\u015bci\u0107 i przygotowa\u0107 na co\u015b niesko\u0144czenie wi\u0119kszego: Wcielenie.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Boska pedagogika<\/h3>\n\n\n\n<p>B\u00f3g dzia\u0142a jak nauczyciel. Edukuje stopniowo.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015awi\u0119ty Ireneusz m\u00f3wi\u0142 o boskiej \u201eekonomii\u201d: B\u00f3g dostosowuje si\u0119 do zdolno\u015bci cz\u0142owieka, jak ojciec ucz\u0105cy krok po kroku.<\/p>\n\n\n\n<p>W Starym Testamencie znajdziemy surow\u0105 sprawiedliwo\u015b\u0107, rygorystyczne prawa i przyk\u0142adowe kary. Dlaczego?<\/p>\n\n\n\n<p>Poniewa\u017c lud by\u0142 jeszcze na wczesnym etapie moralnego rozwoju. Trzeba by\u0142o ustali\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Wag\u0119 grzechu<\/li>\n\n\n\n<li>Absolutn\u0105 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 Boga<\/li>\n\n\n\n<li>Konieczno\u015b\u0107 pos\u0142usze\u0144stwa<\/li>\n\n\n\n<li>Powa\u017cno\u015b\u0107 przymierza<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Jednak nawet w Starym Testamencie znajdziemy obfite mi\u0142osierdzie:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201ePan jest mi\u0142osierny i \u0142askawy, powolny do gniewu i obfituj\u0105cy w mi\u0142o\u015b\u0107.\u201d (Psalm 103,8)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Ten werset nie znajduje si\u0119 w Nowym Testamencie. Jest w Starym.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f3g si\u0119 nie zmieni\u0142. Mi\u0142osierdzie ju\u017c by\u0142o obecne.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">3. A co z karami i wojnami?<\/h2>\n\n\n\n<p>Tu pojawia si\u0119 najsilniejszy zarzut: wojny Izraela, boskie kary, potop, Sodoma i Gomora.<\/p>\n\n\n\n<p>Aby to zrozumie\u0107 teologicznie, musimy rozwa\u017cy\u0107 trzy elementy:<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1. B\u00f3g jest sprawiedliwy<\/h3>\n\n\n\n<p>Mi\u0142osierdzie nie znosi sprawiedliwo\u015bci.<br>Grzech ma realne konsekwencje.<\/p>\n\n\n\n<p>W naszej wsp\u00f3\u0142czesnej kulturze mamy tendencj\u0119 do bagatelizowania grzechu. Ale w Biblii grzech nie jest tylko b\u0142\u0119dem moralnym: jest radykalnym zerwaniem z samym \u017byciem.<\/p>\n\n\n\n<p>Czy je\u015bli B\u00f3g karze z\u0142o, by\u0142by niesprawiedliwy? Nie.<br>Gdyby tego nie robi\u0142, by\u0142by oboj\u0119tny.<\/p>\n\n\n\n<p>Bo\u017cy s\u0105d ukazuje, \u017ce z\u0142o ma znaczenie.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2. J\u0119zyk biblijny<\/h3>\n\n\n\n<p>Wiele opowie\u015bci u\u017cywa j\u0119zyka symbolicznego, epickiego i kulturowo uwarunkowanego. To nie s\u0105 wsp\u00f3\u0142czesne kroniki. Wyra\u017caj\u0105 prawdy teologiczne w formach literackich w\u0142a\u015bciwych ich czasowi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ko\u015bci\u00f3\u0142 nigdy nie czyta\u0142 tych tekst\u00f3w w spos\u00f3b fundamentalistyczny.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3. B\u00f3g dzia\u0142a w historii, aby zbawi\u0107<\/h3>\n\n\n\n<p>Nawet kary maj\u0105 cel leczniczy. S\u0105 poprawk\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak m\u00f3wi List do Hebrajczyk\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eKogo Pan mi\u0142uje, tego karci.\u201d (Hebrajczyk\u00f3w 12,6)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Kara nie jest irracjonaln\u0105 zemst\u0105. Jest sprawiedliwo\u015bci\u0105 ukierunkowan\u0105 na dobro.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">4. Nowy Testament: tylko mi\u0142osierdzie?<\/h2>\n\n\n\n<p>Wielu wierzy, \u017ce w Nowym Testamencie s\u0105d znika. Ale tak nie jest.<\/p>\n\n\n\n<p>Jezus m\u00f3wi o piekle cz\u0119\u015bciej ni\u017c ktokolwiek inny w Biblii.<br>M\u00f3wi o \u201ep\u0142aczu i zgrzytaniu z\u0119b\u00f3w\u201d.<br>M\u00f3wi o wiecznym oddzieleniu.<\/p>\n\n\n\n<p>Chrystus wyrzuca kupc\u00f3w ze \u015bwi\u0105tyni.<br>Pot\u0119pia faryzejsk\u0105 hipokryzj\u0119 bardzo ostrymi s\u0142owami.<\/p>\n\n\n\n<p>Gdzie wi\u0119c jest r\u00f3\u017cnica?<\/p>\n\n\n\n<p>R\u00f3\u017cnica nie polega na tym, \u017ce B\u00f3g si\u0119 zmienia.<br>R\u00f3\u017cnica polega na tym, \u017ce teraz widzimy Jego twarz.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">5. W Chrystusie sprawiedliwo\u015b\u0107 i mi\u0142osierdzie s\u0105 zjednoczone<\/h2>\n\n\n\n<p>Kluczem jest Krzy\u017c.