{"id":4371,"date":"2025-07-02T23:05:11","date_gmt":"2025-07-02T21:05:11","guid":{"rendered":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/?p=4371"},"modified":"2025-07-02T23:05:12","modified_gmt":"2025-07-02T21:05:12","slug":"mateusz-lukasz-jan-przeciez-tych-imion-wtedy-nie-bylo-prawda-o-transliteracji-biblijnej-i-nowoczesnych-imionach-w-pismie-swietym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/mateusz-lukasz-jan-przeciez-tych-imion-wtedy-nie-bylo-prawda-o-transliteracji-biblijnej-i-nowoczesnych-imionach-w-pismie-swietym\/","title":{"rendered":"Mateusz, \u0141ukasz, Jan\u2026 Przecie\u017c tych imion wtedy nie by\u0142o! Prawda o transliteracji biblijnej i nowoczesnych imionach w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym"},"content":{"rendered":"\n

Dlaczego w naszych Bibliach czytamy \u201eMateusz\u201d, \u201eJan\u201d lub \u201e\u0141ukasz\u201d, skoro te imiona nie istnia\u0142y w czasach Chrystusa?<\/strong> To pytanie cz\u0119sto pojawia si\u0119 w dyskusjach o autentyczno\u015bci Pisma \u015awi\u0119tego i bywa wykorzystywane przez krytyk\u00f3w jako argument, \u017ce Biblia zosta\u0142a zmieniona lub sfa\u0142szowana. Jednak dalekie od podwa\u017cania integralno\u015bci S\u0142owa Bo\u017cego, to zjawisko j\u0119zykowe \u2014 transliteracja<\/em> \u2014 jest kluczem do zrozumienia bogactwa Tradycji, przekazu Pisma \u015awi\u0119tego i g\u0142\u0119bokiego szacunku Ko\u015bcio\u0142a wobec objawionej prawdy.<\/p>\n\n\n\n

W tym artykule przyjrzymy si\u0119, dlaczego w Biblii wyst\u0119puj\u0105 pozornie \u201enowoczesne\u201d imiona, czym naprawd\u0119 jest transliteracja i dlaczego w \u017caden spos\u00f3b nie przeczy to wierno\u015bci Pismu, ale wr\u0119cz potwierdza jego najg\u0142\u0119bsz\u0105 istot\u0119. Ponadto zobaczymy, jak ta wiedza mo\u017ce umocni\u0107 nasz\u0105 wiar\u0119 i pom\u00f3c nam bardziej \u015bwiadomie \u017cy\u0107 S\u0142owem Bo\u017cym na co dzie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

I. Czym jest transliteracja?<\/h2>\n\n\n\n

Transliteracja to proces polegaj\u0105cy na przeniesieniu s\u0142\u00f3w lub imion z jednego j\u0119zyka do innego \u2014 nie poprzez t\u0142umaczenie znaczenia, lecz przez oddanie d\u017awi\u0119k\u00f3w liter w innym systemie pisma. Na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • \u05d9\u05d5\u05d7\u05e0\u05df (Y\u00f4\u1e25\u0101n\u0101n<\/em>) po hebrajsku \u2192 \u1f38\u03c9\u03ac\u03bd\u03bd\u03b7\u03c2 (I\u014d\u00e1nn\u0113s<\/em>) po grecku \u2192 Ioannes<\/em> po \u0142acinie \u2192 Jan<\/em> po polsku.<\/li>\n\n\n\n
  • \u05de\u05b7\u05ea\u05b4\u05bc\u05ea\u05b0\u05d9\u05b8\u05d4\u05d5\u05bc (Mattityahu<\/em>) po hebrajsku \u2192 \u039c\u03b1\u03c4\u03b8\u03b1\u1fd6\u03bf\u03c2 (Mattha\u00edos<\/em>) po grecku \u2192 Matthaeus<\/em> po \u0142acinie \u2192 Mateusz<\/em> po polsku.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    Za ka\u017cdym razem, gdy Biblia by\u0142a przek\u0142adana na nowy j\u0119zyk, imiona by\u0142y r\u00f3wnie\u017c fonetycznie dostosowywane, aby by\u0142y zrozumia\u0142e dla u\u017cytkownik\u00f3w danego j\u0119zyka. To nie zmienia teologicznej tre\u015bci tekstu, ale u\u0142atwia jego odbi\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n

    \n

    \u2726 Transliteracja nie zmienia przes\u0142ania \u2014 czyni je dost\u0119pnym.<\/strong> Tak jak t\u0142umaczymy \u201ebread\u201d na \u201echleb\u201d, tak samo m\u00f3wimy \u201eJezus\u201d zamiast I\u0113sous<\/em>, aby m\u00f3c wypowiada\u0107 Jego imi\u0119 i si\u0119 z Nim uto\u017csamia\u0107.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    II. Historia przekazu biblijnego: z Jerozolimy na ca\u0142y \u015bwiat<\/h2>\n\n\n\n

