{"id":4461,"date":"2025-07-11T23:55:32","date_gmt":"2025-07-11T21:55:32","guid":{"rendered":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/?p=4461"},"modified":"2025-07-11T23:55:42","modified_gmt":"2025-07-11T21:55:42","slug":"arystoteles-na-oltarzu-jak-scholastyka-ocalila-ludzka-rozumnosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/arystoteles-na-oltarzu-jak-scholastyka-ocalila-ludzka-rozumnosc\/","title":{"rendered":"Arystoteles na O\u0142tarzu: Jak scholastyka ocali\u0142a ludzk\u0105 rozumno\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Przewodnik duchowy o harmonii wiary i rozumu w czasach intelektualnej ciemno\u015bci<\/em><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">I. Wprowadzenie: Gdy wiara o\u015bwieci\u0142a rozum<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Historia ludzko\u015bci to nieustanne poszukiwanie prawdy. Przez wieki ludzie pr\u00f3bowali odpowiedzie\u0107 na fundamentalne pytania: Kim jeste\u015bmy? Sk\u0105d pochodzimy? Dok\u0105d zmierzamy? W tym poszukiwaniu dwa szlaki ci\u0105gle si\u0119 przecina\u0142y: droga rozumu i droga wiary.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W \u015bredniowieczu, kiedy Europa zmaga\u0142a si\u0119 z ignorancj\u0105, politycznym chaosem i moralnym upadkiem po upadku Cesarstwa Rzymskiego, pojawi\u0142 si\u0119 ruch duchowy i intelektualny, kt\u00f3ry nie tylko zmieni\u0142 bieg my\u015bli zachodniej, ale <strong>uratowa\u0142 sam ludzki rozum przed upadkiem<\/strong>. Tym ruchem by\u0142a <strong>scholastyka<\/strong>. A jej nieoczekiwanym bohaterem okaza\u0142 si\u0119 poga\u0144ski filozof z IV wieku p.n.e.: <strong>Arystoteles<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ten artyku\u0142 to nie wyk\u0142ad filozofii, lecz zaproszenie do ponownego odkrycia, jak B\u00f3g w swojej Opatrzno\u015bci pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 nawet poganinem, by budowa\u0107 sw\u00f3j Ko\u015bci\u00f3\u0142. I jak my\u015bl scholastyczna, zw\u0142aszcza ta <strong>\u015bw. Tomasza z Akwinu<\/strong>, mo\u017ce dzi\u015b \u2013 w XXI wieku \u2013 pom\u00f3c nam na nowo odkry\u0107 pi\u0119kno logicznego my\u015blenia, mi\u0142o\u015bci pe\u0142nej serca i wiary pe\u0142nej sp\u00f3jno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">II. Czym jest scholastyka?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Scholastyka<\/strong> to metoda nauczania i my\u015blenia, kt\u00f3ra rozwin\u0119\u0142a si\u0119 w szko\u0142ach katedralnych i \u015bredniowiecznych uniwersytetach, zw\u0142aszcza mi\u0119dzy XI a XIV wiekiem. Jej celem by\u0142o zharmonizowanie <strong>wiary objawionej<\/strong> z <strong>naturalnym rozumem<\/strong>, poprzez wykorzystanie narz\u0119dzi filozofii \u2013 g\u0142\u00f3wnie logiki i metafizyki \u2013 w celu g\u0142\u0119bszego zrozumienia prawd wiary.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0142owo \u201escholastyka\u201d pochodzi od \u0142aci\u0144skiego <em>scholasticus<\/em>, czyli \u201eszkolny\u201d. Ale nie by\u0142y to szko\u0142y w dzisiejszym sensie \u2013 by\u0142y to \u017cywe o\u015brodki debaty, modlitwy i poszukiwania prawdy. Scholastycy nie zadowalali si\u0119 powtarzaniem dogmat\u00f3w \u2013 chcieli je <strong>zrozumie\u0107<\/strong>. Wychodzili z za\u0142o\u017cenia, \u017ce <em>veritas est una<\/em> \u2013 <strong>prawda jest jedna<\/strong> i nie mo\u017ce sobie zaprzecza\u0107.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eM\u0105dro\u015b\u0107 roztropnego polega na poznaniu w\u0142asnej drogi.\u201d (Prz 14,8)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">III. Arystoteles: nieoczekiwany filozof<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Arystoteles<\/strong> (384\u2013322 p.n.e.) by\u0142 uczniem Platona i nauczycielem Aleksandra Wielkiego. Jego my\u015bl obejmowa\u0142a logik\u0119, etyk\u0119, polityk\u0119, metafizyk\u0119 i biologi\u0119. Jego geniusz polega\u0142 na obserwacji rzeczywistego \u015bwiata, wychodzeniu od konkretnego do\u015bwiadczenia i budowaniu sp\u00f3jnego systemu wyja\u015bniaj\u0105cego przyczyny i cele wszystkiego, co istnieje.