{"id":4906,"date":"2026-02-06T09:07:56","date_gmt":"2026-02-06T08:07:56","guid":{"rendered":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/?p=4906"},"modified":"2026-02-06T09:07:56","modified_gmt":"2026-02-06T08:07:56","slug":"dlaczego-biskup-nosi-rekawice-gleboki-symbolizm-chirotek-i-dlaczego-zniknely-z-powszechnego-uzycia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/dlaczego-biskup-nosi-rekawice-gleboki-symbolizm-chirotek-i-dlaczego-zniknely-z-powszechnego-uzycia\/","title":{"rendered":"Dlaczego biskup nosi r\u0119kawice? G\u0142\u0119boki symbolizm chirotek i dlaczego znikn\u0119\u0142y z powszechnego u\u017cycia"},"content":{"rendered":"\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Wprowadzenie: gdy ma\u0142y gest zawiera w sobie ogromn\u0105 teologi\u0119<\/h4>\n\n\n\n<p>W tradycyjnej liturgii Ko\u015bcio\u0142a <strong>nic nie jest przypadkowe<\/strong>. Ka\u017cdy przedmiot, ka\u017cda szata i ka\u017cdy gest rodz\u0105 si\u0119 z wiek\u00f3w wiary prze\u017cywanej, rozwa\u017canej i przemodlonej. Dlatego te\u017c, gdy kto\u015b odkrywa na starej rycinie, w \u015bredniowiecznej miniaturze lub podczas uroczystej Mszy pontyfikalnej wizerunek biskupa <strong>celebruj\u0105cego w r\u0119kawicach<\/strong>, reakcj\u0105 bywa cz\u0119sto zdziwienie:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>\u201eDlaczego on nosi r\u0119kawice? Czy to nie jest tylko element dekoracyjny?\u201d<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Odpowied\u017a jest znacznie g\u0142\u0119bsza.<br>R\u0119kawice biskupie \u2014 zwane <strong>chirotekami<\/strong> \u2014 nale\u017c\u0105 do tych niemal zapomnianych element\u00f3w liturgicznych, kt\u00f3re jednak <strong>m\u00f3wi\u0105 z wielk\u0105 moc\u0105 do serca i sumienia<\/strong>, zw\u0142aszcza w czasach takich jak nasze, naznaczonych utrat\u0105 poczucia sacrum.<\/p>\n\n\n\n<p>Celem tego artyku\u0142u jest <strong>pouczy\u0107, zainspirowa\u0107 i s\u0142u\u017cy\u0107 jako przewodnik duchowy<\/strong>, pomagaj\u0105c nam na nowo odkry\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>czym by\u0142y chiroteki,<\/li>\n\n\n\n<li>co symbolizowa\u0142y,<\/li>\n\n\n\n<li>dlaczego wysz\u0142y z u\u017cycia,<\/li>\n\n\n\n<li>oraz czego ucz\u0105 nas dzisiaj, nawet je\u015bli rzadko widzimy je ju\u017c przy o\u0142tarzu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">1. Czym s\u0105 chiroteki?<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Chiroteki<\/strong> to <strong>r\u0119kawice liturgiczne<\/strong>, tradycyjnie noszone przez <strong>biskup\u00f3w oraz \u2014 w niekt\u00f3rych przypadkach \u2014 przez opat\u00f3w posiadaj\u0105cych przywilej papieski<\/strong>, podczas uroczystych celebracji, zw\u0142aszcza Mszy pontyfikalnej.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">G\u0142\u00f3wne cechy:<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Wykonywane by\u0142y z <strong>jedwabiu<\/strong>, cienkiego lnu lub innych szlachetnych tkanin.<\/li>\n\n\n\n<li>Cz\u0119sto by\u0142y <strong>haftowane<\/strong>, zazwyczaj z <strong>krzy\u017cem<\/strong> na grzbiecie d\u0142oni.<\/li>\n\n\n\n<li>Ich kolor odpowiada\u0142 <strong>kolorowi liturgicznemu dnia<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li>Zak\u0142adano je <strong>po obmyciu r\u0105k<\/strong>, a zdejmowano <strong>przed Kanonem Mszy<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Nie by\u0142y to praktyczne dodatki, lecz <strong>widzialne znaki teologiczne<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">2. Historyczne pochodzenie pe\u0142ne znaczenia<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2.1. Korzenie \u015bredniowieczne<\/h3>\n\n\n\n<p>Chiroteki s\u0105 wyra\u017anie po\u015bwiadczone od <strong>IX wieku<\/strong>, cho\u0107 ich u\u017cycie utrwali\u0142o si\u0119 szczeg\u00f3lnie mi\u0119dzy <strong>XI a XIII wiekiem<\/strong>, w okresie rozkwitu liturgii \u015bredniowiecznej.