<\/p>\n\n\n\n<p>Na Krzy\u017cu dzieje si\u0119 co\u015b niezwyk\u0142ego:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Sprawiedliwo\u015b\u0107 jest wype\u0142niona: grzech ma realne konsekwencje.<\/li>\n\n\n\n<li>Mi\u0142osierdzie triumfuje: sam B\u00f3g przyjmuje te konsekwencje.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>B\u00f3g nie ignoruje z\u0142a.<br>On je przyjmuje na siebie.<\/p>\n\n\n\n<p>To zmienia wszystko.<\/p>\n\n\n\n<p>Stary Testament pokazywa\u0142 powag\u0119 grzechu.<br>Nowy Testament pokazuje cen\u0119 przebaczenia.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015awi\u0119ty Pawe\u0142 wyra\u017ca to g\u0142\u0119boko:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eTam, gdzie grzech wzr\u00f3s\u0142, tam \u0142aska jeszcze obficiej si\u0119 rozla\u0142a.\u201d (Rzymian 5,20)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Nie ma sprzeczno\u015bci mi\u0119dzy sprawiedliwo\u015bci\u0105 a mi\u0142osierdziem.<br>Jest wype\u0142nienie.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">6. Dlaczego dzi\u015b jest to trudne do zrozumienia<\/h2>\n\n\n\n<p>\u017byjemy w kulturze, kt\u00f3ra:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Odrzuca ide\u0119 s\u0105du<\/li>\n\n\n\n<li>Myli mi\u0142o\u015b\u0107 z pob\u0142a\u017cliwo\u015bci\u0105<\/li>\n\n\n\n<li>Redukuje grzech do b\u0142\u0119du psychologicznego<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Chcemy Boga, kt\u00f3ry pociesza, ale nie koryguje.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak B\u00f3g, kt\u00f3ry nie s\u0105dzi z\u0142a, nie jest kochaj\u0105cy.<br>By\u0142by oboj\u0119tny na cierpienie ofiar.<\/p>\n\n\n\n<p>Bo\u017ca sprawiedliwo\u015b\u0107 gwarantuje, \u017ce z\u0142o nie ma ostatniego s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">7. Praktyczne zastosowania w naszym \u017cyciu<\/h2>\n\n\n\n<p>Ten temat nie jest tylko teologiczny. Jest g\u0142\u0119boko pastoralny.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1. Odzyska\u0107 poczucie grzechu<\/h3>\n\n\n\n<p>Je\u015bli B\u00f3g jest mi\u0142osierny, to dlatego, \u017ce grzech jest realny.<\/p>\n\n\n\n<p>Powa\u017cne rachunki sumienia.<br>Cz\u0119sta spowied\u017a.<br>\u017bycie sakramentalne.<\/p>\n\n\n\n<p>Bez \u015bwiadomo\u015bci z\u0142a mi\u0142osierdzie traci sens.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2. Zrozumie\u0107 korekt\u0119 w naszym \u017cyciu<\/h3>\n\n\n\n<p>Gdy przechodzimy przez pr\u00f3by, nie my\u015blmy, \u017ce B\u00f3g nas opu\u015bci\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p>Czasami B\u00f3g pozwala na oczyszczenie.<br>Nie, by nas zniszczy\u0107, ale by nas u\u015bwi\u0119ci\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Stary Testament przypomina, \u017ce B\u00f3g traktuje nasz\u0105 nawr\u00f3cenie powa\u017cnie.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3. \u017by\u0107 w r\u00f3wnowadze: ani rygoryzm, ani pob\u0142a\u017cliwo\u015b\u0107<\/h3>\n\n\n\n<p>Niekt\u00f3rzy chrze\u015bcijanie pozostaj\u0105 zakotwiczeni w wyobra\u017ceniu \u201ekarz\u0105cego Boga\u201d.<br>Inni m\u00f3wi\u0105 tylko o \u201eBogu, kt\u00f3ry wszystko dopuszcza\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Wiara katolicka zachowuje r\u00f3wnowag\u0119:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>B\u00f3g jest niesko\u0144czenie \u015bwi\u0119ty.<\/li>\n\n\n\n<li>B\u00f3g jest niesko\u0144czenie mi\u0142osierny.<\/li>\n\n\n\n<li>Jednocze\u015bnie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">8. G\u0142\u0119boka jedno\u015b\u0107 Objawienia<\/h2>\n\n\n\n<p>Stary Testament jest obietnic\u0105.<br>Nowy Testament jest wype\u0142nieniem.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015awi\u0119ty Augustyn wyrazi\u0142 to mistrzowsko:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eNowy Testament jest ukryty w Starym, a Stary jest objawiony w Nowym.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Nie ma zerwania.<br>Jest rozw\u00f3j.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak nasiono, kt\u00f3re staje si\u0119 drzewem.