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przez wieki my\u015bl chrze\u015bcija\u0144ska by\u0142a bardziej <strong>plato\u0144ska<\/strong> ni\u017c <strong>arystotelesowska<\/strong>, g\u0142\u00f3wnie pod wp\u0142ywem <strong>\u015bw. Augustyna<\/strong>. Ale od XII wieku, dzi\u0119ki arabskim i hebrajskim t\u0142umaczeniom na \u0142acin\u0119, dzie\u0142a Arystotelesa zacz\u0119\u0142y kr\u0105\u017cy\u0107 po Europie. Wtedy nast\u0105pi\u0142 prze\u0142om: <strong>\u015bw. Tomasz z Akwinu<\/strong>, w XIII wieku, podj\u0105\u0142 si\u0119 zadania \u201eochrzczenia\u201d Arystotelesa i w\u0142\u0105czenia jego my\u015bli w g\u0142\u0119boko chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 wizj\u0119 \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">IV. \u015aw. Tomasz z Akwinu i doskona\u0142a synteza<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Urodzony w 1225 roku, <strong>\u015bw. Tomasz z Akwinu<\/strong> by\u0142 dominikaninem \u2013 cichym, pokornym, g\u0142\u0119boko modl\u0105cym si\u0119 i wyj\u0105tkowo inteligentnym. W swoim g\u0142\u00f3wnym dziele \u2013 <em>Summa Theologiae<\/em> \u2013 stworzy\u0142 syntez\u0119, kt\u00f3ra do dzi\u015b zachwyca jasno\u015bci\u0105, g\u0142\u0119bi\u0105 i r\u00f3wnowag\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tomasz nie widzia\u0142 sprzeczno\u015bci mi\u0119dzy <strong>ludzkim rozumem<\/strong> (reprezentowanym przez Arystotelesa), a <strong>wiar\u0105 objawion\u0105<\/strong> (przekazywan\u0105 przez Ko\u015bci\u00f3\u0142). Wr\u0119cz przeciwnie, naucza\u0142, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Rozum mo\u017ce pozna\u0107 prawdy naturalne (takie jak istnienie Boga, prawo moralne, cel cz\u0142owieka);<\/li>\n\n\n\n<li>Wiara objawia prawdy nadprzyrodzone (jak Tr\u00f3jca \u015awi\u0119ta, Wcielenie, \u0142aska);<\/li>\n\n\n\n<li>Obie prawdy pochodz\u0105 od tego samego Boga i dlatego <strong>nie mog\u0105 sobie zaprzecza\u0107<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0119 wizj\u0119 Tomasz wyrazi\u0142 w s\u0142ynnym zdaniu:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201e\u0141aska nie niszczy natury, lecz j\u0105 udoskonala.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzi\u0119ki scholastyce Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3g\u0142 ukazywa\u0107 <strong>rozumn\u0105 wiar\u0119<\/strong>, sp\u00f3jn\u0105, zdoln\u0105 do dialogu ze \u015bwiatem bez zdrady prawdy. Wiara przesta\u0142a wydawa\u0107 si\u0119 irracjonalna, a rozum \u2013 by\u0107 wrogiem Boga.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">V. Dlaczego m\u00f3wimy, \u017ce scholastyka ocali\u0142a rozum?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Poniewa\u017c w epoce, gdy my\u015bl by\u0142a rozproszona, zabobon zast\u0119powa\u0142 wiedz\u0119, a chrze\u015bcija\u0144stwo by\u0142o atakowane przez herezje lub sprowadzane do bezdusznych formu\u0142, scholastycy <strong>przywr\u00f3cili godno\u015b\u0107 ludzkiemu rozumowi<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uczyli, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Wiara nie polega na zamykaniu oczu, lecz na ich jeszcze wi\u0119kszym otwarciu.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>My\u015blenie to akt mi\u0142o\u015bci<\/strong>, bo pozwala lepiej pozna\u0107 Boga.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Nauka mo\u017ce by\u0107 modlitw\u0105<\/strong>, je\u015bli jest przepe\u0142niona pokor\u0105 i pragnieniem prawdy.