<\/p>\n\n\n\n<p>W epoce, w kt\u00f3rej:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>wszystko rozumiano symbolicznie,<\/li>\n\n\n\n<li>j\u0119zyk wizualny by\u0142 kluczowy dla katechezy,<\/li>\n\n\n\n<li>a liturgia stanowi\u0142a serce \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego,<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>r\u0119kawice nie by\u0142y luksusem, lecz <strong>j\u0119zykiem<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2.2. Wp\u0142yw biblijny i patrystyczny<\/h3>\n\n\n\n<p>W Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym <strong>r\u0119ce<\/strong> maj\u0105 ogromne znaczenie:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>nimi si\u0119 b\u0142ogos\u0142awi,<\/li>\n\n\n\n<li>konsekruje,<\/li>\n\n\n\n<li>namaszcza,<\/li>\n\n\n\n<li>przekazuje w\u0142adz\u0119,<\/li>\n\n\n\n<li>udziela Ducha.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><strong>\u201eWk\u0142adali na nich r\u0119ce, a oni otrzymywali Ducha \u015awi\u0119tego.\u201d<\/strong><br><em>(Dz 8,17)<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Zakrycie r\u0105k biskupa nie mia\u0142o ich ukrywa\u0107, lecz <strong>og\u0142asza\u0107, \u017ce nie dzia\u0142aj\u0105 one same z siebie<\/strong>, ale jako narz\u0119dzia Boga.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">3. Teologiczny symbolizm chirotek<\/h2>\n\n\n\n<p>Tu wchodzimy w samo serce zagadnienia.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3.1. R\u0119ce konsekrowane, lecz nie \u201ew\u0142asne\u201d<\/h3>\n\n\n\n<p>Biskup, nast\u0119pca Aposto\u0142\u00f3w, dzia\u0142a <strong>in persona Christi<\/strong>, lecz <strong>nie jest Chrystusem<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Chiroteki przypomina\u0142y w spos\u00f3b widzialny, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>jego r\u0119ce zosta\u0142y namaszczone,<\/li>\n\n\n\n<li>zosta\u0142y oddzielone dla sacrum,<\/li>\n\n\n\n<li>ale nie nale\u017c\u0105 do niego.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>S\u0105 to <strong>r\u0119ce po\u017cyczone od Boga<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>\u201eNie wy b\u0119dziecie m\u00f3wili, lecz Duch Ojca waszego b\u0119dzie m\u00f3wi\u0142 w was.\u201d<\/em><br><em>(Mt 10,20)<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3.2. Czysto\u015b\u0107 wewn\u0119trzna i zewn\u0119trzna<\/h3>\n\n\n\n<p>R\u0119kawice wyra\u017ca\u0142y:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>czysto\u015b\u0107 rytualn\u0105<\/strong>, ale przede wszystkim<\/li>\n\n\n\n<li><strong>czysto\u015b\u0107 moraln\u0105 i duchow\u0105<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Nie chodzi\u0142o o higien\u0119, lecz o sp\u00f3jno\u015b\u0107 \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak m\u00f3wi dawny komentarz liturgiczny:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>\u201eR\u0119ce, kt\u00f3re dotykaj\u0105 tego, co \u015bwi\u0119te, musz\u0105 by\u0107 wolne od grzechu i ambicji.\u201d<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3.3. Pe\u0142en czci dystans wobec Tajemnicy<\/h3>\n\n\n\n<p>W tradycji biblijnej to, co \u015bwi\u0119te, <strong>nie jest dotykane bez po\u015brednictwa<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Przypomnijmy sobie:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Moj\u017cesza przed gorej\u0105cym krzewem: <em>\u201eZdejm sanda\u0142y z n\u00f3g\u201d<\/em> (Wj 3,5),<\/li>\n\n\n\n<li>Ark\u0119 Przymierza, kt\u00f3rej nie wolno by\u0142o dotyka\u0107 bez konsekwencji.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Chiroteki g\u0142osi\u0142y:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><strong>B\u00f3g jest bliski, ale nie jest banalny.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">4. Kiedy i dlaczego chiroteki znikn\u0119\u0142y?