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">9. Duchowy przewodnik na dzi\u015b<\/h2>\n\n\n\n<p>Je\u015bli dzi\u015b czujesz, \u017ce B\u00f3g jest dla ciebie surowy, pami\u0119taj:<\/p>\n\n\n\n<p>Jego sprawiedliwo\u015b\u0107 to nie okrucie\u0144stwo.<br>To mi\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra oczyszcza.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli dzi\u015b czujesz, \u017ce B\u00f3g jest zbyt wymagaj\u0105cy, pami\u0119taj:<\/p>\n\n\n\n<p>Chrystus umar\u0142 za ciebie.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli dzi\u015b boisz si\u0119 s\u0105du, pami\u0119taj:<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u0142osierdzie jest otwarte, dop\u00f3ki jest \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n<p>Ale nie myl mi\u0142osierdzia z oboj\u0119tno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">10. W\u0142a\u015bciwy obraz Boga przemienia twoje \u017cycie<\/h2>\n\n\n\n<p>Obraz Boga kszta\u0142tuje wszystko:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Jak si\u0119 modlimy<\/li>\n\n\n\n<li>Jak si\u0119 spowiadamy<\/li>\n\n\n\n<li>Jak wychowujemy dzieci<\/li>\n\n\n\n<li>Jak rozumiemy cierpienie<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Je\u015bli widzimy Boga tylko jako s\u0119dziego, b\u0119dziemy \u017cyli w strachu.<br>Je\u015bli widzimy Go tylko jako pob\u0142a\u017cliwego przyjaciela, b\u0119dziemy \u017cyli powierzchownie.<\/p>\n\n\n\n<p>Ale je\u015bli zrozumiemy, \u017ce jest <strong>Ojcem sprawiedliwym i mi\u0142osiernym<\/strong>, b\u0119dziemy \u017cyli w boja\u017ani i ufno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Zako\u0144czenie: nie dw\u00f3ch bog\u00f3w. Ta sama mi\u0142o\u015b\u0107 objawiona stopniowo.<\/h2>\n\n\n\n<p>B\u00f3g Starego Testamentu nie jest bogiem m\u015bciwym.<br>Jest \u015awi\u0119tym Bogiem, kt\u00f3ry przygotowuje sw\u00f3j lud.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f3g Nowego Testamentu nie jest s\u0142abym bogiem.<br>Jest tym samym Bogiem, kt\u00f3ry objawia swoje serce w Chrystusie.<\/p>\n\n\n\n<p>Na Krzy\u017cu rozumiemy wszystko:<\/p>\n\n\n\n<p>Sprawiedliwo\u015b\u0107 nie znika.<br>Mi\u0142osierdzie nie zaprzecza prawdzie.<br>Mi\u0142o\u015b\u0107 nie usuwa \u015bwi\u0119to\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f3g si\u0119 nie zmieni\u0142.<br>To, co si\u0119 zmieni\u0142o, to pe\u0142nia objawienia.<\/p>\n\n\n\n<p>A dzi\u015b, w \u015bwiecie wahaj\u0105cym si\u0119 mi\u0119dzy relatywizmem a l\u0119kiem, musimy odkry\u0107 t\u0119 prawd\u0119 na nowo:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00f3g jest ogniem, kt\u00f3ry oczyszcza, i obj\u0119ciem, kt\u00f3re ratuje.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>I ten B\u00f3g \u2014 ten sam B\u00f3g Abrahama, Moj\u017cesza i Jezusa \u2014 nadal dzia\u0142a w twojej historii.<\/p>\n\n\n\n<p>On nie jest inny.<br>Jest g\u0142\u0119bszy, ni\u017c kiedykolwiek sobie wyobra\u017cali\u015bmy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wielu chrze\u015bcijan \u2014 a tak\u017ce wielu os\u00f3b niewierz\u0105cych \u2014 zada\u0142o sobie kiedy\u015b to pytanie: Jak ten sam B\u00f3g mo\u017ce rozkazywa\u0107 wojny w Starym Testamencie, a w Nowym Testamencie naucza\u0107 mi\u0142o\u015bci do nieprzyjaci\u00f3\u0142? W kulturze takiej jak nasza, wra\u017cliwej na pok\u00f3j, sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 i mi\u0142osierdzie, kontrast ten wydaje si\u0119 jeszcze bardziej szokuj\u0105cy. M\u00f3wi si\u0119 o \u201esurowym &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4950,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[37,45],"tags":[1655],"class_list":["post-4949","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-doktryna-i-wiara","category-pismo-swiete","tag-bog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4949","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4949"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4949\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4951,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4949\/revisions\/4951"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4950"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4949"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4949"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4949"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}