<\/li>\n\n\n\n<li>Ludzki intelekt, mimo rany grzechu, <strong>pozostaje obrazem Boga<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Scholastyka nie tylko uratowa\u0142a rozum przed \u015bredniowiecznym irracjonalizmem, ale te\u017c <strong>ochroni\u0142a go przed fideizmem i woluntaryzmem<\/strong>, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">VI. Aktualno\u015b\u0107 tematu: co ma Arystoteles wsp\u00f3lnego ze mn\u0105?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce to temat dla teolog\u00f3w lub historyk\u00f3w, ale w rzeczywisto\u015bci <strong>walka mi\u0119dzy wiar\u0105 a rozumem trwa do dzi\u015b<\/strong>. \u017byjemy w czasach sprzeczno\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Z jednej strony <strong>scjentyzm<\/strong>, kt\u00f3ry redukuje prawd\u0119 do tego, co da si\u0119 empirycznie udowodni\u0107;<\/li>\n\n\n\n<li>Z drugiej strony <strong>relatywizm emocjonalny<\/strong>, kt\u00f3ry neguje istnienie jakiejkolwiek obiektywnej prawdy;<\/li>\n\n\n\n<li>A pomi\u0119dzy nimi wielu chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy czuj\u0105, \u017ce musz\u0105 <strong>wybiera\u0107 mi\u0119dzy my\u015bleniem a wiar\u0105<\/strong>, jakby to by\u0142y przeciwie\u0144stwa.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u0142a\u015bnie tutaj scholastyka zn\u00f3w staje si\u0119 \u015bwiat\u0142em. Bo uczy nas <strong>jasno my\u015ble\u0107<\/strong>, rozr\u00f3\u017cnia\u0107, argumentowa\u0107, bez fanatyzmu i przesadnych emocji. Pokazuje, \u017ce <strong>wiara nie jest irracjonalna<\/strong>, i \u017ce kocha\u0107 Boga ca\u0142ym sercem znaczy tak\u017ce kocha\u0107 Go <strong>ca\u0142ym umys\u0142em<\/strong> (por. Mt 22,37).<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">VII. Zastosowania praktyczne: jak dzi\u015b \u017cy\u0107 po scholastycznemu?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie chodzi o to, by czyta\u0107 <em>Summa Theologiae<\/em> po \u0142acinie (cho\u0107 to by\u0142oby cenne), ale by <strong>przyj\u0105\u0107 ducha scholastyki<\/strong> w codziennym \u017cyciu. Jak?<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">1. <strong>Szuka\u0107 prawdy z pokor\u0105<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie uwa\u017ca\u0107, \u017ce wiemy wszystko. By\u0107 gotowym do nauki. Zadawa\u0107 pytania. Nie zadowala\u0107 si\u0119 \u0142atwymi lub emocjonalnymi odpowiedziami.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">2. <strong>Studiowa\u0107 z intencj\u0105 duchow\u0105<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nauka nie s\u0142u\u017cy tylko zdaniu egzaminu czy wygraniu debaty, lecz <strong>poznaniu Boga i Jego woli<\/strong>. Ka\u017cda przeczytana ksi\u0105\u017cka, ka\u017cde zrozumiane zagadnienie mo\u017ce by\u0107 aktem mi\u0142o\u015bci do Prawdy.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">3. <strong>Unika\u0107 fideizmu i racjonalizmu<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ani tylko rozum, ani tylko wiara. Oba musz\u0105 i\u015b\u0107 razem. Je\u015bli co\u015b wydaje si\u0119 sprzeczne z wiar\u0105 \u2013 badajmy to g\u0142\u0119biej, nie porzucajmy my\u015blenia. Je\u015bli co\u015b wydaje si\u0119 sprzeczne z rozumem \u2013 pro\u015bmy Boga o \u015bwiat\u0142o, nie porzucajmy wiary.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">4. <strong>Formowa\u0107 si\u0119 doktrynalnie<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jako katolicy powinni\u015bmy zna\u0107 Katechizm, encykliki, Tradycj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a. Ignorancja nie jest cnot\u0105. Jak m\u00f3wi\u0142 \u015bw. Hieronim: \u201eNieznajomo\u015b\u0107 Pisma jest nieznajomo\u015bci\u0105 Chrystusa.\u201d<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">5. <strong>Wychowywa\u0107 dzieci w logice i wierze<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Edukacja ma formowa\u0107 <strong>my\u015bl\u0105ce umys\u0142y i wierz\u0105ce serca<\/strong>. Logika nie jest wrogiem pobo\u017cno\u015bci. Wr\u0119cz przeciwnie \u2013 dobra modlitwa wymaga jasno\u015bci my\u015blenia i prawo\u015bci duszy.