<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">4.1. Uproszczenie liturgiczne<\/h3>\n\n\n\n<p>Od XIX wieku, a jeszcze wyra\u017aniej w XX wieku:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>d\u0105\u017cono do liturgii bardziej \u201eprostej\u201d,<\/li>\n\n\n\n<li>usuwano elementy uznane za \u201eornamentalne\u201d,<\/li>\n\n\n\n<li>przedk\u0142adano funkcjonalno\u015b\u0107 nad symbolik\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Chiroteki zacz\u0119to postrzega\u0107 jako:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zbyt ceremonialne,<\/li>\n\n\n\n<li>trudne do zrozumienia dla wsp\u00f3\u0142czesnych wiernych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">4.2. Zmiana wra\u017cliwo\u015bci teologicznej<\/h3>\n\n\n\n<p>Nast\u0105pi\u0142o przesuni\u0119cie:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>od Tajemnicy ku ludzkiemu protagonizmowi,<\/li>\n\n\n\n<li>od transcendencji ku \u017ale poj\u0119tej blisko\u015bci,<\/li>\n\n\n\n<li>od symbolu ku dyskursowi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Rezultat: <strong>mniej znak\u00f3w\u2026 i mniej zdumienia<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">4.3. Nie s\u0105 zakazane (wa\u017cne wyja\u015bnienie)<\/h3>\n\n\n\n<p>Warto to jasno powiedzie\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>nigdy nie zosta\u0142y zniesione ani zakazane<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n<li>po prostu <strong>wysz\u0142y z u\u017cycia<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W celebracjach nadzwyczajnych lub w kontekstach tradycyjnych <strong>mog\u0105 by\u0107 u\u017cywane w spos\u00f3b ca\u0142kowicie uprawniony<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">5. Czego ucz\u0105 nas dzisiaj, nawet je\u015bli nie s\u0105 ju\u017c u\u017cywane?<\/h2>\n\n\n\n<p>Tutaj dochodzimy do najbardziej pastoralnej i aktualnej cz\u0119\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">5.1. Dla biskup\u00f3w i kap\u0142an\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n<p>Chiroteki przypominaj\u0105 prawd\u0119 niewygodn\u0105, ale konieczn\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>pos\u0142uga nie jest w\u0142asno\u015bci\u0105,<\/li>\n\n\n\n<li>w\u0142adza jest s\u0142u\u017cb\u0105,<\/li>\n\n\n\n<li>o\u0142tarz nie jest scen\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Zapraszaj\u0105 do \u017cycia kap\u0142a\u0144skiego:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>bardziej wewn\u0119trznego,<\/li>\n\n\n\n<li>bardziej sp\u00f3jnego,<\/li>\n\n\n\n<li>bardziej \u015bwiadomego Tajemnicy, kt\u00f3rej dotyka si\u0119 ka\u017cdego dnia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">5.2. Dla wiernych \u015bwieckich<\/h3>\n\n\n\n<p>Nawet je\u015bli nie nosimy r\u0119kawic liturgicznych, <strong>wszyscy mamy \u201er\u0119ce\u201d<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>r\u0119ce, kt\u00f3re pracuj\u0105,<\/li>\n\n\n\n<li>kt\u00f3re pisz\u0105,<\/li>\n\n\n\n<li>kt\u00f3re wychowuj\u0105,<\/li>\n\n\n\n<li>kt\u00f3re pocieszaj\u0105,<\/li>\n\n\n\n<li>kt\u00f3re mog\u0105 b\u0142ogos\u0142awi\u0107 lub rani\u0107.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Pytanie staje si\u0119 nieuniknione:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><strong>Co czynimy z naszymi ochrzczonymi r\u0119kami?<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">6. Praktyczny przewodnik teologiczno-pastoralny (bardzo wa\u017cny)<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">6.1. Prze\u017cywanie symboliki w codziennym \u017cyciu<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>1. Odkry\u0107 na nowo warto\u015b\u0107 gest\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Czyni\u0107 znak krzy\u017ca z uwag\u0105.<\/li>\n\n\n\n<li>Przyjmowa\u0107 Komuni\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 z czci\u0105.<\/li>\n\n\n\n<li>Unika\u0107 mechanicznej rutyny.