    Biblia nie spad\u0142a z nieba w j\u0119zyku polskim, angielskim czy hiszpa\u0144skim. Zosta\u0142a napisana w staro\u017cytnych j\u0119zykach: hebrajskim, aramejskim i greckim (koin\u00e9). Przez wieki S\u0142owo Bo\u017ce by\u0142o t\u0142umaczone i przepisywane z najwy\u017csz\u0105 staranno\u015bci\u0105 \u2014 najpierw na grecki (tzw. Septuaginta \u2014 LXX), potem na \u0142acin\u0119 (czyli Wulgat\u0119<\/strong> \u015bw. Hieronima), a nast\u0119pnie na wszystkie j\u0119zyki narodowe.<\/p>\n\n\n\n

    W trakcie tego procesu imiona biblijne przechodzi\u0142y przez r\u00f3\u017cne etapy transliteracji:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    • Starohebrajski<\/strong>: oryginalne imiona, takie jak Jeszua<\/em>, Mosze<\/em>, Szaul<\/em>, Jochanan<\/em>.<\/li>\n\n\n\n
    • Grecki koin\u00e9<\/strong>: aposto\u0142owie i ewangeli\u015bci pisali lub przekazywali teksty po grecku, kt\u00f3ry nie mia\u0142 niekt\u00f3rych hebrajskich d\u017awi\u0119k\u00f3w, wi\u0119c imiona by\u0142y dostosowywane: Jeszua<\/em> \u2192 I\u0113sous<\/em>, Mosze<\/em> \u2192 M\u014d\u00ffs\u0113s<\/em>.<\/li>\n\n\n\n
    • \u0141acina<\/strong>: j\u0119zyk liturgiczny i akademicki chrze\u015bcija\u0144stwa przez wiele wiek\u00f3w dalej przekszta\u0142ca\u0142 imiona: I\u0113sous<\/em> \u2192 Iesus<\/em>, I\u014d\u00e1nn\u0113s<\/em> \u2192 Ioannes<\/em>, Petros<\/em> \u2192 Petrus<\/em>.<\/li>\n\n\n\n
    • J\u0119zyki nowo\u017cytne<\/strong>: ka\u017cdy j\u0119zyk przyj\u0105\u0142 w\u0142asne formy z \u0142aciny (lub bezpo\u015brednio z greki): Jan<\/em>, Piotr<\/em>, \u0141ukasz<\/em>, Mateusz<\/em> po polsku.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
      \n

      \u2726 Nie jest herezj\u0105 nazywa\u0107 Jeszua<\/em> \u201eJezusem\u201d. Ko\u015bci\u00f3\u0142 zawsze uznawa\u0142 wa\u017cno\u015b\u0107 i \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 tych imion we wszystkich j\u0119zykach.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

      \n\n\n\n

      III. Czy to dow\u00f3d na sfa\u0142szowanie Biblii?<\/h2>\n\n\n\n

      Niekt\u00f3re ruchy, zw\u0142aszcza niekt\u00f3re sekty i grupy wzywaj\u0105ce do powrotu wy\u0142\u0105cznie do hebrajskiego, twierdz\u0105, \u017ce u\u017cywanie \u201enowoczesnych\u201d imion, takich jak \u201eJezus\u201d czy \u201eJan\u201d, dowodzi, \u017ce Biblia zosta\u0142a zmieniona lub \u201ezromanizowana\u201d.<\/p>\n\n\n\n

      To nieporozumienie zar\u00f3wno j\u0119zykowe, jak i teologiczne.<\/strong>
      Twierdzi\u0107, \u017ce Biblia jest sfa\u0142szowana z powodu transliterowanych imion, to jak m\u00f3wi\u0107, \u017ce Ewangelia jest niewa\u017cna, bo m\u00f3wimy \u201eOjciec\u201d zamiast \u201eAbba\u201d. Tre\u015b\u0107 i istota pozostaj\u0105 niezmienne.<\/p>\n\n\n\n

      Ko\u015bci\u00f3\u0142, prowadzony przez Ducha \u015awi\u0119tego, zawsze wiernie strzeg\u0142 nauki Pisma \u015awi\u0119tego, jak przypomina Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II w Dei Verbum<\/em>:<\/p>\n\n\n\n

      \n

      \u201eTo, co wyrazili autorzy natchnieni, wypowiedzia\u0142 Duch \u015awi\u0119ty\u201d (DV 11).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