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">VIII. S\u0142owo pasterskie: ocali\u0107 dusz\u0119 r\u00f3wnie\u017c przez intelekt<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W czasach, gdy dominuj\u0105 emocje, influencerzy narzucaj\u0105 spos\u00f3b my\u015blenia, a najwa\u017cniejsze staje si\u0119 \u201edobrze si\u0119 czu\u0107\u201d zamiast \u201e\u017cy\u0107 w prawdzie\u201d \u2013 scholastyka przypomina, \u017ce <strong>B\u00f3g nie chce tylko twojego serca \u2014 chce tak\u017ce twojego umys\u0142u<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eNie bierzcie wi\u0119c wzoru z tego \u015bwiata, lecz przemieniajcie si\u0119 przez odnawianie umys\u0142u, aby\u015bcie umieli rozpozna\u0107, jaka jest wola Bo\u017ca.\u201d (Rz 12,2)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To nie jest wezwanie do zimnego intelektualizmu, lecz do <strong>dojrza\u0142ej duchowo\u015bci<\/strong>, kt\u00f3ra my\u015bli, rozeznaje, argumentuje, prowadzi dialog, kocha prawd\u0119 i jej gorliwie szuka.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">IX. Zako\u0144czenie: Arystoteles na o\u0142tarzu, rozum kl\u0119ka przed Prawd\u0105<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017ce brzmie\u0107 prowokacyjnie, \u017ce Arystoteles zosta\u0142 \u201epostawiony na o\u0142tarzu\u201d. Ale w pewnym sensie to prawda. Nie jako przedmiot kultu, lecz jako <strong>\u015bwiadek, \u017ce wszelka prawda \u2013 sk\u0105dkolwiek pochodzi \u2013 nale\u017cy do Boga<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015aw. Tomasz potrafi\u0142 odda\u0107 rozum na s\u0142u\u017cb\u0119 wierze. I w ten spos\u00f3b pokaza\u0142 nam drog\u0119 aktualn\u0105 do dzi\u015b: <strong>my\u015ble\u0107, by lepiej wierzy\u0107, i wierzy\u0107, by wi\u0119cej kocha\u0107<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niech scholastyka nie zostanie zamkni\u0119ta w bibliotekach. Niech odrodzi si\u0119 w naszych klasach, parafiach, domach. B\u0105d\u017amy katolikami my\u015bl\u0105cymi, rozumnymi, sp\u00f3jnymi. I jak \u015bw. Tomasz, niech i nam b\u0119dzie dane powiedzie\u0107 kiedy\u015b:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eWszystko, co napisa\u0142em, wydaje mi si\u0119 s\u0142om\u0105&#8230; wobec mi\u0142o\u015bci do Chrystusa.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Niech Maryja, Stolica M\u0105dro\u015bci, wstawia si\u0119 za nami. A Duch \u015awi\u0119ty, Dawca wszelkiej prawdy, niech o\u015bwieca nasz rozum i umacnia nasz\u0105 wiar\u0119.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przewodnik duchowy o harmonii wiary i rozumu w czasach intelektualnej ciemno\u015bci I. Wprowadzenie: Gdy wiara o\u015bwieci\u0142a rozum Historia ludzko\u015bci to nieustanne poszukiwanie prawdy. Przez wieki ludzie pr\u00f3bowali odpowiedzie\u0107 na fundamentalne pytania: Kim jeste\u015bmy? Sk\u0105d pochodzimy? Dok\u0105d zmierzamy? W tym poszukiwaniu dwa szlaki ci\u0105gle si\u0119 przecina\u0142y: droga rozumu i droga wiary. W \u015bredniowieczu, kiedy Europa zmaga\u0142a &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4462,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[63,41],"tags":[1437,1438],"class_list":["post-4461","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-filozofia-i-wiara","category-wiara-i-kultura","tag-arystoteles","tag-scholastyka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4461","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4461"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4461\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4463,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4461\/revisions\/4463"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4462"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4461"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}