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>2. Dba\u0107 o to, czego \u201edotykamy\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>To, na co patrzymy,<\/li>\n\n\n\n<li>to, czym si\u0119 dzielimy,<\/li>\n\n\n\n<li>to, co piszemy lub rozpowszechniamy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>3. Ofiarowa\u0107 nasze r\u0119ce Bogu<\/strong><br>Prosta modlitwa:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>\u201ePanie, we\u017a dzi\u015b moje r\u0119ce.<br>Niech nie czyni\u0105 niczego, co nie oddaje Ci chwa\u0142y.\u201d<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">6.2. Dla parafii i katechezy<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Wyja\u015bnia\u0107 znaczenie szat liturgicznych.<\/li>\n\n\n\n<li>Pokazywa\u0107 obrazy tradycyjnej liturgii.<\/li>\n\n\n\n<li>Przywraca\u0107 katechez\u0119 symboliczn\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\ud83d\udc49 <strong>Ludzie nie odrzucaj\u0105 Tajemnicy; odrzucaj\u0105 to, czego im si\u0119 nie wyja\u015bnia.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">6.3. Do osobistego rozeznania<\/h3>\n\n\n\n<p>Pytania dla duszy:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Czy traktuj\u0119 to, co \u015bwi\u0119te, z poufa\u0142o\u015bci\u0105 czy z pe\u0142n\u0105 mi\u0142o\u015bci czci\u0105?<\/li>\n\n\n\n<li>Czy zbanalizowa\u0142em to, co powinno mnie nape\u0142nia\u0107 zachwytem?<\/li>\n\n\n\n<li>Czy prze\u017cywam moj\u0105 wiar\u0119 cia\u0142em\u2026 czy tylko ideami?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">7. Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry potrzebuje na nowo \u201ezakry\u0107 swoje r\u0119ce\u201d<\/h2>\n\n\n\n<p>Chiroteki nie by\u0142y estetycznym kaprysem.<br>By\u0142y <strong>milcz\u0105cym krzykiem<\/strong>, kt\u00f3ry g\u0142osi\u0142:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><strong>B\u00f3g jest \u015awi\u0119ty.<br>O\u0142tarz nie jest czym\u015b zwyczajnym.<br>A nasze r\u0119ce musz\u0105 na nowo nauczy\u0107 si\u0119 dr\u017ce\u0107 wobec Tajemnicy.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>By\u0107 mo\u017ce nie zobaczymy ju\u017c r\u0119kawic biskupich na ka\u017cdej Mszy.<br>Ale <strong>mo\u017cemy odzyska\u0107 ich ducha<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>wi\u0119cej czci,<\/li>\n\n\n\n<li>wi\u0119cej pokory,<\/li>\n\n\n\n<li>g\u0142\u0119bsz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, co celebrujemy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bo gdy Ko\u015bci\u00f3\u0142 traci swoje znaki,<br><strong>traci r\u00f3wnie\u017c j\u0119zyk duszy<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>A dzi\u015b, bardziej ni\u017c kiedykolwiek, musimy nauczy\u0107 si\u0119 go na nowo. \u271d\ufe0f<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wprowadzenie: gdy ma\u0142y gest zawiera w sobie ogromn\u0105 teologi\u0119 W tradycyjnej liturgii Ko\u015bcio\u0142a nic nie jest przypadkowe. Ka\u017cdy przedmiot, ka\u017cda szata i ka\u017cdy gest rodz\u0105 si\u0119 z wiek\u00f3w wiary prze\u017cywanej, rozwa\u017canej i przemodlonej. Dlatego te\u017c, gdy kto\u015b odkrywa na starej rycinie, w \u015bredniowiecznej miniaturze lub podczas uroczystej Mszy pontyfikalnej wizerunek biskupa celebruj\u0105cego w r\u0119kawicach, reakcj\u0105 &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4907,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[38,52],"tags":[],"class_list":["post-4906","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-historia-i-tradycja","category-liturgia-i-rok-liturgiczny"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4906","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4906"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4906\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4908,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4906\/revisions\/4908"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4907"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4906"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4906"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4906"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}