      Forma imienia zmienia si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od j\u0119zyka, ale osoba, do kt\u00f3rej si\u0119 odnosi, pozostaje ta sama<\/strong>, a tre\u015b\u0107 teologiczna pozostaje nietkni\u0119ta. Niezale\u017cnie od tego, czy nazywamy Jezusa Jeszua<\/em>, Iesus<\/em>, Jezus<\/em>, J\u00e9sus<\/em> czy Ges\u00f9<\/em> \u2014 m\u00f3wimy o tym samym wcielonym Synu Bo\u017cym, \u201etym samym wczoraj, dzi\u015b i na wieki\u201d (Hbr 13,8).<\/p>\n\n\n\n

      \n\n\n\n

      IV. Przyk\u0142ady transliteracji ju\u017c w samej Biblii<\/h2>\n\n\n\n

      W samej Biblii spotykamy r\u00f3\u017cne formy imion w zale\u017cno\u015bci od j\u0119zyka lub kontekstu:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      • W Starym Testamencie imi\u0119 Moj\u017cesza to Mosze<\/em> po hebrajsku, ale autorzy greccy pisz\u0105 M\u014d\u00ffs\u0113s<\/em>.<\/li>\n\n\n\n
      • Szawe\u0142<\/em> po nawr\u00f3ceniu staje si\u0119 Paw\u0142em<\/em>, imieniem \u0142aci\u0144skim, kt\u00f3re zapewne przyj\u0105\u0142 podczas podr\u00f3\u017cy misyjnych.<\/li>\n\n\n\n
      • Szymon<\/em> zostaje r\u00f3wnie\u017c nazwany Piotrem<\/em> \u2014 imieniem, kt\u00f3re sam Chrystus mu nadaje (J 1,42): \u201eTy jeste\u015b Szymon, syn Jana; b\u0119dziesz nazwany Kefas (co t\u0142umaczy si\u0119: Piotr)\u201d.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
        \n

        \u2726 Nawet w obr\u0119bie samej Biblii istniej\u0105 t\u0142umaczenia i dostosowania. To nie os\u0142abia tekstu \u2014 to go ubogaca.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

        \n\n\n\n

        V. Znaczenie teologiczne: dlaczego to wa\u017cne dla mojej wiary?<\/h2>\n\n\n\n
          \n
        1. To \u0142\u0105czy nas z \u017cyw\u0105 Tradycj\u0105<\/strong>: Zrozumienie, \u017ce imiona w Biblii by\u0142y przekazywane przez wieki i dostosowywane do ka\u017cdego j\u0119zyka i kultury, pozwala dostrzec \u017cywe dzia\u0142anie Ducha \u015awi\u0119tego w Ko\u015bciele. Jak uczy Katechizm: \u201eDzi\u0119ki asystencji Ducha \u015awi\u0119tego mo\u017ce wzrasta\u0107 w \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a rozumienie zar\u00f3wno rzeczy, jak i s\u0142\u00f3w zawartych w depozycie wiary\u201d (KKK 94).<\/li>\n\n\n\n
        2. Chroni nas przed fundamentalizmem literalnym<\/strong>: Niekt\u00f3re sekty odrzucaj\u0105 imi\u0119 \u201eJezus\u201d, bo nie jest hebrajskie. Ale to legalizm, kt\u00f3ry zapomina, \u017ce B\u00f3g objawi\u0142 si\u0119 wszystkim narodom i we wszystkich j\u0119zykach. Pami\u0119tajmy, \u017ce w dniu Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy aposto\u0142owie m\u00f3wili we wszystkich j\u0119zykach<\/strong> (Dz 2,4\u201311).<\/li>\n\n\n\n
        3. Zach\u0119ca do mi\u0142o\u015bci Pisma w naszym w\u0142asnym j\u0119zyku<\/strong>: M\u00f3wienie \u201eJezus\u201d nie jest mniej \u015bwi\u0119te ni\u017c \u201eJeszua\u201d. Boga nie obra\u017ca j\u0119zyk, kt\u00f3rym si\u0119 pos\u0142ugujemy, ale zatwardzia\u0142o\u015b\u0107 serca. Wa\u017cne jest, aby wzywa\u0107 Jego imienia z wiar\u0105 i czci\u0105.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
          \n\n\n\n

          VI. Zastosowanie praktyczne: jak \u017cy\u0107 t\u0105 prawd\u0105 dzi\u015b?<\/h2>\n\n\n\n
            \n
          • Doceniaj Bibli\u0119 w swoim j\u0119zyku<\/strong>: Nie musisz zna\u0107 hebrajskiego, by spotka\u0107 Chrystusa. B\u00f3g m\u00f3wi do ciebie w twoim j\u0119zyku, twojej historii, twoim sercu.<\/li>\n\n\n\n
          • Unikaj niepotrzebnych zgorsze\u0144<\/strong>: Je\u015bli kto\u015b m\u00f3wi, \u017ce Biblia zosta\u0142a zmieniona, bo zawiera \u201enowoczesne\u201d imiona, odpowiedz z mi\u0142o\u015bci\u0105 i wiedz\u0105. Wyja\u015bnij r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy t\u0142umaczeniem, transliteracj\u0105 a fa\u0142szerstwem.<\/li>\n\n\n\n
          • Zg\u0142\u0119biaj Pismo \u015awi\u0119te<\/strong>: Poznaj oryginalne znaczenie imion biblijnych. Na przyk\u0142ad \u201eMateusz\u201d (Mattityahu<\/em>) oznacza \u201edar Boga\u201d, a \u201eJan\u201d (Jochanan<\/em>) oznacza \u201eB\u00f3g jest \u0142askawy\u201d.<\/li>\n\n\n\n
          • M\u00f3dl si\u0119 imieniem Pana<\/strong>: Niewa\u017cne, czy m\u00f3wisz I\u0113sous<\/em>, Jezus<\/em> czy Yesu<\/em> (po suahili). Liczy si\u0119, \u017ce wzywasz Jego imienia z mi\u0142o\u015bci\u0105 i wiar\u0105, jak m\u00f3wi \u015bw. Pawe\u0142: \u201eKa\u017cdy bowiem, kto wezwie imienia Pa\u0144skiego, b\u0119dzie zbawiony\u201d (Rz 10,13).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
            \n\n\n\n

            VII. Zako\u0144czenie: S\u0142owo Bo\u017ce \u2014 wieczne we wszystkich j\u0119zykach<\/h2>\n\n\n\n

            Obecno\u015b\u0107 imion takich jak \u201eMateusz\u201d, \u201e\u0141ukasz\u201d czy \u201eJan\u201d w naszych Bibliach nie jest znakiem zafa\u0142szowania, lecz wyrazem mi\u0142o\u015bci Boga, kt\u00f3ry chcia\u0142, aby Jego S\u0142owo dotar\u0142o na kra\u0144ce ziemi. Transliteracja to most, a nie przeszkoda. To droga, kt\u00f3r\u0105 B\u00f3g nadal m\u00f3wi do nas \u2014 w naszym j\u0119zyku, naszej kulturze, naszej historii.<\/p>\n\n\n\n

            Pismo \u015awi\u0119te, przet\u0142umaczone i dostosowane do j\u0119zyk\u00f3w narod\u00f3w, jest \u017cywe i skuteczne (por. Hbr 4,12), a jego prawda trwa na wieki.<\/p>\n\n\n\n

            \n

            \u2726 \u201eNiebo i ziemia przemin\u0105, ale moje s\u0142owa nie przemin\u0105\u201d (Mt 24,35).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

            Nie gorszmy si\u0119 nowoczesn\u0105 form\u0105 imion, ale odkrywajmy w literach wieczny g\u0142os Boga, kt\u00f3ry wo\u0142a nas po imieniu\u2026 w naszym j\u0119zyku\u2026 i w naszym sercu.<\/p>\n\n\n\n

            \n\n\n\n

            Chcesz zg\u0142\u0119bi\u0107 temat? Poszukaj Biblii z przypisami filologicznymi lub si\u0119gnij do Wulgaty i tekst\u00f3w interlinearnych. Ale przede wszystkim: otw\u00f3rz swoj\u0105 Bibli\u0119 i pozw\u00f3l Bogu do siebie m\u00f3wi\u0107<\/strong>\u2026 nawet je\u015bli jest tam napisane \u201eMateusz\u201d, a nie Mattityahu<\/em>, to wci\u0105\u017c S\u0142owo Bo\u017ce.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

            Dlaczego w naszych Bibliach czytamy \u201eMateusz\u201d, \u201eJan\u201d lub \u201e\u0141ukasz\u201d, skoro te imiona nie istnia\u0142y w czasach Chrystusa? To pytanie cz\u0119sto pojawia si\u0119 w dyskusjach o autentyczno\u015bci Pisma \u015awi\u0119tego i bywa wykorzystywane przez krytyk\u00f3w jako argument, \u017ce Biblia zosta\u0142a zmieniona lub sfa\u0142szowana. Jednak dalekie od podwa\u017cania integralno\u015bci S\u0142owa Bo\u017cego, to zjawisko j\u0119zykowe \u2014 transliteracja \u2014 jest …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4372,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[37,45],"tags":[1412],"class_list":["post-4371","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-doktryna-i-wiara","category-pismo-swiete","tag-transliteracji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4371","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4371"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4371\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4373,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4371\/revisions\/4373"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4372"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catholicus.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}